Narayaniyam Dashaka 45
Misc
tap any word for its meaning
- verse 1अयि सबल मुरारे पाणिजानुप्रचारैःकिमपि भवनभागान् भूषयन्तौ भवन्तौ ।चलितचरणकञ्जौ मञ्जुमञ्जीरशिञ्जा-श्रवणकुतुकभाजौ चेरतुश्चारुवेगात् ॥1॥ayi sabala murārē pāṇijānuprachāraiḥkimapi bhavanabhāgān bhūṣayantau bhavantau ।chalitacharaṇakañjau mañjumañjīraśiñjā-śravaṇakutukabhājau chēratuśchāruvēgāt ॥1॥meaning
O powerful Murari, the two of you — Balarama and Krishna — were adorning the grounds of the house with your hands and knees as you crawled about, your lotus-feet moving softly.
- verse 2मृदु मृदु विहसन्तावुन्मिषद्दन्तवन्तौवदनपतितकेशौ दृश्यपादाब्जदेशौ ।भुजगलितकरान्तव्यालगत्कङ्कणाङ्कौमतिमहरतमुच्चैः पश्यतां विश्वनृणाम् ॥2॥mṛdu mṛdu vihasantāvunmiṣaddantavantauvadanapatitakēśau dṛśyapādābjadēśau ।bhujagalitakarāntavyālagatkaṅkaṇāṅkaumatimaharatamuchchaiḥ paśyatāṃ viśvanṛṇām ॥2॥meaning
With gentle gentle smiles, teeth barely visible, your faces framed by fallen locks, your lotus feet visible as you moved — you wore snake-like dangling arm-ornaments.
- verse 3अनुसरति जनौघे कौतुकव्याकुलाक्षेकिमपि कृतनिनादं व्याहसन्तौ द्रवन्तौ ।वलितवदनपद्मं पृष्ठतो दत्तदृष्टीकिमिव न विदधाथे कौतुकं वासुदेव ॥3॥anusarati janaughē kautukavyākulākṣēkimapi kṛtaninādaṃ vyāhasantau dravantau ।valitavadanapadmaṃ pṛṣṭhatō dattadṛṣṭīkimiva na vidadhāthē kautukaṃ vāsudēva ॥3॥meaning
As crowds of people followed in curious delight, the two of you ran ahead making some sound; then you turned back your lotus faces toward them with a look of playful mischief.
- verse 4द्रुतगतिषु पतन्तावुत्थितौ लिप्तपङ्कौदिवि मुनिभिरपङ्कैः सस्मितं वन्द्यमानौ ।द्रुतमथ जननीभ्यां सानुकम्पं गृहीतौमुहुरपि परिरब्धौ द्राग्युवां चुम्बितौ च ॥4॥drutagatiṣu patantāvutthitau liptapaṅkaudivi munibhirapaṅkaiḥ sasmitaṃ vandyamānau ।drutamatha jananībhyāṃ sānukampaṃ gṛhītaumuhurapi parirabdhau drāgyuvāṃ chumbitau cha ॥4॥meaning
In your swift running, falling and rising again covered in mud — praised with smiles by the spotless sages above in the sky — you quickly disappeared into the crowd.
- verse 5स्नुतकुचभरमङ्के धारयन्ती भवन्तंतरलमति यशोदा स्तन्यदा धन्यधन्या ।कपटपशुप मध्ये मुग्धहासाङ्कुरं तेदशनमुकुलहृद्यं वीक्ष्य वक्त्रं जहर्ष ॥5॥snutakuchabharamaṅkē dhārayantī bhavantaṃtaralamati yaśōdā stanyadā dhanyadhanyā ।kapaṭapaśupa madhyē mugdhahāsāṅkuraṃ tēdaśanamukulahṛdyaṃ vīkṣya vaktraṃ jaharṣa ॥5॥meaning
Yashoda, her breasts flowing with milk, held you on her lap as you suckled — supremely blessed Yashoda, the illusory cowherd woman who called you her son, the cosmic mother.
- verse 6तदनुचरणचारी दारकैस्साकमारा-न्निलयततिषु खेलन् बालचापल्यशाली ।भवनशुकविडालान् वत्सकांश्चानुधावन्कथमपि कृतहासैर्गोपकैर्वारितोऽभूः ॥6॥tadanucharaṇachārī dārakaissākamārā-nnilayatatiṣu khēlan bālachāpalyaśālī ।bhavanaśukaviḍālān vatsakāṃśchānudhāvankathamapi kṛtahāsairgōpakairvāritō'bhūḥ ॥6॥meaning
Then as you walked about, you played with the other children — hiding in the rooms of the house, playing with the parrots and cats, frightening the calves.
- verse 7हलधरसहितस्त्वं यत्र यत्रोपयातोविवशपतितनेत्रास्तत्र तत्रैव गोप्यः ।विगलितगृहकृत्या विस्मृतापत्यभृत्यामुरहर मुहुरत्यन्ताकुला नित्यमासन् ॥7॥haladharasahitastvaṃ yatra yatrōpayātōvivaśapatitanētrāstatra tatraiva gōpyaḥ ।vigalitagṛhakṛtyā vismṛtāpatyabhṛtyāmurahara muhuratyantākulā nityamāsan ॥7॥meaning
Wherever you and Balarama went, there the gopis fell helpless, their eyes drawn to you, forgetting their household work, their hearts entirely captured.
- verse 8प्रतिनवनवनीतं गोपिकादत्तमिच्छन्कलपदमुपगायन् कोमलं क्वापि नृत्यन् ।सदययुवतिलोकैरर्पितं सर्पिरश्नन्क्वचन नवविपक्वं दुग्धमप्यापिबस्त्वम् ॥8॥pratinavanavanītaṃ gōpikādattamichChankalapadamupagāyan kōmalaṃ kvāpi nṛtyan ।sadayayuvatilōkairarpitaṃ sarpiraśnankvachana navavipakvaṃ dugdhamapyāpibastvam ॥8॥meaning
Desiring fresh butter given by the gopis, singing soft melodious words, dancing gently somewhere — the young women of the households embraced you with tender loving care.
- verse 9मम खलु बलिगेहे याचनं जातमास्ता-मिह पुनरबलानामग्रतो नैव कुर्वे ।इति विहितमतिः किं देव सन्त्यज्य याच्ञांदधिघृतमहरस्त्वं चारुणा चोरणेन ॥9॥mama khalu baligēhē yāchanaṃ jātamāstā-miha punarabalānāmagratō naiva kurvē ।iti vihitamatiḥ kiṃ dēva santyajya yāchñāṃdadhighṛtamaharastvaṃ chāruṇā chōraṇēna ॥9॥meaning
You decided within yourself: let there be no begging at my devotee's house any more; I will never again beg before these women — yet what did you actually do?
- verse 10तव दधिघृतमोषे घोषयोषाजनाना-मभजत हृदि रोषो नावकाशं न शोकः ।हृदयमपि मुषित्वा हर्षसिन्धौ न्यधास्त्वंस मम शमय रोगान् वातगेहाधिनाथ ॥10॥tava dadhighṛtamōṣē ghōṣayōṣājanānā-mabhajata hṛdi rōṣō nāvakāśaṃ na śōkaḥ ।hṛdayamapi muṣitvā harṣasindhau nyadhāstvaṃsa mama śamaya rōgān vātagēhādhinātha ॥10॥meaning
In stealing their curds and butter, the anger that rose in the hearts of the cowherd women found no room — for even as they scolded, their hearts melted in love.
- verse 11शाखाग्रे विधुं विलोक्य फलमित्य्म्बां च तातं मुहुःसम्प्रार्थ्याथ तदा तदीयवचसा प्रोत्क्षिप्तबाहौ त्वयि।चित्रं देव शशी स ते कर्मगात् किं ब्रूमहे सम्पतःज्योतिर्मण्डलपूरिताखिलवपुः प्रागा विराड्रूपताम् ॥ 11॥śākhāgrē vidhuṃ vilōkya phalamitymbāṃ cha tātaṃ muhuḥsamprārthyātha tadā tadīyavachasā prōtkṣiptabāhau tvayi।chitraṃ dēva śaśī sa tē karmagāt kiṃ brūmahē sampataḥjyōtirmaṇḍalapūritākhilavapuḥ prāgā virāḍrūpatām ॥ 11॥meaning
Seeing the moon on a branch of the tree, thinking it a fruit, repeatedly asking your mother and father for it — then by their words being tossed up, you saw the great Brahman for a moment.
- verse 12किं किं बतेदमिति सम्भ्रम भाजमेनंब्रह्मार्णवे क्षणममुं परिमज्ज्य तातम् ।मायां पुनस्तनय-मोहमयीं वितन्वन्आनन्दचिन्मय जगन्मय पाहि रोगात् ॥12॥kiṃ kiṃ batēdamiti sambhrama bhājamēnaṃbrahmārṇavē kṣaṇamamuṃ parimajjya tātam ।māyāṃ punastanaya-mōhamayīṃ vitanvanānandachinmaya jaganmaya pāhi rōgāt ॥12॥meaning
Plunging this bewildered father for a moment into the ocean of Brahman and then drawing him back with your maya as his son — O lord, I bow to you.
Primary text from vignanam.org