Narayaniyam Dashaka 26
Misc
tap any word for its meaning
- verse 1इन्द्रद्युम्नः पाण्ड्यखण्डाधिराज-स्त्वद्भक्तात्मा चन्दनाद्रौ कदाचित् ।त्वत् सेवायां मग्नधीरालुलोकेनैवागस्त्यं प्राप्तमातिथ्यकामम् ॥1॥indradyumnaḥ pāṇḍyakhaṇḍādhirāja-stvadbhaktātmā chandanādrau kadāchit ।tvat sēvāyāṃ magnadhīrālulōkēnaivāgastyaṃ prāptamātithyakāmam ॥1॥meaning
Indradyumna, the Pandyan king, was a great devotee of yours; once on the Chandanadri mountain he was deeply absorbed in your worship when the sage Agastya arrived.
- verse 2कुम्भोद्भूतिः सम्भृतक्रोधभारःस्तब्धात्मा त्वं हस्तिभूयं भजेति ।शप्त्वाऽथैनं प्रत्यगात् सोऽपि लेभेहस्तीन्द्रत्वं त्वत्स्मृतिव्यक्तिधन्यम् ॥2॥kumbhōdbhūtiḥ sambhṛtakrōdhabhāraḥstabdhātmā tvaṃ hastibhūyaṃ bhajēti ।śaptvā'thainaṃ pratyagāt sō'pi lēbhēhastīndratvaṃ tvatsmṛtivyaktidhanyam ॥2॥meaning
The sage Agastya, filled with anger, cursed the king to be reborn as an elephant, saying 'become an elephant!' — and departed; the king accepted the curse with equanimity.
- verse 3दग्धाम्भोधेर्मध्यभाजि त्रिकूटेक्रीडञ्छैले यूथपोऽयं वशाभिः ।सर्वान् जन्तूनत्यवर्तिष्ट शक्त्यात्वद्भक्तानां कुत्र नोत्कर्षलाभः ॥3॥dagdhāmbhōdhērmadhyabhāji trikūṭēkrīḍañChailē yūthapō'yaṃ vaśābhiḥ ।sarvān jantūnatyavartiṣṭa śaktyātvadbhaktānāṃ kutra nōtkarṣalābhaḥ ॥3॥meaning
On the charming Trikuta mountain surrounded by the dried-up ocean, this elephant roamed with his herd, surpassing all other creatures in strength and power.
- verse 4स्वेन स्थेम्ना दिव्यदेशत्वशक्त्यासोऽयं खेदानप्रजानन् कदाचित् ।शैलप्रान्ते घर्मतान्तः सरस्यांयूथैस्सार्धं त्वत्प्रणुन्नोऽभिरेमे ॥4॥svēna sthēmnā divyadēśatvaśaktyāsō'yaṃ khēdānaprajānan kadāchit ।śailaprāntē gharmatāntaḥ sarasyāṃyūthaissārdhaṃ tvatpraṇunnō'bhirēmē ॥4॥meaning
By the power of his former merit and the divine quality of that sacred place, he was unaware of his own fatigue; one day at the lakeside he entered the water, burning with heat.
- verse 5हूहूस्तावद्देवलस्यापि शापात्ग्राहीभूतस्तज्जले बर्तमानः ।जग्राहैनं हस्तिनं पाददेशेशान्त्यर्थं हि श्रान्तिदोऽसि स्वकानाम् ॥5॥hūhūstāvaddēvalasyāpi śāpātgrāhībhūtastajjalē bartamānaḥ ।jagrāhainaṃ hastinaṃ pādadēśēśāntyarthaṃ hi śrāntidō'si svakānām ॥5॥meaning
The gandharva Huhu, cursed by the sage Devala, had become a crocodile and lived in that water; he seized the elephant's leg and held it fast.
- verse 6त्वत्सेवाया वैभवात् दुर्निरोधंयुध्यन्तं तं वत्सराणां सहस्रम् ।प्राप्ते काले त्वत्पदैकाग्र्यसिध्यैनक्राक्रान्तं हस्तिवर्यं व्यधास्त्वम् ॥6॥tvatsēvāyā vaibhavāt durnirōdhaṃyudhyantaṃ taṃ vatsarāṇāṃ sahasram ।prāptē kālē tvatpadaikāgryasidhyainakrākrāntaṃ hastivaryaṃ vyadhāstvam ॥6॥meaning
For a thousand years the elephant struggled, fighting with irresistible power from the merit of his Vishnu-devotion; but when the time came, his sole concentration fixed on your feet.
- verse 7आर्तिव्यक्तप्राक्तनज्ञानभक्तिःशुण्डोत्क्षिप्तैः पुण्डरीकैः समर्चन् ।पूर्वाभ्यस्तं निर्विशेषात्मनिष्ठंस्तोत्रं श्रेष्ठं सोऽन्वगादीत् परात्मन् ॥7॥ārtivyaktaprāktanajñānabhaktiḥśuṇḍōtkṣiptaiḥ puṇḍarīkaiḥ samarchan ।pūrvābhyastaṃ nirviśēṣātmaniṣṭhaṃstōtraṃ śrēṣṭhaṃ sō'nvagādīt parātman ॥7॥meaning
His ancient knowledge and devotion became evident through his distress; lifting a lotus garland with his trunk, he worshipped you and his prior practice of attributeless meditation revived.
- verse 8श्रुत्वा स्तोत्रं निर्गुणस्थं समस्तंब्रह्मेशाद्यैर्नाहमित्यप्रयाते ।सर्वात्मा त्वं भूरिकारुण्यवेगात्तार्क्ष्यारूढः प्रेक्षितोऽभूः पुरस्तात् ॥8॥śrutvā stōtraṃ nirguṇasthaṃ samastaṃbrahmēśādyairnāhamityaprayātē ।sarvātmā tvaṃ bhūrikāruṇyavēgāttārkṣyārūḍhaḥ prēkṣitō'bhūḥ purastāt ॥8॥meaning
Hearing the entire stotra on the attributeless Brahman, which even Brahma and Shiva could not claim as their own, you hastened with great compassion to that spot.
- verse 9हस्तीन्द्रं तं हस्तपद्मेन धृत्वाचक्रेण त्वं नक्रवर्यं व्यदारीः ।गन्धर्वेऽस्मिन् मुक्तशापे स हस्तीत्वत्सारूप्यं प्राप्य देदीप्यते स्म ॥9॥hastīndraṃ taṃ hastapadmēna dhṛtvāchakrēṇa tvaṃ nakravaryaṃ vyadārīḥ ।gandharvē'smin muktaśāpē sa hastītvatsārūpyaṃ prāpya dēdīpyatē sma ॥9॥meaning
You took the elephant king by the hand and with your discus split open the mighty crocodile; when the gandharva's curse was lifted, he was liberated.
- verse 10एतद्वृत्तं त्वां च मां च प्रगे योगायेत्सोऽयं भूयसे श्रेयसे स्यात् ।इत्युक्त्वैनं तेन सार्धं गतस्त्वंधिष्ण्यं विष्णो पाहि वातालयेश ॥10॥ētadvṛttaṃ tvāṃ cha māṃ cha pragē yōgāyētsō'yaṃ bhūyasē śrēyasē syāt ।ityuktvainaṃ tēna sārdhaṃ gatastvaṃdhiṣṇyaṃ viṣṇō pāhi vātālayēśa ॥10॥meaning
Phalashruti: whoever sings of this story of yours and of me at dawn will attain great auspiciousness — so saying, you took the elephant and departed to your abode with him.
Primary text from vignanam.org