Mooka Pancha Sathi 4
Misc
tap any word for its meaning
- verse 1मोहान्धकारनिवहं विनिहन्तुमीडेमूकात्मनामपि महाकवितावदान्यान् ।श्रीकाञ्चिदेशशिशिरीकृतिजागरूकान्एकाम्रनाथतरुणीकरुणावलोकान् ॥1॥mōhāndhakāranivahaṃ vinihantumīḍēmūkātmanāmapi mahākavitāvadānyān ।śrīkāñchidēśaśiśirīkṛtijāgarūkānēkāmranāthataruṇīkaruṇāvalōkān ॥1॥meaning
I praise Kamakshi, whose glance dispels the darkness of delusion even for the dumb-souled, granting the gift of great poetry, cooling Kanchipuram, abiding under the Ekamra tree.
- verse 2मातर्जयन्ति ममताग्रहमोक्षणानिमाहेन्द्रनीलरुचिशिक्षणदक्षिणानि ।कामाक्षि कल्पितजगत्त्रयरक्षणानित्वद्वीक्षणानि वरदानविचक्षणानि ॥2॥mātarjayanti mamatāgrahamōkṣaṇānimāhēndranīlaruchiśikṣaṇadakṣiṇāni ।kāmākṣi kalpitajagattrayarakṣaṇānitvadvīkṣaṇāni varadānavichakṣaṇāni ॥2॥meaning
O mother Kamakshi, your glances — blue as the sapphire, expert at releasing the grip of attachment, protecting all three worlds — are triumphant.
- verse 3आनङ्गतन्त्रविधिदर्शितकौशलानाम्आनन्दमन्दपरिघूर्णितमन्थराणाम् ।तारल्यमम्ब तव ताडितकर्णसीम्नांकामाक्षि खेलति कटाक्षनिरीक्षणानाम् ॥3॥ānaṅgatantravidhidarśitakauśalānāmānandamandaparighūrṇitamantharāṇām ।tāralyamamba tava tāḍitakarṇasīmnāṃkāmākṣi khēlati kaṭākṣanirīkṣaṇānām ॥3॥meaning
O mother, your glance, slow with bliss in its dance across the hall of joy, its restlessness striking the ear of Shiva, expert in the craft of Kama's teaching — is glorious.
- verse 4कल्लोलितेन करुणारसवेल्लितेनकल्माषितेन कमनीयमृदुस्मितेन ।मामञ्चितेन तव किञ्चन कुञ्चितेनकामाक्षि तेन शिशिरीकुरु वीक्षितेन ॥4॥kallōlitēna karuṇārasavēllitēnakalmāṣitēna kamanīyamṛdusmitēna ।māmañchitēna tava kiñchana kuñchitēnakāmākṣi tēna śiśirīkuru vīkṣitēna ॥4॥meaning
O Kamakshi, your glance, turbulent with the wave of compassion, stained with tender beauty, slightly curved — it has dignified and elevated me.
- verse 5साहाय्यकं गतवती मुहुरर्जनस्यमन्दस्मितस्य परितोषितभीमचेताः ।कामाक्षि पाण्डवचमूरिव तावकीनाकर्णान्तिकं चलति हन्त कटाक्षलक्ष्मीः ॥5॥sāhāyyakaṃ gatavatī muhurarjanasyamandasmitasya paritōṣitabhīmachētāḥ ।kāmākṣi pāṇḍavachamūriva tāvakīnākarṇāntikaṃ chalati hanta kaṭākṣalakṣmīḥ ॥5॥meaning
O Kamakshi, your side-glance has helped Arjuna again and again; it satisfied the fierce-hearted Bhima like the Pandava army — your glance drew close to his ear.
- verse 6अस्तं क्षणान्नयतु मे परितापसूर्यम्आनन्दचन्द्रमसमानयतां प्रकाशम् ।कालान्धकारसुषुमां कलयन्दिगन्तेकामाक्षि कोमलकटाक्षनिशागमस्ते ॥6॥astaṃ kṣaṇānnayatu mē paritāpasūryamānandachandramasamānayatāṃ prakāśam ।kālāndhakārasuṣumāṃ kalayandigantēkāmākṣi kōmalakaṭākṣaniśāgamastē ॥6॥meaning
O Kamakshi, your glance carries the crescent moon of the eternal night of time; may it drive the sun of my anguish to setting and bring out the moonlight of bliss.
- verse 7ताटाङ्कमौक्तिकरुचाङ्कुरदन्तकान्तिःकारुण्यहस्तिपशिखामणिनाधिरूढः ।उन्मूलयत्वशुभपादपमस्मदीयंकामाक्षि तावककटाक्षमतङ्गजेतन्द्रः ॥7॥tāṭāṅkamauktikaruchāṅkuradantakāntiḥkāruṇyahastipaśikhāmaṇinādhirūḍhaḥ ।unmūlayatvaśubhapādapamasmadīyaṃkāmākṣi tāvakakaṭākṣamataṅgajētandraḥ ॥7॥meaning
O Kamakshi, your glance shines with the brilliance of pearl earrings' tips, mounted on the crest-jewel of the elephant of compassion — may it uproot my tree of misfortune.
- verse 8छायाभरणे जगतां परितापहारीताटङ्करत्नमणितल्लजपल्लवश्रीः ।कारुण्यनाम विकिरन्मकरन्दजालंकामाक्षि राजति कटाक्षसुरद्रुमस्ते ॥8॥Chāyābharaṇē jagatāṃ paritāpahārītāṭaṅkaratnamaṇitallajapallavaśrīḥ ।kāruṇyanāma vikiranmakarandajālaṃkāmākṣi rājati kaṭākṣasuradrumastē ॥8॥meaning
O Kamakshi, your glance is a shade that removes the world's suffering, adorned with the gem-branch of earring jewels, dispersing the nectar called compassion.
- verse 9सूर्याश्रयप्रणयिनी मणिकुण्डलांशु-लौहित्यकोकनदकाननमाननीया ।यान्ती तव स्मरहराननकान्तिसिन्धुंकामाक्षि राजति कटाक्षकलिन्दकन्या ॥9॥sūryāśrayapraṇayinī maṇikuṇḍalāṃśu-lauhityakōkanadakānanamānanīyā ।yāntī tava smaraharānanakāntisindhuṃkāmākṣi rājati kaṭākṣakalindakanyā ॥9॥meaning
O Kamakshi, your glance, friend of the sun's rays, honoured like the red lotus grove in the light of jewelled earrings — moves toward the ocean of your husband Shiva's face-beauty.
- verse 10प्राप्नोति यं सुकृतिनं तव पक्षपातात्कामाक्षि वीक्षणविलासकलापुरन्ध्री ।सद्यस्तमेव किल मुक्तिवधूर्वृणीतेतस्मान्नितान्तमनयोरिदमैकमत्यम् ॥10॥prāpnōti yaṃ sukṛtinaṃ tava pakṣapātātkāmākṣi vīkṣaṇavilāsakalāpurandhrī ।sadyastamēva kila muktivadhūrvṛṇītētasmānnitāntamanayōridamaikamatyam ॥10॥meaning
O Kamakshi, the fortunate one who is favoured by your playful glance, that prowess of liberation-bride chooses him at once — let nothing else be pondered.
- verse 11यान्ती सदैव मरुतामनुकूलभावंभ्रूवल्लिशक्रधनुरुल्लसिता रसार्द्रा ।कामाक्षि कौतुकतरङ्गितनीलकण्ठाकादम्बिनीव तव भाति कटाक्षमाला ॥11॥yāntī sadaiva marutāmanukūlabhāvaṃbhrūvalliśakradhanurullasitā rasārdrā ।kāmākṣi kautukataraṅgitanīlakaṇṭhākādambinīva tava bhāti kaṭākṣamālā ॥11॥meaning
O Kamakshi, your glance, always going with the wind favourably, the brow-bow of Indra's rainbow arched in passion — is as rousing as storm-clouds delighting the blue-throated one.
- verse 12गङ्गाम्भसि स्मितमये तपनात्मजेवगङ्गाधरोरसि नवोत्पलमालिकेव ।वक्त्रप्रभासरसि शैवलमण्डलीवकामाक्षि राजति कटाक्षरुचिच्छटा ते ॥12॥gaṅgāmbhasi smitamayē tapanātmajēvagaṅgādharōrasi navōtpalamālikēva ।vaktraprabhāsarasi śaivalamaṇḍalīvakāmākṣi rājati kaṭākṣaruchichChaṭā tē ॥12॥meaning
O Kamakshi, your glance shines like a fresh blue-lotus garland on Shiva's chest, like duckweed on the lake of your face's radiance, like moonbeam on the waters of Ganga's smile.
- verse 13संस्कारतः किमपि कन्दलितान् रसज्ञ-केदारसीम्नि सुधियामुपभोगयोग्यान् ।कल्याणसूक्तिलहरीकलमाङ्कुरान्नःकामाक्षि पक्ष्मलयतु त्वदपाङ्गमेघः ॥13॥saṃskārataḥ kimapi kandalitān rasajña-kēdārasīmni sudhiyāmupabhōgayōgyān ।kalyāṇasūktilaharīkalamāṅkurānnaḥkāmākṣi pakṣmalayatu tvadapāṅgamēghaḥ ॥13॥meaning
O Kamakshi, your glance, cultivated by the rites of the arts, ripened in the field of the wise — causes the sprouts of auspicious speech to blossom for us.
- verse 14चाञ्चल्यमेव नियतं कलयन्प्रकृत्यामालिन्यभूः श्रतिपथाक्रमजागरूकः ।कैवल्यमेव किमु कल्पयते नतानांकामाक्षि चित्रमपि ते करुणाकटाक्षः ॥14॥chāñchalyamēva niyataṃ kalayanprakṛtyāmālinyabhūḥ śratipathākramajāgarūkaḥ ।kaivalyamēva kimu kalpayatē natānāṃkāmākṣi chitramapi tē karuṇākaṭākṣaḥ ॥14॥meaning
O Kamakshi, though naturally restless and impure, alert on the path of liberation — your glance confers liberation itself upon those who bow to you.
- verse 15सञ्जीवने जननि चूतशिलीमुखस्यसम्मोहने शशिकिशोरकशेखरस्य ।संस्तम्भने च ममताग्रहचेष्टितस्यकामाक्षि वीक्षणकला परमौषधं ते ॥15॥sañjīvanē janani chūtaśilīmukhasyasammōhanē śaśikiśōrakaśēkharasya ।saṃstambhanē cha mamatāgrahachēṣṭitasyakāmākṣi vīkṣaṇakalā paramauṣadhaṃ tē ॥15॥meaning
O mother, your glance brings life to Kama's arrow, enchants the moon-crested Lord, stills the movement of possessiveness — what else can compare to it?
- verse 16नीलोऽपि रागमधिकं जनयन्पुरारेःलोलोऽपि भक्तिमधिकां दृढयन्नराणाम् ।वक्रोऽपि देवि नमतां समतां वितन्वन्कामाक्षि नृत्यतु मयि त्वदपाङ्गपातः ॥16॥nīlō'pi rāgamadhikaṃ janayanpurārēḥlōlō'pi bhaktimadhikāṃ dṛḍhayannarāṇām ।vakrō'pi dēvi namatāṃ samatāṃ vitanvankāmākṣi nṛtyatu mayi tvadapāṅgapātaḥ ॥16॥meaning
O Kamakshi, though blue you increase Shiva's passion; though restless you deepen devotion; though crooked you bring equanimity to those who bow — what a marvel is your glance.
- verse 17कामद्रुहो हृदययन्त्रणजागरूकाकामाक्षि चञ्चलदृगञ्चलमेखला ते ।आश्चर्यमम्ब भजतां झटिति स्वकीय-सम्पर्क एव विधुनोति समस्तबन्धान् ॥17॥kāmadruhō hṛdayayantraṇajāgarūkākāmākṣi chañchaladṛgañchalamēkhalā tē ।āścharyamamba bhajatāṃ jhaṭiti svakīya-samparka ēva vidhunōti samastabandhān ॥17॥meaning
O Kamakshi, your restless glance, its earring-girdle keeping watch over Shiva's enchantment, instantly shows those who worship it that the world is their own Self — wonderful.
- verse 18कुण्ठीकरोतु विपदं मम कुञ्चितभ्रू-चापाञ्चितः श्रितविदेहभवानुरागः ।रक्षोपकारमनिशं जनयञ्जगत्यांकामाक्षि राम इव ते करुणाकटाक्षः ॥18॥kuṇṭhīkarōtu vipadaṃ mama kuñchitabhrū-chāpāñchitaḥ śritavidēhabhavānurāgaḥ ।rakṣōpakāramaniśaṃ janayañjagatyāṃkāmākṣi rāma iva tē karuṇākaṭākṣaḥ ॥18॥meaning
May your slightly curved glance, favouring the love of the bodyless Kama, always bringing protection, dispel my adversity.
- verse 19श्रीकामकोटि शिवलोचनशोषितस्यशृङ्गारबीजविभवस्य पुनःप्ररोहे ।प्रेमाम्भसार्द्रमचिरात्प्रचुरेण शङ्केकेदारमम्ब तव केवलदृष्टिपातम् ॥19॥śrīkāmakōṭi śivalōchanaśōṣitasyaśṛṅgārabījavibhavasya punaḥprarōhē ।prēmāmbhasārdramachirātprachurēṇa śaṅkēkēdāramamba tava kēvaladṛṣṭipātam ॥19॥meaning
O Kamakshi, your glance is the seed of erotic splendour dried by Shiva's third eye at Kanchipuram — yet I suspect it sprouts again quickly, moistened by abundant love-water.
- verse 20माहात्म्यशेवधिरसौ तव दुर्विलङ्घ्य-संसारविन्ध्यगिरिकुण्ठनकेलिचुञ्चुः ।धैर्याम्बुधिं पशुपतेश्चुलकीकरोतिकामाक्षि वीक्षणविजृम्भणकुम्भजन्मा ॥20॥māhātmyaśēvadhirasau tava durvilaṅghya-saṃsāravindhyagirikuṇṭhanakēlichuñchuḥ ।dhairyāmbudhiṃ paśupatēśchulakīkarōtikāmākṣi vīkṣaṇavijṛmbhaṇakumbhajanmā ॥20॥meaning
O Kamakshi, your glance, like a swift parrot, has made a playful sport of baffling the Vindhya mountain of the universe — with boldness it plunged into the ocean of Shiva's courage.
- verse 21पीयूषवर्षवशिशिरा स्फुटदुत्पलश्री-मैत्री निसर्गमधुरा कृततारकाप्तिः ।कामाक्षि संश्रितवती वपुरष्टमूर्तेःज्योत्स्नायते भगवति त्वदपाङ्गमाला ॥21॥pīyūṣavarṣavaśiśirā sphuṭadutpalaśrī-maitrī nisargamadhurā kṛtatārakāptiḥ ।kāmākṣi saṃśritavatī vapuraṣṭamūrtēḥjyōtsnāyatē bhagavati tvadapāṅgamālā ॥21॥meaning
O Kamakshi, your glance that confers all desires instantly, that overcomes pride in those who come near, that makes the formless Kama's arrow effective — I worship it.
- verse 22अम्ब स्मरप्रतिभटस्य वपुर्मनोज्ञम्अम्भोजकाननमिवाञ्चितकण्टकाभम् ।भृङ्गीव चुम्बति सदैव सपक्षपाताकामाक्षि कोमलरुचिस्त्वदपाङ्गमाला ॥22॥amba smarapratibhaṭasya vapurmanōjñamambhōjakānanamivāñchitakaṇṭakābham ।bhṛṅgīva chumbati sadaiva sapakṣapātākāmākṣi kōmalaruchistvadapāṅgamālā ॥22॥meaning
O Kamakshi, your glance purifies the world; its kindness flows out; yet at the same time it carries the dye of erotic passion — thus it shows two natures like the moon.
- verse 23केशप्रभापटलनीलवितानजालेकामाक्षि कुण्डलमणिच्छविदीपशोभे ।शङ्के कटाक्षरुचिरङ्गतले कृपाख्याशैलूषिका नटति शङ्करवल्लभे ते ॥23॥kēśaprabhāpaṭalanīlavitānajālēkāmākṣi kuṇḍalamaṇichChavidīpaśōbhē ।śaṅkē kaṭākṣaruchiraṅgatalē kṛpākhyāśailūṣikā naṭati śaṅkaravallabhē tē ॥23॥meaning
O Kamakshi, even the arrow of Manmatha becomes fresh when it rests in your compassionate glance — for your glance is the nectar that gives life to every dried-up heart.
- verse 24अत्यन्तशीतलमतन्द्रयतु क्षणार्धम्अस्तोकविभ्रममनङ्गविलासकन्दम् ।अल्पस्मितादृतमपारकृपाप्रवाहम्अक्षिप्ररोहमचिरान्मयि कामकोटि ॥24॥atyantaśītalamatandrayatu kṣaṇārdhamastōkavibhramamanaṅgavilāsakandam ।alpasmitādṛtamapārakṛpāpravāhamakṣiprarōhamachirānmayi kāmakōṭi ॥24॥meaning
O Kamakshi, your glance is a bee that lives in the lotus of Shiva's ear, a traveller who rests in the banyan of the Vedic word — I meditate on that glance.
- verse 25मन्दाक्षरागतरलीकृतिपारतन्त्र्यात्कामाक्षि मन्थरतरां त्वदपाङ्गडोलाम् ।आरुह्य मन्दमतिकौतुकशालि चक्षुःआनन्दमेति मुहुरर्धशशाङ्कमौलेः ॥25॥mandākṣarāgataralīkṛtipāratantryātkāmākṣi mantharatarāṃ tvadapāṅgaḍōlām ।āruhya mandamatikautukaśāli chakṣuḥānandamēti muhurardhaśaśāṅkamaulēḥ ॥25॥meaning
O Kamakshi, your glance is the master key to liberation's treasury; it is the boat that crosses the ocean of worldly existence — let it shelter me.
- verse 26त्रैयम्बकं त्रिपुरसुन्दरि हर्म्यभूमि-रङ्गं विहारसरसी करुणाप्रवाहः ।दासाश्च वासवमुखाः परिपालनीयंकामाक्षि विश्वमपि वीक्षणभूभृतस्ते ॥26॥traiyambakaṃ tripurasundari harmyabhūmi-raṅgaṃ vihārasarasī karuṇāpravāhaḥ ।dāsāścha vāsavamukhāḥ paripālanīyaṃkāmākṣi viśvamapi vīkṣaṇabhūbhṛtastē ॥26॥meaning
O Kamakshi, your glance is the herb that cures the disease of poverty; it is the touchstone for the gold of devotion — may it shine upon me.
- verse 27वागीश्वरी सहचरी नियमेन लक्ष्मीःभ्रूवल्लरीवशकरी भुवनानि गेहम् ।रूपं त्रिलोकनयनामृतमम्ब तेषांकामाक्षि येषु तव वीक्षणपारतन्त्री ॥27॥vāgīśvarī sahacharī niyamēna lakṣmīḥbhrūvallarīvaśakarī bhuvanāni gēham ।rūpaṃ trilōkanayanāmṛtamamba tēṣāṃkāmākṣi yēṣu tava vīkṣaṇapāratantrī ॥27॥meaning
O Kamakshi, your left glance full of compassion has been praised by countless poets who ran out of words; even so, I attempt these verses with the little eloquence you have gifted me.
- verse 28माहेश्वरं झटिति मानसमीनमम्बकामाक्षि धैर्यजलधौ नितरां निमग्नम् ।जालेन शृङ्खलयति त्वदपाङ्गनाम्नाविस्तारितेन विषमायुधदाशकोऽसौ ॥28॥māhēśvaraṃ jhaṭiti mānasamīnamambakāmākṣi dhairyajaladhau nitarāṃ nimagnam ।jālēna śṛṅkhalayati tvadapāṅganāmnāvistāritēna viṣamāyudhadāśakō'sau ॥28॥meaning
O Kamakshi, your glance is the rain-cloud that pours nectar on the parched forest of devotees' hearts — let it fall upon me without delay.
- verse 29उन्मथ्य बोधकमलाकारमम्ब जाड्य-स्तम्बेरमं मम मनोविपिने भ्रमन्तम् ।कुण्ठीकुरुष्व तरसा कुटिलाग्रसीम्नाकामाक्षि तावककटाक्षमहाङ्कुशेन ॥29॥unmathya bōdhakamalākāramamba jāḍya-stambēramaṃ mama manōvipinē bhramantam ।kuṇṭhīkuruṣva tarasā kuṭilāgrasīmnākāmākṣi tāvakakaṭākṣamahāṅkuśēna ॥29॥meaning
O Kamakshi, your glance raises the moon of joy in the mind; it is the spring that makes the creeper of good poetry blossom — grant it to the unworthy such as I.
- verse 30उद्वेल्लितस्तबकितैर्ललितैर्विलासैःउत्थाय देवि तव गाढकटाक्षकुञ्जात् ।दूरं पलाययतु मोहमृगीकुलं मेकामाक्षि स्तवरमनुग्रहकेसरीन्द्रः ॥30॥udvēllitastabakitairlalitairvilāsaiḥutthāya dēvi tava gāḍhakaṭākṣakuñjāt ।dūraṃ palāyayatu mōhamṛgīkulaṃ mēkāmākṣi stavaramanugrahakēsarīndraḥ ॥30॥meaning
O Kamakshi, your glance is the sharp knife that severs the knot of desire; it is the lamp that lights the dark room of ignorance — let it illuminate me.
- verse 31स्नेहादृतां विदलितोत्पलकन्तिचोरांजेतारमेव जगदीश्वरि जेतुकामः ।मानोद्धतो मकरकेतुरसौ धुनीतेकामाक्षि तावककटाक्षकृपाणवल्लीम् ॥31॥snēhādṛtāṃ vidalitōtpalakantichōrāṃjētāramēva jagadīśvari jētukāmaḥ ।mānōddhatō makarakēturasau dhunītēkāmākṣi tāvakakaṭākṣakṛpāṇavallīm ॥31॥meaning
O Kamakshi, your glance, moist with honey, sets the heart dancing; it is the wave on the ocean of bliss — may it draw me into that ocean.
- verse 32श्रौतीं व्रजन्नपि सदा सरणिं मुनीनांकामाक्षि सन्ततमपि स्मृतिमार्गगामी ।कौटिल्यमम्ब कथमस्थिरतां च धत्तेचौर्यं च पङ्कजरुचां त्वदपाङ्गपातः ॥32॥śrautīṃ vrajannapi sadā saraṇiṃ munīnāṃkāmākṣi santatamapi smṛtimārgagāmī ।kauṭilyamamba kathamasthiratāṃ cha dhattēchauryaṃ cha paṅkajaruchāṃ tvadapāṅgapātaḥ ॥32॥meaning
O Kamakshi, your glance is the philosopher's stone that turns the iron of bondage to gold; it is the nectar that grants immortality — let it touch me.
- verse 33नित्यं श्रेतुः परिचितौ यतमानमेवनीलोत्पलं निजसमीपनिवासलोलम् ।प्रीत्यैव पाठयति वीक्षणदेशिकेन्द्रःकामाक्षी किन्तु तव कालिमसम्प्रदायम् ॥33॥nityaṃ śrētuḥ parichitau yatamānamēvanīlōtpalaṃ nijasamīpanivāsalōlam ।prītyaiva pāṭhayati vīkṣaṇadēśikēndraḥkāmākṣī kintu tava kālimasampradāyam ॥33॥meaning
O Kamakshi, your glance makes the lotus-face of the worthy blossom and the thorn-creeper of the unworthy's pride wilt — may it be ever directed at me in grace.
- verse 34भ्रान्त्वा मुहुः स्तबकितस्मितफेनराशौकामाक्षि वक्त्ररुचिसञ्चयवारिराशौ ।आनन्दति त्रिपुरमर्दननेत्रलक्ष्मीःआलम्ब्य देवि तव मन्दमपाङ्गसेतुम् ॥34॥bhrāntvā muhuḥ stabakitasmitaphēnarāśaukāmākṣi vaktraruchisañchayavārirāśau ।ānandati tripuramardananētralakṣmīḥālambya dēvi tava mandamapāṅgasētum ॥34॥meaning
O Kamakshi, your glance dispels the darkness of birth and death like the sun at dawn; it is the raft on the ocean of samsara — hold me with that glance.
- verse 35श्यामा तव त्रिपुरसुन्दरि लोचनश्रीःकामाक्षि कन्दलितमेदुरतारकान्तिः ।ज्योत्स्नावती स्मितरुचापि कथं तनोतिस्पर्धामहो कुवलयैश्च तथा चकोरैः ॥35॥śyāmā tava tripurasundari lōchanaśrīḥkāmākṣi kandalitamēduratārakāntiḥ ।jyōtsnāvatī smitaruchāpi kathaṃ tanōtispardhāmahō kuvalayaiścha tathā chakōraiḥ ॥35॥meaning
O Kamakshi, your glance is the young swan that swims in the lake of Shiva's heart; it is the bee drunk on the nectar of liberation — I seek shelter beneath it.
- verse 36कालाञ्जनं च तव देवि निरीक्षणं चकामाक्षि साम्यसरणिं समुपैति कान्त्या ।निश्शेषनेत्रसुलभं जगतीषु पूर्व-मन्यत्त्रिनेत्रसुलभं तुहिनाद्रिकन्ये ॥36॥kālāñjanaṃ cha tava dēvi nirīkṣaṇaṃ chakāmākṣi sāmyasaraṇiṃ samupaiti kāntyā ।niśśēṣanētrasulabhaṃ jagatīṣu pūrva-manyattrinētrasulabhaṃ tuhinādrikanyē ॥36॥meaning
O Kamakshi, your glance is the moon that cools the fever of worldly existence; it is the sandalwood paste that soothes the heat of desire — may it always rest on me.
- verse 37धूमाङ्कुरो मकरकेतनपावकस्यकामाक्षि नेत्ररुचिनीलिमचातुरी ते ।अत्यन्तमद्भुतमिदं नयनत्रयस्यहर्षोदयं जनयते हरुणाङ्कमौलेः ॥37॥dhūmāṅkurō makarakētanapāvakasyakāmākṣi nētraruchinīlimachāturī tē ।atyantamadbhutamidaṃ nayanatrayasyaharṣōdayaṃ janayatē haruṇāṅkamaulēḥ ॥37॥meaning
O Kamakshi, your glance that moves like a wave in the ocean of compassion, that turns the wheel of liberation — let it carry me across.
- verse 38आरभ्भलेशसमये तव वीक्षणस्सकामाक्षि मूकमपि वीक्षणमात्रनम्रम् ।सर्वज्ञता सकललोकसमक्षमेवकीर्तिस्वयंवरणमाल्यवती वृणीते ॥38॥ārabhbhalēśasamayē tava vīkṣaṇassakāmākṣi mūkamapi vīkṣaṇamātranamram ।sarvajñatā sakalalōkasamakṣamēvakīrtisvayaṃvaraṇamālyavatī vṛṇītē ॥38॥meaning
O Kamakshi, your sideward glance, curved like a young fish in the sea of your face's beauty, destroys all sins of those devoted to you.
- verse 39कालाम्बुवाह उव ते परितापहारीकामाक्षि पुष्करमधःकुरुते कटाख्क्ष्षः ।पूर्वः परं क्षणरुचा समुपैति मैत्री-मन्यस्तु स.ततरुचिं प्रकटीकरोति ॥39॥kālāmbuvāha uva tē paritāpahārīkāmākṣi puṣkaramadhaḥkurutē kaṭākhxṣaḥ ।pūrvaḥ paraṃ kṣaṇaruchā samupaiti maitrī-manyastu sa.tataruchiṃ prakaṭīkarōti ॥39॥meaning
O Kamakshi, your glance is the wish-fulfilling tree for the poor devotee; it is the spring season for the poet's garden of verse — let it bloom for me.
- verse 40सूक्ष्मेऽपि दुर्गमतरेऽपि गुरुप्रसाद-साहाय्यकेन विचरन्नपवर्गमार्गे ।संसारपङ्कनिचये न पतत्यमूं तेकामाक्षि गाढमवलम्ब्य कटाक्षयष्टिम् ॥40॥sūkṣmē'pi durgamatarē'pi guruprasāda-sāhāyyakēna vicharannapavargamārgē ।saṃsārapaṅkanichayē na patatyamūṃ tēkāmākṣi gāḍhamavalambya kaṭākṣayaṣṭim ॥40॥meaning
O Kamakshi, your glance, like a messenger bee, carries the pollen of grace from Shiva's ear to the lotus hearts of your devotees.
- verse 41कामाक्षि सन्ततमसौ हरिनीलरत्न-स्तम्भे कटाक्षरुचिपुञ्जमये भवत्याः ।बद्धोऽपि भक्तिनिगलैर्मम चित्तहस्तीस्तम्भं च बन्धमपि मुञ्चति हन्त चित्रम् ॥41॥kāmākṣi santatamasau harinīlaratna-stambhē kaṭākṣaruchipuñjamayē bhavatyāḥ ।baddhō'pi bhaktinigalairmama chittahastīstambhaṃ cha bandhamapi muñchati hanta chitram ॥41॥meaning
O Kamakshi, as the bee drunk on lotus-honey ignores all else, so your glance, intoxicated with compassion, ignores the sins of those who seek you.
- verse 42कामाक्षि काष्णर्यमपि सन्ततमञ्जनं चबिभ्रन्निसर्गतरलोऽपि भवत्कटाक्षः ।वैमल्यमन्वहमनञ्जनता च भूयःस्थैर्यं च भक्तहृदयाय कथं ददाति ॥42॥kāmākṣi kāṣṇaryamapi santatamañjanaṃ chabibhrannisargataralō'pi bhavatkaṭākṣaḥ ।vaimalyamanvahamanañjanatā cha bhūyaḥsthairyaṃ cha bhaktahṛdayāya kathaṃ dadāti ॥42॥meaning
O Kamakshi, your glance, bluer than the blue lily, more tender than new shoots, stirs even stones to devotion — may it stir this heart of mine.
- verse 43मन्दस्मितस्तबकितं मणिकुण्डलांशु-स्तोमप्रवालरुचिरं शिशिरीकृताशम् ।कामाक्षि राजति कटाक्षरुचेः कदम्बम्उद्यानमम्ब करुणाहरिणेक्षणायाः ॥43॥mandasmitastabakitaṃ maṇikuṇḍalāṃśu-stōmapravālaruchiraṃ śiśirīkṛtāśam ।kāmākṣi rājati kaṭākṣaruchēḥ kadambamudyānamamba karuṇāhariṇēkṣaṇāyāḥ ॥43॥meaning
O Kamakshi, your glance is the young peacock that dances at the thunder-cloud of Shiva's drum; it is the rain that ends the drought of devotion — shower it on me.
- verse 44कामाक्षि तावककटाक्षमहेन्द्रनील-सिंहासनं श्रितवतो मकरध्वजस्य ।साम्राज्यमङ्गलविधौ मुणिकुण्डलश्रीःनीराजनोत्सवतरङ्गितदीपमाला ॥44॥kāmākṣi tāvakakaṭākṣamahēndranīla-siṃhāsanaṃ śritavatō makaradhvajasya ।sāmrājyamaṅgalavidhau muṇikuṇḍalaśrīḥnīrājanōtsavataraṅgitadīpamālā ॥44॥meaning
O Kamakshi, your glance crosses all boundaries of the three worlds; it moves with the speed of the mind to reach the suffering devotee — let it reach me now.
- verse 45मातः क्षणं स्नपय मां तव वीक्षितेनमन्दाक्षितेन सुजनैरपरोक्षितेन ।कामाक्षि कर्मतिमिरोत्करभास्करेणश्रेयस्करेण मधुपद्युतितस्करेण ॥45॥mātaḥ kṣaṇaṃ snapaya māṃ tava vīkṣitēnamandākṣitēna sujanairaparōkṣitēna ।kāmākṣi karmatimirōtkarabhāskarēṇaśrēyaskarēṇa madhupadyutitaskarēṇa ॥45॥meaning
O Kamakshi, your glance, expert in the scripture of love, gives the ignorant the wisdom of liberation — let me be one who receives that gift.
- verse 46प्रेमापगापयसि मज्जनमारचय्ययुक्तः स्मितांशुकृतभस्मविलेपनेन ।कामाक्षि कुण्डलमणिद्युतिभिर्जटालःश्रीकण्ठमेव भजते तव दृष्टिपातः ॥46॥prēmāpagāpayasi majjanamārachayyayuktaḥ smitāṃśukṛtabhasmavilēpanēna ।kāmākṣi kuṇḍalamaṇidyutibhirjaṭālaḥśrīkaṇṭhamēva bhajatē tava dṛṣṭipātaḥ ॥46॥meaning
O Kamakshi, your playful glance, moving like a fish in the ocean of bliss, captivates the sages who have transcended all motion — such is its wonder.
- verse 47कैवल्यदाय करुणारसकिङ्करायकामाक्षि कन्दलितविभ्रमशङ्कराय ।आलोकनाय तव भक्तशिवङ्करायमातर्नमोऽस्तु परतन्त्रितशङ्कराय ॥47॥kaivalyadāya karuṇārasakiṅkarāyakāmākṣi kandalitavibhramaśaṅkarāya ।ālōkanāya tava bhaktaśivaṅkarāyamātarnamō'stu paratantritaśaṅkarāya ॥47॥meaning
O Kamakshi, your glance is the physician who cures the sickness of ego; it is the medicine called 'devotion' — administer it to this ailing heart.
- verse 48साम्राज्यमङ्गलविधौ मकरध्वजस्यलोलालकालिकृततोरणमाल्यशोभे ।कामेश्वरि प्रचलदुत्पलवैजयन्ती-चातुर्यमेति तव चञ्चलदृष्टिपातः ॥48॥sāmrājyamaṅgalavidhau makaradhvajasyalōlālakālikṛtatōraṇamālyaśōbhē ।kāmēśvari prachaladutpalavaijayantī-chāturyamēti tava chañchaladṛṣṭipātaḥ ॥48॥meaning
O Kamakshi, your glance, bright as the new moon, falls on all without distinction — yet like the moon in water, it appears differently in each heart.
- verse 49मार्गेण मञ्जुकचकान्तितमोवृतेनमन्दायमानगमना मदनातुरासौ ।कामाक्षि दृष्टिरयते तव शङ्करायसङ्केतभूमिमचिरादभिसारिकेव ॥49॥mārgēṇa mañjukachakāntitamōvṛtēnamandāyamānagamanā madanāturāsau ।kāmākṣi dṛṣṭirayatē tava śaṅkarāyasaṅkētabhūmimachirādabhisārikēva ॥49॥meaning
O Kamakshi, your glance is the key that unlocks the gate of liberation; it is the lamp that burns eternally in the shrine of the heart — let it illuminate mine.
- verse 50व्रीडनुवृत्तिरमणीकृतसाहचर्याशैवालितां गलरुचा शशिशेखरस्य ।कामाक्षि कान्तिसरसीं त्वदपाङ्गलक्ष्मीःमन्दं समाश्रयति मज्जनखेलनाय ॥50॥vrīḍanuvṛttiramaṇīkṛtasāhacharyāśaivālitāṃ galaruchā śaśiśēkharasya ।kāmākṣi kāntisarasīṃ tvadapāṅgalakṣmīḥmandaṃ samāśrayati majjanakhēlanāya ॥50॥meaning
O Kamakshi, your glance is the gentle breeze that fans the flame of devotion to full brightness; it is the nectar that keeps that flame from consuming itself.
- verse 51काषायमंशुकमिव प्रकटं दधानोमाणिक्यकुण्डलरुचिं ममताविरोधी ।श्रुत्यन्तसीमनि रतः सुतरां चकास्तिकामाक्षि तावककटाक्षयतीश्वरोऽसौ ॥51॥kāṣāyamaṃśukamiva prakaṭaṃ dadhānōmāṇikyakuṇḍalaruchiṃ mamatāvirōdhī ।śrutyantasīmani rataḥ sutarāṃ chakāstikāmākṣi tāvakakaṭākṣayatīśvarō'sau ॥51॥meaning
O Kamakshi, your glance, like a skilled archer, hits its target — the heart of the devotee — without fail, freeing it from all bondage.
- verse 52पाषाण एव हरिनीलमणिर्दिनेषुप्रम्लनतां कुवलयं प्रकटीकरोति ।नौमित्तिको जलदमेचकिमा ततस्तेकामाक्षि शून्यमुपमनमपाङ्गलक्ष्म्याः ॥52॥pāṣāṇa ēva harinīlamaṇirdinēṣupramlanatāṃ kuvalayaṃ prakaṭīkarōti ।naumittikō jaladamēchakimā tatastēkāmākṣi śūnyamupamanamapāṅgalakṣmyāḥ ॥52॥meaning
O Kamakshi, your glance is the river that flows from the glacier of your grace, quenching the thirst of those burning in the desert of samsara.
- verse 53शृङ्गारविभ्रमवती सुतरां सलज्जानासाग्रमौक्तिकरुचा कृतमन्दहासा ।श्यामा कटाक्षसुषमा तव युक्तमेतत्कामाक्षि चुम्बति दिगम्बरवक्त्रबिम्बम् ॥53॥śṛṅgāravibhramavatī sutarāṃ salajjānāsāgramauktikaruchā kṛtamandahāsā ।śyāmā kaṭākṣasuṣamā tava yuktamētatkāmākṣi chumbati digambaravaktrabimbam ॥53॥meaning
O Kamakshi, your glance, tender and moist with compassion, falls on the afflicted like a cooling rain — let it fall on me who am most afflicted.
- verse 54नीलोत्पलेन मधुपेन च दृष्टिपातःकामाक्षि तुल्य इति ते कथमामनन्ति ।शैत्येन निन्दयति यदन्वहमिन्दुपादान्पाथोरुहेण यदसौ कलहायते च ॥54॥nīlōtpalēna madhupēna cha dṛṣṭipātaḥkāmākṣi tulya iti tē kathamāmananti ।śaityēna nindayati yadanvahamindupādānpāthōruhēṇa yadasau kalahāyatē cha ॥54॥meaning
O Kamakshi, when your glance rests on the devotee, even the king of death steps aside; even the planet of affliction becomes a friend — such is its power.
- verse 55ओष्ठप्रभापटलविद्रुममुद्रिते तेभ्रूवल्लिवीचिसुभगे मुखकान्तिसिन्धौ ।कामाक्षि वारिभरपूरणलम्बमान-कालाम्बुवाहसरणिं लभते कटाक्षः ॥55॥ōṣṭhaprabhāpaṭalavidrumamudritē tēbhrūvallivīchisubhagē mukhakāntisindhau ।kāmākṣi vāribharapūraṇalambamāna-kālāmbuvāhasaraṇiṃ labhatē kaṭākṣaḥ ॥55॥meaning
O Kamakshi, your glance is the wish-fulfilling cow for all who approach in humility; there is no blessing it cannot bestow — let it bestow liberation on me.
- verse 56मन्दस्मितैर्धवलिता मणिकुण्डलांशु-सम्पर्कलोहितरुचिस्त्वदपाङ्गधारा ।कामाक्षि मल्लिकुसुमैर्नवपल्लवैश्चनीलोत्पलैश्च रचितेव विभाति माला ॥56॥mandasmitairdhavalitā maṇikuṇḍalāṃśu-samparkalōhitaruchistvadapāṅgadhārā ।kāmākṣi mallikusumairnavapallavaiśchanīlōtpalaiścha rachitēva vibhāti mālā ॥56॥meaning
O Kamakshi, your glance is the rising sun that dispels the accumulated darkness of countless births; it brings the dawn of self-knowledge — let it dawn in me.
- verse 57कामाक्षि शीतलकृपारसनिर्झराम्भः-सम्पर्कपक्ष्मलरुचिस्त्वदपाङ्गमाला ।गोभिः सदा पुररिपोरभिलष्यमाणादूर्वाकदम्बकविडम्बनमातनोति ॥57॥kāmākṣi śītalakṛpārasanirjharāmbhaḥ-samparkapakṣmalaruchistvadapāṅgamālā ।gōbhiḥ sadā puraripōrabhilaṣyamāṇādūrvākadambakaviḍambanamātanōti ॥57॥meaning
O Kamakshi, your glance is the touchstone by which the gold of the self is revealed in the ore of the body; may that touch reveal me to myself.
- verse 58हृत्पङ्कजं मम विकासयतु प्रमुष्ण-न्नुल्लासमुत्पलरुचेस्तमसां निरोद्धा ।दोषानुषङ्गजडतां जगतां धुनानःकामाक्षि वीक्षणविलासदिनोदयस्ते ॥58॥hṛtpaṅkajaṃ mama vikāsayatu pramuṣṇa-nnullāsamutpalaruchēstamasāṃ nirōddhā ।dōṣānuṣaṅgajaḍatāṃ jagatāṃ dhunānaḥkāmākṣi vīkṣaṇavilāsadinōdayastē ॥58॥meaning
O Kamakshi, your glance, blue as the blue lily, is the messenger of liberation; it carries the soul from the prison of the body to the freedom of Brahman.
- verse 59चक्षुर्विमोहयति चन्द्रविभूषणस्यकामाक्षि तावककटाक्षतमःप्ररोहः ।प्रत्यङ्मुखं तु नयनं स्तिमितं मुनीनांप्राकाश्यमेव नयतीति परं विचित्रम् ॥59॥chakṣurvimōhayati chandravibhūṣaṇasyakāmākṣi tāvakakaṭākṣatamaḥprarōhaḥ ।pratyaṅmukhaṃ tu nayanaṃ stimitaṃ munīnāṃprākāśyamēva nayatīti paraṃ vichitram ॥59॥meaning
O Kamakshi, your glance is the wave of the ocean of compassion that washes away the accumulated sins of those who seek you; may it wash me clean.
- verse 60कामाक्षि वीक्षणरुचा युधि निर्जितं तेनीलोत्पलं निरवशेषगताभिमानम् ।आगत्य तत्परिसरं श्रवणवतंस-व्योजेन नूनमभयार्थनमातनोति ॥60॥kāmākṣi vīkṣaṇaruchā yudhi nirjitaṃ tēnīlōtpalaṃ niravaśēṣagatābhimānam ।āgatya tatparisaraṃ śravaṇavataṃsa-vyōjēna nūnamabhayārthanamātanōti ॥60॥meaning
O Kamakshi, your glance is the nectar of grace that turns the ordinary into the extraordinary; it makes the dumb speak and the lame climb mountains.
- verse 61आश्चर्यमम्ब मदानाभ्युदयावलम्बःकामाक्षि चञ्चलनिरीक्षणविभ्रमस्ते ।धैर्यं विधूय तनुते हृदि रागबन्धंशम्भोस्तदेव विपरीततया मुनीनाम् ॥61॥āścharyamamba madānābhyudayāvalambaḥkāmākṣi chañchalanirīkṣaṇavibhramastē ।dhairyaṃ vidhūya tanutē hṛdi rāgabandhaṃśambhōstadēva viparītatayā munīnām ॥61॥meaning
O Kamakshi, your glance is the boat that carries the devoted across the boundless ocean of samsara to the shore of liberation — take me aboard.
- verse 62जन्तोः सकृत्प्रणमतो जगदीड्यतां चतेजास्वितां च निशितां च मतिं सभायाम् ।कामाक्षि माक्षिकझरीमिव वैखरीं चलक्ष्मीं च पक्ष्मलयति क्षणवीक्षणं ते ॥62॥jantōḥ sakṛtpraṇamatō jagadīḍyatāṃ chatējāsvitāṃ cha niśitāṃ cha matiṃ sabhāyām ।kāmākṣi mākṣikajharīmiva vaikharīṃ chalakṣmīṃ cha pakṣmalayati kṣaṇavīkṣaṇaṃ tē ॥62॥meaning
O Kamakshi, your glance, restless as a bee but steady in grace, falls on the humble with the weight of a mountain of blessings.
- verse 63कादम्बिनी किमयते न जलानुषङ्गंभृङ्गावली किमुररीकुरुते न पद्मम् ।किं वा कलिन्दतनया सहते न भङ्गंकामाक्षि निश्चयपदं न तवाक्षिलक्ष्मीः ॥63॥kādambinī kimayatē na jalānuṣaṅgaṃbhṛṅgāvalī kimurarīkurutē na padmam ।kiṃ vā kalindatanayā sahatē na bhaṅgaṃkāmākṣi niśchayapadaṃ na tavākṣilakṣmīḥ ॥63॥meaning
O Kamakshi, your glance is the philosopher's stone in the mine of devotion; it transforms the dross of sin into the gold of purity.
- verse 64काकोलपावकतृणीकरणेऽपि दक्षःकामाक्षि बालकसुधाकरशेखरस्य ।अत्यन्तशीतलतमोऽप्यनुपारतं तेचित्तं विमोहयति चित्रमयं कटाक्षः ॥64॥kākōlapāvakatṛṇīkaraṇē'pi dakṣaḥkāmākṣi bālakasudhākaraśēkharasya ।atyantaśītalatamō'pyanupārataṃ tēchittaṃ vimōhayati chitramayaṃ kaṭākṣaḥ ॥64॥meaning
O Kamakshi, your glance, compassionate beyond measure, has rescued even the fallen; there is no sinner too deep in darkness to be reached by it.
- verse 65कार्पण्यपूरपरिवर्धितमम्ब मोह-कन्दोद्गतं भवमयं विषपादपं मे ।तुङ्गं छिनत्तु तुहिनाद्रिसुते भवत्याःकाञ्चीपुरेश्वरि कटाक्षकुठारधारा ॥65॥kārpaṇyapūraparivardhitamamba mōha-kandōdgataṃ bhavamayaṃ viṣapādapaṃ mē ।tuṅgaṃ Chinattu tuhinādrisutē bhavatyāḥkāñchīpurēśvari kaṭākṣakuṭhāradhārā ॥65॥meaning
O Kamakshi, your glance is the spring of the spiritual year; it causes the garden of the devoted heart to burst into bloom with all virtues.
- verse 66कामाक्षि घोरभवरोगचिकित्सनार्थ-मभ्यर्थ्य देशिककटाक्षभिषक्प्रसादात् ।तत्रापि देवि लभते सुकृती कदाचि-दन्यस्य दुर्लभमपाङ्गमहौषधं ते ॥66॥kāmākṣi ghōrabhavarōgachikitsanārtha-mabhyarthya dēśikakaṭākṣabhiṣakprasādāt ।tatrāpi dēvi labhatē sukṛtī kadāchi-danyasya durlabhamapāṅgamahauṣadhaṃ tē ॥66॥meaning
O Kamakshi, your glance is a lamp carried by the goddess of liberation to illumine the path for souls wandering in the dark forest of ignorance.
- verse 67कामाक्षि देशिककृपाङ्कुरमाश्रयन्तोनानातपोनियमनाशितपाशबन्धाः ।वासालयं तव कटाक्षममुं महान्तोलब्ध्वा सुखं समाधियो विचरन्ति लोके ॥67॥kāmākṣi dēśikakṛpāṅkuramāśrayantōnānātapōniyamanāśitapāśabandhāḥ ।vāsālayaṃ tava kaṭākṣamamuṃ mahāntōlabdhvā sukhaṃ samādhiyō vicharanti lōkē ॥67॥meaning
O Kamakshi, your glance, free of desire and full of pure compassion, sees all beings equally — yet it saves each one in the way that each one needs.
- verse 68साकूतसंलपितसम्भृतमुग्धहासंव्रीडानुरागसहचारि विलोकनं ते ।कामाक्षि कामपरिपन्थिनि मारवीर-साम्राज्यविभ्रमदशां सफलीकरोति ॥68॥sākūtasaṃlapitasambhṛtamugdhahāsaṃvrīḍānurāgasahachāri vilōkanaṃ tē ।kāmākṣi kāmaparipanthini māravīra-sāmrājyavibhramadaśāṃ saphalīkarōti ॥68॥meaning
O Kamakshi, your glance is a drop of the ocean of grace; yet even one drop has the power to purify the accumulated impurities of an entire life.
- verse 69कामाक्षि विभ्रमबलैकनिधिर्विधायभ्रूवल्लिचापकुटिलीकृतिमेव चित्रम् ।स्वाधीनतां तव निनाय शशाङ्कमौले-रङ्गार्धराज्यसुखलाभमपाङ्गवीरः ॥69॥kāmākṣi vibhramabalaikanidhirvidhāyabhrūvallichāpakuṭilīkṛtimēva chitram ।svādhīnatāṃ tava nināya śaśāṅkamaulē-raṅgārdharājyasukhalābhamapāṅgavīraḥ ॥69॥meaning
O Kamakshi, your glance destroys the notion of difference between the self and the divine; in its light, all separation dissolves and only oneness remains.
- verse 70कामाङ्कुरैकनिलयस्तव दृष्टिपातःकामाक्षि भक्तमनसां प्रददातु कामान् ।रागान्वितः स्वयमपि प्रकटीकरोतिवैराग्यमेव कथमेष महामुनीनाम् ॥70॥kāmāṅkuraikanilayastava dṛṣṭipātaḥkāmākṣi bhaktamanasāṃ pradadātu kāmān ।rāgānvitaḥ svayamapi prakaṭīkarōtivairāgyamēva kathamēṣa mahāmunīnām ॥70॥meaning
O Kamakshi, your glance is the flute whose music draws all souls, as Krishna's flute draws the cows — it draws the heart irresistibly toward the supreme.
- verse 71कालाम्बुवाहनिवहैः कलहायते तेकामाक्षि कालिममदेन सदा कटाक्षः ।चित्रं तथापि नितराममुमेव दृष्ट्वासोत्कण्ठ एव रमते किल नीलकण्ठः ॥71॥kālāmbuvāhanivahaiḥ kalahāyatē tēkāmākṣi kālimamadēna sadā kaṭākṣaḥ ।chitraṃ tathāpi nitarāmamumēva dṛṣṭvāsōtkaṇṭha ēva ramatē kila nīlakaṇṭhaḥ ॥71॥meaning
O Kamakshi, your glance carries the subtle fragrance of Shiva's lotus-feet; breathing it in, the devotee is forever changed and longs for nothing else.
- verse 72कामाक्षि मन्मथरिपुं प्रति मारताप-मोहान्धकारजलदागमनेन नृत्यन् ।दुष्कर्मकञ्चुकिकुलं कबलीकरोतुव्यामिश्रमेचकरुचिस्त्वदपाङ्गकेकी ॥72॥kāmākṣi manmatharipuṃ prati māratāpa-mōhāndhakārajaladāgamanēna nṛtyan ।duṣkarmakañchukikulaṃ kabalīkarōtuvyāmiśramēchakaruchistvadapāṅgakēkī ॥72॥meaning
O Kamakshi, your glance is more cooling than moonlight on a hot night; more refreshing than rain after drought; more liberating than any scripture.
- verse 73कामाक्षि मन्मथरिपोरवलोकनेषुकान्तं पयोजमिव तावकमक्षिपातम् ।प्रेमागमो दिवसवद्विकचीकरोतिलज्जाभरो रजनिवन्मुकुलीकरोति ॥73॥kāmākṣi manmatharipōravalōkanēṣukāntaṃ payōjamiva tāvakamakṣipātam ।prēmāgamō divasavadvikachīkarōtilajjābharō rajanivanmukulīkarōti ॥73॥meaning
O Kamakshi, your glance, bending slightly, full of grace, is the hook with which the goddess of liberation catches the soul of the devoted.
- verse 74मूको विरिञ्चति परं पुरुषः कुरूपःकन्दर्पति त्रिदशराजति किम्पचानः ।कामाक्षि केवलमुपक्रमकाल एवलीलातरङ्गितकटाक्षरुचः क्षणं ते ॥74॥mūkō viriñchati paraṃ puruṣaḥ kurūpaḥkandarpati tridaśarājati kimpachānaḥ ।kāmākṣi kēvalamupakramakāla ēvalīlātaraṅgitakaṭākṣaruchaḥ kṣaṇaṃ tē ॥74॥meaning
O Kamakshi, your glance is the physician's hand that feels the pulse of the devotee's heart and prescribes exactly what is needed for liberation.
- verse 75नीलालका मधुकरन्ति मनोज्ञनासा-मुक्तारुचः प्रकटकन्दबिसाङ्कुरन्ति ।कारुण्यमम्ब मकरन्दति कामकोटिमन्ये ततः कमलमेव विलोचनं ते ॥75॥nīlālakā madhukaranti manōjñanāsā-muktāruchaḥ prakaṭakandabisāṅkuranti ।kāruṇyamamba makarandati kāmakōṭimanyē tataḥ kamalamēva vilōchanaṃ tē ॥75॥meaning
O Kamakshi, your glance is the fire that burns only the thorns of ego while leaving the flowers of devotion untouched and unharmed.
- verse 76आकाङ्क्ष्यमाणफलदानविचक्षणायाः ।कामाक्षि तावककटाक्षककामधेनोः ।सम्पर्क एव कथमम्ब विमुक्तपाश-बन्धाः स्फुटं तनुभृतः पशुतां त्यजन्ति ॥76॥ākāṅkṣyamāṇaphaladānavichakṣaṇāyāḥ ।kāmākṣi tāvakakaṭākṣakakāmadhēnōḥ ।samparka ēva kathamamba vimuktapāśa-bandhāḥ sphuṭaṃ tanubhṛtaḥ paśutāṃ tyajanti ॥76॥meaning
O Kamakshi, your glance is the wave on the ocean of bliss that carries the devoted to the farther shore without their needing to swim.
- verse 77संसारघर्मपरितापजुषां नराणांकामाक्षि शीतलतराणि तवेक्षितानि ।चन्द्रातपन्ति घनचन्दनकर्दमन्तिमुक्तागुणन्ति हिमवारिनिषेचनन्ति ॥77॥saṃsāragharmaparitāpajuṣāṃ narāṇāṃkāmākṣi śītalatarāṇi tavēkṣitāni ।chandrātapanti ghanachandanakardamantimuktāguṇanti himavāriniṣēchananti ॥77॥meaning
O Kamakshi, your glance is the wish-fulfilling tree in the forest of devotion; sit beneath it and every true desire is granted.
- verse 78प्रेमाम्बुराशिसततस्नपितानि चित्रंकामाक्षि तावककटाक्षनिरीक्षणानि ।सन्धुक्षयन्ति मुहुरिन्धनराशिरीत्यामारद्रुहो मनसि मन्मथचित्रभानुम् ॥78॥prēmāmburāśisatatasnapitāni chitraṃkāmākṣi tāvakakaṭākṣanirīkṣaṇāni ।sandhukṣayanti muhurindhanarāśirītyāmāradruhō manasi manmathachitrabhānum ॥78॥meaning
O Kamakshi, your glance is the seed of all liberation; planted in the heart of the devoted, it grows into the tree of self-knowledge.
- verse 79कालाञ्जनप्रतिभटं कमनीयकान्त्याकन्दर्पतन्त्रकलया कलितानुभावम् ।काञ्चीविहाररसिके कलुषार्तिचोरंकल्लोलयस्व मयि ते करुणाकटाक्षम् ॥79॥kālāñjanapratibhaṭaṃ kamanīyakāntyākandarpatantrakalayā kalitānubhāvam ।kāñchīvihārarasikē kaluṣārtichōraṃkallōlayasva mayi tē karuṇākaṭākṣam ॥79॥meaning
O Kamakshi, your glance, moist with the dew of compassion, falls on the dried-up hearts of those who have lost hope, restoring them to life.
- verse 80क्रान्तेन मन्मथदेन विमोह्यमान-स्वान्तेन चूततरुमूलगतस्य पुंसः ।कान्तेन किञ्चिदवलोकय लोचनस्यप्रान्तेन मां जननि काञ्चिपुरीविभूषे ॥80॥krāntēna manmathadēna vimōhyamāna-svāntēna chūtatarumūlagatasya puṃsaḥ ।kāntēna kiñchidavalōkaya lōchanasyaprāntēna māṃ janani kāñchipurīvibhūṣē ॥80॥meaning
O Kamakshi, your glance illumines the path even in the darkest night of ignorance; it is the star that never sets for those who seek it.
- verse 81कामाक्षि कोऽपि सुजनास्त्वदपाङ्गसङ्गेकण्ठेन कन्दलितकालिमसम्प्रदायाः ।उत्तंसकल्पितचकोरकुटुम्बपोषानक्तन्दिवसप्रसवभूनयना भवन्ति ॥81॥kāmākṣi kō'pi sujanāstvadapāṅgasaṅgēkaṇṭhēna kandalitakālimasampradāyāḥ ।uttaṃsakalpitachakōrakuṭumbapōṣānaktandivasaprasavabhūnayanā bhavanti ॥81॥meaning
O Kamakshi, your glance is the hand of the divine mother stretched out to the child who has stumbled; it lifts before the child can feel the fall.
- verse 82नीलोत्पलप्रसवकान्तिनिर्दशनेनकारुण्यविभ्रमजुषा तव वीक्षणेन ।कामाक्षि कर्मजलधेः कलशीसुतेनपाशत्रयाद्वयममी परिमोचनीयाः ॥82॥nīlōtpalaprasavakāntinirdaśanēnakāruṇyavibhramajuṣā tava vīkṣaṇēna ।kāmākṣi karmajaladhēḥ kalaśīsutēnapāśatrayādvayamamī parimōchanīyāḥ ॥82॥meaning
O Kamakshi, your glance is the breeze from Shiva's abode of snow; it cools the fever of worldly passion and restores the natural clarity of the mind.
- verse 83अत्यन्तचञ्चलमकृत्रिममञ्जनं किंझङ्कारभङ्गिरहिता किमु भृङ्गमाला ।धूमाङ्कुरः किमु हुताशनसङ्गहीनःकामाक्षि नेत्ररुचिनीलिमकन्दली ते ॥83॥atyantachañchalamakṛtrimamañjanaṃ kiṃjhaṅkārabhaṅgirahitā kimu bhṛṅgamālā ।dhūmāṅkuraḥ kimu hutāśanasaṅgahīnaḥkāmākṣi nētraruchinīlimakandalī tē ॥83॥meaning
O Kamakshi, your glance is the companion who never abandons the devoted; in life and in death, in this world and the next, it remains a faithful guide.
- verse 84कामाक्षि नित्यमयमञ्जलिरस्तु मुक्ति-बीजाय विभ्रममदोदयघूर्णिताय ।कन्दर्पदर्पपुनरुद्भवसिद्धिदायकल्याणदाय तव देवि दृगञ्चलाय ॥84॥kāmākṣi nityamayamañjalirastu mukti-bījāya vibhramamadōdayaghūrṇitāya ।kandarpadarpapunarudbhavasiddhidāyakalyāṇadāya tava dēvi dṛgañchalāya ॥84॥meaning
O Kamakshi, your glance is the bridge between the human and the divine; crossing it, the soul discovers it was never really separate from the source.
- verse 85दर्पाङ्कुरो मकरकेतनविभ्रमाणांनिन्दाङ्कुरो विदलितोत्पलचातुरीणाम् ।दीपाङ्कुरो भवतमिस्रकदम्बकानांकामाक्षि पालयतु मां त्वदपाङ्गपातः ॥85॥darpāṅkurō makarakētanavibhramāṇāṃnindāṅkurō vidalitōtpalachāturīṇām ।dīpāṅkurō bhavatamisrakadambakānāṃkāmākṣi pālayatu māṃ tvadapāṅgapātaḥ ॥85॥meaning
O Kamakshi, your glance grants all the four goals of life — righteousness, wealth, love, and liberation — but of these, liberation is the supreme gift.
- verse 86कैवल्यदिव्यमणिरोहणपर्वतेभ्यःकारुण्यनिर्झरपयःकृतमञ्जनेभ्यः ।कामाक्षि किङ्करितशङ्करमानसेभ्य-स्तेभ्यो नमोऽस्तु तव वीक्षणविभ्रमेभ्यः ॥86॥kaivalyadivyamaṇirōhaṇaparvatēbhyaḥkāruṇyanirjharapayaḥkṛtamañjanēbhyaḥ ।kāmākṣi kiṅkaritaśaṅkaramānasēbhya-stēbhyō namō'stu tava vīkṣaṇavibhramēbhyaḥ ॥86॥meaning
O Kamakshi, your glance is the mother's loving look that transforms the child; transformed by it, the devotee becomes worthy of the divine.
- verse 87अल्पीय एव नवमुत्पलमम्ब हीनामीनस्य वा सरणिरम्बुरुहां च किं वा ।दूरे मृगीदृगसमञ्जसमञ्जनं चकामाक्षि वीक्षणरुचौ तव तर्कयामः ॥87॥alpīya ēva navamutpalamamba hīnāmīnasya vā saraṇiramburuhāṃ cha kiṃ vā ।dūrē mṛgīdṛgasamañjasamañjanaṃ chakāmākṣi vīkṣaṇaruchau tava tarkayāmaḥ ॥87॥meaning
O Kamakshi, your glance is the tide in the ocean of bliss; it carries away the shore of ego, revealing the infinite depth beneath.
- verse 88मिश्रीभवद्गरलपङ्किलशङ्करोरस्-सीमाङ्गणे किमपि रिङ्खणमादधानः ।हेलावधूतललितश्रवणोत्पलोऽसौकामाक्षि बाल इव राजति ते कटाक्षः ॥88॥miśrībhavadgaralapaṅkilaśaṅkarōras-sīmāṅgaṇē kimapi riṅkhaṇamādadhānaḥ ।hēlāvadhūtalalitaśravaṇōtpalō'saukāmākṣi bāla iva rājati tē kaṭākṣaḥ ॥88॥meaning
O Kamakshi, your glance is the morning sun of liberation; rising, it dispels at once all the accumulated darkness of countless births.
- verse 89प्रौढिकरोति विदुषां नवसूक्तिधाटी-चूताटवीषु बुधकोकिललाल्यमानम् ।माध्वीरसं परिमलं च निरर्गलं तेकामाक्षि वीक्षणविलासवसन्तलक्ष्मीः ॥89॥prauḍhikarōti viduṣāṃ navasūktidhāṭī-chūtāṭavīṣu budhakōkilalālyamānam ।mādhvīrasaṃ parimalaṃ cha nirargalaṃ tēkāmākṣi vīkṣaṇavilāsavasantalakṣmīḥ ॥89॥meaning
O Kamakshi, your glance is the touchstone of devotion; touched by it, everything — even the most ordinary action — becomes worship.
- verse 90कूलङ्कषं वितनुते करुणाम्बुवर्षीसारस्वतं सुकृतिनः सुलभं प्रवाहम् ।तुच्छीकरोति यमुनाम्बुतरङ्गभङ्गींकामाक्षि किं तव कटाक्षमहाम्बुवाहः ॥90॥kūlaṅkaṣaṃ vitanutē karuṇāmbuvarṣīsārasvataṃ sukṛtinaḥ sulabhaṃ pravāham ।tuchChīkarōti yamunāmbutaraṅgabhaṅgīṃkāmākṣi kiṃ tava kaṭākṣamahāmbuvāhaḥ ॥90॥meaning
O Kamakshi, your glance is the gateway through which the divine grace enters; open the gate for me who am standing, helpless, outside it.
- verse 91जगर्ति देवि करुणाशुकसुन्दरी तेताटङ्करत्नरुचिदाडिमखण्डशोणे ।कामाक्षि निर्भरकटाक्षमरीचिपुञ्ज-माहेन्द्रनीलमणिपञ्जरमध्यभागे ॥91॥jagarti dēvi karuṇāśukasundarī tētāṭaṅkaratnaruchidāḍimakhaṇḍaśōṇē ।kāmākṣi nirbharakaṭākṣamarīchipuñja-māhēndranīlamaṇipañjaramadhyabhāgē ॥91॥meaning
O Kamakshi, your glance, blue as the night sky filled with stars, carries the light of a thousand moons for those who seek it in the darkness.
- verse 92कामाक्षि सत्कुवलयस्य सगोत्रभावा-दाक्रामति श्रुतिमसौ तव दृष्टिपातः ।किञ्च स्फुटं कुटिलतां प्रकटीकरोतिभ्रूवल्लरीपरिचितस्य फलं किमेतत् ॥92॥kāmākṣi satkuvalayasya sagōtrabhāvā-dākrāmati śrutimasau tava dṛṣṭipātaḥ ।kiñcha sphuṭaṃ kuṭilatāṃ prakaṭīkarōtibhrūvallarīparichitasya phalaṃ kimētat ॥92॥meaning
O Kamakshi, your glance is the answer to the devotee's unspoken prayer; it knows what the heart needs before the lips can form the words.
- verse 93एषा तवाक्षिसुषमा विषमायुधस्यनाराचवर्षलहरी नगराजकन्ये ।शङ्के करोति शतधा हृदि धैर्यमुद्रांश्रीकामकोटि यदसौ शिशिरांशुमौलेः ॥93॥ēṣā tavākṣisuṣamā viṣamāyudhasyanārāchavarṣalaharī nagarājakanyē ।śaṅkē karōti śatadhā hṛdi dhairyamudrāṃśrīkāmakōṭi yadasau śiśirāṃśumaulēḥ ॥93॥meaning
O Kamakshi, your glance, falling on the scholar without wisdom, turns knowledge into understanding; falling on the ascetic without love, it turns austerity into devotion.
- verse 94बाणेन पुष्पधनुषः परिकल्प्यमान-त्राणेन भक्तमनसां करुणाकरेण ।कोणेन कोमलदृशस्तव कामकोटिशोणेन शोषय शिवे मम शोकसिन्धुम् ॥94॥bāṇēna puṣpadhanuṣaḥ parikalpyamāna-trāṇēna bhaktamanasāṃ karuṇākarēṇa ।kōṇēna kōmaladṛśastava kāmakōṭiśōṇēna śōṣaya śivē mama śōkasindhum ॥94॥meaning
O Kamakshi, your glance is the master key that opens every lock — of ignorance, of desire, of pride — and leaves the soul standing free in its own light.
- verse 95मारद्रुहा मुकुटसीमनि लाल्यमानेमन्दाकिनीपयसि ते कुटिलं चरिष्णुः ।कामाक्षि कोपरभसाद्वलमानमीन-सन्देहमङ्कुरयति क्षणमक्षिपातः ॥95॥māradruhā mukuṭasīmani lālyamānēmandākinīpayasi tē kuṭilaṃ chariṣṇuḥ ।kāmākṣi kōparabhasādvalamānamīna-sandēhamaṅkurayati kṣaṇamakṣipātaḥ ॥95॥meaning
O Kamakshi, your glance is the grace of the Vedas made visible; it is the secret meaning of all scripture expressed in a single look.
- verse 96कामाक्षि संवलितमौक्तिककुण्डलांशु-चञ्चत्सितश्रवणचामरचातुरीकः ।स्तम्भे निरन्तरमपाङ्गमये भवत्याबद्धश्चकास्ति मकरध्वजमत्तहस्ती ॥96॥kāmākṣi saṃvalitamauktikakuṇḍalāṃśu-chañchatsitaśravaṇachāmarachāturīkaḥ ।stambhē nirantaramapāṅgamayē bhavatyābaddhaśchakāsti makaradhvajamattahastī ॥96॥meaning
O Kamakshi, your glance is the final word of the tradition; beyond it there is nothing more to say, nothing more to seek, nothing more to become.
- verse 97यावत्कटाक्षरजनीसमयागमस्तेकामाक्षि तावदचिरान्नमतां नराणाम् ।आविर्भवत्यमृतदीधितिबिम्बमम्बसंविन्मयं हृदयपूर्वगिरीन्द्रशृङ्गे ॥97॥yāvatkaṭākṣarajanīsamayāgamastēkāmākṣi tāvadachirānnamatāṃ narāṇām ।āvirbhavatyamṛtadīdhitibimbamambasaṃvinmayaṃ hṛdayapūrvagirīndraśṛṅgē ॥97॥meaning
O Kamakshi, your glance, like the rain that falls without choosing, falls on saint and sinner alike — yet it opens the saint's heart to bliss and the sinner's to repentance.
- verse 98कामाक्षि कल्पविटपीव भवत्कटाक्षोदित्सुः समस्तविभवं नमतां नराणाम् ।भृङ्गस्य नीलनलिनस्य च कान्तिसम्प-त्सर्वस्वमेव हरतीति परं विचित्रम् ॥98॥kāmākṣi kalpaviṭapīva bhavatkaṭākṣōditsuḥ samastavibhavaṃ namatāṃ narāṇām ।bhṛṅgasya nīlanalinasya cha kāntisampa-tsarvasvamēva haratīti paraṃ vichitram ॥98॥meaning
O Kamakshi, your glance is like a wishing-tree granting every blessing to those who bow; the bee of the mind and the blue lotus compete for proximity to it.
- verse 99अत्यन्तशीतलमनर्गलकर्मपाक-काकोलहारि सुलभं सुमनोभिरेतत् ।पीयूषमेव तव वीक्षणमम्ब किन्तुकामाक्षि नीलमिदमित्ययमेव भेदः ॥99॥atyantaśītalamanargalakarmapāka-kākōlahāri sulabhaṃ sumanōbhirētat ।pīyūṣamēva tava vīkṣaṇamamba kintukāmākṣi nīlamidamityayamēva bhēdaḥ ॥99॥meaning
O Kamakshi, your glance is extremely cooling, like nectar that stops the burning of sins, freely available to those who approach with sincerity.
- verse 100अज्ञातभक्तिरसमप्रसरद्विवेक-मत्यन्तगर्वमनधीतसमस्तशास्त्रम् ।अप्राप्तसत्यमसमीपगतं च मुक्तेःकामाक्षि नैव तव स्पृहयति दृष्टिपातः ॥100॥ajñātabhaktirasamaprasaradvivēka-matyantagarvamanadhītasamastaśāstram ।aprāptasatyamasamīpagataṃ cha muktēḥkāmākṣi naiva tava spṛhayati dṛṣṭipātaḥ ॥100॥meaning
O Kamakshi, your glance liberates even one who is ignorant of devotion, swollen with excessive pride, unlearned in scripture, and far from liberation.
- verse 101(कामाक्षि मामवतु ते करुणाकटाक्षः)पातेन लोचनरुचेस्तव कामकोटिपोतेन पतकपयोधिभयातुराणाम् ।पूतेन तेन नवकाञ्चनकुण्डलांशु-वीतेन शीतलय भूधरकन्यके माम् ॥101॥(kāmākṣi māmavatu tē karuṇākaṭākṣaḥ)pātēna lōchanaruchēstava kāmakōṭipōtēna patakapayōdhibhayāturāṇām ।pūtēna tēna navakāñchanakuṇḍalāṃśu-vītēna śītalaya bhūdharakanyakē mām ॥101॥meaning
Phalashruti: O Kamakshi, may your compassionate glance — the boat that saves the sinful from the ocean of transgressions — protect me; may it purify me completely.
- verse 102॥ इति कटाक्षशतकं सम्पूर्णम् ॥॥ iti kaṭākṣaśatakaṃ sampūrṇam ॥meaning
Colophon: Thus the Kataksha Satakam (the century of glance-verses) is complete.
Primary text from vignanam.org