KYTS Jata 2.5 Visvaroopo Vai Tvaashtrah

Krishna

◆

tap any word for its meaning

verse 1
1) वि॒श्वरू॑पो॒ वै वै वि॒श्वरू॑पो वि॒श्वरू॑पो॒ वै ।1) वि॒श्वरू॑प॒ इति॑ वि॒श्व - रू॒पः॒ ।2) वै त्वा॒ष्ट्र स्त्वा॒ष्ट्रो वै वै त्वा॒ष्ट्रः ।3) त्वा॒ष्ट्रः पु॒रोहि॑तः पु॒रोहि॑त स्त्वा॒ष्ट्र स्त्वा॒ष्ट्रः पु॒रोहि॑तः ।4) पु॒रोहि॑तो दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना᳚-म्पु॒रोहि॑तः पु॒रोहि॑तो दे॒वाना᳚म् ।4) पु॒रोहि॑त॒ इति॑ पु॒रः - हि॒तः॒ ।5) दे॒वाना॑ मासी दासी-द्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मासीत् ।6) आ॒सी॒-थ्स्व॒स्रीयः॑ स्व॒स्रीय॑ आसी दासी-थ्स्व॒स्रीयः॑ ।7) स्व॒स्रीयो ऽसु॑राणा॒ मसु॑राणाग् स्व॒स्रीयः॑ स्व॒स्रीयो ऽसु॑राणाम् ।8) असु॑राणा॒-न्तस्य॒ तस्या सु॑राणा॒ मसु॑राणा॒-न्तस्य॑ ।9) तस्य॒ त्रीणि॒ त्रीणि॒ तस्य॒ तस्य॒ त्रीणि॑ ।10) त्रीणि॑ शी॒र्॒षाणि॑ शी॒र्॒षाणि॒ त्रीणि॒ त्रीणि॑ शी॒र्॒षाणि॑ ।11) शी॒र्॒षा ण्या॑स-न्नास-ञ्छी॒र्॒षाणि॑ शी॒र्॒षा ण्या॑सन्न् ।12) आ॒स॒-न्थ्सो॒म॒पानग्ं॑ सोम॒पान॑ मास-न्नास-न्थ्सोम॒पान᳚म् ।13) सो॒म॒पानग्ं॑ सुरा॒पानग्ं॑ सुरा॒पानग्ं॑ सोम॒पानग्ं॑ सोम॒पानग्ं॑ सुरा॒पान᳚म् ।13) सो॒म॒पान॒मिति॑ सोम - पान᳚म् ।14) सु॒रा॒पान॑ म॒न्नाद॑न म॒न्नाद॑नग्ं सुरा॒पानग्ं॑ सुरा॒पान॑ म॒न्नाद॑नम् ।14) सु॒रा॒पान॒मिति॑ सुरा - पान᳚म् ।15) अ॒न्नाद॑न॒ग्ं॒ स सो᳚ ऽन्नाद॑न म॒न्नाद॑न॒ग्ं॒ सः ।15) अ॒न्नाद॑न॒मित्य॑न्न - अद॑नम् ।16) स प्र॒त्यक्ष॑-म्प्र॒त्यक्ष॒ग्ं॒ स स प्र॒त्यक्ष᳚म् ।17) प्र॒त्यक्ष॑-न्दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्यः॑ प्र॒त्यक्ष॑-म्प्र॒त्यक्ष॑-न्दे॒वेभ्यः॑ ।17) प्र॒त्यक्ष॒मिति॑ प्रति - अक्ष᳚म् ।18) दे॒वेभ्यो॑ भा॒ग-म्भा॒ग-न्दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्यो॑ भा॒गम् ।19) भा॒ग म॑वद दवद-द्भा॒ग-म्भा॒ग म॑वदत् ।20) अ॒व॒द॒-त्प॒रोक्ष॑-म्प॒रोक्ष॑ मवद दवद-त्प॒रोक्ष᳚म् ।21) प॒रोक्ष॒ मसु॑रे॒भ्यो ऽसु॑रेभ्यः प॒रोक्ष॑-म्प॒रोक्ष॒ मसु॑रेभ्यः ।21) प॒रोक्ष॒मिति॑ परः - अक्ष᳚म् ।22) असु॑रेभ्य॒-स्सर्व॑स्मै॒ सर्व॑स्मा॒ असु॑रे॒भ्यो ऽसु॑रेभ्य॒-स्सर्व॑स्मै ।23) सर्व॑स्मै॒ वै वै सर्व॑स्मै॒ सर्व॑स्मै॒ वै ।24) वै प्र॒त्यक्ष॑-म्प्र॒त्यक्षं॒-वैँ वै प्र॒त्यक्ष᳚म् ।25) प्र॒त्यक्ष॑-म्भा॒ग-म्भा॒ग-म्प्र॒त्यक्ष॑-म्प्र॒त्यक्ष॑-म्भा॒गम् ।25) प्र॒त्यक्ष॒मिति॑ प्रति - अक्ष᳚म् ।26) भा॒गं-वँ॑दन्ति वदन्ति भा॒ग-म्भा॒गं-वँ॑दन्ति ।27) व॒द॒न्ति॒ यस्मै॒ यस्मै॑ वदन्ति वदन्ति॒ यस्मै᳚ ।28) यस्मा॑ ए॒वैव यस्मै॒ यस्मा॑ ए॒व ।29) ए॒व प॒रोक्ष॑-म्प॒रोक्ष॑ मे॒वैव प॒रोक्ष᳚म् ।30) प॒रोक्षं॒-वँद॑न्ति॒ वद॑न्ति प॒रोक्ष॑-म्प॒रोक्षं॒-वँद॑न्ति ।30) प॒रोक्ष॒मिति॑ परः - अक्ष᳚म् ।31) वद॑न्ति॒ तस्य॒ तस्य॒ वद॑न्ति॒ वद॑न्ति॒ तस्य॑ ।32) तस्य॑ भा॒गो भा॒ग स्तस्य॒ तस्य॑ भा॒गः ।33) भा॒ग उ॑दि॒त उ॑दि॒तो भा॒गो भा॒ग उ॑दि॒तः ।34) उ॒दि॒त स्तस्मा॒-त्तस्मा॑ दुदि॒त उ॑दि॒त स्तस्मा᳚त् ।35) तस्मा॒ दिन्द्र॒ इन्द्र॒ स्तस्मा॒-त्तस्मा॒ दिन्द्रः॑ ।36) इन्द्रो॑ ऽबिभे दबिभे॒ दिन्द्र॒ इन्द्रो॑ ऽबिभेत् ।37) अ॒बि॒भे॒ दी॒दृं ई॒दृं ंअ॑बिभे दबिभे दी॒दृम् ।38) ई॒दृं-वैँ वा ई॒दृं ई॒दृं-वैँ ।39) वै रा॒ष्ट्रग्ं रा॒ष्ट्रं-वैँ वै रा॒ष्ट्रम् ।40) रा॒ष्ट्रं-विँ वि रा॒ष्ट्रग्ं रा॒ष्ट्रं-विँ ।41) वि प॒र्याव॑र्तयति प॒र्याव॑र्तयति॒ वि वि प॒र्याव॑र्तयति ।42) प॒र्याव॑र्तय॒तीतीति॑ प॒र्याव॑र्तयति प॒र्याव॑र्तय॒तीति॑ ।42) प॒र्याव॑र्तय॒तीति॑ परि - आव॑र्तयति ।43) इति॒ तस्य॒ तस्ये तीति॒ तस्य॑ ।44) तस्य॒ वज्रं॒-वँज्र॒-न्तस्य॒ तस्य॒ वज्र᳚म् ।45) वज्र॑ मा॒दाया॒ दाय॒ वज्रं॒-वँज्र॑ मा॒दाय॑ ।46) आ॒दाय॑ शी॒र्॒षाणि॑ शी॒र्॒षा ण्या॒दाया॒ दाय॑ शी॒र्॒षाणि॑ ।46) आ॒दायेत्या᳚ - दाय॑ ।47) शी॒र्॒षा ण्य॑च्छिन दच्छिनच् छी॒र्॒षाणि॑ शी॒र्॒षा ण्य॑च्छिनत् ।48) अ॒च्छि॒न॒-द्य-द्यद॑च्छिन दच्छिन॒-द्यत् ।49) य-थ्सो॑म॒पानग्ं॑ सोम॒पानं॒-यँ-द्य-थ्सो॑म॒पान᳚म् ।50) सो॒म॒पान॒ मासी॒ दासी᳚-थ्सोम॒पानग्ं॑ सोम॒पान॒ मासी᳚त् ।50) सो॒म॒पान॒मिति॑ सोम - पान᳚म् ।॥ 1 ॥ (50/62)
1) vi̠śvarū̍pō̠ vai vai vi̠śvarū̍pō vi̠śvarū̍pō̠ vai ।1) vi̠śvarū̍pa̠ iti̍ vi̠śva - rū̠pa̠ḥ ।2) vai tvā̠ṣṭra stvā̠ṣṭrō vai vai tvā̠ṣṭraḥ ।3) tvā̠ṣṭraḥ pu̠rōhi̍taḥ pu̠rōhi̍ta stvā̠ṣṭra stvā̠ṣṭraḥ pu̠rōhi̍taḥ ।4) pu̠rōhi̍tō dē̠vānā̎-ndē̠vānā̎-mpu̠rōhi̍taḥ pu̠rōhi̍tō dē̠vānā̎m ।4) pu̠rōhi̍ta̠ iti̍ pu̠raḥ - hi̠ta̠ḥ ।5) dē̠vānā̍ māsī dāsī-ddē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ māsīt ।6) ā̠sī̠-thsva̠srīya̍-ssva̠srīya̍ āsī dāsī-thsva̠srīya̍ḥ ।7) sva̠srīyō 'su̍rāṇā̠ masu̍rāṇāg sva̠srīya̍-ssva̠srīyō 'su̍rāṇām ।8) asu̍rāṇā̠-ntasya̠ tasyā su̍rāṇā̠ masu̍rāṇā̠-ntasya̍ ।9) tasya̠ trīṇi̠ trīṇi̠ tasya̠ tasya̠ trīṇi̍ ।10) trīṇi̍ śī̠r̠ṣāṇi̍ śī̠r̠ṣāṇi̠ trīṇi̠ trīṇi̍ śī̠r̠ṣāṇi̍ ।11) śī̠r̠ṣā ṇyā̍sa-nnāsa-ñChī̠r̠ṣāṇi̍ śī̠r̠ṣā ṇyā̍sann ।12) ā̠sa̠-nthsō̠ma̠pānagṃ̍ sōma̠pāna̍ māsa-nnāsa-nthsōma̠pāna̎m ।13) sō̠ma̠pānagṃ̍ surā̠pānagṃ̍ surā̠pānagṃ̍ sōma̠pānagṃ̍ sōma̠pānagṃ̍ surā̠pāna̎m ।13) sō̠ma̠pāna̠miti̍ sōma - pāna̎m ।14) su̠rā̠pāna̍ ma̠nnāda̍na ma̠nnāda̍nagṃ surā̠pānagṃ̍ surā̠pāna̍ ma̠nnāda̍nam ।14) su̠rā̠pāna̠miti̍ surā - pāna̎m ।15) a̠nnāda̍na̠gṃ̠ sa sō̎ 'nnāda̍na ma̠nnāda̍na̠gṃ̠ saḥ ।15) a̠nnāda̍na̠mitya̍nna - ada̍nam ।16) sa pra̠tyakṣa̍-mpra̠tyakṣa̠gṃ̠ sa sa pra̠tyakṣa̎m ।17) pra̠tyakṣa̍-ndē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhya̍ḥ pra̠tyakṣa̍-mpra̠tyakṣa̍-ndē̠vēbhya̍ḥ ।17) pra̠tyakṣa̠miti̍ prati - akṣa̎m ।18) dē̠vēbhyō̍ bhā̠ga-mbhā̠ga-ndē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhyō̍ bhā̠gam ।19) bhā̠ga ma̍vada davada-dbhā̠ga-mbhā̠ga ma̍vadat ।20) a̠va̠da̠-tpa̠rōkṣa̍-mpa̠rōkṣa̍ mavada davada-tpa̠rōkṣa̎m ।21) pa̠rōkṣa̠ masu̍rē̠bhyō 'su̍rēbhyaḥ pa̠rōkṣa̍-mpa̠rōkṣa̠ masu̍rēbhyaḥ ।21) pa̠rōkṣa̠miti̍ paraḥ - akṣa̎m ।22) asu̍rēbhya̠-ssarva̍smai̠ sarva̍smā̠ asu̍rē̠bhyō 'su̍rēbhya̠-ssarva̍smai ।23) sarva̍smai̠ vai vai sarva̍smai̠ sarva̍smai̠ vai ।24) vai pra̠tyakṣa̍-mpra̠tyakṣa̠ṃ vai vai pra̠tyakṣa̎m ।25) pra̠tyakṣa̍-mbhā̠ga-mbhā̠ga-mpra̠tyakṣa̍-mpra̠tyakṣa̍-mbhā̠gam ।25) pra̠tyakṣa̠miti̍ prati - akṣa̎m ।26) bhā̠gaṃ va̍danti vadanti bhā̠ga-mbhā̠gaṃ va̍danti ।27) va̠da̠nti̠ yasmai̠ yasmai̍ vadanti vadanti̠ yasmai̎ ।28) yasmā̍ ē̠vaiva yasmai̠ yasmā̍ ē̠va ।29) ē̠va pa̠rōkṣa̍-mpa̠rōkṣa̍ mē̠vaiva pa̠rōkṣa̎m ।30) pa̠rōkṣa̠ṃ vada̍nti̠ vada̍nti pa̠rōkṣa̍-mpa̠rōkṣa̠ṃ vada̍nti ।30) pa̠rōkṣa̠miti̍ paraḥ - akṣa̎m ।31) vada̍nti̠ tasya̠ tasya̠ vada̍nti̠ vada̍nti̠ tasya̍ ।32) tasya̍ bhā̠gō bhā̠ga stasya̠ tasya̍ bhā̠gaḥ ।33) bhā̠ga u̍di̠ta u̍di̠tō bhā̠gō bhā̠ga u̍di̠taḥ ।34) u̠di̠ta stasmā̠-ttasmā̍ dudi̠ta u̍di̠ta stasmā̎t ।35) tasmā̠ dindra̠ indra̠ stasmā̠-ttasmā̠ dindra̍ḥ ।36) indrō̍ 'bibhē dabibhē̠ dindra̠ indrō̍ 'bibhēt ।37) a̠bi̠bhē̠ dī̠dṛṃ ī̠dṛṃ ṃa̍bibhē dabibhē dī̠dṛm ।38) ī̠dṛṃ vai vā ī̠dṛṃ ī̠dṛṃ vai ।39) vai rā̠ṣṭragṃ rā̠ṣṭraṃ vai vai rā̠ṣṭram ।40) rā̠ṣṭraṃ vi vi rā̠ṣṭragṃ rā̠ṣṭraṃ vi ।41) vi pa̠ryāva̍rtayati pa̠ryāva̍rtayati̠ vi vi pa̠ryāva̍rtayati ।42) pa̠ryāva̍rtaya̠tītīti̍ pa̠ryāva̍rtayati pa̠ryāva̍rtaya̠tīti̍ ।42) pa̠ryāva̍rtaya̠tīti̍ pari - āva̍rtayati ।43) iti̠ tasya̠ tasyē tīti̠ tasya̍ ।44) tasya̠ vajra̠ṃ vajra̠-ntasya̠ tasya̠ vajra̎m ।45) vajra̍ mā̠dāyā̠ dāya̠ vajra̠ṃ vajra̍ mā̠dāya̍ ।46) ā̠dāya̍ śī̠r̠ṣāṇi̍ śī̠r̠ṣā ṇyā̠dāyā̠ dāya̍ śī̠r̠ṣāṇi̍ ।46) ā̠dāyētyā̎ - dāya̍ ।47) śī̠r̠ṣā ṇya̍chChina dachChinach Chī̠r̠ṣāṇi̍ śī̠r̠ṣā ṇya̍chChinat ।48) a̠chChi̠na̠-dya-dyada̍chChina dachChina̠-dyat ।49) ya-thsō̍ma̠pānagṃ̍ sōma̠pāna̠ṃ ya-dya-thsō̍ma̠pāna̎m ।50) sō̠ma̠pāna̠ māsī̠ dāsī̎-thsōma̠pānagṃ̍ sōma̠pāna̠ māsī̎t ।50) sō̠ma̠pāna̠miti̍ sōma - pāna̎m ।॥ 1 ॥ (50/62)
meaning
Jata recitation on 'Vishvarupa': the cosmic form of the divine is praised as Vishvarupa, the one who takes all forms.
verse 2
1) आसी॒-थ्स स आसी॒ दासी॒-थ्सः ।2) स क॒पिञ्ज॑लः क॒पिञ्ज॑ल॒-स्स स क॒पिञ्ज॑लः ।3) क॒पिञ्ज॑लो ऽभवदभव-त्क॒पिञ्ज॑लः क॒पिञ्ज॑लो ऽभवत् ।4) अ॒भ॒व॒-द्य-द्यद॑भव दभव॒-द्यत् ।5) य-थ्सु॑रा॒पानग्ं॑ सुरा॒पानं॒-यँ-द्य-थ्सु॑रा॒पान᳚म् ।6) सु॒रा॒पान॒ग्ं॒ स स सु॑रा॒पानग्ं॑ सुरा॒पान॒ग्ं॒ सः ।6) सु॒रा॒पान॒मिति॑ सुरा - पान᳚म् ।7) स क॑ल॒विङ्कः॑ कल॒विङ्क॒-स्स स क॑ल॒विङ्कः॑ ।8) क॒ल॒विङ्को॒ य-द्य-त्क॑ल॒विङ्कः॑ कल॒विङ्को॒ यत् ।9) यद॒न्नाद॑न म॒न्नाद॑नं॒-यँ-द्यद॒न्नाद॑नम् ।10) अ॒न्नाद॑न॒ग्ं॒ स सो᳚ ऽन्नाद॑न म॒न्नाद॑न॒ग्ं॒ सः ।10) अ॒न्नाद॑न॒मित्य॑न्न - अद॑नम् ।11) स ति॑त्ति॒रि स्ति॑त्ति॒रि-स्स स ति॑त्ति॒रिः ।12) ति॒त्ति॒रि स्तस्य॒ तस्य॑ तित्ति॒रि स्ति॑त्ति॒रि स्तस्य॑ ।13) तस्या᳚ ञ्ज॒लिना᳚ ऽञ्ज॒लिना॒ तस्य॒ तस्या᳚ ञ्ज॒लिना᳚ ।14) अ॒ञ्ज॒लिना᳚ ब्रह्मह॒त्या-म्ब्र॑ह्मह॒त्या म॑ञ्ज॒लिना᳚ ऽञ्ज॒लिना᳚ ब्रह्मह॒त्याम् ।15) ब्र॒ह्म॒ह॒त्या मुपोप॑ ब्रह्मह॒त्या-म्ब्र॑ह्मह॒त्या मुप॑ ।15) ब्र॒ह्म॒ह॒त्यामिति॑ ब्रह्म - ह॒त्याम् ।16) उपा॑गृह्णा दगृह्णा॒ दुपोपा॑ गृह्णात् ।17) अ॒गृ॒ह्णा॒-त्ता-न्ता म॑गृह्णा दगृह्णा॒-त्ताम् ।18) ताग्ं सं॑वँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र-न्ता-न्ताग्ं सं॑वँथ्स॒रम् ।19) सं॒वँ॒थ्स॒र म॑बिभ रबिभ-स्संवँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र म॑बिभः ।19) सं॒वँ॒थ्स॒रमिति॑ सं - व॒थ्स॒रम् ।20) अ॒बि॒भ॒ स्त-न्त म॑बिभ रबिभ॒ स्तम् ।21) त-म्भू॒तानि॑ भू॒तानि॒ त-न्त-म्भू॒तानि॑ ।22) भू॒ता न्य॒भ्य॑भि भू॒तानि॑ भू॒ता न्य॒भि ।23) अ॒भ्य॑क्रोश-न्नक्रोश-न्न॒भ्या᳚(1॒)भ्य॑क्रोशन्न् ।24) अ॒क्रो॒श॒-न्ब्रह्म॑ह॒-न्ब्रह्म॑ह-न्नक्रोश-न्नक्रोश॒-न्ब्रह्म॑हन्न् ।25) ब्रह्म॑ह॒-न्नितीति॒ ब्रह्म॑ह॒-न्ब्रह्म॑ह॒-न्निति॑ ।25) ब्रह्म॑ह॒न्निति॒ ब्रह्म॑ - ह॒न्न् ।26) इति॒ स स इतीति॒ सः ।27) स पृ॑थि॒वी-म्पृ॑थि॒वीग्ं स स पृ॑थि॒वीम् ।28) पृ॒थि॒वी मुपोप॑ पृथि॒वी-म्पृ॑थि॒वी मुप॑ ।29) उपा॑सी ददसीद॒ दुपोपा॑ सीदत् ।30) अ॒सी॒ द॒द॒स्या अ॒स्या अ॑सीद दसीद द॒स्यै ।31) अ॒स्यै ब्र॑ह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्याया॑ अ॒स्या अ॒स्यै ब्र॑ह्मह॒त्यायै᳚ ।32) ब्र॒ह्म॒ह॒त्यायै॒ तृती॑य॒-न्तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ तृती॑यम् ।32) ब्र॒ह्म॒ह॒त्याया॒ इति॑ ब्रह्म - ह॒त्यायै᳚ ।33) तृती॑य॒-म्प्रति॒ प्रति॒ तृती॑य॒-न्तृती॑य॒-म्प्रति॑ ।34) प्रति॑ गृहाण गृहाण॒ प्रति॒ प्रति॑ गृहाण ।35) गृ॒हा॒णे तीति॑ गृहाण गृहा॒णे ति॑ ।36) इति॒ सा सेतीति॒ सा ।37) सा ऽब्र॑वी दब्रवी॒-थ्सा सा ऽब्र॑वीत् ।38) अ॒ब्र॒वी॒-द्वरं॒-वँर॑ मब्रवी दब्रवी॒-द्वर᳚म् ।39) वरं॑-वृँणै वृणै॒ वरं॒-वँरं॑-वृँणै ।40) वृ॒णै॒ खा॒ता-त्खा॒ता-द्वृ॑णै वृणै खा॒तात् ।41) खा॒ता-त्प॑राभवि॒ष्यन्ती॑ पराभवि॒ष्यन्ती॑ खा॒ता-त्खा॒ता-त्प॑राभवि॒ष्यन्ती᳚ ।42) प॒रा॒भ॒वि॒ष्यन्ती॑ मन्ये मन्ये पराभवि॒ष्यन्ती॑ पराभवि॒ष्यन्ती॑ मन्ये ।42) प॒रा॒भ॒वि॒ष्यन्तीति॑ परा - भ॒वि॒ष्यन्ती᳚ ।43) म॒न्ये॒ तत॒ स्ततो॑ मन्ये मन्ये॒ ततः॑ ।44) ततो॒ मा मा तत॒ स्ततो॒ मा ।45) मा परा॒ परा॒ मा मा परा᳚ ।46) परा॑ भूव-म्भूव॒-म्परा॒ परा॑ भूवम् ।47) भू॒व॒ मितीति॑ भूव-म्भूव॒ मिति॑ ।48) इति॑ पु॒रा पु॒रेतीति॑ पु॒रा ।49) पु॒रा ते॑ ते पु॒रा पु॒रा ते᳚ ।50) ते॒ सं॒वँ॒थ्स॒रा-थ्सं॑वँथ्स॒रा-त्ते॑ ते संवँथ्स॒रात् ।॥ 2 ॥ (50/57)
1) āsī̠-thsa sa āsī̠ dāsī̠-thsaḥ ।2) sa ka̠piñja̍laḥ ka̠piñja̍la̠-ssa sa ka̠piñja̍laḥ ।3) ka̠piñja̍lō 'bhavadabhava-tka̠piñja̍laḥ ka̠piñja̍lō 'bhavat ।4) a̠bha̠va̠-dya-dyada̍bhava dabhava̠-dyat ।5) ya-thsu̍rā̠pānagṃ̍ surā̠pāna̠ṃ ya-dya-thsu̍rā̠pāna̎m ।6) su̠rā̠pāna̠gṃ̠ sa sa su̍rā̠pānagṃ̍ surā̠pāna̠gṃ̠ saḥ ।6) su̠rā̠pāna̠miti̍ surā - pāna̎m ।7) sa ka̍la̠viṅka̍ḥ kala̠viṅka̠-ssa sa ka̍la̠viṅka̍ḥ ।8) ka̠la̠viṅkō̠ ya-dya-tka̍la̠viṅka̍ḥ kala̠viṅkō̠ yat ।9) yada̠nnāda̍na ma̠nnāda̍na̠ṃ ya-dyada̠nnāda̍nam ।10) a̠nnāda̍na̠gṃ̠ sa sō̎ 'nnāda̍na ma̠nnāda̍na̠gṃ̠ saḥ ।10) a̠nnāda̍na̠mitya̍nna - ada̍nam ।11) sa ti̍tti̠ri sti̍tti̠ri-ssa sa ti̍tti̠riḥ ।12) ti̠tti̠ri stasya̠ tasya̍ titti̠ri sti̍tti̠ri stasya̍ ।13) tasyā̎ ñja̠linā̎ 'ñja̠linā̠ tasya̠ tasyā̎ ñja̠linā̎ ।14) a̠ñja̠linā̎ brahmaha̠tyā-mbra̍hmaha̠tyā ma̍ñja̠linā̎ 'ñja̠linā̎ brahmaha̠tyām ।15) bra̠hma̠ha̠tyā mupōpa̍ brahmaha̠tyā-mbra̍hmaha̠tyā mupa̍ ।15) bra̠hma̠ha̠tyāmiti̍ brahma - ha̠tyām ।16) upā̍gṛhṇā dagṛhṇā̠ dupōpā̍ gṛhṇāt ।17) a̠gṛ̠hṇā̠-ttā-ntā ma̍gṛhṇā dagṛhṇā̠-ttām ।18) tāgṃ sa̍ṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra-ntā-ntāgṃ sa̍ṃvathsa̠ram ।19) sa̠ṃva̠thsa̠ra ma̍bibha rabibha-ssaṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra ma̍bibhaḥ ।19) sa̠ṃva̠thsa̠ramiti̍ saṃ - va̠thsa̠ram ।20) a̠bi̠bha̠ sta-nta ma̍bibha rabibha̠ stam ।21) ta-mbhū̠tāni̍ bhū̠tāni̠ ta-nta-mbhū̠tāni̍ ।22) bhū̠tā nya̠bhya̍bhi bhū̠tāni̍ bhū̠tā nya̠bhi ।23) a̠bhya̍krōśa-nnakrōśa-nna̠bhyā̎(1̠)bhya̍krōśann ।24) a̠krō̠śa̠-nbrahma̍ha̠-nbrahma̍ha-nnakrōśa-nnakrōśa̠-nbrahma̍hann ।25) brahma̍ha̠-nnitīti̠ brahma̍ha̠-nbrahma̍ha̠-nniti̍ ।25) brahma̍ha̠nniti̠ brahma̍ - ha̠nn ।26) iti̠ sa sa itīti̠ saḥ ।27) sa pṛ̍thi̠vī-mpṛ̍thi̠vīgṃ sa sa pṛ̍thi̠vīm ।28) pṛ̠thi̠vī mupōpa̍ pṛthi̠vī-mpṛ̍thi̠vī mupa̍ ।29) upā̍sī dadasīda̠ dupōpā̍ sīdat ।30) a̠sī̠ da̠da̠syā a̠syā a̍sīda dasīda da̠syai ।31) a̠syai bra̍hmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyā̍ a̠syā a̠syai bra̍hmaha̠tyāyai̎ ।32) bra̠hma̠ha̠tyāyai̠ tṛtī̍ya̠-ntṛtī̍ya-mbrahmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyai̠ tṛtī̍yam ।32) bra̠hma̠ha̠tyāyā̠ iti̍ brahma - ha̠tyāyai̎ ।33) tṛtī̍ya̠-mprati̠ prati̠ tṛtī̍ya̠-ntṛtī̍ya̠-mprati̍ ।34) prati̍ gṛhāṇa gṛhāṇa̠ prati̠ prati̍ gṛhāṇa ।35) gṛ̠hā̠ṇē tīti̍ gṛhāṇa gṛhā̠ṇē ti̍ ।36) iti̠ sā sētīti̠ sā ।37) sā 'bra̍vī dabravī̠-thsā sā 'bra̍vīt ।38) a̠bra̠vī̠-dvara̠ṃ vara̍ mabravī dabravī̠-dvara̎m ।39) vara̍ṃ vṛṇai vṛṇai̠ vara̠ṃ vara̍ṃ vṛṇai ।40) vṛ̠ṇai̠ khā̠tā-tkhā̠tā-dvṛ̍ṇai vṛṇai khā̠tāt ।41) khā̠tā-tpa̍rābhavi̠ṣyantī̍ parābhavi̠ṣyantī̍ khā̠tā-tkhā̠tā-tpa̍rābhavi̠ṣyantī̎ ।42) pa̠rā̠bha̠vi̠ṣyantī̍ manyē manyē parābhavi̠ṣyantī̍ parābhavi̠ṣyantī̍ manyē ।42) pa̠rā̠bha̠vi̠ṣyantīti̍ parā - bha̠vi̠ṣyantī̎ ।43) ma̠nyē̠ tata̠ statō̍ manyē manyē̠ tata̍ḥ ।44) tatō̠ mā mā tata̠ statō̠ mā ।45) mā parā̠ parā̠ mā mā parā̎ ।46) parā̍ bhūva-mbhūva̠-mparā̠ parā̍ bhūvam ।47) bhū̠va̠ mitīti̍ bhūva-mbhūva̠ miti̍ ।48) iti̍ pu̠rā pu̠rētīti̍ pu̠rā ।49) pu̠rā tē̍ tē pu̠rā pu̠rā tē̎ ।50) tē̠ sa̠ṃva̠thsa̠rā-thsa̍ṃvathsa̠rā-ttē̍ tē saṃvathsa̠rāt ।॥ 2 ॥ (50/57)
meaning
Jata recitation: the divine took birth as a Kapinjala bird, describing the Lord's descent into multiplicity from unity.
verse 3
1) सं॒वँ॒थ्स॒रा दप्यपि॑ संवँथ्स॒रा-थ्सं॑वँथ्स॒रा दपि॑ ।1) सं॒वँ॒थ्स॒रादिति॑ सं - व॒थ्स॒रात् ।2) अपि॑ रोहा-द्रोहा॒ दप्यपि॑ रोहात् ।3) रो॒हा॒ दितीति॑ रोहा-द्रोहा॒दिति॑ ।4) इत्य॑ब्रवी दब्रवी॒ दिती त्य॑ब्रवीत् ।5) अ॒ब्र॒वी॒-त्तस्मा॒-त्तस्मा॑ दब्रवी दब्रवी॒-त्तस्मा᳚त् ।6) तस्मा᳚-त्पु॒रा पु॒रा तस्मा॒-त्तस्मा᳚-त्पु॒रा ।7) पु॒रा सं॑वँथ्स॒रा-थ्सं॑वँथ्स॒रा-त्पु॒रा पु॒रा सं॑वँथ्स॒रात् ।8) सं॒वँ॒थ्स॒रा-त्पृ॑थि॒व्यै पृ॑थि॒व्यै सं॑वँथ्स॒रा-थ्सं॑वँथ्स॒रा-त्पृ॑थि॒व्यै ।8) सं॒वँ॒थ्स॒रादिति॑ सं - व॒थ्स॒रात् ।9) पृ॒थि॒व्यै खा॒त-ङ्खा॒त-म्पृ॑थि॒व्यै पृ॑थि॒व्यै खा॒तम् ।10) खा॒त मप्यपि॑ खा॒त-ङ्खा॒त मपि॑ ।11) अपि॑ रोहति रोह॒ त्यप्यपि॑ रोहति ।12) रो॒ह॒ति॒ वारे॑वृतं॒-वाँरे॑वृतग्ं रोहति रोहति॒ वारे॑वृतम् ।13) वारे॑वृत॒ग्ं॒ हि हि वारे॑वृतं॒-वाँरे॑वृत॒ग्ं॒ हि ।13) वारे॑वृत॒मिति॒ वारे᳚ - वृ॒त॒म् ।14) ह्य॑स्या अस्यै॒ हि ह्य॑स्यै ।15) अ॒स्यै॒ तृती॑य॒-न्तृती॑य मस्या अस्यै॒ तृती॑यम् ।16) तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ तृती॑य॒-न्तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ।17) ब्र॒ह्म॒ह॒त्यायै॒ प्रति॒ प्रति॑ ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ प्रति॑ ।17) ब्र॒ह्म॒ह॒त्याया॒ इति॑ ब्रह्म - ह॒त्यायै᳚ ।18) प्रत्य॑गृह्णा दगृह्णा॒-त्प्रति॒ प्रत्य॑गृह्णात् ।19) अ॒गृ॒ह्णा॒-त्त-त्तद॑गृह्णा दगृह्णा॒-त्तत् ।20) त-थ्स्वकृ॑त॒ग्ग्॒ स्वकृ॑त॒-न्त-त्त-थ्स्वकृ॑तम् ।21) स्वकृ॑त॒ मिरि॑ण॒ मिरि॑ण॒ग्ग्॒ स्वकृ॑त॒ग्ग्॒ स्वकृ॑त॒ मिरि॑णम् ।21) स्वकृ॑त॒मिति॒ स्व - कृ॒त॒म् ।22) इरि॑ण मभव दभव॒ दिरि॑ण॒ मिरि॑ण मभवत् ।23) अ॒भ॒व॒-त्तस्मा॒-त्तस्मा॑ दभव दभव॒-त्तस्मा᳚त् ।24) तस्मा॒ दाहि॑ताग्नि॒ राहि॑ताग्नि॒ स्तस्मा॒-त्तस्मा॒ दाहि॑ताग्निः ।25) आहि॑ताग्नि-श्श्र॒द्धादे॑व-श्श्र॒द्धादे॑व॒ आहि॑ताग्नि॒ राहि॑ताग्नि-श्श्र॒द्धादे॑वः ।25) आहि॑ताग्नि॒रित्याहि॑त - अ॒ग्निः॒ ।26) श्र॒द्धादे॑व॒-स्स्वकृ॑ते॒ स्वकृ॑ते श्र॒द्धादे॑व-श्श्र॒द्धादे॑व॒-स्स्वकृ॑ते ।26) श्र॒द्धादे॑व॒ इति॑ श्र॒द्धा - दे॒वः॒ ।27) स्वकृ॑त॒ इरि॑ण॒ इरि॑णे॒ स्वकृ॑ते॒ स्वकृ॑त॒ इरि॑णे ।27) स्वकृ॑त॒ इति॒ स्व - कृ॒ते॒ ।28) इरि॑णे॒ न ने रि॑ण॒ इरि॑णे॒ न ।29) नावाव॒ न नाव॑ ।30) अव॑ स्ये-थ्स्ये॒ दवाव॑ स्येत् ।31) स्ये॒-द्ब्र॒ह्म॒ह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्यायै᳚ स्ये-थ्स्ये-द्ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ।32) ब्र॒ह्म॒ह॒त्यायै॒ हि हि ब्र॑ह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ हि ।32) ब्र॒ह्म॒ह॒त्याया॒ इति॑ ब्रह्म - ह॒त्यायै᳚ ।33) ह्ये॑ष ए॒ष हि ह्ये॑षः ।34) ए॒ष वर्णो॒ वर्ण॑ ए॒ष ए॒ष वर्णः॑ ।35) वर्ण॒-स्स स वर्णो॒ वर्ण॒-स्सः ।36) स वन॒स्पती॒न्॒. वन॒स्पती॒-न्थ्स स वन॒स्पतीन्॑ ।37) वन॒स्पती॒ नुपोप॒ वन॒स्पती॒न्॒. वन॒स्पती॒ नुप॑ ।38) उपा॑सी ददसीद॒ दुपोपा॑ सीदत् ।39) अ॒सी॒द॒ द॒स्या अ॒स्या अ॑सीद दसीद द॒स्यै ।40) अ॒स्यै ब्र॑ह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्याया॑ अ॒स्या अ॒स्यै ब्र॑ह्मह॒त्यायै᳚ ।41) ब्र॒ह्म॒ह॒त्यायै॒ तृती॑य॒-न्तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ तृती॑यम् ।41) ब्र॒ह्म॒ह॒त्याया॒ इति॑ ब्रह्म - ह॒त्यायै᳚ ।42) तृती॑य॒-म्प्रति॒ प्रति॒ तृती॑य॒-न्तृती॑य॒-म्प्रति॑ ।43) प्रति॑ गृह्णीत गृह्णीत॒ प्रति॒ प्रति॑ गृह्णीत ।44) गृ॒ह्णी॒ते तीति॑ गृह्णीत गृह्णी॒ते ति॑ ।45) इति॒ ते त इतीति॒ ते ।46) ते᳚ ऽब्रुव-न्नब्रुव॒-न्ते ते᳚ ऽब्रुवन्न् ।47) अ॒ब्रु॒व॒न्॒. वरं॒-वँर॑ मब्रुव-न्नब्रुव॒न्॒. वर᳚म् ।48) वरं॑-वृँणामहै वृणामहै॒ वरं॒-वँरं॑-वृँणामहै ।49) वृ॒णा॒म॒है॒ वृ॒क्णा-द्वृ॒क्णा-द्वृ॑णामहै वृणामहै वृ॒क्णात् ।50) वृ॒क्णा-त्प॑राभवि॒ष्यन्तः॑ पराभवि॒ष्यन्तो॑ वृ॒क्णा-द्वृ॒क्णा-त्प॑राभवि॒ष्यन्तः॑ ।॥ 3 ॥ (50/60)
1) sa̠ṃva̠thsa̠rā dapyapi̍ saṃvathsa̠rā-thsa̍ṃvathsa̠rā dapi̍ ।1) sa̠ṃva̠thsa̠rāditi̍ saṃ - va̠thsa̠rāt ।2) api̍ rōhā-drōhā̠ dapyapi̍ rōhāt ।3) rō̠hā̠ ditīti̍ rōhā-drōhā̠diti̍ ।4) itya̍bravī dabravī̠ ditī tya̍bravīt ।5) a̠bra̠vī̠-ttasmā̠-ttasmā̍ dabravī dabravī̠-ttasmā̎t ।6) tasmā̎-tpu̠rā pu̠rā tasmā̠-ttasmā̎-tpu̠rā ।7) pu̠rā sa̍ṃvathsa̠rā-thsa̍ṃvathsa̠rā-tpu̠rā pu̠rā sa̍ṃvathsa̠rāt ।8) sa̠ṃva̠thsa̠rā-tpṛ̍thi̠vyai pṛ̍thi̠vyai sa̍ṃvathsa̠rā-thsa̍ṃvathsa̠rā-tpṛ̍thi̠vyai ।8) sa̠ṃva̠thsa̠rāditi̍ saṃ - va̠thsa̠rāt ।9) pṛ̠thi̠vyai khā̠ta-ṅkhā̠ta-mpṛ̍thi̠vyai pṛ̍thi̠vyai khā̠tam ।10) khā̠ta mapyapi̍ khā̠ta-ṅkhā̠ta mapi̍ ।11) api̍ rōhati rōha̠ tyapyapi̍ rōhati ।12) rō̠ha̠ti̠ vārē̍vṛta̠ṃ vārē̍vṛtagṃ rōhati rōhati̠ vārē̍vṛtam ।13) vārē̍vṛta̠gṃ̠ hi hi vārē̍vṛta̠ṃ vārē̍vṛta̠gṃ̠ hi ।13) vārē̍vṛta̠miti̠ vārē̎ - vṛ̠ta̠m ।14) hya̍syā asyai̠ hi hya̍syai ।15) a̠syai̠ tṛtī̍ya̠-ntṛtī̍ya masyā asyai̠ tṛtī̍yam ।16) tṛtī̍ya-mbrahmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyai̠ tṛtī̍ya̠-ntṛtī̍ya-mbrahmaha̠tyāyai̎ ।17) bra̠hma̠ha̠tyāyai̠ prati̠ prati̍ brahmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyai̠ prati̍ ।17) bra̠hma̠ha̠tyāyā̠ iti̍ brahma - ha̠tyāyai̎ ।18) pratya̍gṛhṇā dagṛhṇā̠-tprati̠ pratya̍gṛhṇāt ।19) a̠gṛ̠hṇā̠-tta-ttada̍gṛhṇā dagṛhṇā̠-ttat ।20) ta-thsvakṛ̍ta̠gg̠ svakṛ̍ta̠-nta-tta-thsvakṛ̍tam ।21) svakṛ̍ta̠ miri̍ṇa̠ miri̍ṇa̠gg̠ svakṛ̍ta̠gg̠ svakṛ̍ta̠ miri̍ṇam ।21) svakṛ̍ta̠miti̠ sva - kṛ̠ta̠m ।22) iri̍ṇa mabhava dabhava̠ diri̍ṇa̠ miri̍ṇa mabhavat ।23) a̠bha̠va̠-ttasmā̠-ttasmā̍ dabhava dabhava̠-ttasmā̎t ।24) tasmā̠ dāhi̍tāgni̠ rāhi̍tāgni̠ stasmā̠-ttasmā̠ dāhi̍tāgniḥ ।25) āhi̍tāgni-śśra̠ddhādē̍va-śśra̠ddhādē̍va̠ āhi̍tāgni̠ rāhi̍tāgni-śśra̠ddhādē̍vaḥ ।25) āhi̍tāgni̠rityāhi̍ta - a̠gni̠ḥ ।26) śra̠ddhādē̍va̠-ssvakṛ̍tē̠ svakṛ̍tē śra̠ddhādē̍va-śśra̠ddhādē̍va̠-ssvakṛ̍tē ।26) śra̠ddhādē̍va̠ iti̍ śra̠ddhā - dē̠va̠ḥ ।27) svakṛ̍ta̠ iri̍ṇa̠ iri̍ṇē̠ svakṛ̍tē̠ svakṛ̍ta̠ iri̍ṇē ।27) svakṛ̍ta̠ iti̠ sva - kṛ̠tē̠ ।28) iri̍ṇē̠ na nē ri̍ṇa̠ iri̍ṇē̠ na ।29) nāvāva̠ na nāva̍ ।30) ava̍ syē-thsyē̠ davāva̍ syēt ।31) syē̠-dbra̠hma̠ha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyai̎ syē-thsyē-dbrahmaha̠tyāyai̎ ।32) bra̠hma̠ha̠tyāyai̠ hi hi bra̍hmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyai̠ hi ।32) bra̠hma̠ha̠tyāyā̠ iti̍ brahma - ha̠tyāyai̎ ।33) hyē̍ṣa ē̠ṣa hi hyē̍ṣaḥ ।34) ē̠ṣa varṇō̠ varṇa̍ ē̠ṣa ē̠ṣa varṇa̍ḥ ।35) varṇa̠-ssa sa varṇō̠ varṇa̠-ssaḥ ।36) sa vana̠spatī̠n̠. vana̠spatī̠-nthsa sa vana̠spatīn̍ ।37) vana̠spatī̠ nupōpa̠ vana̠spatī̠n̠. vana̠spatī̠ nupa̍ ।38) upā̍sī dadasīda̠ dupōpā̍ sīdat ।39) a̠sī̠da̠ da̠syā a̠syā a̍sīda dasīda da̠syai ।40) a̠syai bra̍hmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyā̍ a̠syā a̠syai bra̍hmaha̠tyāyai̎ ।41) bra̠hma̠ha̠tyāyai̠ tṛtī̍ya̠-ntṛtī̍ya-mbrahmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyai̠ tṛtī̍yam ।41) bra̠hma̠ha̠tyāyā̠ iti̍ brahma - ha̠tyāyai̎ ।42) tṛtī̍ya̠-mprati̠ prati̠ tṛtī̍ya̠-ntṛtī̍ya̠-mprati̍ ।43) prati̍ gṛhṇīta gṛhṇīta̠ prati̠ prati̍ gṛhṇīta ।44) gṛ̠hṇī̠tē tīti̍ gṛhṇīta gṛhṇī̠tē ti̍ ।45) iti̠ tē ta itīti̠ tē ।46) tē̎ 'bruva-nnabruva̠-ntē tē̎ 'bruvann ।47) a̠bru̠va̠n̠. vara̠ṃ vara̍ mabruva-nnabruva̠n̠. vara̎m ।48) vara̍ṃ vṛṇāmahai vṛṇāmahai̠ vara̠ṃ vara̍ṃ vṛṇāmahai ।49) vṛ̠ṇā̠ma̠hai̠ vṛ̠kṇā-dvṛ̠kṇā-dvṛ̍ṇāmahai vṛṇāmahai vṛ̠kṇāt ।50) vṛ̠kṇā-tpa̍rābhavi̠ṣyanta̍ḥ parābhavi̠ṣyantō̍ vṛ̠kṇā-dvṛ̠kṇā-tpa̍rābhavi̠ṣyanta̍ḥ ।॥ 3 ॥ (50/60)
meaning
Jata recitation on 'samvatsara' (year): from the year all beings arise, and in the year they are dissolved.
verse 4
1) प॒रा॒भ॒वि॒ष्यन्तो॑ मन्यामहे मन्यामहे पराभवि॒ष्यन्तः॑ पराभवि॒ष्यन्तो॑ मन्यामहे ।1) प॒रा॒भ॒वि॒ष्यन्त॒ इति॑ परा - भ॒वि॒ष्यन्तः॑ ।2) म॒न्या॒म॒हे॒ तत॒ स्ततो॑ मन्यामहे मन्यामहे॒ ततः॑ ।3) ततो॒ मा मा तत॒ स्ततो॒ मा ।4) मा परा॒ परा॒ मा मा परा᳚ ।5) परा॑ भूम भूम॒ परा॒ परा॑ भूम ।6) भू॒मे तीति॑ भूम भू॒मे ति॑ ।7) इत्या॒व्रश्च॑ना दा॒व्रश्च॑ना॒ दिती त्या॒व्रश्च॑नात् ।8) आ॒व्रश्च॑ना-द्वो व आ॒व्रश्च॑ना दा॒व्रश्च॑ना-द्वः ।8) आ॒व्रश्च॑ना॒दित्या᳚ - व्रश्च॑नात् ।9) वो॒ भूयाग्ं॑सो॒ भूयाग्ं॑सो वो वो॒ भूयाग्ं॑सः ।10) भूयाग्ं॑स॒ उदु-द्भूयाग्ं॑सो॒ भूयाग्ं॑स॒ उत् ।11) उ-त्ति॑ष्ठा-न्तिष्ठा॒ नुदु-त्ति॑ष्ठान् ।12) ति॒ष्ठा॒ नितीति॑ तिष्ठा-न्तिष्ठा॒ निति॑ ।13) इत्य॑ब्रवी दब्रवी॒ दिती त्य॑ब्रवीत् ।14) अ॒ब्र॒वी॒-त्तस्मा॒-त्तस्मा॑ दब्रवी दब्रवी॒-त्तस्मा᳚त् ।15) तस्मा॑ दा॒व्रश्च॑ना दा॒व्रश्च॑ना॒-त्तस्मा॒-त्तस्मा॑ दा॒व्रश्च॑नात् ।16) आ॒व्रश्च॑ना-द्वृ॒क्षाणां᳚-वृँ॒क्षाणा॑ मा॒व्रश्च॑ना दा॒व्रश्च॑ना-द्वृ॒क्षाणा᳚म् ।16) आ॒व्रश्च॑ना॒दित्या᳚ - व्रश्च॑नात् ।17) वृ॒क्षाणा॒-म्भूयाग्ं॑सो॒ भूयाग्ं॑सो वृ॒क्षाणां᳚-वृँ॒क्षाणा॒-म्भूयाग्ं॑सः ।18) भूयाग्ं॑स॒ उदु-द्भूयाग्ं॑सो॒ भूयाग्ं॑स॒ उत् ।19) उ-त्ति॑ष्ठन्ति तिष्ठ॒ न्त्युदु-त्ति॑ष्ठन्ति ।20) ति॒ष्ठ॒न्ति॒ वारे॑वृतं॒-वाँरे॑वृत-न्तिष्ठन्ति तिष्ठन्ति॒ वारे॑वृतम् ।21) वारे॑वृत॒ग्ं॒ हि हि वारे॑वृतं॒-वाँरे॑वृत॒ग्ं॒ हि ।21) वारे॑वृत॒मिति॒ वारे᳚ - वृ॒त॒म् ।22) ह्ये॑षा मेषा॒ग्ं॒ हि ह्ये॑षाम् ।23) ए॒षा॒-न्तृती॑य॒-न्तृती॑य मेषा मेषा॒-न्तृती॑यम् ।24) तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ तृती॑य॒-न्तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ।25) ब्र॒ह्म॒ह॒त्यायै॒ प्रति॒ प्रति॑ ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ प्रति॑ ।25) ब्र॒ह्म॒ह॒त्याया॒ इति॑ ब्रह्म - ह॒त्यायै᳚ ।26) प्रत्य॑गृह्ण-न्नगृह्ण॒-न्प्रति॒ प्रत्य॑गृह्णन्न् ।27) अ॒गृ॒ह्ण॒-न्थ्स सो॑ ऽगृह्ण-न्नगृह्ण॒-न्थ्सः ।28) स नि॑र्या॒सो नि॑र्या॒स-स्स स नि॑र्या॒सः ।29) नि॒र्या॒सो॑ ऽभव दभव-न्निर्या॒सो नि॑र्या॒सो॑ ऽभवत् ।29) नि॒र्या॒स इति॑ निः - या॒सः ।30) अ॒भ॒व॒-त्तस्मा॒-त्तस्मा॑ दभव दभव॒-त्तस्मा᳚त् ।31) तस्मा᳚-न्निर्या॒सस्य॑ निर्या॒सस्य॒ तस्मा॒-त्तस्मा᳚-न्निर्या॒सस्य॑ ।32) नि॒र्या॒सस्य॒ न न नि॑र्या॒सस्य॑ निर्या॒सस्य॒ न ।32) नि॒र्या॒सस्येति॑ निः - या॒सस्य॑ ।33) नाश्य॑ मा॒श्य॑-न्न नाश्य᳚म् ।34) आ॒श्य॑-म्ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्याया॑ आ॒श्य॑ मा॒श्य॑-म्ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ।35) ब्र॒ह्म॒ह॒त्यायै॒ हि हि ब्र॑ह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ हि ।35) ब्र॒ह्म॒ह॒त्याया॒ इति॑ ब्रह्म - ह॒त्यायै᳚ ।36) ह्ये॑ष ए॒ष हि ह्ये॑षः ।37) ए॒ष वर्णो॒ वर्ण॑ ए॒ष ए॒ष वर्णः॑ ।38) वर्णो ऽथो॒ अथो॒ वर्णो॒ वर्णो ऽथो᳚ ।39) अथो॒ खलु॒ खल्वथो॒ अथो॒ खलु॑ ।39) अथो॒ इत्यथो᳚ ।40) खलु॒ यो यः खलु॒ खलु॒ यः ।41) य ए॒वैव यो य ए॒व ।42) ए॒व लोहि॑तो॒ लोहि॑त ए॒वैव लोहि॑तः ।43) लोहि॑तो॒ यो यो लोहि॑तो॒ लोहि॑तो॒ यः ।44) यो वा॑ वा॒ यो यो वा᳚ ।45) वा॒ ऽऽव्रश्च॑ना दा॒व्रश्च॑ना-द्वा वा॒ ऽऽव्रश्च॑नात् ।46) आ॒व्रश्च॑ना-न्नि॒र्येष॑ति नि॒र्येष॑ त्या॒व्रश्च॑ना दा॒व्रश्च॑ना-न्नि॒र्येष॑ति ।46) आ॒व्रश्च॑ना॒दित्या᳚ - व्रश्च॑नात् ।47) नि॒र्येष॑ति॒ तस्य॒ तस्य॑ नि॒र्येष॑ति नि॒र्येष॑ति॒ तस्य॑ ।47) नि॒र्येष॒तीति॑ निः - येष॑ति ।48) तस्य॒ न न तस्य॒ तस्य॒ न ।49) नाश्य॑ मा॒श्य॑-न्न नाश्य᳚म् ।50) आ॒श्य॑-ङ्काम॒-ङ्काम॑ मा॒श्य॑ मा॒श्य॑-ङ्काम᳚म् ।॥ 4 ॥ (50/61)
1) pa̠rā̠bha̠vi̠ṣyantō̍ manyāmahē manyāmahē parābhavi̠ṣyanta̍ḥ parābhavi̠ṣyantō̍ manyāmahē ।1) pa̠rā̠bha̠vi̠ṣyanta̠ iti̍ parā - bha̠vi̠ṣyanta̍ḥ ।2) ma̠nyā̠ma̠hē̠ tata̠ statō̍ manyāmahē manyāmahē̠ tata̍ḥ ।3) tatō̠ mā mā tata̠ statō̠ mā ।4) mā parā̠ parā̠ mā mā parā̎ ।5) parā̍ bhūma bhūma̠ parā̠ parā̍ bhūma ।6) bhū̠mē tīti̍ bhūma bhū̠mē ti̍ ।7) ityā̠vraścha̍nā dā̠vraścha̍nā̠ ditī tyā̠vraścha̍nāt ।8) ā̠vraścha̍nā-dvō va ā̠vraścha̍nā dā̠vraścha̍nā-dvaḥ ।8) ā̠vraścha̍nā̠dityā̎ - vraścha̍nāt ।9) vō̠ bhūyāgṃ̍sō̠ bhūyāgṃ̍sō vō vō̠ bhūyāgṃ̍saḥ ।10) bhūyāgṃ̍sa̠ udu-dbhūyāgṃ̍sō̠ bhūyāgṃ̍sa̠ ut ।11) u-tti̍ṣṭhā-ntiṣṭhā̠ nudu-tti̍ṣṭhān ।12) ti̠ṣṭhā̠ nitīti̍ tiṣṭhā-ntiṣṭhā̠ niti̍ ।13) itya̍bravī dabravī̠ ditī tya̍bravīt ।14) a̠bra̠vī̠-ttasmā̠-ttasmā̍ dabravī dabravī̠-ttasmā̎t ।15) tasmā̍ dā̠vraścha̍nā dā̠vraścha̍nā̠-ttasmā̠-ttasmā̍ dā̠vraścha̍nāt ।16) ā̠vraścha̍nā-dvṛ̠kṣāṇā̎ṃ vṛ̠kṣāṇā̍ mā̠vraścha̍nā dā̠vraścha̍nā-dvṛ̠kṣāṇā̎m ।16) ā̠vraścha̍nā̠dityā̎ - vraścha̍nāt ।17) vṛ̠kṣāṇā̠-mbhūyāgṃ̍sō̠ bhūyāgṃ̍sō vṛ̠kṣāṇā̎ṃ vṛ̠kṣāṇā̠-mbhūyāgṃ̍saḥ ।18) bhūyāgṃ̍sa̠ udu-dbhūyāgṃ̍sō̠ bhūyāgṃ̍sa̠ ut ।19) u-tti̍ṣṭhanti tiṣṭha̠ ntyudu-tti̍ṣṭhanti ।20) ti̠ṣṭha̠nti̠ vārē̍vṛta̠ṃ vārē̍vṛta-ntiṣṭhanti tiṣṭhanti̠ vārē̍vṛtam ।21) vārē̍vṛta̠gṃ̠ hi hi vārē̍vṛta̠ṃ vārē̍vṛta̠gṃ̠ hi ।21) vārē̍vṛta̠miti̠ vārē̎ - vṛ̠ta̠m ।22) hyē̍ṣā mēṣā̠gṃ̠ hi hyē̍ṣām ।23) ē̠ṣā̠-ntṛtī̍ya̠-ntṛtī̍ya mēṣā mēṣā̠-ntṛtī̍yam ।24) tṛtī̍ya-mbrahmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyai̠ tṛtī̍ya̠-ntṛtī̍ya-mbrahmaha̠tyāyai̎ ।25) bra̠hma̠ha̠tyāyai̠ prati̠ prati̍ brahmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyai̠ prati̍ ।25) bra̠hma̠ha̠tyāyā̠ iti̍ brahma - ha̠tyāyai̎ ।26) pratya̍gṛhṇa-nnagṛhṇa̠-nprati̠ pratya̍gṛhṇann ।27) a̠gṛ̠hṇa̠-nthsa sō̍ 'gṛhṇa-nnagṛhṇa̠-nthsaḥ ।28) sa ni̍ryā̠sō ni̍ryā̠sa-ssa sa ni̍ryā̠saḥ ।29) ni̠ryā̠sō̍ 'bhava dabhava-nniryā̠sō ni̍ryā̠sō̍ 'bhavat ।29) ni̠ryā̠sa iti̍ niḥ - yā̠saḥ ।30) a̠bha̠va̠-ttasmā̠-ttasmā̍ dabhava dabhava̠-ttasmā̎t ।31) tasmā̎-nniryā̠sasya̍ niryā̠sasya̠ tasmā̠-ttasmā̎-nniryā̠sasya̍ ।32) ni̠ryā̠sasya̠ na na ni̍ryā̠sasya̍ niryā̠sasya̠ na ।32) ni̠ryā̠sasyēti̍ niḥ - yā̠sasya̍ ।33) nāśya̍ mā̠śya̍-nna nāśya̎m ।34) ā̠śya̍-mbrahmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyā̍ ā̠śya̍ mā̠śya̍-mbrahmaha̠tyāyai̎ ।35) bra̠hma̠ha̠tyāyai̠ hi hi bra̍hmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyai̠ hi ।35) bra̠hma̠ha̠tyāyā̠ iti̍ brahma - ha̠tyāyai̎ ।36) hyē̍ṣa ē̠ṣa hi hyē̍ṣaḥ ।37) ē̠ṣa varṇō̠ varṇa̍ ē̠ṣa ē̠ṣa varṇa̍ḥ ।38) varṇō 'thō̠ athō̠ varṇō̠ varṇō 'thō̎ ।39) athō̠ khalu̠ khalvathō̠ athō̠ khalu̍ ।39) athō̠ ityathō̎ ।40) khalu̠ yō yaḥ khalu̠ khalu̠ yaḥ ।41) ya ē̠vaiva yō ya ē̠va ।42) ē̠va lōhi̍tō̠ lōhi̍ta ē̠vaiva lōhi̍taḥ ।43) lōhi̍tō̠ yō yō lōhi̍tō̠ lōhi̍tō̠ yaḥ ।44) yō vā̍ vā̠ yō yō vā̎ ।45) vā̠ ''vraścha̍nā dā̠vraścha̍nā-dvā vā̠ ''vraścha̍nāt ।46) ā̠vraścha̍nā-nni̠ryēṣa̍ti ni̠ryēṣa̍ tyā̠vraścha̍nā dā̠vraścha̍nā-nni̠ryēṣa̍ti ।46) ā̠vraścha̍nā̠dityā̎ - vraścha̍nāt ।47) ni̠ryēṣa̍ti̠ tasya̠ tasya̍ ni̠ryēṣa̍ti ni̠ryēṣa̍ti̠ tasya̍ ।47) ni̠ryēṣa̠tīti̍ niḥ - yēṣa̍ti ।48) tasya̠ na na tasya̠ tasya̠ na ।49) nāśya̍ mā̠śya̍-nna nāśya̎m ।50) ā̠śya̍-ṅkāma̠-ṅkāma̍ mā̠śya̍ mā̠śya̍-ṅkāma̎m ।॥ 4 ॥ (50/61)
meaning
Jata recitation: the divine known as Vishvarupa fashioned all the constellations and seasons from his own body.
verse 5
1) काम॑ म॒न्यस्या॒ न्यस्य॒ काम॒-ङ्काम॑ म॒न्यस्य॑ ।2) अ॒न्यस्य॒ स सो᳚ ऽन्यस्या॒ न्यस्य॒ सः ।3) स स्त्री॑षग्ंसा॒दग्ग् स्त्री॑षग्ंसा॒दग्ं स स स्त्री॑षग्ंसा॒दम् ।4) स्त्री॒ष॒ग्ं॒सा॒द मुपोप॑ स्त्रीषग्ंसा॒दग्ग् स्त्री॑षग्ंसा॒द मुप॑ ।4) स्त्री॒ष॒ग्ं॒सा॒दमिति॑ स्त्री - स॒ग्ं॒सा॒दम् ।5) उपा॑सीद दसीद॒ दुपोपा॑सीदत् ।6) अ॒सी॒द॒ द॒स्या अ॒स्या अ॑सीद दसीद द॒स्यै ।7) अ॒स्यै ब्र॑ह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्याया॑ अ॒स्या अ॒स्यै ब्र॑ह्मह॒त्यायै᳚ ।8) ब्र॒ह्म॒ह॒त्यायै॒ तृती॑य॒-न्तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ तृती॑यम् ।8) ब्र॒ह्म॒ह॒त्याया॒ इति॑ ब्रह्म - ह॒त्यायै᳚ ।9) तृती॑य॒-म्प्रति॒ प्रति॒ तृती॑य॒-न्तृती॑य॒-म्प्रति॑ ।10) प्रति॑ गृह्णीत गृह्णीत॒ प्रति॒ प्रति॑ गृह्णीत ।11) गृ॒ह्णी॒ते तीति॑ गृह्णीत गृह्णी॒ते ति॑ ।12) इति॒ ता स्ता इतीति॒ ताः ।13) ता अ॑ब्रुव-न्नब्रुव॒-न्ता स्ता अ॑ब्रुवन्न् ।14) अ॒ब्रु॒व॒न्॒. वरं॒-वँर॑ मब्रुव-न्नब्रुव॒न्॒. वर᳚म् ।15) वरं॑-वृँणामहै वृणामहै॒ वरं॒-वँरं॑-वृँणामहै ।16) वृ॒णा॒म॒हा॒ ऋत्वि॑या॒ दृत्वि॑या-द्वृणामहै वृणामहा॒ ऋत्वि॑यात् ।17) ऋत्वि॑या-त्प्र॒जा-म्प्र॒जा मृत्वि॑या॒ दृत्वि॑या-त्प्र॒जाम् ।18) प्र॒जां-विँ॑न्दामहै विन्दामहै प्र॒जा-म्प्र॒जां-विँ॑न्दामहै ।18) प्र॒जामिति॑ प्र - जाम् ।19) वि॒न्दा॒म॒है॒ काम॒-ङ्कामं॑-विँन्दामहै विन्दामहै॒ काम᳚म् ।20) काम॒ मा काम॒-ङ्काम॒ मा ।21) आ विज॑नितो॒-र्विज॑नितो॒रा विज॑नितोः ।22) विज॑नितो॒-स्सग्ं सं-विँज॑नितो॒-र्विज॑नितो॒-स्सम् ।22) विज॑नितो॒रिति॒ वि - ज॒नि॒तोः॒ ।23) स-म्भ॑वाम भवाम॒ सग्ं स-म्भ॑वाम ।24) भ॒वा॒मे तीति॑ भवाम भवा॒मे ति॑ ।25) इति॒ तस्मा॒-त्तस्मा॒ दितीति॒ तस्मा᳚त् ।26) तस्मा॒ दृत्वि॑या॒ दृत्वि॑या॒-त्तस्मा॒-त्तस्मा॒ दृत्वि॑यात् ।27) ऋत्वि॑या॒-थ्स्त्रिय॒-स्स्त्रिय॒ ऋत्वि॑या॒ दृत्वि॑या॒-थ्स्त्रियः॑ ।28) स्त्रियः॑ प्र॒जा-म्प्र॒जाग् स्त्रिय॒-स्स्त्रियः॑ प्र॒जाम् ।29) प्र॒जां-विँ॑न्दन्ते विन्दन्ते प्र॒जा-म्प्र॒जां-विँ॑न्दन्ते ।29) प्र॒जामिति॑ प्र - जाम् ।30) वि॒न्द॒न्ते॒ काम॒-ङ्कामं॑-विँन्दन्ते विन्दन्ते॒ काम᳚म् ।31) काम॒ मा काम॒-ङ्काम॒ मा ।32) आ विज॑नितो॒-र्विज॑नितो॒रा विज॑नितोः ।33) विज॑नितो॒-स्सग्ं सं-विँज॑नितो॒-र्विज॑नितो॒-स्सम् ।33) विज॑नितो॒रिति॒ वि - ज॒नि॒तोः॒ ।34) स-म्भ॑वन्ति भवन्ति॒ सग्ं स-म्भ॑वन्ति ।35) भ॒व॒न्ति॒ वारे॑वृतं॒-वाँरे॑वृत-म्भवन्ति भवन्ति॒ वारे॑वृतम् ।36) वारे॑वृत॒ग्ं॒ हि हि वारे॑वृतं॒-वाँरे॑वृत॒ग्ं॒ हि ।36) वारे॑वृत॒मिति॒ वारे᳚ - वृ॒त॒म् ।37) ह्या॑सा मासा॒ग्ं॒ हि ह्या॑साम् ।38) आ॒सा॒-न्तृती॑य॒-न्तृती॑य मासा मासा॒-न्तृती॑यम् ।39) तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ तृती॑य॒-न्तृती॑य-म्ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ।40) ब्र॒ह्म॒ह॒त्यायै॒ प्रति॒ प्रति॑ ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ प्रति॑ ।40) ब्र॒ह्म॒ह॒त्याया॒ इति॑ ब्रह्म - ह॒त्यायै᳚ ।41) प्रत्य॑गृह्ण-न्नगृह्ण॒-न्प्रति॒ प्रत्य॑गृह्णन्न् ।42) अ॒गृ॒ह्ण॒-न्थ्सा सा ऽगृ॑ह्ण-न्नगृह्ण॒-न्थ्सा ।43) सा मल॑वद्वासा॒ मल॑वद्वासा॒-स्सा सा मल॑वद्वासाः ।44) मल॑वद्वासा अभवदभव॒-न्मल॑वद्वासा॒ मल॑वद्वासा अभवत् ।44) मल॑वद्वासा॒ इति॒ मल॑वत् - वा॒साः॒ ।45) अ॒भ॒व॒-त्तस्मा॒-त्तस्मा॑ दभव दभव॒-त्तस्मा᳚त् ।46) तस्मा॒-न्मल॑वद्वाससा॒ मल॑वद्वाससा॒ तस्मा॒-त्तस्मा॒-न्मल॑वद्वाससा ।47) मल॑वद्वाससा॒ न न मल॑वद्वाससा॒ मल॑वद्वाससा॒ न ।47) मल॑वद्वास॒सेति॒ मल॑वत् - वा॒स॒सा॒ ।48) न सग्ं स-न्न न सम् ।49) सं-वँ॑देत वदेत॒ सग्ं सं-वँ॑देत ।50) व॒दे॒त॒ न न व॑देत वदेत॒ न ।॥ 5 ॥ (50/60)
1) kāma̍ ma̠nyasyā̠ nyasya̠ kāma̠-ṅkāma̍ ma̠nyasya̍ ।2) a̠nyasya̠ sa sō̎ 'nyasyā̠ nyasya̠ saḥ ।3) sa strī̍ṣagṃsā̠dagg strī̍ṣagṃsā̠dagṃ sa sa strī̍ṣagṃsā̠dam ।4) strī̠ṣa̠gṃ̠sā̠da mupōpa̍ strīṣagṃsā̠dagg strī̍ṣagṃsā̠da mupa̍ ।4) strī̠ṣa̠gṃ̠sā̠damiti̍ strī - sa̠gṃ̠sā̠dam ।5) upā̍sīda dasīda̠ dupōpā̍sīdat ।6) a̠sī̠da̠ da̠syā a̠syā a̍sīda dasīda da̠syai ।7) a̠syai bra̍hmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyā̍ a̠syā a̠syai bra̍hmaha̠tyāyai̎ ।8) bra̠hma̠ha̠tyāyai̠ tṛtī̍ya̠-ntṛtī̍ya-mbrahmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyai̠ tṛtī̍yam ।8) bra̠hma̠ha̠tyāyā̠ iti̍ brahma - ha̠tyāyai̎ ।9) tṛtī̍ya̠-mprati̠ prati̠ tṛtī̍ya̠-ntṛtī̍ya̠-mprati̍ ।10) prati̍ gṛhṇīta gṛhṇīta̠ prati̠ prati̍ gṛhṇīta ।11) gṛ̠hṇī̠tē tīti̍ gṛhṇīta gṛhṇī̠tē ti̍ ।12) iti̠ tā stā itīti̠ tāḥ ।13) tā a̍bruva-nnabruva̠-ntā stā a̍bruvann ।14) a̠bru̠va̠n̠. vara̠ṃ vara̍ mabruva-nnabruva̠n̠. vara̎m ।15) vara̍ṃ vṛṇāmahai vṛṇāmahai̠ vara̠ṃ vara̍ṃ vṛṇāmahai ।16) vṛ̠ṇā̠ma̠hā̠ ṛtvi̍yā̠ dṛtvi̍yā-dvṛṇāmahai vṛṇāmahā̠ ṛtvi̍yāt ।17) ṛtvi̍yā-tpra̠jā-mpra̠jā mṛtvi̍yā̠ dṛtvi̍yā-tpra̠jām ।18) pra̠jāṃ vi̍ndāmahai vindāmahai pra̠jā-mpra̠jāṃ vi̍ndāmahai ।18) pra̠jāmiti̍ pra - jām ।19) vi̠ndā̠ma̠hai̠ kāma̠-ṅkāma̍ṃ vindāmahai vindāmahai̠ kāma̎m ।20) kāma̠ mā kāma̠-ṅkāma̠ mā ।21) ā vija̍nitō̠-rvija̍nitō̠rā vija̍nitōḥ ।22) vija̍nitō̠-ssagṃ saṃ vija̍nitō̠-rvija̍nitō̠-ssam ।22) vija̍nitō̠riti̠ vi - ja̠ni̠tō̠ḥ ।23) sa-mbha̍vāma bhavāma̠ sagṃ sa-mbha̍vāma ।24) bha̠vā̠mē tīti̍ bhavāma bhavā̠mē ti̍ ।25) iti̠ tasmā̠-ttasmā̠ ditīti̠ tasmā̎t ।26) tasmā̠ dṛtvi̍yā̠ dṛtvi̍yā̠-ttasmā̠-ttasmā̠ dṛtvi̍yāt ।27) ṛtvi̍yā̠-thstriya̠-sstriya̠ ṛtvi̍yā̠ dṛtvi̍yā̠-thstriya̍ḥ ।28) striya̍ḥ pra̠jā-mpra̠jāg striya̠-sstriya̍ḥ pra̠jām ।29) pra̠jāṃ vi̍ndantē vindantē pra̠jā-mpra̠jāṃ vi̍ndantē ।29) pra̠jāmiti̍ pra - jām ।30) vi̠nda̠ntē̠ kāma̠-ṅkāma̍ṃ vindantē vindantē̠ kāma̎m ।31) kāma̠ mā kāma̠-ṅkāma̠ mā ।32) ā vija̍nitō̠-rvija̍nitō̠rā vija̍nitōḥ ।33) vija̍nitō̠-ssagṃ saṃ vija̍nitō̠-rvija̍nitō̠-ssam ।33) vija̍nitō̠riti̠ vi - ja̠ni̠tō̠ḥ ।34) sa-mbha̍vanti bhavanti̠ sagṃ sa-mbha̍vanti ।35) bha̠va̠nti̠ vārē̍vṛta̠ṃ vārē̍vṛta-mbhavanti bhavanti̠ vārē̍vṛtam ।36) vārē̍vṛta̠gṃ̠ hi hi vārē̍vṛta̠ṃ vārē̍vṛta̠gṃ̠ hi ।36) vārē̍vṛta̠miti̠ vārē̎ - vṛ̠ta̠m ।37) hyā̍sā māsā̠gṃ̠ hi hyā̍sām ।38) ā̠sā̠-ntṛtī̍ya̠-ntṛtī̍ya māsā māsā̠-ntṛtī̍yam ।39) tṛtī̍ya-mbrahmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyai̠ tṛtī̍ya̠-ntṛtī̍ya-mbrahmaha̠tyāyai̎ ।40) bra̠hma̠ha̠tyāyai̠ prati̠ prati̍ brahmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyai̠ prati̍ ।40) bra̠hma̠ha̠tyāyā̠ iti̍ brahma - ha̠tyāyai̎ ।41) pratya̍gṛhṇa-nnagṛhṇa̠-nprati̠ pratya̍gṛhṇann ।42) a̠gṛ̠hṇa̠-nthsā sā 'gṛ̍hṇa-nnagṛhṇa̠-nthsā ।43) sā mala̍vadvāsā̠ mala̍vadvāsā̠-ssā sā mala̍vadvāsāḥ ।44) mala̍vadvāsā abhavadabhava̠-nmala̍vadvāsā̠ mala̍vadvāsā abhavat ।44) mala̍vadvāsā̠ iti̠ mala̍vat - vā̠sā̠ḥ ।45) a̠bha̠va̠-ttasmā̠-ttasmā̍ dabhava dabhava̠-ttasmā̎t ।46) tasmā̠-nmala̍vadvāsasā̠ mala̍vadvāsasā̠ tasmā̠-ttasmā̠-nmala̍vadvāsasā ।47) mala̍vadvāsasā̠ na na mala̍vadvāsasā̠ mala̍vadvāsasā̠ na ।47) mala̍vadvāsa̠sēti̠ mala̍vat - vā̠sa̠sā̠ ।48) na sagṃ sa-nna na sam ।49) saṃ va̍dēta vadēta̠ sagṃ saṃ va̍dēta ।50) va̠dē̠ta̠ na na va̍dēta vadēta̠ na ।॥ 5 ॥ (50/60)
meaning
Jata recitation: from Vishvarupa's body emerged the sacred fires and the forms of worship binding the worlds together.
verse 6
1) न स॒ह स॒ह न न स॒ह ।2) स॒हासी॑ तासीत स॒ह स॒हासी॑त ।3) आ॒सी॒त॒ न नासी॑ तासीत॒ न ।4) नास्या॑ अस्या॒ न नास्याः᳚ ।5) अ॒स्या॒ अन्न॒ मन्न॑ मस्या अस्या॒ अन्न᳚म् ।6) अन्न॑ मद्या दद्या॒ दन्न॒ मन्न॑ मद्यात् ।7) अ॒द्या॒-द्ब्र॒ह्म॒ह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्याया॑ अद्या दद्या-द्ब्रह्मह॒त्यायै᳚ ।8) ब्र॒ह्म॒ह॒त्यायै॒ हि हि ब्र॑ह्मह॒त्यायै᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ हि ।8) ब्र॒ह्म॒ह॒त्याया॒ इति॑ ब्रह्म - ह॒त्यायै᳚ ।9) ह्ये॑षैषा हि ह्ये॑षा ।10) ए॒षा वर्णं॒-वँर्ण॑ मे॒षैषा वर्ण᳚म् ।11) वर्ण॑-म्प्रति॒मुच्य॑ प्रति॒मुच्य॒ वर्णं॒-वँर्ण॑-म्प्रति॒मुच्य॑ ।12) प्र॒ति॒मुच्यास्त॒ आस्ते᳚ प्रति॒मुच्य॑ प्रति॒मुच्यास्ते᳚ ।12) प्र॒ति॒मुच्येति॑ प्रति - मुच्य॑ ।13) आस्ते ऽथो॒ अथो॒ आस्त॒ आस्ते ऽथो᳚ ।14) अथो॒ खलु॒ खल्वथो॒ अथो॒ खलु॑ ।14) अथो॒ इत्यथो᳚ ।15) खल्वा॑हु राहुः॒ खलु॒ खल्वा॑हुः ।16) आ॒हु॒ र॒भ्यञ्ज॑न म॒भ्यञ्ज॑न माहु राहु र॒भ्यञ्ज॑नम् ।17) अ॒भ्यञ्ज॑नं॒-वाँव वावा भ्यञ्ज॑न म॒भ्यञ्ज॑नं॒-वाँव ।17) अ॒भ्यञ्ज॑न॒मित्य॑भि - अञ्ज॑नम् ।18) वाव स्त्रि॒या-स्स्त्रि॒या वाव वाव स्त्रि॒याः ।19) स्त्रि॒या अन्न॒ मन्नग्ग्॑ स्त्रि॒या-स्स्त्रि॒या अन्न᳚म् ।20) अन्न॑ म॒भ्यञ्ज॑न म॒भ्यञ्ज॑न॒ मन्न॒ मन्न॑ म॒भ्यञ्ज॑नम् ।21) अ॒भ्यञ्ज॑न मे॒वैवा भ्यञ्ज॑न म॒भ्यञ्ज॑न मे॒व ।21) अ॒भ्यञ्ज॑न॒मित्य॑भि - अञ्ज॑नम् ।22) ए॒व न नैवैव न ।23) न प्र॑ति॒गृह्य॑-म्प्रति॒गृह्य॒न्न न प्र॑ति॒गृह्य᳚म् ।24) प्र॒ति॒गृह्य॒-ङ्काम॒-ङ्काम॑-म्प्रति॒गृह्य॑-म्प्रति॒गृह्य॒-ङ्काम᳚म् ।24) प्र॒ति॒गृह्य॒मिति॑ प्रति - गृह्य᳚म् ।25) काम॑ म॒न्य द॒न्य-त्काम॒-ङ्काम॑ म॒न्यत् ।26) अ॒न्य दिती त्य॒न्य द॒न्य दिति॑ ।27) इति॒ यां-याँ मितीति॒ याम् ।28) या-म्मल॑वद्वासस॒-म्मल॑वद्वाससं॒-यांँ या-म्मल॑वद्वाससम् ।29) मल॑वद्वाससग्ं स॒म्भव॑न्ति स॒म्भव॑न्ति॒ मल॑वद्वासस॒-म्मल॑वद्वाससग्ं स॒म्भव॑न्ति ।29) मल॑वद्वासस॒मिति॒ मल॑वत् - वा॒स॒स॒म् ।30) स॒म्भव॑न्ति॒ यो य-स्स॒म्भव॑न्ति स॒म्भव॑न्ति॒ यः ।30) स॒म्भव॒न्तीति॑ सं - भव॑न्ति ।31) य स्तत॒ स्ततो॒ यो य स्ततः॑ ।32) ततो॒ जाय॑ते॒ जाय॑ते॒ तत॒स्ततो॒ जाय॑ते ।33) जाय॑ते॒ स स जाय॑ते॒ जाय॑ते॒ सः ।34) सो॑ ऽभिश॒स्तो॑ ऽभिश॒स्त-स्स सो॑ ऽभिश॒स्तः ।35) अ॒भि॒श॒स्तो यां-याँ म॑भिश॒स्तो॑ ऽभिश॒स्तो याम् ।35) अ॒भि॒श॒स्त इत्य॑भि - श॒स्तः ।36) या मर॒ण्ये ऽर॑ण्ये॒ यां-याँ मर॑ण्ये ।37) अर॑ण्ये॒ तस्यै॒ तस्या॒ अर॒ण्ये ऽर॑ण्ये॒ तस्यै᳚ ।38) तस्यै᳚ स्ते॒न-स्स्ते॒न स्तस्यै॒ तस्यै᳚ स्ते॒नः ।39) स्ते॒नो यां-याँग् स्ते॒न-स्स्ते॒नो याम् ।40) या-म्परा॑ची॒-म्परा॑चीं॒-यांँ या-म्परा॑चीम् ।41) परा॑ची॒-न्तस्यै॒ तस्यै॒ परा॑ची॒-म्परा॑ची॒-न्तस्यै᳚ ।42) तस्यै᳚ ह्रीतमु॒खी ह्री॑तमु॒खी तस्यै॒ तस्यै᳚ ह्रीतमु॒खी ।43) ह्री॒त॒मु॒ ख्य॑पग॒ल्भो॑ ऽपग॒ल्भो ह्री॑तमु॒खी ह्री॑तमु॒ ख्य॑पग॒ल्भः ।43) ह्री॒त॒मु॒खीति॑ ह्रीत - मु॒खी ।44) अ॒प॒ग॒ल्भो या या ऽप॑ग॒ल्भो॑ ऽपग॒ल्भो या ।44) अ॒प॒ग॒ल्भ इत्य॑प - ग॒ल्भः ।45) या स्नाति॒ स्नाति॒ या या स्नाति॑ ।46) स्नाति॒ तस्या॒ स्तस्या॒-स्स्नाति॒ स्नाति॒ तस्याः᳚ ।47) तस्या॑ अ॒फ्स्व॑फ्सु तस्या॒ स्तस्या॑ अ॒फ्सु ।48) अ॒फ्सु मारु॑को॒ मारु॑को॒ ऽफ्स्व॑फ्सु मारु॑कः ।48) अ॒फ्सित्य॑प् - सु ।49) मारु॑को॒ या या मारु॑को॒ मारु॑को॒ या ।50) या ऽभ्य॒ङ्क्ते᳚ ऽभ्य॒ङ्क्ते या या ऽभ्य॒ङ्क्ते ।॥ 6 ॥ (50/62)
1) na sa̠ha sa̠ha na na sa̠ha ।2) sa̠hāsī̍ tāsīta sa̠ha sa̠hāsī̍ta ।3) ā̠sī̠ta̠ na nāsī̍ tāsīta̠ na ।4) nāsyā̍ asyā̠ na nāsyā̎ḥ ।5) a̠syā̠ anna̠ manna̍ masyā asyā̠ anna̎m ।6) anna̍ madyā dadyā̠ danna̠ manna̍ madyāt ।7) a̠dyā̠-dbra̠hma̠ha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyā̍ adyā dadyā-dbrahmaha̠tyāyai̎ ।8) bra̠hma̠ha̠tyāyai̠ hi hi bra̍hmaha̠tyāyai̎ brahmaha̠tyāyai̠ hi ।8) bra̠hma̠ha̠tyāyā̠ iti̍ brahma - ha̠tyāyai̎ ।9) hyē̍ṣaiṣā hi hyē̍ṣā ।10) ē̠ṣā varṇa̠ṃ varṇa̍ mē̠ṣaiṣā varṇa̎m ।11) varṇa̍-mprati̠muchya̍ prati̠muchya̠ varṇa̠ṃ varṇa̍-mprati̠muchya̍ ।12) pra̠ti̠muchyāsta̠ āstē̎ prati̠muchya̍ prati̠muchyāstē̎ ।12) pra̠ti̠muchyēti̍ prati - muchya̍ ।13) āstē 'thō̠ athō̠ āsta̠ āstē 'thō̎ ।14) athō̠ khalu̠ khalvathō̠ athō̠ khalu̍ ।14) athō̠ ityathō̎ ।15) khalvā̍hu rāhu̠ḥ khalu̠ khalvā̍huḥ ।16) ā̠hu̠ ra̠bhyañja̍na ma̠bhyañja̍na māhu rāhu ra̠bhyañja̍nam ।17) a̠bhyañja̍na̠ṃ vāva vāvā bhyañja̍na ma̠bhyañja̍na̠ṃ vāva ।17) a̠bhyañja̍na̠mitya̍bhi - añja̍nam ।18) vāva stri̠yā-sstri̠yā vāva vāva stri̠yāḥ ।19) stri̠yā anna̠ mannagg̍ stri̠yā-sstri̠yā anna̎m ।20) anna̍ ma̠bhyañja̍na ma̠bhyañja̍na̠ manna̠ manna̍ ma̠bhyañja̍nam ।21) a̠bhyañja̍na mē̠vaivā bhyañja̍na ma̠bhyañja̍na mē̠va ।21) a̠bhyañja̍na̠mitya̍bhi - añja̍nam ।22) ē̠va na naivaiva na ।23) na pra̍ti̠gṛhya̍-mprati̠gṛhya̠nna na pra̍ti̠gṛhya̎m ।24) pra̠ti̠gṛhya̠-ṅkāma̠-ṅkāma̍-mprati̠gṛhya̍-mprati̠gṛhya̠-ṅkāma̎m ।24) pra̠ti̠gṛhya̠miti̍ prati - gṛhya̎m ।25) kāma̍ ma̠nya da̠nya-tkāma̠-ṅkāma̍ ma̠nyat ।26) a̠nya ditī tya̠nya da̠nya diti̍ ।27) iti̠ yāṃ yā mitīti̠ yām ।28) yā-mmala̍vadvāsasa̠-mmala̍vadvāsasa̠ṃ yāṃ yā-mmala̍vadvāsasam ।29) mala̍vadvāsasagṃ sa̠mbhava̍nti sa̠mbhava̍nti̠ mala̍vadvāsasa̠-mmala̍vadvāsasagṃ sa̠mbhava̍nti ।29) mala̍vadvāsasa̠miti̠ mala̍vat - vā̠sa̠sa̠m ।30) sa̠mbhava̍nti̠ yō ya-ssa̠mbhava̍nti sa̠mbhava̍nti̠ yaḥ ।30) sa̠mbhava̠ntīti̍ saṃ - bhava̍nti ।31) ya stata̠ statō̠ yō ya stata̍ḥ ।32) tatō̠ jāya̍tē̠ jāya̍tē̠ tata̠statō̠ jāya̍tē ।33) jāya̍tē̠ sa sa jāya̍tē̠ jāya̍tē̠ saḥ ।34) sō̍ 'bhiśa̠stō̍ 'bhiśa̠sta-ssa sō̍ 'bhiśa̠staḥ ।35) a̠bhi̠śa̠stō yāṃ yā ma̍bhiśa̠stō̍ 'bhiśa̠stō yām ।35) a̠bhi̠śa̠sta itya̍bhi - śa̠staḥ ।36) yā mara̠ṇyē 'ra̍ṇyē̠ yāṃ yā mara̍ṇyē ।37) ara̍ṇyē̠ tasyai̠ tasyā̠ ara̠ṇyē 'ra̍ṇyē̠ tasyai̎ ।38) tasyai̎ stē̠na-sstē̠na stasyai̠ tasyai̎ stē̠naḥ ।39) stē̠nō yāṃ yāg stē̠na-sstē̠nō yām ।40) yā-mparā̍chī̠-mparā̍chī̠ṃ yāṃ yā-mparā̍chīm ।41) parā̍chī̠-ntasyai̠ tasyai̠ parā̍chī̠-mparā̍chī̠-ntasyai̎ ।42) tasyai̎ hrītamu̠khī hrī̍tamu̠khī tasyai̠ tasyai̎ hrītamu̠khī ।43) hrī̠ta̠mu̠ khya̍paga̠lbhō̍ 'paga̠lbhō hrī̍tamu̠khī hrī̍tamu̠ khya̍paga̠lbhaḥ ।43) hrī̠ta̠mu̠khīti̍ hrīta - mu̠khī ।44) a̠pa̠ga̠lbhō yā yā 'pa̍ga̠lbhō̍ 'paga̠lbhō yā ।44) a̠pa̠ga̠lbha itya̍pa - ga̠lbhaḥ ।45) yā snāti̠ snāti̠ yā yā snāti̍ ।46) snāti̠ tasyā̠ stasyā̠-ssnāti̠ snāti̠ tasyā̎ḥ ।47) tasyā̍ a̠phsva̍phsu tasyā̠ stasyā̍ a̠phsu ।48) a̠phsu māru̍kō̠ māru̍kō̠ 'phsva̍phsu māru̍kaḥ ।48) a̠phsitya̍p - su ।49) māru̍kō̠ yā yā māru̍kō̠ māru̍kō̠ yā ।50) yā 'bhya̠ṅktē̎ 'bhya̠ṅktē yā yā 'bhya̠ṅktē ।॥ 6 ॥ (50/62)
meaning
Jata recitation: the Lord as Vishvarupa encompasses all the gods, sages, and their domains within his universal form.
verse 7
1) अ॒भ्य॒ङ्क्ते तस्यै॒ तस्या॑ अभ्य॒ङ्क्ते᳚ ऽभ्य॒ङ्क्ते तस्यै᳚ ।1) अ॒भ्य॒ङ्क्त इत्य॑भि - अ॒ङ्क्ते ।2) तस्यै॑ दु॒श्चर्मा॑ दु॒श्चर्मा॒ तस्यै॒ तस्यै॑ दु॒श्चर्मा᳚ ।3) दु॒श्चर्मा॒ या या दु॒श्चर्मा॑ दु॒श्चर्मा॒ या ।3) दु॒श्चर्मेति॑ दुः - चर्मा᳚ ।4) या प्र॑लि॒खते᳚ प्रलि॒खते॒ या या प्र॑लि॒खते᳚ ।5) प्र॒लि॒खते॒ तस्यै॒ तस्यै᳚ प्रलि॒खते᳚ प्रलि॒खते॒ तस्यै᳚ ।5) प्र॒लि॒खत॒ इति॑ प्र - लि॒खते᳚ ।6) तस्यै॑ खल॒तिः ख॑ल॒ति स्तस्यै॒ तस्यै॑ खल॒तिः ।7) ख॒ल॒ति र॑पमा॒र्य॑पमा॒री ख॑ल॒तिः ख॑ल॒ति र॑पमा॒री ।8) अ॒प॒मा॒री या या ऽप॑मा॒ र्य॑पमा॒री या ।8) अ॒प॒मा॒रीत्य॑प - मा॒री ।9) या ऽऽङ्क्त आ॒ङ्क्ते या या ऽऽङ्क्ते ।10) आ॒ङ्क्ते तस्यै॒ तस्या॑ आ॒ङ्क्त आ॒ङ्क्ते तस्यै᳚ ।10) आ॒ङ्क्त इत्या᳚ - अ॒ङ्क्ते ।11) तस्यै॑ का॒णः का॒ण स्तस्यै॒ तस्यै॑ का॒णः ।12) का॒णो या या का॒णः का॒णो या ।13) या द॒तो द॒तो या या द॒तः ।14) द॒तो धाव॑ते॒ धाव॑ते द॒तो द॒तो धाव॑ते ।15) धाव॑ते॒ तस्यै॒ तस्यै॒ धाव॑ते॒ धाव॑ते॒ तस्यै᳚ ।16) तस्यै᳚ श्या॒वद॑-ञ्छ्या॒वद॒-न्तस्यै॒ तस्यै᳚ श्या॒वदन्न्॑ ।17) श्या॒वद॒न्॒. या या श्या॒वद॑-ञ्छ्या॒वद॒न्॒. या ।17) श्या॒वद॒न्निति॑ श्या॒व - द॒न्न् ।18) या न॒खानि॑ न॒खानि॒ या या न॒खानि॑ ।19) न॒खानि॑ निकृ॒न्तते॑ निकृ॒न्तते॑ न॒खानि॑ न॒खानि॑ निकृ॒न्तते᳚ ।20) नि॒कृ॒न्तते॒ तस्यै॒ तस्यै॑ निकृ॒न्तते॑ निकृ॒न्तते॒ तस्यै᳚ ।20) नि॒कृ॒न्तत॒ इति॑ नि - कृ॒न्तते᳚ ।21) तस्यै॑ कुन॒खी कु॑न॒खी तस्यै॒ तस्यै॑ कुन॒खी ।22) कु॒न॒खी या या कु॑न॒खी कु॑न॒खी या ।23) या कृ॒णत्ति॑ कृ॒णत्ति॒ या या कृ॒णत्ति॑ ।24) कृ॒णत्ति॒ तस्यै॒ तस्यै॑ कृ॒णत्ति॑ कृ॒णत्ति॒ तस्यै᳚ ।25) तस्यै᳚ क्ली॒बः क्ली॒ब स्तस्यै॒ तस्यै᳚ क्ली॒बः ।26) क्ली॒बो या या क्ली॒बः क्ली॒बो या ।27) या रज्जु॒ग्ं॒ रज्जुं॒-याँ या रज्जु᳚म् ।28) रज्जुग्ं॑ सृ॒जति॑ सृ॒जति॒ रज्जु॒ग्ं॒ रज्जुग्ं॑ सृ॒जति॑ ।29) सृ॒जति॒ तस्या॒ स्तस्या᳚-स्सृ॒जति॑ सृ॒जति॒ तस्याः᳚ ।30) तस्या॑ उ॒द्बन्धु॑क उ॒द्बन्धु॑क॒ स्तस्या॒ स्तस्या॑ उ॒द्बन्धु॑कः ।31) उ॒द्बन्धु॑को॒ या योद्बन्धु॑क उ॒द्बन्धु॑को॒ या ।31) उ॒द्बन्धु॑क॒ इत्यु॑त् - बन्धु॑कः ।32) या प॒र्णेन॑ प॒र्णेन॒ या या प॒र्णेन॑ ।33) प॒र्णेन॒ पिब॑ति॒ पिब॑ति प॒र्णेन॑ प॒र्णेन॒ पिब॑ति ।34) पिब॑ति॒ तस्या॒ स्तस्याः॒ पिब॑ति॒ पिब॑ति॒ तस्याः᳚ ।35) तस्या॑ उ॒न्मादु॑क उ॒न्मादु॑क॒ स्तस्या॒ स्तस्या॑ उ॒न्मादु॑कः ।36) उ॒न्मादु॑को॒ या योन्मादु॑क उ॒न्मादु॑को॒ या ।36) उ॒न्मादु॑क॒ इत्यु॑त् - मादु॑कः ।37) या ख॒र्वेण॑ ख॒र्वेण॒ या या ख॒र्वेण॑ ।38) ख॒र्वेण॒ पिब॑ति॒ पिब॑ति ख॒र्वेण॑ ख॒र्वेण॒ पिब॑ति ।39) पिब॑ति॒ तस्यै॒ तस्यै॒ पिब॑ति॒ पिब॑ति॒ तस्यै᳚ ।40) तस्यै॑ ख॒र्वः ख॒र्व स्तस्यै॒ तस्यै॑ ख॒र्वः ।41) ख॒र्व स्ति॒स्र स्ति॒स्रः ख॒र्वः ख॒र्व स्ति॒स्रः ।42) ति॒स्रो रात्री॒ रात्री᳚ स्ति॒स्र स्ति॒स्रो रात्रीः᳚ ।43) रात्री᳚-र्व्र॒तं-व्रँ॒तग्ं रात्री॒ रात्री᳚-र्व्र॒तम् ।44) व्र॒त-ञ्च॑रेच् चरे-द्व्र॒तं-व्रँ॒त-ञ्च॑रेत् ।45) च॒रे॒ द॒ञ्ज॒लिना᳚ ऽञ्ज॒लिना॑ चरेच् चरे दञ्ज॒लिना᳚ ।46) अ॒ञ्ज॒लिना॑ वा वा ऽञ्ज॒लिना᳚ ऽञ्ज॒लिना॑ वा ।47) वा॒ पिबे॒-त्पिबे᳚-द्वा वा॒ पिबे᳚त् ।48) पिबे॒ दख॑र्वे॒णा ख॑र्वेण॒ पिबे॒-त्पिबे॒ दख॑र्वेण ।49) अख॑र्वेण वा॒ वा ऽख॑र्वे॒णा ख॑र्वेण वा ।50) वा॒ पात्रे॑ण॒ पात्रे॑ण वा वा॒ पात्रे॑ण ।51) पात्रे॑ण प्र॒जायै᳚ प्र॒जायै॒ पात्रे॑ण॒ पात्रे॑ण प्र॒जायै᳚ ।52) प्र॒जायै॑ गोपी॒थाय॑ गोपी॒थाय॑ प्र॒जायै᳚ प्र॒जायै॑ गोपी॒थाय॑ ।52) प्र॒जाया॒ इति॑ प्र - जायै᳚ ।53) गो॒पी॒थायेति॑ गोपी॒थाय॑ ।॥ 7 ॥ (53/63)॥ अ. 1 ॥
1) a̠bhya̠ṅktē tasyai̠ tasyā̍ abhya̠ṅktē̎ 'bhya̠ṅktē tasyai̎ ।1) a̠bhya̠ṅkta itya̍bhi - a̠ṅktē ।2) tasyai̍ du̠ścharmā̍ du̠ścharmā̠ tasyai̠ tasyai̍ du̠ścharmā̎ ।3) du̠ścharmā̠ yā yā du̠ścharmā̍ du̠ścharmā̠ yā ।3) du̠ścharmēti̍ duḥ - charmā̎ ।4) yā pra̍li̠khatē̎ prali̠khatē̠ yā yā pra̍li̠khatē̎ ।5) pra̠li̠khatē̠ tasyai̠ tasyai̎ prali̠khatē̎ prali̠khatē̠ tasyai̎ ।5) pra̠li̠khata̠ iti̍ pra - li̠khatē̎ ।6) tasyai̍ khala̠tiḥ kha̍la̠ti stasyai̠ tasyai̍ khala̠tiḥ ।7) kha̠la̠ti ra̍pamā̠rya̍pamā̠rī kha̍la̠tiḥ kha̍la̠ti ra̍pamā̠rī ।8) a̠pa̠mā̠rī yā yā 'pa̍mā̠ rya̍pamā̠rī yā ।8) a̠pa̠mā̠rītya̍pa - mā̠rī ।9) yā ''ṅkta ā̠ṅktē yā yā ''ṅktē ।10) ā̠ṅktē tasyai̠ tasyā̍ ā̠ṅkta ā̠ṅktē tasyai̎ ।10) ā̠ṅkta ityā̎ - a̠ṅktē ।11) tasyai̍ kā̠ṇaḥ kā̠ṇa stasyai̠ tasyai̍ kā̠ṇaḥ ।12) kā̠ṇō yā yā kā̠ṇaḥ kā̠ṇō yā ।13) yā da̠tō da̠tō yā yā da̠taḥ ।14) da̠tō dhāva̍tē̠ dhāva̍tē da̠tō da̠tō dhāva̍tē ।15) dhāva̍tē̠ tasyai̠ tasyai̠ dhāva̍tē̠ dhāva̍tē̠ tasyai̎ ।16) tasyai̎ śyā̠vada̍-ñChyā̠vada̠-ntasyai̠ tasyai̎ śyā̠vadann̍ ।17) śyā̠vada̠n̠. yā yā śyā̠vada̍-ñChyā̠vada̠n̠. yā ।17) śyā̠vada̠nniti̍ śyā̠va - da̠nn ।18) yā na̠khāni̍ na̠khāni̠ yā yā na̠khāni̍ ।19) na̠khāni̍ nikṛ̠ntatē̍ nikṛ̠ntatē̍ na̠khāni̍ na̠khāni̍ nikṛ̠ntatē̎ ।20) ni̠kṛ̠ntatē̠ tasyai̠ tasyai̍ nikṛ̠ntatē̍ nikṛ̠ntatē̠ tasyai̎ ।20) ni̠kṛ̠ntata̠ iti̍ ni - kṛ̠ntatē̎ ।21) tasyai̍ kuna̠khī ku̍na̠khī tasyai̠ tasyai̍ kuna̠khī ।22) ku̠na̠khī yā yā ku̍na̠khī ku̍na̠khī yā ।23) yā kṛ̠ṇatti̍ kṛ̠ṇatti̠ yā yā kṛ̠ṇatti̍ ।24) kṛ̠ṇatti̠ tasyai̠ tasyai̍ kṛ̠ṇatti̍ kṛ̠ṇatti̠ tasyai̎ ।25) tasyai̎ klī̠baḥ klī̠ba stasyai̠ tasyai̎ klī̠baḥ ।26) klī̠bō yā yā klī̠baḥ klī̠bō yā ।27) yā rajju̠gṃ̠ rajju̠ṃ yā yā rajju̎m ।28) rajjugṃ̍ sṛ̠jati̍ sṛ̠jati̠ rajju̠gṃ̠ rajjugṃ̍ sṛ̠jati̍ ।29) sṛ̠jati̠ tasyā̠ stasyā̎-ssṛ̠jati̍ sṛ̠jati̠ tasyā̎ḥ ।30) tasyā̍ u̠dbandhu̍ka u̠dbandhu̍ka̠ stasyā̠ stasyā̍ u̠dbandhu̍kaḥ ।31) u̠dbandhu̍kō̠ yā yōdbandhu̍ka u̠dbandhu̍kō̠ yā ।31) u̠dbandhu̍ka̠ ityu̍t - bandhu̍kaḥ ।32) yā pa̠rṇēna̍ pa̠rṇēna̠ yā yā pa̠rṇēna̍ ।33) pa̠rṇēna̠ piba̍ti̠ piba̍ti pa̠rṇēna̍ pa̠rṇēna̠ piba̍ti ।34) piba̍ti̠ tasyā̠ stasyā̠ḥ piba̍ti̠ piba̍ti̠ tasyā̎ḥ ।35) tasyā̍ u̠nmādu̍ka u̠nmādu̍ka̠ stasyā̠ stasyā̍ u̠nmādu̍kaḥ ।36) u̠nmādu̍kō̠ yā yōnmādu̍ka u̠nmādu̍kō̠ yā ।36) u̠nmādu̍ka̠ ityu̍t - mādu̍kaḥ ।37) yā kha̠rvēṇa̍ kha̠rvēṇa̠ yā yā kha̠rvēṇa̍ ।38) kha̠rvēṇa̠ piba̍ti̠ piba̍ti kha̠rvēṇa̍ kha̠rvēṇa̠ piba̍ti ।39) piba̍ti̠ tasyai̠ tasyai̠ piba̍ti̠ piba̍ti̠ tasyai̎ ।40) tasyai̍ kha̠rvaḥ kha̠rva stasyai̠ tasyai̍ kha̠rvaḥ ।41) kha̠rva sti̠sra sti̠sraḥ kha̠rvaḥ kha̠rva sti̠sraḥ ।42) ti̠srō rātrī̠ rātrī̎ sti̠sra sti̠srō rātrī̎ḥ ।43) rātrī̎-rvra̠taṃ vra̠tagṃ rātrī̠ rātrī̎-rvra̠tam ।44) vra̠ta-ñcha̍rēch charē-dvra̠taṃ vra̠ta-ñcha̍rēt ।45) cha̠rē̠ da̠ñja̠linā̎ 'ñja̠linā̍ charēch charē dañja̠linā̎ ।46) a̠ñja̠linā̍ vā vā 'ñja̠linā̎ 'ñja̠linā̍ vā ।47) vā̠ pibē̠-tpibē̎-dvā vā̠ pibē̎t ।48) pibē̠ dakha̍rvē̠ṇā kha̍rvēṇa̠ pibē̠-tpibē̠ dakha̍rvēṇa ।49) akha̍rvēṇa vā̠ vā 'kha̍rvē̠ṇā kha̍rvēṇa vā ।50) vā̠ pātrē̍ṇa̠ pātrē̍ṇa vā vā̠ pātrē̍ṇa ।51) pātrē̍ṇa pra̠jāyai̎ pra̠jāyai̠ pātrē̍ṇa̠ pātrē̍ṇa pra̠jāyai̎ ।52) pra̠jāyai̍ gōpī̠thāya̍ gōpī̠thāya̍ pra̠jāyai̎ pra̠jāyai̍ gōpī̠thāya̍ ।52) pra̠jāyā̠ iti̍ pra - jāyai̎ ।53) gō̠pī̠thāyēti̍ gōpī̠thāya̍ ।॥ 7 ॥ (53/63)॥ a. 1 ॥
meaning
Jata recitation: Tvashtr's son Vishvarupa possessed three heads — one each for the gods, humans, and ancestors — drinking their respective offerings.
verse 8
1) त्वष्टा॑ ह॒तपु॑त्रो ह॒तपु॑त्र॒ स्त्वष्टा॒ त्वष्टा॑ ह॒तपु॑त्रः ।2) ह॒तपु॑त्रो॒ वीन्द्रं॒-वीँन्द्रग्ं॑ ह॒तपु॑त्रो ह॒तपु॑त्रो॒ वीन्द्र᳚म् ।2) ह॒तपु॑त्र॒ इति॑ ह॒त - पु॒त्रः॒ ।3) वीन्द्र॒ग्ं॒ सोम॒ग्ं॒ सोमं॒-वीँन्द्रं॒-वीँन्द्र॒ग्ं॒ सोम᳚म् ।3) वीन्द्र॒मिति॒ वि - इ॒न्द्र॒म् ।4) सोम॒ मा सोम॒ग्ं॒ सोम॒ मा ।5) आ ऽह॑र दहर॒दा ऽह॑रत् ।6) अ॒ह॒र॒-त्तस्मि॒ग्ग्॒ स्तस्मि॑-न्नहर दहर॒-त्तस्मिन्न्॑ ।7) तस्मि॒-न्निन्द्र॒ इन्द्र॒ स्तस्मि॒ग्ग्॒ स्तस्मि॒-न्निन्द्रः॑ ।8) इन्द्र॑ उपह॒व मु॑पह॒व मिन्द्र॒ इन्द्र॑ उपह॒वम् ।9) उ॒प॒ह॒व मै᳚च्छ तैच्छतो पह॒व मु॑पह॒व मै᳚च्छत ।9) उ॒प॒ह॒वमित्यु॑प - ह॒वम् ।10) ऐ॒च्छ॒त॒ त-न्त मै᳚च्छ तैच्छत॒ तम् ।11) त-न्न न त-न्त-न्न ।12) नोपोप॒ न नोप॑ ।13) उपा᳚ ह्वयता ह्वय॒तोपोपा᳚ ह्वयत ।14) अ॒ह्व॒य॒त॒ पु॒त्र-म्पु॒त्र म॑ह्वयता ह्वयत पु॒त्रम् ।15) पु॒त्र-म्मे॑ मे पु॒त्र-म्पु॒त्र-म्मे᳚ ।16) मे॒ ऽव॒धी॒र॒व॒धी॒-र्मे॒ मे॒ ऽव॒धीः॒ ।17) अ॒व॒धी॒ रिती त्य॑वधी रवधी॒ रिति॑ ।18) इति॒ स स इतीति॒ सः ।19) स य॑ज्ञवेश॒सं-यँ॑ज्ञवेश॒सग्ं स स य॑ज्ञवेश॒सम् ।20) य॒ज्ञ॒वे॒श॒स-ङ्कृ॒त्वा कृ॒त्वा य॑ज्ञवेश॒सं-यँ॑ज्ञवेश॒स-ङ्कृ॒त्वा ।20) य॒ज्ञ॒वे॒श॒समिति॑ यज्ञ - वे॒श॒सम् ।21) कृ॒त्वा प्रा॒सहा᳚ प्रा॒सहा॑ कृ॒त्वा कृ॒त्वा प्रा॒सहा᳚ ।22) प्रा॒सहा॒ सोम॒ग्ं॒ सोम॑-म्प्रा॒सहा᳚ प्रा॒सहा॒ सोम᳚म् ।22) प्रा॒सहेति॑ प्र - सहा᳚ ।23) सोम॑ मपिब दपिब॒-थ्सोम॒ग्ं॒ सोम॑ मपिबत् ।24) अ॒पि॒ब॒-त्तस्य॒ तस्या॑पिब दपिब॒-त्तस्य॑ ।25) तस्य॒ य-द्य-त्तस्य॒ तस्य॒ यत् ।26) यद॒त्यशि॑ष्यता॒ त्यशि॑ष्यत॒ य-द्यद॒त्यशि॑ष्यत ।27) अ॒त्यशि॑ष्यत॒ त-त्तद॒त्यशि॑ष्यता॒ त्यशि॑ष्यत॒ तत् ।27) अ॒त्यशि॑ष्य॒तेत्य॑ति - अशि॑ष्यत ।28) त-त्त्वष्टा॒ त्वष्टा॒ त-त्त-त्त्वष्टा᳚ ।29) त्वष्टा॑ ऽऽहव॒नीय॑ माहव॒नीय॒-न्त्वष्टा॒ त्वष्टा॑ ऽऽहव॒नीय᳚म् ।30) आ॒ह॒व॒नीय॒ मुपोपा॑ हव॒नीय॑ माहव॒नीय॒ मुप॑ ।30) आ॒ह॒व॒नीय॒मित्या᳚ - ह॒व॒नीय᳚म् ।31) उप॒ प्र प्रोपोप॒ प्र ।32) प्राव॑र्तय दवर्तय॒-त्प्र प्राव॑र्तयत् ।33) अ॒व॒र्त॒य॒-थ्स्वाहा॒ स्वाहा॑ ऽवर्तय दवर्तय॒-थ्स्वाहा᳚ ।34) स्वाहेन्द्र॑शत्रु॒ रिन्द्र॑शत्रु॒-स्स्वाहा॒ स्वाहेन्द्र॑शत्रुः ।35) इन्द्र॑शत्रु-र्वर्धस्व वर्ध॒स्वे न्द्र॑शत्रु॒ रिन्द्र॑शत्रु-र्वर्धस्व ।35) इन्द्र॑शत्रु॒रितीन्द्र॑ - श॒त्रुः॒ ।36) व॒र्ध॒स्वे तीति॑ वर्धस्व वर्ध॒स्वे ति॑ ।37) इति॒ य-द्यदितीति॒ यत् ।38) यदव॑र्तय॒ दव॑र्तय॒-द्य-द्यदव॑र्तयत् ।39) अव॑र्तय॒-त्त-त्तदव॑र्तय॒ दव॑र्तय॒-त्तत् ।40) त-द्वृ॒त्रस्य॑ वृ॒त्रस्य॒ त-त्त-द्वृ॒त्रस्य॑ ।41) वृ॒त्रस्य॑ वृत्र॒त्वं-वृँ॑त्र॒त्वं-वृँ॒त्रस्य॑ वृ॒त्रस्य॑ वृत्र॒त्वम् ।42) वृ॒त्र॒त्वं-यँ-द्य-द्वृ॑त्र॒त्वं-वृँ॑त्र॒त्वं-यँत् ।42) वृ॒त्र॒त्वमिति॑ वृत्र - त्वम् ।43) यदब्र॑वी॒ दब्र॑वी॒-द्य-द्यदब्र॑वीत् ।44) अब्र॑वी॒-थ्स्वाहा॒ स्वाहा ऽब्र॑वी॒ दब्र॑वी॒-थ्स्वाहा᳚ ।45) स्वाहेन्द्र॑शत्रु॒ रिन्द्र॑शत्रु॒-स्स्वाहा॒ स्वाहेन्द्र॑शत्रुः ।46) इन्द्र॑शत्रु-र्वर्धस्व वर्ध॒स्वे न्द्र॑शत्रु॒ रिन्द्र॑शत्रु-र्वर्धस्व ।46) इन्द्र॑शत्रु॒रितीन्द्र॑ - श॒त्रुः॒ ।47) व॒र्ध॒स्वे तीति॑ वर्धस्व वर्ध॒स्वे ति॑ ।48) इति॒ तस्मा॒-त्तस्मा॒ दितीति॒ तस्मा᳚त् ।49) तस्मा॑ दस्यास्य॒ तस्मा॒-त्तस्मा॑ दस्य ।50) अ॒स्ये न्द्र॒ इन्द्रो᳚ ऽस्या॒स्ये न्द्रः॑ ।॥ 8 ॥ (50/60)
1) tvaṣṭā̍ ha̠tapu̍trō ha̠tapu̍tra̠ stvaṣṭā̠ tvaṣṭā̍ ha̠tapu̍traḥ ।2) ha̠tapu̍trō̠ vīndra̠ṃ vīndragṃ̍ ha̠tapu̍trō ha̠tapu̍trō̠ vīndra̎m ।2) ha̠tapu̍tra̠ iti̍ ha̠ta - pu̠tra̠ḥ ।3) vīndra̠gṃ̠ sōma̠gṃ̠ sōma̠ṃ vīndra̠ṃ vīndra̠gṃ̠ sōma̎m ।3) vīndra̠miti̠ vi - i̠ndra̠m ।4) sōma̠ mā sōma̠gṃ̠ sōma̠ mā ।5) ā 'ha̍ra dahara̠dā 'ha̍rat ।6) a̠ha̠ra̠-ttasmi̠gg̠ stasmi̍-nnahara dahara̠-ttasminn̍ ।7) tasmi̠-nnindra̠ indra̠ stasmi̠gg̠ stasmi̠-nnindra̍ḥ ।8) indra̍ upaha̠va mu̍paha̠va mindra̠ indra̍ upaha̠vam ।9) u̠pa̠ha̠va mai̎chCha taichChatō paha̠va mu̍paha̠va mai̎chChata ।9) u̠pa̠ha̠vamityu̍pa - ha̠vam ।10) ai̠chCha̠ta̠ ta-nta mai̎chCha taichChata̠ tam ।11) ta-nna na ta-nta-nna ।12) nōpōpa̠ na nōpa̍ ।13) upā̎ hvayatā hvaya̠tōpōpā̎ hvayata ।14) a̠hva̠ya̠ta̠ pu̠tra-mpu̠tra ma̍hvayatā hvayata pu̠tram ।15) pu̠tra-mmē̍ mē pu̠tra-mpu̠tra-mmē̎ ।16) mē̠ 'va̠dhī̠ra̠va̠dhī̠-rmē̠ mē̠ 'va̠dhī̠ḥ ।17) a̠va̠dhī̠ ritī tya̍vadhī ravadhī̠ riti̍ ।18) iti̠ sa sa itīti̠ saḥ ।19) sa ya̍jñavēśa̠saṃ ya̍jñavēśa̠sagṃ sa sa ya̍jñavēśa̠sam ।20) ya̠jña̠vē̠śa̠sa-ṅkṛ̠tvā kṛ̠tvā ya̍jñavēśa̠saṃ ya̍jñavēśa̠sa-ṅkṛ̠tvā ।20) ya̠jña̠vē̠śa̠samiti̍ yajña - vē̠śa̠sam ।21) kṛ̠tvā prā̠sahā̎ prā̠sahā̍ kṛ̠tvā kṛ̠tvā prā̠sahā̎ ।22) prā̠sahā̠ sōma̠gṃ̠ sōma̍-mprā̠sahā̎ prā̠sahā̠ sōma̎m ।22) prā̠sahēti̍ pra - sahā̎ ।23) sōma̍ mapiba dapiba̠-thsōma̠gṃ̠ sōma̍ mapibat ।24) a̠pi̠ba̠-ttasya̠ tasyā̍piba dapiba̠-ttasya̍ ।25) tasya̠ ya-dya-ttasya̠ tasya̠ yat ।26) yada̠tyaśi̍ṣyatā̠ tyaśi̍ṣyata̠ ya-dyada̠tyaśi̍ṣyata ।27) a̠tyaśi̍ṣyata̠ ta-ttada̠tyaśi̍ṣyatā̠ tyaśi̍ṣyata̠ tat ।27) a̠tyaśi̍ṣya̠tētya̍ti - aśi̍ṣyata ।28) ta-ttvaṣṭā̠ tvaṣṭā̠ ta-tta-ttvaṣṭā̎ ।29) tvaṣṭā̍ ''hava̠nīya̍ māhava̠nīya̠-ntvaṣṭā̠ tvaṣṭā̍ ''hava̠nīya̎m ।30) ā̠ha̠va̠nīya̠ mupōpā̍ hava̠nīya̍ māhava̠nīya̠ mupa̍ ।30) ā̠ha̠va̠nīya̠mityā̎ - ha̠va̠nīya̎m ।31) upa̠ pra prōpōpa̠ pra ।32) prāva̍rtaya davartaya̠-tpra prāva̍rtayat ।33) a̠va̠rta̠ya̠-thsvāhā̠ svāhā̍ 'vartaya davartaya̠-thsvāhā̎ ।34) svāhēndra̍śatru̠ rindra̍śatru̠-ssvāhā̠ svāhēndra̍śatruḥ ।35) indra̍śatru-rvardhasva vardha̠svē ndra̍śatru̠ rindra̍śatru-rvardhasva ।35) indra̍śatru̠ritīndra̍ - śa̠tru̠ḥ ।36) va̠rdha̠svē tīti̍ vardhasva vardha̠svē ti̍ ।37) iti̠ ya-dyaditīti̠ yat ।38) yadava̍rtaya̠ dava̍rtaya̠-dya-dyadava̍rtayat ।39) ava̍rtaya̠-tta-ttadava̍rtaya̠ dava̍rtaya̠-ttat ।40) ta-dvṛ̠trasya̍ vṛ̠trasya̠ ta-tta-dvṛ̠trasya̍ ।41) vṛ̠trasya̍ vṛtra̠tvaṃ vṛ̍tra̠tvaṃ vṛ̠trasya̍ vṛ̠trasya̍ vṛtra̠tvam ।42) vṛ̠tra̠tvaṃ ya-dya-dvṛ̍tra̠tvaṃ vṛ̍tra̠tvaṃ yat ।42) vṛ̠tra̠tvamiti̍ vṛtra - tvam ।43) yadabra̍vī̠ dabra̍vī̠-dya-dyadabra̍vīt ।44) abra̍vī̠-thsvāhā̠ svāhā 'bra̍vī̠ dabra̍vī̠-thsvāhā̎ ।45) svāhēndra̍śatru̠ rindra̍śatru̠-ssvāhā̠ svāhēndra̍śatruḥ ।46) indra̍śatru-rvardhasva vardha̠svē ndra̍śatru̠ rindra̍śatru-rvardhasva ।46) indra̍śatru̠ritīndra̍ - śa̠tru̠ḥ ।47) va̠rdha̠svē tīti̍ vardhasva vardha̠svē ti̍ ।48) iti̠ tasmā̠-ttasmā̠ ditīti̠ tasmā̎t ।49) tasmā̍ dasyāsya̠ tasmā̠-ttasmā̍ dasya ।50) a̠syē ndra̠ indrō̎ 'syā̠syē ndra̍ḥ ।॥ 8 ॥ (50/60)
meaning
Jata recitation: Indra slew Vishvarupa, cutting off his three heads; from those heads arose the birds — francolin, sparrow, and myna.
verse 9
1) इन्द्र॒-श्शत्रु॒-श्शत्रु॒ रिन्द्र॒ इन्द्र॒-श्शत्रुः॑ ।2) शत्रु॑ रभव दभव॒च् छत्रु॒-श्शत्रु॑ रभवत् ।3) अ॒भ॒व॒-थ्स सो॑ ऽभव दभव॒-थ्सः ।4) स स॒म्भवन्᳚ थ्स॒म्भव॒-न्थ्स स स॒म्भवन्न्॑ ।5) स॒म्भव॑-न्न॒ग्नीषोमा॑ व॒ग्नीषोमौ॑ स॒म्भवन्᳚ थ्स॒म्भव॑-न्न॒ग्नीषोमौ᳚ ।5) स॒म्भव॒न्निति॑ सं - भवन्न्॑ ।6) अ॒ग्नीषोमा॑ व॒भ्या᳚(1॒)भ्य॑ग्नीषोमा॑ व॒ग्नीषोमा॑ व॒भि ।6) अ॒ग्नीषोमा॒वित्य॒ग्नी - सोमौ᳚ ।7) अ॒भि सग्ं स म॒भ्य॑भि सम् ।8) स म॑भव दभव॒-थ्सग्ं स म॑भवत् ।9) अ॒भ॒व॒-थ्स सो॑ ऽभव दभव॒-थ्सः ।10) स इ॑षुमा॒त्रमि॑षुमात्र मिषुमा॒त्रमि॑षुमात्र॒ग्ं॒ स स इ॑षुमा॒त्रमि॑षुमात्रम् ।11) इ॒षु॒मा॒त्रमि॑षुमात्रं॒-विँष्वं॒-विँष्वं॑ ंइषुमा॒त्रमि॑षुमात्र मिषुमा॒त्रमि॑षुमात्रं॒-विँष्वं॑ ।11) इ॒षु॒मा॒त्रमि॑षुमात्र॒मिती॑षुमा॒त्रं - इ॒षु॒मा॒त्र॒म् ।12) विष्वं॑ ंअवर्धता वर्धत॒ विष्वं॒-विँष्वं॑ ंअवर्धत ।13) अ॒व॒र्ध॒त॒ स सो॑ ऽवर्धता वर्धत॒ सः ।14) स इ॒मा नि॒मा-न्थ्स स इ॒मान् ।15) इ॒मान् ँलो॒कान् ँलो॒का नि॒मा नि॒मान् ँलो॒कान् ।16) लो॒का न॑वृणो दवृणो ल्लो॒कान् ँलो॒का न॑वृणोत् ।17) अ॒वृ॒णो॒-द्य-द्यद॑वृणो दवृणो॒-द्यत् ।18) यदि॒मा नि॒मान्. य-द्यदि॒मान् ।19) इ॒मान् ँलो॒कान् ँलो॒का नि॒मा नि॒मान् ँलो॒कान् ।20) लो॒का नवृ॑णो॒ दवृ॑णो ल्लो॒कान् ँलो॒का नवृ॑णोत् ।21) अवृ॑णो॒-त्त-त्तदवृ॑णो॒ दवृ॑णो॒-त्तत् ।22) त-द्वृ॒त्रस्य॑ वृ॒त्रस्य॒ त-त्त-द्वृ॒त्रस्य॑ ।23) वृ॒त्रस्य॑ वृत्र॒त्वं-वृँ॑त्र॒त्वं-वृँ॒त्रस्य॑ वृ॒त्रस्य॑ वृत्र॒त्वम् ।24) वृ॒त्र॒त्व-न्तस्मा॒-त्तस्मा᳚-द्वृत्र॒त्वं-वृँ॑त्र॒त्व-न्तस्मा᳚त् ।24) वृ॒त्र॒त्वमिति॑ वृत्र - त्वम् ।25) तस्मा॒ दिन्द्र॒ इन्द्र॒ स्तस्मा॒-त्तस्मा॒ दिन्द्रः॑ ।26) इन्द्रो॑ ऽबिभे दबिभे॒ दिन्द्र॒ इन्द्रो॑ ऽबिभेत् ।27) अ॒बि॒भे॒-थ्स सो॑ ऽबिभे दबिभे॒-थ्सः ।28) स प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति॒ग्ं॒ स स प्र॒जाप॑तिम् ।29) प्र॒जाप॑ति॒ मुपोप॑ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति॒ मुप॑ ।29) प्र॒जाप॑ति॒मिति॑ प्र॒जा - प॒ति॒म् ।30) उपा॑ धाव दधाव॒ दुपोपा॑ धावत् ।31) अ॒धा॒व॒च् छत्रु॒-श्शत्रु॑ रधाव दधाव॒च् छत्रुः॑ ।32) शत्रु॑-र्मे मे॒ शत्रु॒-श्शत्रु॑-र्मे ।33) मे॒ ऽज॒न्य॒ज॒नि॒ मे॒ मे॒ ऽज॒नि॒ ।34) अ॒ज॒नीती त्य॑ज न्यज॒नीति॑ ।35) इति॒ तस्मै॒ तस्मा॒ इतीति॒ तस्मै᳚ ।36) तस्मै॒ वज्रं॒-वँज्र॒-न्तस्मै॒ तस्मै॒ वज्र᳚म् ।37) वज्रग्ं॑ सि॒क्त्वा सि॒क्त्वा वज्रं॒-वँज्रग्ं॑ सि॒क्त्वा ।38) सि॒क्त्वा प्र प्र सि॒क्त्वा सि॒क्त्वा प्र ।39) प्राय॑च्छ दयच्छ॒-त्प्र प्राय॑च्छत् ।40) अ॒य॒च्छ॒ दे॒ते नै॒तेना॑ यच्छ दयच्छ दे॒तेन॑ ।41) ए॒तेन॑ जहि जह्ये॒ते नै॒तेन॑ जहि ।42) ज॒हीतीति॑ जहि ज॒हीति॑ ।43) इति॒ तेन॒ तेने तीति॒ तेन॑ ।44) तेना॒भ्य॑भि तेन॒ तेना॒भि ।45) अ॒भ्या॑यता यता॒भ्या᳚(1॒)भ्या॑यत ।46) आ॒य॒त॒ तौ ता वा॑यतायत॒ तौ ।47) ता व॑ब्रूता मब्रूता॒-न्तौ ता व॑ब्रूताम् ।48) अ॒ब्रू॒ता॒ म॒ग्नीषोमा॑ व॒ग्नीषोमा॑ वब्रूता मब्रूता म॒ग्नीषोमौ᳚ ।49) अ॒ग्नीषोमौ॒ मा मा ऽग्नीषोमा॑ व॒ग्नीषोमौ॒ मा ।49) अ॒ग्नीषोमा॒वित्य॒ग्नी - सोमौ᳚ ।50) मा प्र प्र मा मा प्र ।॥ 9 ॥ (50/56)
1) indra̠-śśatru̠-śśatru̠ rindra̠ indra̠-śśatru̍ḥ ।2) śatru̍ rabhava dabhava̠ch Chatru̠-śśatru̍ rabhavat ।3) a̠bha̠va̠-thsa sō̍ 'bhava dabhava̠-thsaḥ ।4) sa sa̠mbhavan̎ thsa̠mbhava̠-nthsa sa sa̠mbhavann̍ ।5) sa̠mbhava̍-nna̠gnīṣōmā̍ va̠gnīṣōmau̍ sa̠mbhavan̎ thsa̠mbhava̍-nna̠gnīṣōmau̎ ।5) sa̠mbhava̠nniti̍ saṃ - bhavann̍ ।6) a̠gnīṣōmā̍ va̠bhyā̎(1̠)bhya̍gnīṣōmā̍ va̠gnīṣōmā̍ va̠bhi ।6) a̠gnīṣōmā̠vitya̠gnī - sōmau̎ ।7) a̠bhi sagṃ sa ma̠bhya̍bhi sam ।8) sa ma̍bhava dabhava̠-thsagṃ sa ma̍bhavat ।9) a̠bha̠va̠-thsa sō̍ 'bhava dabhava̠-thsaḥ ।10) sa i̍ṣumā̠trami̍ṣumātra miṣumā̠trami̍ṣumātra̠gṃ̠ sa sa i̍ṣumā̠trami̍ṣumātram ।11) i̠ṣu̠mā̠trami̍ṣumātra̠ṃ viṣva̠ṃ viṣva̍ṃ ṃiṣumā̠trami̍ṣumātra miṣumā̠trami̍ṣumātra̠ṃ viṣvaṃ̍ ।11) i̠ṣu̠mā̠trami̍ṣumātra̠mitī̍ṣumā̠traṃ - i̠ṣu̠mā̠tra̠m ।12) viṣva̍ṃ ṃavardhatā vardhata̠ viṣva̠ṃ viṣva̍ṃ ṃavardhata ।13) a̠va̠rdha̠ta̠ sa sō̍ 'vardhatā vardhata̠ saḥ ।14) sa i̠mā ni̠mā-nthsa sa i̠mān ।15) i̠mān ँlō̠kān ँlō̠kā ni̠mā ni̠mān ँlō̠kān ।16) lō̠kā na̍vṛṇō davṛṇō llō̠kān ँlō̠kā na̍vṛṇōt ।17) a̠vṛ̠ṇō̠-dya-dyada̍vṛṇō davṛṇō̠-dyat ।18) yadi̠mā ni̠mān. ya-dyadi̠mān ।19) i̠mān ँlō̠kān ँlō̠kā ni̠mā ni̠mān ँlō̠kān ।20) lō̠kā navṛ̍ṇō̠ davṛ̍ṇō llō̠kān ँlō̠kā navṛ̍ṇōt ।21) avṛ̍ṇō̠-tta-ttadavṛ̍ṇō̠ davṛ̍ṇō̠-ttat ।22) ta-dvṛ̠trasya̍ vṛ̠trasya̠ ta-tta-dvṛ̠trasya̍ ।23) vṛ̠trasya̍ vṛtra̠tvaṃ vṛ̍tra̠tvaṃ vṛ̠trasya̍ vṛ̠trasya̍ vṛtra̠tvam ।24) vṛ̠tra̠tva-ntasmā̠-ttasmā̎-dvṛtra̠tvaṃ vṛ̍tra̠tva-ntasmā̎t ।24) vṛ̠tra̠tvamiti̍ vṛtra - tvam ।25) tasmā̠ dindra̠ indra̠ stasmā̠-ttasmā̠ dindra̍ḥ ।26) indrō̍ 'bibhē dabibhē̠ dindra̠ indrō̍ 'bibhēt ।27) a̠bi̠bhē̠-thsa sō̍ 'bibhē dabibhē̠-thsaḥ ।28) sa pra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti̠gṃ̠ sa sa pra̠jāpa̍tim ।29) pra̠jāpa̍ti̠ mupōpa̍ pra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti̠ mupa̍ ।29) pra̠jāpa̍ti̠miti̍ pra̠jā - pa̠ti̠m ।30) upā̍ dhāva dadhāva̠ dupōpā̍ dhāvat ।31) a̠dhā̠va̠ch Chatru̠-śśatru̍ radhāva dadhāva̠ch Chatru̍ḥ ।32) śatru̍-rmē mē̠ śatru̠-śśatru̍-rmē ।33) mē̠ 'ja̠nya̠ja̠ni̠ mē̠ mē̠ 'ja̠ni̠ ।34) a̠ja̠nītī tya̍ja nyaja̠nīti̍ ।35) iti̠ tasmai̠ tasmā̠ itīti̠ tasmai̎ ।36) tasmai̠ vajra̠ṃ vajra̠-ntasmai̠ tasmai̠ vajra̎m ।37) vajragṃ̍ si̠ktvā si̠ktvā vajra̠ṃ vajragṃ̍ si̠ktvā ।38) si̠ktvā pra pra si̠ktvā si̠ktvā pra ।39) prāya̍chCha dayachCha̠-tpra prāya̍chChat ।40) a̠ya̠chCha̠ dē̠tē nai̠tēnā̍ yachCha dayachCha dē̠tēna̍ ।41) ē̠tēna̍ jahi jahyē̠tē nai̠tēna̍ jahi ।42) ja̠hītīti̍ jahi ja̠hīti̍ ।43) iti̠ tēna̠ tēnē tīti̠ tēna̍ ।44) tēnā̠bhya̍bhi tēna̠ tēnā̠bhi ।45) a̠bhyā̍yatā yatā̠bhyā̎(1̠)bhyā̍yata ।46) ā̠ya̠ta̠ tau tā vā̍yatāyata̠ tau ।47) tā va̍brūtā mabrūtā̠-ntau tā va̍brūtām ।48) a̠brū̠tā̠ ma̠gnīṣōmā̍ va̠gnīṣōmā̍ vabrūtā mabrūtā ma̠gnīṣōmau̎ ।49) a̠gnīṣōmau̠ mā mā 'gnīṣōmā̍ va̠gnīṣōmau̠ mā ।49) a̠gnīṣōmā̠vitya̠gnī - sōmau̎ ।50) mā pra pra mā mā pra ।॥ 9 ॥ (50/56)
meaning
Jata recitation: from the head of Vishvarupa that was turned toward the gods arose the Brahmins who perform the soma sacrifice.
verse 10
1) प्र हार्॑. हाः॒ प्र प्र हाः᳚ ।2) हा॒ रा॒व मा॒वग्ं हार्॑. हा रा॒वम् ।3) आ॒व म॒न्त र॒न्त रा॒व मा॒व म॒न्तः ।4) अ॒न्त-स्स्वः॑ स्वो॒ ऽन्त र॒न्त-स्स्वः॑ ।5) स्व॒ इतीति॑ स्व-स्स्व॒ इति॑ ।6) इति॒ मम॒ ममे तीति॒ मम॑ ।7) मम॒ वै वै मम॒ मम॒ वै ।8) वै यु॒वं-युँ॒वं-वैँ वै यु॒वम् ।9) यु॒वग्ग् स्थः॑ स्थो यु॒वं-युँ॒वग्ग् स्थः॑ ।10) स्थ॒ इतीति॑ स्थ-स्स्थ॒ इति॑ ।11) इत्य॑ब्रवी दब्रवी॒ दिती त्य॑ब्रवीत् ।12) अ॒ब्र॒वी॒-न्मा-म्मा म॑ब्रवी दब्रवी॒-न्माम् ।13) मा म॒भ्य॑भि मा-म्मा म॒भि ।14) अ॒भ्या ऽभ्य॑भ्या ।15) एत॑ मित॒ मेत᳚म् ।16) इ॒त॒ मितीती॑त मित॒ मिति॑ ।17) इति॒ तौ ता वितीति॒ तौ ।18) तौ भा॑ग॒धेय॑-म्भाग॒धेय॒-न्तौ तौ भा॑ग॒धेय᳚म् ।19) भा॒ग॒धेय॑ मैच्छेता मैच्छेता-म्भाग॒धेय॑-म्भाग॒धेय॑ मैच्छेताम् ।19) भा॒ग॒धेय॒मिति॑ भाग - धेय᳚म् ।20) ऐ॒च्छे॒ता॒-न्ताभ्या॒-न्ताभ्या॑ मैच्छेता मैच्छेता॒-न्ताभ्या᳚म् ।21) ताभ्या॑ मे॒त मे॒त-न्ताभ्या॒-न्ताभ्या॑ मे॒तम् ।22) ए॒त म॑ग्नीषो॒मीय॑ मग्नीषो॒मीय॑ मे॒त मे॒त म॑ग्नीषो॒मीय᳚म् ।23) अ॒ग्नी॒षो॒मीय॒ मेका॑दशकपाल॒ मेका॑दशकपाल मग्नीषो॒मीय॑ मग्नीषो॒मीय॒ मेका॑दशकपालम् ।23) अ॒ग्नी॒षो॒मीय॒मित्य॑ग्नी - सो॒मीय᳚म् ।24) एका॑दशकपाल-म्पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑स॒ एका॑दशकपाल॒ मेका॑दशकपाल-म्पू॒र्णमा॑से ।24) एका॑दशकपाल॒मित्येका॑दश - क॒पा॒ल॒म् ।25) पू॒र्णमा॑से॒ प्र प्र पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से॒ प्र ।25) पू॒र्णमा॑स॒ इति॑ पू॒र्ण - मा॒से॒ ।26) प्राय॑च्छ दयच्छ॒-त्प्र प्राय॑च्छत् ।27) अ॒य॒च्छ॒-त्तौ ता व॑यच्छ दयच्छ॒-त्तौ ।28) ता व॑ब्रूता मब्रूता॒-न्तौ ता व॑ब्रूताम् ।29) अ॒ब्रू॒ता॒ म॒भ्या᳚(1॒)भ्य॑ब्रूता मब्रूता म॒भि ।30) अ॒भि सन्द॑ष्टौ॒ सन्द॑ष्टा व॒भ्य॑भि सन्द॑ष्टौ ।31) सन्द॑ष्टौ॒ वै वै सन्द॑ष्टौ॒ सन्द॑ष्टौ॒ वै ।31) सन्द॑ष्टा॒विति॒ सं - द॒ष्टौ॒ ।32) वै स्वः॑ स्वो॒ वै वै स्वः॑ ।33) स्वो॒ न न स्वः॑ स्वो॒ न ।34) न श॑क्नुव-श्शक्नुवो॒ न न श॑क्नुवः ।35) श॒क्नु॒व॒ ऐतु॒ मैतुग्ं॑ शक्नुव-श्शक्नुव॒ ऐतु᳚म् ।36) ऐतु॒ मितीत्यैतु॒ मैतु॒ मिति॑ ।36) ऐतु॒मित्या - ए॒तु॒म् ।37) इति॒ स स इतीति॒ सः ।38) स इन्द्र॒ इन्द्र॒-स्स स इन्द्रः॑ ।39) इन्द्र॑ आ॒त्मन॑ आ॒त्मन॒ इन्द्र॒ इन्द्र॑ आ॒त्मनः॑ ।40) आ॒त्मनः॑ शीतरू॒रौ शी॑तरू॒रा वा॒त्मन॑ आ॒त्मनः॑ शीतरू॒रौ ।41) शी॒त॒रू॒रा व॑जनय दजनयच् छीतरू॒रौ शी॑तरू॒रा व॑जनयत् ।41) शी॒त॒रू॒राविति॑ शीत - रू॒रौ ।42) अ॒ज॒न॒य॒-त्त-त्तद॑जनय दजनय॒-त्तत् ।43) तच्छी॑तरू॒रयो᳚-श्शीतरू॒रयो॒ स्त-त्तच्छी॑तरू॒रयोः᳚ ।44) शी॒त॒रू॒रयो॒-र्जन्म॒ जन्म॑ शीतरू॒रयो᳚-श्शीतरू॒रयो॒-र्जन्म॑ ।44) शी॒त॒रू॒रयो॒रिति॑ शीत - रू॒रयोः᳚ ।45) जन्म॒ यो यो जन्म॒ जन्म॒ यः ।46) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।47) ए॒वग्ं शी॑तरू॒रयो᳚-श्शीतरू॒रयो॑ रे॒व मे॒वग्ं शी॑तरू॒रयोः᳚ ।48) शी॒त॒रू॒रयो॒-र्जन्म॒ जन्म॑ शीतरू॒रयो᳚-श्शीतरू॒रयो॒-र्जन्म॑ ।48) शी॒त॒रू॒रयो॒रिति॑ शीत - रू॒रयोः᳚ ।49) जन्म॒ वेद॒ वेद॒ जन्म॒ जन्म॒ वेद॑ ।50) वेद॒ न न वेद॒ वेद॒ न ।॥ 10 ॥ (50/59)
1) pra hār̍. hā̠ḥ pra pra hā̎ḥ ।2) hā̠ rā̠va mā̠vagṃ hār̍. hā rā̠vam ।3) ā̠va ma̠nta ra̠nta rā̠va mā̠va ma̠ntaḥ ।4) a̠nta-ssva̍-ssvō̠ 'nta ra̠nta-ssva̍ḥ ।5) sva̠ itīti̍ sva-ssva̠ iti̍ ।6) iti̠ mama̠ mamē tīti̠ mama̍ ।7) mama̠ vai vai mama̠ mama̠ vai ।8) vai yu̠vaṃ yu̠vaṃ vai vai yu̠vam ।9) yu̠vagg stha̍-ssthō yu̠vaṃ yu̠vagg stha̍ḥ ।10) stha̠ itīti̍ stha-sstha̠ iti̍ ।11) itya̍bravī dabravī̠ ditī tya̍bravīt ।12) a̠bra̠vī̠-nmā-mmā ma̍bravī dabravī̠-nmām ।13) mā ma̠bhya̍bhi mā-mmā ma̠bhi ।14) a̠bhyā 'bhya̍bhyā ।15) ēta̍ mita̠ mēta̎m ।16) i̠ta̠ mitītī̍ta mita̠ miti̍ ।17) iti̠ tau tā vitīti̠ tau ।18) tau bhā̍ga̠dhēya̍-mbhāga̠dhēya̠-ntau tau bhā̍ga̠dhēya̎m ।19) bhā̠ga̠dhēya̍ maichChētā maichChētā-mbhāga̠dhēya̍-mbhāga̠dhēya̍ maichChētām ।19) bhā̠ga̠dhēya̠miti̍ bhāga - dhēya̎m ।20) ai̠chChē̠tā̠-ntābhyā̠-ntābhyā̍ maichChētā maichChētā̠-ntābhyā̎m ।21) tābhyā̍ mē̠ta mē̠ta-ntābhyā̠-ntābhyā̍ mē̠tam ।22) ē̠ta ma̍gnīṣō̠mīya̍ magnīṣō̠mīya̍ mē̠ta mē̠ta ma̍gnīṣō̠mīya̎m ।23) a̠gnī̠ṣō̠mīya̠ mēkā̍daśakapāla̠ mēkā̍daśakapāla magnīṣō̠mīya̍ magnīṣō̠mīya̠ mēkā̍daśakapālam ।23) a̠gnī̠ṣō̠mīya̠mitya̍gnī - sō̠mīya̎m ।24) ēkā̍daśakapāla-mpū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sa̠ ēkā̍daśakapāla̠ mēkā̍daśakapāla-mpū̠rṇamā̍sē ।24) ēkā̍daśakapāla̠mityēkā̍daśa - ka̠pā̠la̠m ।25) pū̠rṇamā̍sē̠ pra pra pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē̠ pra ।25) pū̠rṇamā̍sa̠ iti̍ pū̠rṇa - mā̠sē̠ ।26) prāya̍chCha dayachCha̠-tpra prāya̍chChat ।27) a̠ya̠chCha̠-ttau tā va̍yachCha dayachCha̠-ttau ।28) tā va̍brūtā mabrūtā̠-ntau tā va̍brūtām ।29) a̠brū̠tā̠ ma̠bhyā̎(1̠)bhya̍brūtā mabrūtā ma̠bhi ।30) a̠bhi sanda̍ṣṭau̠ sanda̍ṣṭā va̠bhya̍bhi sanda̍ṣṭau ।31) sanda̍ṣṭau̠ vai vai sanda̍ṣṭau̠ sanda̍ṣṭau̠ vai ।31) sanda̍ṣṭā̠viti̠ saṃ - da̠ṣṭau̠ ।32) vai sva̍-ssvō̠ vai vai sva̍ḥ ।33) svō̠ na na sva̍-ssvō̠ na ।34) na śa̍knuva-śśaknuvō̠ na na śa̍knuvaḥ ।35) śa̠knu̠va̠ aitu̠ maitugṃ̍ śaknuva-śśaknuva̠ aitu̎m ।36) aitu̠ mitītyaitu̠ maitu̠ miti̍ ।36) aitu̠mityā - ē̠tu̠m ।37) iti̠ sa sa itīti̠ saḥ ।38) sa indra̠ indra̠-ssa sa indra̍ḥ ।39) indra̍ ā̠tmana̍ ā̠tmana̠ indra̠ indra̍ ā̠tmana̍ḥ ।40) ā̠tmana̍-śśītarū̠rau śī̍tarū̠rā vā̠tmana̍ ā̠tmana̍-śśītarū̠rau ।41) śī̠ta̠rū̠rā va̍janaya dajanayach Chītarū̠rau śī̍tarū̠rā va̍janayat ।41) śī̠ta̠rū̠rāviti̍ śīta - rū̠rau ।42) a̠ja̠na̠ya̠-tta-ttada̍janaya dajanaya̠-ttat ।43) tachChī̍tarū̠rayō̎-śśītarū̠rayō̠ sta-ttachChī̍tarū̠rayō̎ḥ ।44) śī̠ta̠rū̠rayō̠-rjanma̠ janma̍ śītarū̠rayō̎-śśītarū̠rayō̠-rjanma̍ ।44) śī̠ta̠rū̠rayō̠riti̍ śīta - rū̠rayō̎ḥ ।45) janma̠ yō yō janma̠ janma̠ yaḥ ।46) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।47) ē̠vagṃ śī̍tarū̠rayō̎-śśītarū̠rayō̍ rē̠va mē̠vagṃ śī̍tarū̠rayō̎ḥ ।48) śī̠ta̠rū̠rayō̠-rjanma̠ janma̍ śītarū̠rayō̎-śśītarū̠rayō̠-rjanma̍ ।48) śī̠ta̠rū̠rayō̠riti̍ śīta - rū̠rayō̎ḥ ।49) janma̠ vēda̠ vēda̠ janma̠ janma̠ vēda̍ ।50) vēda̠ na na vēda̠ vēda̠ na ।॥ 10 ॥ (50/59)
meaning
Jata recitation: from the head turned toward humans arose those who drink sura; from the head turned toward the ancestors arose those who pour oblations in fire.
verse 11
1) नैन॑ मेन॒-न्न नैन᳚म् ।2) ए॒न॒ग्ं॒ शी॒त॒रू॒रौ शी॑तरू॒रा वे॑न मेनग्ं शीतरू॒रौ ।3) शी॒त॒रू॒रौ ह॑तो हत-श्शीतरू॒रौ शी॑तरू॒रौ ह॑तः ।3) शी॒त॒रू॒राविति॑ शीत - रू॒रौ ।4) ह॒त॒ स्ताभ्या॒-न्ताभ्याग्ं॑ हतो हत॒ स्ताभ्या᳚म् ।5) ताभ्या॑ मेन मेन॒-न्ताभ्या॒-न्ताभ्या॑ मेनम् ।6) ए॒न॒ म॒भ्या᳚(1॒)भ्ये॑न मेन म॒भि ।7) अ॒भ्य॑नय दनयद॒भ्या᳚(1॒)भ्य॑नयत् ।8) अ॒न॒य॒-त्तस्मा॒-त्तस्मा॑ दनय दनय॒-त्तस्मा᳚त् ।9) तस्मा᳚ज् जञ्ज॒भ्यमा॑नाज् जञ्ज॒भ्यमा॑ना॒-त्तस्मा॒-त्तस्मा᳚ज् जञ्ज॒भ्यमा॑नात् ।10) ज॒ञ्ज॒भ्यमा॑ना द॒ग्नीषोमा॑ व॒ग्नीषोमौ॑ जञ्ज॒भ्यमा॑नाज् जञ्ज॒भ्यमा॑ना द॒ग्नीषोमौ᳚ ।11) अ॒ग्नीषोमौ॒ नि-र्णि र॒ग्नीषोमा॑ व॒ग्नीषोमौ॒ निः ।11) अ॒ग्नीषोमा॒वित्य॒ग्नी - सोमौ᳚ ।12) निर॑क्रामता मक्रामता॒-न्नि-र्णिर॑क्रामताम् ।13) अ॒क्रा॒म॒ता॒-म्प्रा॒णा॒पा॒नौ प्रा॑णापा॒ना व॑क्रामता मक्रामता-म्प्राणापा॒नौ ।14) प्रा॒णा॒पा॒नौ वै वै प्रा॑णापा॒नौ प्रा॑णापा॒नौ वै ।14) प्रा॒णा॒पा॒नाविति॑ प्राण - अ॒पा॒नौ ।15) वा ए॑न मेनं॒-वैँ वा ए॑नम् ।16) ए॒न॒-न्त-त्तदे॑न मेन॒-न्तत् ।17) तद॑जहिता मजहिता॒-न्त-त्तद॑जहिताम् ।18) अ॒ज॒हि॒ता॒-म्प्रा॒णः प्रा॒णो॑ ऽजहिता मजहिता-म्प्रा॒णः ।19) प्रा॒णो वै वै प्रा॒णः प्रा॒णो वै ।19) प्रा॒ण इति॑ प्र - अ॒नः ।20) वै दक्षो॒ दक्षो॒ वै वै दक्षः॑ ।21) दक्षो॑ ऽपा॒नो॑ ऽपा॒नो दक्षो॒ दक्षो॑ ऽपा॒नः ।22) अ॒पा॒नः क्रतुः॒ क्रतु॑ रपा॒नो॑ ऽपा॒नः क्रतुः॑ ।22) अ॒पा॒न इत्य॑प - अ॒नः ।23) क्रतु॒ स्तस्मा॒-त्तस्मा॒-त्क्रतुः॒ क्रतु॒ स्तस्मा᳚त् ।24) तस्मा᳚ज् जञ्ज॒भ्यमा॑नो जञ्ज॒भ्यमा॑न॒ स्तस्मा॒-त्तस्मा᳚ज् जञ्ज॒भ्यमा॑नः ।25) ज॒ञ्ज॒भ्यमा॑नो ब्रूया-द्ब्रूयाज् जञ्ज॒भ्यमा॑नो जञ्ज॒भ्यमा॑नो ब्रूयात् ।26) ब्रू॒या॒-न्मयि॒ मयि॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒-न्मयि॑ ।27) मयि॑ दक्षक्र॒तू द॑क्षक्र॒तू मयि॒ मयि॑ दक्षक्र॒तू ।28) द॒क्ष॒क्र॒तू इतीति॑ दक्षक्र॒तू द॑क्षक्र॒तू इति॑ ।28) द॒क्ष॒क्र॒तू इति॑ दक्ष - क्र॒तू ।29) इति॑ प्राणापा॒नौ प्रा॑णापा॒ना वितीति॑ प्राणापा॒नौ ।30) प्रा॒णा॒पा॒ना वे॒वैव प्रा॑णापा॒नौ प्रा॑णापा॒ना वे॒व ।30) प्रा॒णा॒पा॒नाविति॑ प्राण - अ॒पा॒नौ ।31) ए॒वात्म-न्ना॒त्म-न्ने॒वैवात्मन्न् ।32) आ॒त्म-न्ध॑त्ते धत्त आ॒त्म-न्ना॒त्म-न्ध॑त्ते ।33) ध॒त्ते॒ सर्व॒ग्ं॒ सर्व॑-न्धत्ते धत्ते॒ सर्व᳚म् ।34) सर्व॒ मायु॒ रायु॒-स्सर्व॒ग्ं॒ सर्व॒ मायुः॑ ।35) आयु॑ रेत्ये॒त्यायु॒ रायु॑रेति ।36) ए॒ति॒ स स ए᳚त्येति॒ सः ।37) स दे॒वता॑ दे॒वता॒-स्स स दे॒वताः᳚ ।38) दे॒वता॑ वृ॒त्रा-द्वृ॒त्रा-द्दे॒वता॑ दे॒वता॑ वृ॒त्रात् ।39) वृ॒त्रा-न्नि॒र्॒हूय॑ नि॒र्॒हूय॑ वृ॒त्रा-द्वृ॒त्रा-न्नि॒र्॒हूय॑ ।40) नि॒र्॒हूय॒ वार्त्र॑घ्नं॒-वाँर्त्र॑घ्न-न्नि॒र्॒हूय॑ नि॒र्॒हूय॒ वार्त्र॑घ्नम् ।40) नि॒र्॒हूयेति॑ निः - हूय॑ ।41) वार्त्र॑घ्नग्ं ह॒विर्-ह॒वि-र्वार्त्र॑घ्नं॒-वाँर्त्र॑घ्नग्ं ह॒विः ।41) वार्त्र॑घ्न॒मिति॒ वार्त्र॑ - घ्न॒म् ।42) ह॒विः पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से ह॒विर्-ह॒विः पू॒र्णमा॑से ।43) पू॒र्णमा॑से॒ नि-र्णिष् पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से॒ निः ।43) पू॒र्णमा॑स॒ इति॑ पू॒र्ण - मा॒से॒ ।44) निर॑वप दवप॒-न्नि-र्णिर॑वपत् ।45) अ॒व॒प॒-द्घ्नन्ति॒ घ्नन्त्य॑वप दवप॒-द्घ्नन्ति॑ ।46) घ्नन्ति॒ वै वै घ्नन्ति॒ घ्नन्ति॒ वै ।47) वा ए॑न मेनं॒-वैँ वा ए॑नम् ।48) ए॒न॒-म्पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑स एन मेन-म्पू॒र्णमा॑से ।49) पू॒र्णमा॑स॒ आ पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑स॒ आ ।49) पू॒र्णमा॑स॒ इति॑ पू॒र्ण - मा॒से॒ ।50) आ ऽमा॑वा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या॒ मा ऽमा॑वा॒स्या॑याम् ।॥ 11 ॥ (50/61)
1) naina̍ mēna̠-nna naina̎m ।2) ē̠na̠gṃ̠ śī̠ta̠rū̠rau śī̍tarū̠rā vē̍na mēnagṃ śītarū̠rau ।3) śī̠ta̠rū̠rau ha̍tō hata-śśītarū̠rau śī̍tarū̠rau ha̍taḥ ।3) śī̠ta̠rū̠rāviti̍ śīta - rū̠rau ।4) ha̠ta̠ stābhyā̠-ntābhyāgṃ̍ hatō hata̠ stābhyā̎m ।5) tābhyā̍ mēna mēna̠-ntābhyā̠-ntābhyā̍ mēnam ।6) ē̠na̠ ma̠bhyā̎(1̠)bhyē̍na mēna ma̠bhi ।7) a̠bhya̍naya danayada̠bhyā̎(1̠)bhya̍nayat ।8) a̠na̠ya̠-ttasmā̠-ttasmā̍ danaya danaya̠-ttasmā̎t ।9) tasmā̎j jañja̠bhyamā̍nāj jañja̠bhyamā̍nā̠-ttasmā̠-ttasmā̎j jañja̠bhyamā̍nāt ।10) ja̠ñja̠bhyamā̍nā da̠gnīṣōmā̍ va̠gnīṣōmau̍ jañja̠bhyamā̍nāj jañja̠bhyamā̍nā da̠gnīṣōmau̎ ।11) a̠gnīṣōmau̠ ni-rṇi ra̠gnīṣōmā̍ va̠gnīṣōmau̠ niḥ ।11) a̠gnīṣōmā̠vitya̠gnī - sōmau̎ ।12) nira̍krāmatā makrāmatā̠-nni-rṇira̍krāmatām ।13) a̠krā̠ma̠tā̠-mprā̠ṇā̠pā̠nau prā̍ṇāpā̠nā va̍krāmatā makrāmatā-mprāṇāpā̠nau ।14) prā̠ṇā̠pā̠nau vai vai prā̍ṇāpā̠nau prā̍ṇāpā̠nau vai ।14) prā̠ṇā̠pā̠nāviti̍ prāṇa - a̠pā̠nau ।15) vā ē̍na mēna̠ṃ vai vā ē̍nam ।16) ē̠na̠-nta-ttadē̍na mēna̠-ntat ।17) tada̍jahitā majahitā̠-nta-ttada̍jahitām ।18) a̠ja̠hi̠tā̠-mprā̠ṇaḥ prā̠ṇō̍ 'jahitā majahitā-mprā̠ṇaḥ ।19) prā̠ṇō vai vai prā̠ṇaḥ prā̠ṇō vai ।19) prā̠ṇa iti̍ pra - a̠naḥ ।20) vai dakṣō̠ dakṣō̠ vai vai dakṣa̍ḥ ।21) dakṣō̍ 'pā̠nō̍ 'pā̠nō dakṣō̠ dakṣō̍ 'pā̠naḥ ।22) a̠pā̠naḥ kratu̠ḥ kratu̍ rapā̠nō̍ 'pā̠naḥ kratu̍ḥ ।22) a̠pā̠na itya̍pa - a̠naḥ ।23) kratu̠ stasmā̠-ttasmā̠-tkratu̠ḥ kratu̠ stasmā̎t ।24) tasmā̎j jañja̠bhyamā̍nō jañja̠bhyamā̍na̠ stasmā̠-ttasmā̎j jañja̠bhyamā̍naḥ ।25) ja̠ñja̠bhyamā̍nō brūyā-dbrūyāj jañja̠bhyamā̍nō jañja̠bhyamā̍nō brūyāt ।26) brū̠yā̠-nmayi̠ mayi̍ brūyā-dbrūyā̠-nmayi̍ ।27) mayi̍ dakṣakra̠tū da̍kṣakra̠tū mayi̠ mayi̍ dakṣakra̠tū ।28) da̠kṣa̠kra̠tū itīti̍ dakṣakra̠tū da̍kṣakra̠tū iti̍ ।28) da̠kṣa̠kra̠tū iti̍ dakṣa - kra̠tū ।29) iti̍ prāṇāpā̠nau prā̍ṇāpā̠nā vitīti̍ prāṇāpā̠nau ।30) prā̠ṇā̠pā̠nā vē̠vaiva prā̍ṇāpā̠nau prā̍ṇāpā̠nā vē̠va ।30) prā̠ṇā̠pā̠nāviti̍ prāṇa - a̠pā̠nau ।31) ē̠vātma-nnā̠tma-nnē̠vaivātmann ।32) ā̠tma-ndha̍ttē dhatta ā̠tma-nnā̠tma-ndha̍ttē ।33) dha̠ttē̠ sarva̠gṃ̠ sarva̍-ndhattē dhattē̠ sarva̎m ।34) sarva̠ māyu̠ rāyu̠-ssarva̠gṃ̠ sarva̠ māyu̍ḥ ।35) āyu̍ rētyē̠tyāyu̠ rāyu̍rēti ।36) ē̠ti̠ sa sa ē̎tyēti̠ saḥ ।37) sa dē̠vatā̍ dē̠vatā̠-ssa sa dē̠vatā̎ḥ ।38) dē̠vatā̍ vṛ̠trā-dvṛ̠trā-ddē̠vatā̍ dē̠vatā̍ vṛ̠trāt ।39) vṛ̠trā-nni̠r̠hūya̍ ni̠r̠hūya̍ vṛ̠trā-dvṛ̠trā-nni̠r̠hūya̍ ।40) ni̠r̠hūya̠ vārtra̍ghna̠ṃ vārtra̍ghna-nni̠r̠hūya̍ ni̠r̠hūya̠ vārtra̍ghnam ।40) ni̠r̠hūyēti̍ niḥ - hūya̍ ।41) vārtra̍ghnagṃ ha̠vir-ha̠vi-rvārtra̍ghna̠ṃ vārtra̍ghnagṃ ha̠viḥ ।41) vārtra̍ghna̠miti̠ vārtra̍ - ghna̠m ।42) ha̠viḥ pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē ha̠vir-ha̠viḥ pū̠rṇamā̍sē ।43) pū̠rṇamā̍sē̠ ni-rṇiṣ pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē̠ niḥ ।43) pū̠rṇamā̍sa̠ iti̍ pū̠rṇa - mā̠sē̠ ।44) nira̍vapa davapa̠-nni-rṇira̍vapat ।45) a̠va̠pa̠-dghnanti̠ ghnantya̍vapa davapa̠-dghnanti̍ ।46) ghnanti̠ vai vai ghnanti̠ ghnanti̠ vai ।47) vā ē̍na mēna̠ṃ vai vā ē̍nam ।48) ē̠na̠-mpū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sa ēna mēna-mpū̠rṇamā̍sē ।49) pū̠rṇamā̍sa̠ ā pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sa̠ ā ।49) pū̠rṇamā̍sa̠ iti̍ pū̠rṇa - mā̠sē̠ ।50) ā 'mā̍vā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā̠ mā 'mā̍vā̠syā̍yām ।॥ 11 ॥ (50/61)
meaning
Jata recitation: thus after Vishvarupa's death, Tvashtr, his father, performed the soma pressing in anger and created the demon Vritra to avenge his son.
verse 12
1) अ॒मा॒वा॒स्या॑या-म्प्याययन्ति प्यायय-न्त्यमावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या-म्प्याययन्ति ।1) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒मित्य॑मा - वा॒स्या॑याम् ।2) प्या॒य॒य॒न्ति॒ तस्मा॒-त्तस्मा᳚-त्प्याययन्ति प्याययन्ति॒ तस्मा᳚त् ।3) तस्मा॒-द्वार्त्र॑घ्नी॒ वार्त्र॑घ्नी॒ तस्मा॒-त्तस्मा॒-द्वार्त्र॑घ्नी ।4) वार्त्र॑घ्नी पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से॒ वार्त्र॑घ्नी॒ वार्त्र॑घ्नी पू॒र्णमा॑से ।4) वार्त्र॑घ्नी॒ इति॒ वार्त्र॑ - घ्नी॒ ।5) पू॒र्णमा॒से ऽन्वनु॑ पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॒से ऽनु॑ ।5) पू॒र्णमा॑स॒ इति॑ पू॒र्ण - मा॒से॒ ।6) अनू᳚च्येते उच्येते॒ अन्वनू᳚च्येते ।7) उ॒च्ये॒ते॒ वृध॑न्वती॒ वृध॑न्वती उच्येते उच्येते॒ वृध॑न्वती ।7) उ॒च्ये॒ते॒ इत्यु॑च्येते ।8) वृध॑न्वती अमावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑यां॒-वृँध॑न्वती॒ वृध॑न्वती अमावा॒स्या॑याम् ।8) वृध॑न्वती॒ इति॒ वृधन्न्॑ - व॒ती॒ ।9) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒-न्त-त्तद॑मावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या॒-न्तत् ।9) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒मित्य॑मा - वा॒स्या॑याम् ।10) त-थ्स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑ स॒ग्ग्॒स्थाप्य॒ त-त्त-थ्स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑ ।11) स॒ग्ग्॒स्थाप्य॒ वार्त्र॑घ्नं॒-वाँर्त्र॑घ्नग्ं स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑ स॒ग्ग्॒स्थाप्य॒ वार्त्र॑घ्नम् ।11) स॒ग्ग्॒स्थाप्येति॑ सं - स्थाप्य॑ ।12) वार्त्र॑घ्नग्ं ह॒विर्-ह॒वि-र्वार्त्र॑घ्नं॒-वाँर्त्र॑घ्नग्ं ह॒विः ।12) वार्त्र॑घ्न॒मिति॒ वार्त्र॑ - घ्न॒म् ।13) ह॒वि-र्वज्रं॒-वँज्रग्ं॑ ह॒विर्-ह॒वि-र्वज्र᳚म् ।14) वज्र॑ मा॒दाया॒ दाय॒ वज्रं॒-वँज्र॑ मा॒दाय॑ ।15) आ॒दाय॒ पुनः॒ पुन॑ रा॒दाया॒ दाय॒ पुनः॑ ।15) आ॒दायेत्या᳚ - दाय॑ ।16) पुन॑ र॒भ्य॑भि पुनः॒ पुन॑ र॒भि ।17) अ॒भ्या॑यता यता॒भ्या᳚(1॒)भ्या॑यत ।18) आ॒य॒त॒ ते ते आ॑यता यत॒ ते ।19) ते अ॑ब्रूता मब्रूता॒-न्ते ते अ॑ब्रूताम् ।19) ते इति॒ ते ।20) अ॒ब्रू॒ता॒-न्द्यावा॑पृथि॒वी द्यावा॑पृथि॒वी अ॑ब्रूता मब्रूता॒-न्द्यावा॑पृथि॒वी ।21) द्यावा॑पृथि॒वी मा मा द्यावा॑पृथि॒वी द्यावा॑पृथि॒वी मा ।21) द्यावा॑पृथि॒वी इति॒ द्यावा᳚ - पृ॒थि॒वी ।22) मा प्र प्र मा मा प्र ।23) प्र हार्॑. हाः॒ प्र प्र हाः᳚ ।24) हा॒ रा॒वयो॑ रा॒वयोर्॑. हार्-हा रा॒वयोः᳚ ।25) आ॒वयो॒-र्वै वा आ॒वयो॑ रा॒वयो॒-र्वै ।26) वै श्रि॒त-श्श्रि॒तो वै वै श्रि॒तः ।27) श्रि॒त इतीति॑ श्रि॒त-श्श्रि॒त इति॑ ।28) इति॒ ते ते इतीति॒ ते ।29) ते अ॑ब्रूता मब्रूता॒-न्ते ते अ॑ब्रूताम् ।29) ते इति॒ ते ।30) अ॒ब्रू॒तां॒-वँरं॒-वँर॑ मब्रूता मब्रूतां॒-वँर᳚म् ।31) वरं॑-वृँणावहै वृणावहै॒ वरं॒-वँरं॑-वृँणावहै ।32) वृ॒णा॒व॒है॒ नक्ष॑त्रविहिता॒ नक्ष॑त्रविहिता वृणावहै वृणावहै॒ नक्ष॑त्रविहिता ।33) नक्ष॑त्रविहिता॒ ऽह म॒ह-न्नक्ष॑त्रविहिता॒ नक्ष॑त्रविहिता॒ ऽहम् ।33) नक्ष॑त्रविहि॒तेति॒ नक्ष॑त्र - वि॒हि॒ता॒ ।34) अ॒ह मसा॒ न्यसा᳚न्य॒ह म॒ह मसा॑नि ।35) असा॒नीती त्यसा॒ न्यसा॒नीति॑ ।36) इत्य॒सा व॒सा वितीत्य॒सौ ।37) अ॒सा व॑ब्रवी दब्रवी द॒सा व॒सा व॑ब्रवीत् ।38) अ॒ब्र॒वी॒च् चि॒त्रवि॑हिता चि॒त्रवि॑हिता ऽब्रवी दब्रवीच् चि॒त्रवि॑हिता ।39) चि॒त्रवि॑हिता॒ ऽह म॒ह-ञ्चि॒त्रवि॑हिता चि॒त्रवि॑हिता॒ ऽहम् ।39) चि॒त्रवि॑हि॒तेति॑ चि॒त्र - वि॒हि॒ता॒ ।40) अ॒ह मितीत्य॒ह म॒ह मिति॑ ।41) इती॒य मि॒य मितीती॒यम् ।42) इ॒य-न्तस्मा॒-त्तस्मा॑दि॒य मि॒य-न्तस्मा᳚त् ।43) तस्मा॒-न्नक्ष॑त्रविहिता॒ नक्ष॑त्रविहिता॒ तस्मा॒-त्तस्मा॒-न्नक्ष॑त्रविहिता ।44) नक्ष॑त्रविहिता॒ ऽसा व॒सौ नक्ष॑त्रविहिता॒ नक्ष॑त्रविहिता॒ ऽसौ ।44) नक्ष॑त्रविहि॒तेति॒ नक्ष॑त्र - वि॒हि॒ता॒ ।45) अ॒सौ चि॒त्रवि॑हिता चि॒त्रवि॑हिता॒ ऽसा व॒सौ चि॒त्रवि॑हिता ।46) चि॒त्रवि॑हिते॒य मि॒य-ञ्चि॒त्रवि॑हिता चि॒त्रवि॑हिते॒यम् ।46) चि॒त्रवि॑हि॒तेति॑ चि॒त्र - वि॒हि॒ता॒ ।47) इ॒यं-योँ य इ॒य मि॒यं-यः ँ।48) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।49) ए॒व-न्द्यावा॑पृथि॒व्यो-र्द्यावा॑पृथि॒व्यो रे॒व मे॒व-न्द्यावा॑पृथि॒व्योः ।50) द्यावा॑पृथि॒व्यो-र्वरं॒-वँर॒-न्द्यावा॑पृथि॒व्यो-र्द्यावा॑पृथि॒व्यो-र्वर᳚म् ।50) द्यावा॑पृथि॒व्योरिति॒ द्यावा᳚ - पृ॒थि॒व्योः ।॥ 12 ॥ (50/67)
1) a̠mā̠vā̠syā̍yā-mpyāyayanti pyāyaya-ntyamāvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā-mpyāyayanti ।1) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠mitya̍mā - vā̠syā̍yām ।2) pyā̠ya̠ya̠nti̠ tasmā̠-ttasmā̎-tpyāyayanti pyāyayanti̠ tasmā̎t ।3) tasmā̠-dvārtra̍ghnī̠ vārtra̍ghnī̠ tasmā̠-ttasmā̠-dvārtra̍ghnī ।4) vārtra̍ghnī pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē̠ vārtra̍ghnī̠ vārtra̍ghnī pū̠rṇamā̍sē ।4) vārtra̍ghnī̠ iti̠ vārtra̍ - ghnī̠ ।5) pū̠rṇamā̠sē 'nvanu̍ pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̠sē 'nu̍ ।5) pū̠rṇamā̍sa̠ iti̍ pū̠rṇa - mā̠sē̠ ।6) anū̎chyētē uchyētē̠ anvanū̎chyētē ।7) u̠chyē̠tē̠ vṛdha̍nvatī̠ vṛdha̍nvatī uchyētē uchyētē̠ vṛdha̍nvatī ।7) u̠chyē̠tē̠ ityu̍chyētē ।8) vṛdha̍nvatī amāvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā̠ṃ vṛdha̍nvatī̠ vṛdha̍nvatī amāvā̠syā̍yām ।8) vṛdha̍nvatī̠ iti̠ vṛdhann̍ - va̠tī̠ ।9) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠-nta-ttada̍māvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā̠-ntat ।9) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠mitya̍mā - vā̠syā̍yām ।10) ta-thsa̠gg̠sthāpya̍ sa̠gg̠sthāpya̠ ta-tta-thsa̠gg̠sthāpya̍ ।11) sa̠gg̠sthāpya̠ vārtra̍ghna̠ṃ vārtra̍ghnagṃ sa̠gg̠sthāpya̍ sa̠gg̠sthāpya̠ vārtra̍ghnam ।11) sa̠gg̠sthāpyēti̍ saṃ - sthāpya̍ ।12) vārtra̍ghnagṃ ha̠vir-ha̠vi-rvārtra̍ghna̠ṃ vārtra̍ghnagṃ ha̠viḥ ।12) vārtra̍ghna̠miti̠ vārtra̍ - ghna̠m ।13) ha̠vi-rvajra̠ṃ vajragṃ̍ ha̠vir-ha̠vi-rvajra̎m ।14) vajra̍ mā̠dāyā̠ dāya̠ vajra̠ṃ vajra̍ mā̠dāya̍ ।15) ā̠dāya̠ puna̠ḥ puna̍ rā̠dāyā̠ dāya̠ puna̍ḥ ।15) ā̠dāyētyā̎ - dāya̍ ।16) puna̍ ra̠bhya̍bhi puna̠ḥ puna̍ ra̠bhi ।17) a̠bhyā̍yatā yatā̠bhyā̎(1̠)bhyā̍yata ।18) ā̠ya̠ta̠ tē tē ā̍yatā yata̠ tē ।19) tē a̍brūtā mabrūtā̠-ntē tē a̍brūtām ।19) tē iti̠ tē ।20) a̠brū̠tā̠-ndyāvā̍pṛthi̠vī dyāvā̍pṛthi̠vī a̍brūtā mabrūtā̠-ndyāvā̍pṛthi̠vī ।21) dyāvā̍pṛthi̠vī mā mā dyāvā̍pṛthi̠vī dyāvā̍pṛthi̠vī mā ।21) dyāvā̍pṛthi̠vī iti̠ dyāvā̎ - pṛ̠thi̠vī ।22) mā pra pra mā mā pra ।23) pra hār̍. hā̠ḥ pra pra hā̎ḥ ।24) hā̠ rā̠vayō̍ rā̠vayōr̍. hār-hā rā̠vayō̎ḥ ।25) ā̠vayō̠-rvai vā ā̠vayō̍ rā̠vayō̠-rvai ।26) vai śri̠ta-śśri̠tō vai vai śri̠taḥ ।27) śri̠ta itīti̍ śri̠ta-śśri̠ta iti̍ ।28) iti̠ tē tē itīti̠ tē ।29) tē a̍brūtā mabrūtā̠-ntē tē a̍brūtām ।29) tē iti̠ tē ।30) a̠brū̠tā̠ṃ vara̠ṃ vara̍ mabrūtā mabrūtā̠ṃ vara̎m ।31) vara̍ṃ vṛṇāvahai vṛṇāvahai̠ vara̠ṃ vara̍ṃ vṛṇāvahai ।32) vṛ̠ṇā̠va̠hai̠ nakṣa̍travihitā̠ nakṣa̍travihitā vṛṇāvahai vṛṇāvahai̠ nakṣa̍travihitā ।33) nakṣa̍travihitā̠ 'ha ma̠ha-nnakṣa̍travihitā̠ nakṣa̍travihitā̠ 'ham ।33) nakṣa̍travihi̠tēti̠ nakṣa̍tra - vi̠hi̠tā̠ ।34) a̠ha masā̠ nyasā̎nya̠ha ma̠ha masā̍ni ।35) asā̠nītī tyasā̠ nyasā̠nīti̍ ।36) itya̠sā va̠sā vitītya̠sau ।37) a̠sā va̍bravī dabravī da̠sā va̠sā va̍bravīt ।38) a̠bra̠vī̠ch chi̠travi̍hitā chi̠travi̍hitā 'bravī dabravīch chi̠travi̍hitā ।39) chi̠travi̍hitā̠ 'ha ma̠ha-ñchi̠travi̍hitā chi̠travi̍hitā̠ 'ham ।39) chi̠travi̍hi̠tēti̍ chi̠tra - vi̠hi̠tā̠ ।40) a̠ha mitītya̠ha ma̠ha miti̍ ।41) itī̠ya mi̠ya mitītī̠yam ।42) i̠ya-ntasmā̠-ttasmā̍di̠ya mi̠ya-ntasmā̎t ।43) tasmā̠-nnakṣa̍travihitā̠ nakṣa̍travihitā̠ tasmā̠-ttasmā̠-nnakṣa̍travihitā ।44) nakṣa̍travihitā̠ 'sā va̠sau nakṣa̍travihitā̠ nakṣa̍travihitā̠ 'sau ।44) nakṣa̍travihi̠tēti̠ nakṣa̍tra - vi̠hi̠tā̠ ।45) a̠sau chi̠travi̍hitā chi̠travi̍hitā̠ 'sā va̠sau chi̠travi̍hitā ।46) chi̠travi̍hitē̠ya mi̠ya-ñchi̠travi̍hitā chi̠travi̍hitē̠yam ।46) chi̠travi̍hi̠tēti̍ chi̠tra - vi̠hi̠tā̠ ।47) i̠yaṃ yō ya i̠ya mi̠yaṃ yaḥ ।48) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।49) ē̠va-ndyāvā̍pṛthi̠vyō-rdyāvā̍pṛthi̠vyō rē̠va mē̠va-ndyāvā̍pṛthi̠vyōḥ ।50) dyāvā̍pṛthi̠vyō-rvara̠ṃ vara̠-ndyāvā̍pṛthi̠vyō-rdyāvā̍pṛthi̠vyō-rvara̎m ।50) dyāvā̍pṛthi̠vyōriti̠ dyāvā̎ - pṛ̠thi̠vyōḥ ।॥ 12 ॥ (50/67)
meaning
Jata recitation: this entire universe — animate and inanimate — is pervaded by the universal form called Vishvarupa, who is Tvashtr's son.
verse 13
1) वरं॒-वेँद॒ वेद॒ वरं॒-वँरं॒-वेँद॑ ।2) वेदा वेद॒ वेदा ।3) ऐन॑ मेन॒ मैन᳚म् ।4) ए॒नं॒-वँरो॒ वर॑ एन मेनं॒-वँरः॑ ।5) वरो॑ गच्छति गच्छति॒ वरो॒ वरो॑ गच्छति ।6) ग॒च्छ॒ति॒ स स ग॑च्छति गच्छति॒ सः ।7) स आ॒भ्या मा॒भ्याग्ं स स आ॒भ्याम् ।8) आ॒भ्या मे॒वैवाभ्या मा॒भ्या मे॒व ।9) ए॒व प्रसू॑तः॒ प्रसू॑त ए॒वैव प्रसू॑तः ।10) प्रसू॑त॒ इन्द्र॒ इन्द्रः॒ प्रसू॑तः॒ प्रसू॑त॒ इन्द्रः॑ ।10) प्रसू॑त॒ इति॒ प्र - सू॒तः॒ ।11) इन्द्रो॑ वृ॒त्रं-वृँ॒त्र मिन्द्र॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम् ।12) वृ॒त्र म॑ह-न्नहन् वृ॒त्रं-वृँ॒त्र म॑हन्न् ।13) अ॒ह॒-न्ते ते॑ ऽह-न्नह॒-न्ते ।14) ते दे॒वा दे॒वा स्ते ते दे॒वाः ।15) दे॒वा वृ॒त्रं-वृँ॒त्र-न्दे॒वा दे॒वा वृ॒त्रम् ।16) वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा ह॒त्वा वृ॒त्रं-वृँ॒त्रग्ं ह॒त्वा ।17) ह॒त्वा ऽग्नीषोमा॑ व॒ग्नीषोमौ॑ ह॒त्वा ह॒त्वा ऽग्नीषोमौ᳚ ।18) अ॒ग्नीषोमा॑ वब्रुव-न्नब्रुव-न्न॒ग्नीषोमा॑ व॒ग्नीषोमा॑ वब्रुवन्न् ।18) अ॒ग्नीषोमा॒वित्य॒ग्नी - सोमौ᳚ ।19) अ॒ब्रु॒व॒न्॒. ह॒व्यग्ं ह॒व्य म॑ब्रुव-न्नब्रुवन्. ह॒व्यम् ।20) ह॒व्य-न्नो॑ नो ह॒व्यग्ं ह॒व्य-न्नः॑ ।21) नो॒ व॒ह॒तं॒-वँ॒ह॒त॒-न्नो॒ नो॒ व॒ह॒त॒म् ।22) व॒ह॒त॒ मितीति॑ वहतं-वँहत॒ मिति॑ ।23) इति॒ तौ ता वितीति॒ तौ ।24) ता व॑ब्रूता मब्रूता॒-न्तौ ता व॑ब्रूताम् ।25) अ॒ब्रू॒ता॒ मप॑तेजसा॒ वप॑तेजसा वब्रूता मब्रूता॒ मप॑तेजसौ ।26) अप॑तेजसौ॒ वै वा अप॑तेजसा॒ वप॑तेजसौ॒ वै ।26) अप॑तेजसा॒वित्यप॑ - ते॒ज॒सौ॒ ।27) वै त्यौ त्यौ वै वै त्यौ ।28) त्यौ वृ॒त्रे वृ॒त्रे त्यौ त्यौ वृ॒त्रे ।29) वृ॒त्रे वै वै वृ॒त्रे वृ॒त्रे वै ।30) वै त्ययो॒ स्त्ययो॒-र्वै वै त्ययोः᳚ ।31) त्ययो॒ स्तेज॒ स्तेज॒ स्त्ययो॒ स्त्ययो॒ स्तेजः॑ ।32) तेज॒ इतीति॒ तेज॒ स्तेज॒ इति॑ ।33) इति॒ ते त इतीति॒ ते ।34) ते᳚ ऽब्रुव-न्नब्रुव॒-न्ते ते᳚ ऽब्रुवन्न् ।35) अ॒ब्रु॒व॒न् कः को᳚ ऽब्रुव-न्नब्रुव॒न् कः ।36) क इ॒द मि॒द-ङ्कः क इ॒दम् ।37) इ॒द मच्छाच्छे॒ द मि॒द मच्छ॑ ।38) अच्छै᳚ त्ये॒त्यच्छा च्छै॑ति ।39) ए॒तीती त्ये᳚त्ये॒ तीति॑ ।40) इति॒ गौ-र्गौरितीति॒ गौः ।41) गौरितीति॒ गौ-र्गौरिति॑ ।42) इत्य॑ब्रुव-न्नब्रुव॒-न्निती त्य॑ब्रुवन्न् ।43) अ॒ब्रु॒व॒-न्गौ-र्गौ र॑ब्रुव-न्नब्रुव॒-न्गौः ।44) गौ-र्वाव वाव गौ-र्गौ-र्वाव ।45) वाव सर्व॑स्य॒ सर्व॑स्य॒ वाव वाव सर्व॑स्य ।46) सर्व॑स्य मि॒त्र-म्मि॒त्रग्ं सर्व॑स्य॒ सर्व॑स्य मि॒त्रम् ।47) मि॒त्र मितीति॑ मि॒त्र-म्मि॒त्र मिति॑ ।48) इति॒ सा सेतीति॒ सा ।49) सा ऽब्र॑वी दब्रवी॒-थ्सा सा ऽब्र॑वीत् ।50) अ॒ब्र॒वी॒-द्वरं॒-वँर॑ मब्रवी दब्रवी॒-द्वर᳚म् ।॥ 13 ॥ (50/53)
1) vara̠ṃ vēda̠ vēda̠ vara̠ṃ vara̠ṃ vēda̍ ।2) vēdā vēda̠ vēdā ।3) aina̍ mēna̠ maina̎m ।4) ē̠na̠ṃ varō̠ vara̍ ēna mēna̠ṃ vara̍ḥ ।5) varō̍ gachChati gachChati̠ varō̠ varō̍ gachChati ।6) ga̠chCha̠ti̠ sa sa ga̍chChati gachChati̠ saḥ ।7) sa ā̠bhyā mā̠bhyāgṃ sa sa ā̠bhyām ।8) ā̠bhyā mē̠vaivābhyā mā̠bhyā mē̠va ।9) ē̠va prasū̍ta̠ḥ prasū̍ta ē̠vaiva prasū̍taḥ ।10) prasū̍ta̠ indra̠ indra̠ḥ prasū̍ta̠ḥ prasū̍ta̠ indra̍ḥ ।10) prasū̍ta̠ iti̠ pra - sū̠ta̠ḥ ।11) indrō̍ vṛ̠traṃ vṛ̠tra mindra̠ indrō̍ vṛ̠tram ।12) vṛ̠tra ma̍ha-nnahan vṛ̠traṃ vṛ̠tra ma̍hann ।13) a̠ha̠-ntē tē̍ 'ha-nnaha̠-ntē ।14) tē dē̠vā dē̠vā stē tē dē̠vāḥ ।15) dē̠vā vṛ̠traṃ vṛ̠tra-ndē̠vā dē̠vā vṛ̠tram ।16) vṛ̠tragṃ ha̠tvā ha̠tvā vṛ̠traṃ vṛ̠tragṃ ha̠tvā ।17) ha̠tvā 'gnīṣōmā̍ va̠gnīṣōmau̍ ha̠tvā ha̠tvā 'gnīṣōmau̎ ।18) a̠gnīṣōmā̍ vabruva-nnabruva-nna̠gnīṣōmā̍ va̠gnīṣōmā̍ vabruvann ।18) a̠gnīṣōmā̠vitya̠gnī - sōmau̎ ।19) a̠bru̠va̠n̠. ha̠vyagṃ ha̠vya ma̍bruva-nnabruvan. ha̠vyam ।20) ha̠vya-nnō̍ nō ha̠vyagṃ ha̠vya-nna̍ḥ ।21) nō̠ va̠ha̠ta̠ṃ va̠ha̠ta̠-nnō̠ nō̠ va̠ha̠ta̠m ।22) va̠ha̠ta̠ mitīti̍ vahataṃ vahata̠ miti̍ ।23) iti̠ tau tā vitīti̠ tau ।24) tā va̍brūtā mabrūtā̠-ntau tā va̍brūtām ।25) a̠brū̠tā̠ mapa̍tējasā̠ vapa̍tējasā vabrūtā mabrūtā̠ mapa̍tējasau ।26) apa̍tējasau̠ vai vā apa̍tējasā̠ vapa̍tējasau̠ vai ।26) apa̍tējasā̠vityapa̍ - tē̠ja̠sau̠ ।27) vai tyau tyau vai vai tyau ।28) tyau vṛ̠trē vṛ̠trē tyau tyau vṛ̠trē ।29) vṛ̠trē vai vai vṛ̠trē vṛ̠trē vai ।30) vai tyayō̠ styayō̠-rvai vai tyayō̎ḥ ।31) tyayō̠ stēja̠ stēja̠ styayō̠ styayō̠ stēja̍ḥ ।32) tēja̠ itīti̠ tēja̠ stēja̠ iti̍ ।33) iti̠ tē ta itīti̠ tē ।34) tē̎ 'bruva-nnabruva̠-ntē tē̎ 'bruvann ।35) a̠bru̠va̠n kaḥ kō̎ 'bruva-nnabruva̠n kaḥ ।36) ka i̠da mi̠da-ṅkaḥ ka i̠dam ।37) i̠da machChāchChē̠ da mi̠da machCha̍ ।38) achChai̎ tyē̠tyachChā chChai̍ti ।39) ē̠tītī tyē̎tyē̠ tīti̍ ।40) iti̠ gau-rgauritīti̠ gauḥ ।41) gauritīti̠ gau-rgauriti̍ ।42) itya̍bruva-nnabruva̠-nnitī tya̍bruvann ।43) a̠bru̠va̠-ngau-rgau ra̍bruva-nnabruva̠-ngauḥ ।44) gau-rvāva vāva gau-rgau-rvāva ।45) vāva sarva̍sya̠ sarva̍sya̠ vāva vāva sarva̍sya ।46) sarva̍sya mi̠tra-mmi̠tragṃ sarva̍sya̠ sarva̍sya mi̠tram ।47) mi̠tra mitīti̍ mi̠tra-mmi̠tra miti̍ ।48) iti̠ sā sētīti̠ sā ।49) sā 'bra̍vī dabravī̠-thsā sā 'bra̍vīt ।50) a̠bra̠vī̠-dvara̠ṃ vara̍ mabravī dabravī̠-dvara̎m ।॥ 13 ॥ (50/53)
meaning
Jata recitation: the deity Vishvarupa is the treasury of all forms and all names; worshipping him, the sacrificer obtains all desired objects.
verse 14
1) वरं॑-वृँणै वृणै॒ वरं॒-वँरं॑-वृँणै ।2) वृ॒णै॒ मयि॒ मयि॑ वृणै वृणै॒ मयि॑ ।3) मय्ये॒वैव मयि॒ मय्ये॒व ।4) ए॒व स॒ता स॒तैवैव स॒ता ।5) स॒तो भये॑नो॒भये॑न स॒ता स॒तोभये॑न ।6) उ॒भये॑न भुनजाद्ध्वै भुनजाद्ध्वा उ॒भये॑नो॒ भये॑न भुनजाद्ध्वै ।7) भु॒न॒जा॒द्ध्वा॒ इतीति॑ भुनजाद्ध्वै भुनजाद्ध्वा॒ इति॑ ।8) इति॒ त-त्तदितीति॒ तत् ।9) त-द्गौ-र्गौ स्त-त्त-द्गौः ।10) गौरा गौ-र्गौरा ।11) आ ऽह॑र दहर॒दा ऽह॑रत् ।12) अ॒ह॒र॒-त्तस्मा॒-त्तस्मा॑ दहर दहर॒-त्तस्मा᳚त् ।13) तस्मा॒-द्गवि॒ गवि॒ तस्मा॒-त्तस्मा॒-द्गवि॑ ।14) गवि॑ स॒ता स॒ता गवि॒ गवि॑ स॒ता ।15) स॒तो भये॑नो॒ भये॑न स॒ता स॒तो भये॑न ।16) उ॒भये॑न भुञ्जते भुञ्जत उ॒भये॑नो॒ भये॑न भुञ्जते ।17) भु॒ञ्ज॒त॒ ए॒त दे॒त-द्भु॑ञ्जते भुञ्जत ए॒तत् ।18) ए॒त-द्वै वा ए॒त दे॒त-द्वै ।19) वा अ॒ग्ने र॒ग्ने-र्वै वा अ॒ग्नेः ।20) अ॒ग्ने स्तेज॒ स्तेजो॒ ऽग्ने र॒ग्ने स्तेजः॑ ।21) तेजो॒ य-द्य-त्तेज॒ स्तेजो॒ यत् ।22) य-द्घृ॒त-ङ्घृ॒तं-यँ-द्य-द्घृ॒तम् ।23) घृ॒त मे॒त दे॒त-द्घृ॒त-ङ्घृ॒त मे॒तत् ।24) ए॒त-थ्सोम॑स्य॒ सोम॑ स्यै॒त दे॒त-थ्सोम॑स्य ।25) सोम॑स्य॒ य-द्य-थ्सोम॑स्य॒ सोम॑स्य॒ यत् ।26) य-त्पयः॒ पयो॒ य-द्य-त्पयः॑ ।27) पयो॒ यो यः पयः॒ पयो॒ यः ।28) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।29) ए॒व म॒ग्नीषोम॑यो र॒ग्नीषोम॑यो रे॒व मे॒व म॒ग्नीषोम॑योः ।30) अ॒ग्नीषोम॑यो॒ स्तेज॒ स्तेजो॒ ऽग्नीषोम॑यो र॒ग्नीषोम॑यो॒ स्तेजः॑ ।30) अ॒ग्नीषोम॑यो॒रित्य॒ग्नी - सोम॑योः ।31) तेजो॒ वेद॒ वेद॒ तेज॒ स्तेजो॒ वेद॑ ।32) वेद॑ तेज॒स्वी ते॑ज॒स्वी वेद॒ वेद॑ तेज॒स्वी ।33) ते॒ज॒स्व्ये॑वैव ते॑ज॒स्वी ते॑ज॒स्व्ये॑व ।34) ए॒व भ॑वति भव त्ये॒वैव भ॑वति ।35) भ॒व॒ति॒ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो᳚ ब्रह्मवा॒दिनो॑ भवति भवति ब्रह्मवा॒दिनः॑ ।36) ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति वदन्ति ब्रह्मवा॒दिनो᳚ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति ।36) ब्र॒ह्म॒वा॒दिन॒ इति॑ ब्रह्म - वा॒दिनः॑ ।37) व॒द॒न्ति॒ कि॒न्दे॒व॒त्य॑-ङ्किन्देव॒त्यं॑-वँदन्ति वदन्ति किन्देव॒त्य᳚म् ।38) कि॒न्दे॒व॒त्य॑-म्पौर्णमा॒स-म्पौ᳚र्णमा॒स-ङ्कि॑न्देव॒त्य॑-ङ्किन्देव॒त्य॑-म्पौर्णमा॒सम् ।38) कि॒न्दे॒व॒त्य॑मिति॑ किं - दे॒व॒त्य᳚म् ।39) पौ॒र्ण॒मा॒स मितीति॑ पौर्णमा॒स-म्पौ᳚र्णमा॒स मिति॑ ।39) पौ॒र्ण॒मा॒समिति॑ पौर्ण - मा॒सम् ।40) इति॑ प्राजाप॒त्य-म्प्रा॑जाप॒त्य मितीति॑ प्राजाप॒त्यम् ।41) प्रा॒जा॒प॒त्य मितीति॑ प्राजाप॒त्य-म्प्रा॑जाप॒त्य मिति॑ ।41) प्रा॒जा॒प॒त्यमिति॑ प्राजा - प॒त्यम् ।42) इति॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दितीति॑ ब्रूयात् ।43) ब्रू॒या॒-त्तेन॒ तेन॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒-त्तेन॑ ।44) तेने न्द्र॒ मिन्द्र॒-न्तेन॒ तेने न्द्र᳚म् ।45) इन्द्र॑-ञ्ज्ये॒ष्ठ-ञ्ज्ये॒ष्ठ मिन्द्र॒ मिन्द्र॑-ञ्ज्ये॒ष्ठम् ।46) ज्ये॒ष्ठ-म्पु॒त्र-म्पु॒त्र-ञ्ज्ये॒ष्ठ-ञ्ज्ये॒ष्ठ-म्पु॒त्रम् ।47) पु॒त्र-न्नि॒रवा॑सायय-न्नि॒रवा॑सायय-त्पु॒त्र-म्पु॒त्र-न्नि॒रवा॑साययत् ।48) नि॒रवा॑सायय॒ दितीति॑ नि॒रवा॑सायय-न्नि॒रवा॑सायय॒ दिति॑ ।48) नि॒रवा॑सायय॒दिति॑ निः - अवा॑साययत् ।49) इति॒ तस्मा॒-त्तस्मा॒ दितीति॒ तस्मा᳚त् ।50) तस्मा᳚ज् ज्ये॒ष्ठ-ञ्ज्ये॒ष्ठ-न्तस्मा॒-त्तस्मा᳚ज् ज्ये॒ष्ठम् ।51) ज्ये॒ष्ठ-म्पु॒त्र-म्पु॒त्र-ञ्ज्ये॒ष्ठ-ञ्ज्ये॒ष्ठ-म्पु॒त्रम् ।52) पु॒त्र-न्धने॑न॒ धने॑न पु॒त्र-म्पु॒त्र-न्धने॑न ।53) धने॑न नि॒रव॑साययन्ति नि॒रव॑साययन्ति॒ धने॑न॒ धने॑न नि॒रव॑साययन्ति ।54) नि॒रव॑सायय॒न्तीति॑ निः - अव॑साययन्ति ।॥ 14 ॥ (54/60)॥ अ. 2 ॥
1) vara̍ṃ vṛṇai vṛṇai̠ vara̠ṃ vara̍ṃ vṛṇai ।2) vṛ̠ṇai̠ mayi̠ mayi̍ vṛṇai vṛṇai̠ mayi̍ ।3) mayyē̠vaiva mayi̠ mayyē̠va ।4) ē̠va sa̠tā sa̠taivaiva sa̠tā ।5) sa̠tō bhayē̍nō̠bhayē̍na sa̠tā sa̠tōbhayē̍na ।6) u̠bhayē̍na bhunajāddhvai bhunajāddhvā u̠bhayē̍nō̠ bhayē̍na bhunajāddhvai ।7) bhu̠na̠jā̠ddhvā̠ itīti̍ bhunajāddhvai bhunajāddhvā̠ iti̍ ।8) iti̠ ta-ttaditīti̠ tat ।9) ta-dgau-rgau sta-tta-dgauḥ ।10) gaurā gau-rgaurā ।11) ā 'ha̍ra dahara̠dā 'ha̍rat ।12) a̠ha̠ra̠-ttasmā̠-ttasmā̍ dahara dahara̠-ttasmā̎t ।13) tasmā̠-dgavi̠ gavi̠ tasmā̠-ttasmā̠-dgavi̍ ।14) gavi̍ sa̠tā sa̠tā gavi̠ gavi̍ sa̠tā ।15) sa̠tō bhayē̍nō̠ bhayē̍na sa̠tā sa̠tō bhayē̍na ।16) u̠bhayē̍na bhuñjatē bhuñjata u̠bhayē̍nō̠ bhayē̍na bhuñjatē ।17) bhu̠ñja̠ta̠ ē̠ta dē̠ta-dbhu̍ñjatē bhuñjata ē̠tat ।18) ē̠ta-dvai vā ē̠ta dē̠ta-dvai ।19) vā a̠gnē ra̠gnē-rvai vā a̠gnēḥ ।20) a̠gnē stēja̠ stējō̠ 'gnē ra̠gnē stēja̍ḥ ।21) tējō̠ ya-dya-ttēja̠ stējō̠ yat ।22) ya-dghṛ̠ta-ṅghṛ̠taṃ ya-dya-dghṛ̠tam ।23) ghṛ̠ta mē̠ta dē̠ta-dghṛ̠ta-ṅghṛ̠ta mē̠tat ।24) ē̠ta-thsōma̍sya̠ sōma̍ syai̠ta dē̠ta-thsōma̍sya ।25) sōma̍sya̠ ya-dya-thsōma̍sya̠ sōma̍sya̠ yat ।26) ya-tpaya̠ḥ payō̠ ya-dya-tpaya̍ḥ ।27) payō̠ yō yaḥ paya̠ḥ payō̠ yaḥ ।28) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।29) ē̠va ma̠gnīṣōma̍yō ra̠gnīṣōma̍yō rē̠va mē̠va ma̠gnīṣōma̍yōḥ ।30) a̠gnīṣōma̍yō̠ stēja̠ stējō̠ 'gnīṣōma̍yō ra̠gnīṣōma̍yō̠ stēja̍ḥ ।30) a̠gnīṣōma̍yō̠ritya̠gnī - sōma̍yōḥ ।31) tējō̠ vēda̠ vēda̠ tēja̠ stējō̠ vēda̍ ।32) vēda̍ tēja̠svī tē̍ja̠svī vēda̠ vēda̍ tēja̠svī ।33) tē̠ja̠svyē̍vaiva tē̍ja̠svī tē̍ja̠svyē̍va ।34) ē̠va bha̍vati bhava tyē̠vaiva bha̍vati ।35) bha̠va̠ti̠ bra̠hma̠vā̠dinō̎ brahmavā̠dinō̍ bhavati bhavati brahmavā̠dina̍ḥ ।36) bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti vadanti brahmavā̠dinō̎ brahmavā̠dinō̍ vadanti ।36) bra̠hma̠vā̠dina̠ iti̍ brahma - vā̠dina̍ḥ ।37) va̠da̠nti̠ ki̠ndē̠va̠tya̍-ṅkindēva̠tya̍ṃ vadanti vadanti kindēva̠tya̎m ।38) ki̠ndē̠va̠tya̍-mpaurṇamā̠sa-mpau̎rṇamā̠sa-ṅki̍ndēva̠tya̍-ṅkindēva̠tya̍-mpaurṇamā̠sam ।38) ki̠ndē̠va̠tya̍miti̍ kiṃ - dē̠va̠tya̎m ।39) pau̠rṇa̠mā̠sa mitīti̍ paurṇamā̠sa-mpau̎rṇamā̠sa miti̍ ।39) pau̠rṇa̠mā̠samiti̍ paurṇa - mā̠sam ।40) iti̍ prājāpa̠tya-mprā̍jāpa̠tya mitīti̍ prājāpa̠tyam ।41) prā̠jā̠pa̠tya mitīti̍ prājāpa̠tya-mprā̍jāpa̠tya miti̍ ।41) prā̠jā̠pa̠tyamiti̍ prājā - pa̠tyam ।42) iti̍ brūyā-dbrūyā̠ ditīti̍ brūyāt ।43) brū̠yā̠-ttēna̠ tēna̍ brūyā-dbrūyā̠-ttēna̍ ।44) tēnē ndra̠ mindra̠-ntēna̠ tēnē ndra̎m ।45) indra̍-ñjyē̠ṣṭha-ñjyē̠ṣṭha mindra̠ mindra̍-ñjyē̠ṣṭham ।46) jyē̠ṣṭha-mpu̠tra-mpu̠tra-ñjyē̠ṣṭha-ñjyē̠ṣṭha-mpu̠tram ।47) pu̠tra-nni̠ravā̍sāyaya-nni̠ravā̍sāyaya-tpu̠tra-mpu̠tra-nni̠ravā̍sāyayat ।48) ni̠ravā̍sāyaya̠ ditīti̍ ni̠ravā̍sāyaya-nni̠ravā̍sāyaya̠ diti̍ ।48) ni̠ravā̍sāyaya̠diti̍ niḥ - avā̍sāyayat ।49) iti̠ tasmā̠-ttasmā̠ ditīti̠ tasmā̎t ।50) tasmā̎j jyē̠ṣṭha-ñjyē̠ṣṭha-ntasmā̠-ttasmā̎j jyē̠ṣṭham ।51) jyē̠ṣṭha-mpu̠tra-mpu̠tra-ñjyē̠ṣṭha-ñjyē̠ṣṭha-mpu̠tram ।52) pu̠tra-ndhanē̍na̠ dhanē̍na pu̠tra-mpu̠tra-ndhanē̍na ।53) dhanē̍na ni̠rava̍sāyayanti ni̠rava̍sāyayanti̠ dhanē̍na̠ dhanē̍na ni̠rava̍sāyayanti ।54) ni̠rava̍sāyaya̠ntīti̍ niḥ - ava̍sāyayanti ।॥ 14 ॥ (54/60)॥ a. 2 ॥
meaning
Jata recitation: by knowing Vishvarupa as identical with the self, the sacrificer transcends all limitations and becomes one with the universal form.
verse 15
1) इन्द्रं॑-वृँ॒त्रं-वृँ॒त्र मिन्द्र॒ मिन्द्रं॑-वृँ॒त्रम् ।2) वृ॒त्र-ञ्ज॑घ्नि॒वाग्ंस॑-ञ्जघ्नि॒वाग्ंसं॑-वृँ॒त्रं-वृँ॒त्र-ञ्ज॑घ्नि॒वाग्ंस᳚म् ।3) ज॒घ्नि॒वाग्ंस॒-म्मृधो॒ मृधो॑ जघ्नि॒वाग्ंस॑-ञ्जघ्नि॒वाग्ंस॒-म्मृधः॑ ।4) मृधो॒ ऽभ्य॑भि मृधो॒ मृधो॒ ऽभि ।5) अ॒भि प्र प्राभ्य॑भि प्र ।6) प्रावे॑पन्ता वेपन्त॒ प्र प्रावे॑पन्त ।7) अ॒वे॒प॒न्त॒ स सो॑ ऽवेपन्ता वेपन्त॒ सः ।8) स ए॒त मे॒तग्ं स स ए॒तम् ।9) ए॒तं-वैँ॑मृ॒धं-वैँ॑मृ॒ध मे॒त मे॒तं-वैँ॑मृ॒धम् ।10) वै॒मृ॒ध-म्पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से वैमृ॒धं-वैँ॑मृ॒ध-म्पू॒र्णमा॑से ।11) पू॒र्णमा॑से ऽनुनिर्वा॒प्य॑ मनुनिर्वा॒प्य॑-म्पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से ऽनुनिर्वा॒प्य᳚म् ।11) पू॒र्णमा॑स॒ इति॑ पू॒र्ण - मा॒से॒ ।12) अ॒नु॒नि॒र्वा॒प्य॑ मपश्य दपश्य दनुनिर्वा॒प्य॑ मनुनिर्वा॒प्य॑ मपश्यत् ।12) अ॒नु॒नि॒र्वा॒प्य॑मित्य॑नु - नि॒र्वा॒प्य᳚म् ।13) अ॒प॒श्य॒-त्त-न्त म॑पश्य दपश्य॒-त्तम् ।14) त-न्नि-र्णिष् ट-न्त-न्निः ।15) निर॑वप दवप॒-न्नि-र्णिर॑वपत् ।16) अ॒व॒प॒-त्तेन॒ तेना॑वप दवप॒-त्तेन॑ ।17) तेन॒ वै वै तेन॒ तेन॒ वै ।18) वै स स वै वै सः ।19) स मृधो॒ मृध॒-स्स स मृधः॑ ।20) मृधो ऽपाप॒ मृधो॒ मृधो ऽप॑ ।21) अपा॑हता ह॒ता पापा॑हत ।22) अ॒ह॒त॒ य-द्यद॑हता हत॒ यत् ।23) य-द्वै॑मृ॒धो वै॑मृ॒धो य-द्य-द्वै॑मृ॒धः ।24) वै॒मृ॒धः पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से वैमृ॒धो वै॑मृ॒धः पू॒र्णमा॑से ।25) पू॒र्णमा॑से ऽनुनिर्वा॒प्यो॑ ऽनुनिर्वा॒प्यः॑ पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से ऽनुनिर्वा॒प्यः॑ ।25) पू॒र्णमा॑स॒ इति॑ पू॒र्ण - मा॒से॒ ।26) अ॒नु॒नि॒र्वा॒प्यो॑ भव॑ति॒ भव॑ त्यनुनिर्वा॒प्यो॑ ऽनुनिर्वा॒प्यो॑ भव॑ति ।26) अ॒नु॒नि॒र्वा॒प्य॑ इत्य॑नु - नि॒र्वा॒प्यः॑ ।27) भव॑ति॒ मृधो॒ मृधो॒ भव॑ति॒ भव॑ति॒ मृधः॑ ।28) मृध॑ ए॒वैव मृधो॒ मृध॑ ए॒व ।29) ए॒व तेन॒ तेनै॒वैव तेन॑ ।30) तेन॒ यज॑मानो॒ यज॑मान॒ स्तेन॒ तेन॒ यज॑मानः ।31) यज॑मा॒नो ऽपाप॒ यज॑मानो॒ यज॑मा॒नो ऽप॑ ।32) अप॑ हते ह॒ते ऽपाप॑ हते ।33) ह॒त॒ इन्द्र॒ इन्द्रो॑ हते हत॒ इन्द्रः॑ ।34) इन्द्रो॑ वृ॒त्रं-वृँ॒त्र मिन्द्र॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम् ।35) वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा ह॒त्वा वृ॒त्रं-वृँ॒त्रग्ं ह॒त्वा ।36) ह॒त्वा दे॒वता॑भि-र्दे॒वता॑भिर्-ह॒त्वा ह॒त्वा दे॒वता॑भिः ।37) दे॒वता॑भिश्च च दे॒वता॑भि-र्दे॒वता॑भिश्च ।38) चे॒ न्द्रि॒येणे᳚ न्द्रि॒येण॑ च चे न्द्रि॒येण॑ ।39) इ॒न्द्रि॒येण॑ च चे न्द्रि॒येणे᳚ न्द्रि॒येण॑ च ।40) च॒ वि वि च॑ च॒ वि ।41) व्या᳚र्ध्यता र्ध्यत॒ वि व्या᳚र्ध्यत ।42) आ॒र्ध्य॒त॒ स स आ᳚र्ध्यता र्ध्यत॒ सः ।43) स ए॒त मे॒तग्ं स स ए॒तम् ।44) ए॒त मा᳚ग्ने॒य मा᳚ग्ने॒य मे॒त मे॒त मा᳚ग्ने॒यम् ।45) आ॒ग्ने॒य म॒ष्टाक॑पाल म॒ष्टाक॑पाल माग्ने॒य मा᳚ग्ने॒य म॒ष्टाक॑पालम् ।46) अ॒ष्टाक॑पाल ममावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या म॒ष्टाक॑पाल म॒ष्टाक॑पाल ममावा॒स्या॑याम् ।46) अ॒ष्टाक॑पाल॒मित्य॒ष्टा - क॒पा॒ल॒म् ।47) अ॒मा॒वा॒स्या॑या मपश्य दपश्य दमावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या मपश्यत् ।47) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒मित्य॑मा - वा॒स्या॑याम् ।48) अ॒प॒श्य॒ दै॒न्द्र मै॒न्द्र म॑पश्य दपश्य दै॒न्द्रम् ।49) ऐ॒न्द्र-न्दधि॒ दध्यै॒न्द्र मै॒न्द्र-न्दधि॑ ।50) दधि॒ त-न्त-न्दधि॒ दधि॒ तम् ।॥ 15 ॥ (50/56)
1) indra̍ṃ vṛ̠traṃ vṛ̠tra mindra̠ mindra̍ṃ vṛ̠tram ।2) vṛ̠tra-ñja̍ghni̠vāgṃsa̍-ñjaghni̠vāgṃsa̍ṃ vṛ̠traṃ vṛ̠tra-ñja̍ghni̠vāgṃsa̎m ।3) ja̠ghni̠vāgṃsa̠-mmṛdhō̠ mṛdhō̍ jaghni̠vāgṃsa̍-ñjaghni̠vāgṃsa̠-mmṛdha̍ḥ ।4) mṛdhō̠ 'bhya̍bhi mṛdhō̠ mṛdhō̠ 'bhi ।5) a̠bhi pra prābhya̍bhi pra ।6) prāvē̍pantā vēpanta̠ pra prāvē̍panta ।7) a̠vē̠pa̠nta̠ sa sō̍ 'vēpantā vēpanta̠ saḥ ।8) sa ē̠ta mē̠tagṃ sa sa ē̠tam ।9) ē̠taṃ vai̍mṛ̠dhaṃ vai̍mṛ̠dha mē̠ta mē̠taṃ vai̍mṛ̠dham ।10) vai̠mṛ̠dha-mpū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē vaimṛ̠dhaṃ vai̍mṛ̠dha-mpū̠rṇamā̍sē ।11) pū̠rṇamā̍sē 'nunirvā̠pya̍ manunirvā̠pya̍-mpū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē 'nunirvā̠pya̎m ।11) pū̠rṇamā̍sa̠ iti̍ pū̠rṇa - mā̠sē̠ ।12) a̠nu̠ni̠rvā̠pya̍ mapaśya dapaśya danunirvā̠pya̍ manunirvā̠pya̍ mapaśyat ।12) a̠nu̠ni̠rvā̠pya̍mitya̍nu - ni̠rvā̠pya̎m ।13) a̠pa̠śya̠-tta-nta ma̍paśya dapaśya̠-ttam ।14) ta-nni-rṇiṣ ṭa-nta-nniḥ ।15) nira̍vapa davapa̠-nni-rṇira̍vapat ।16) a̠va̠pa̠-ttēna̠ tēnā̍vapa davapa̠-ttēna̍ ।17) tēna̠ vai vai tēna̠ tēna̠ vai ।18) vai sa sa vai vai saḥ ।19) sa mṛdhō̠ mṛdha̠-ssa sa mṛdha̍ḥ ।20) mṛdhō 'pāpa̠ mṛdhō̠ mṛdhō 'pa̍ ।21) apā̍hatā ha̠tā pāpā̍hata ।22) a̠ha̠ta̠ ya-dyada̍hatā hata̠ yat ।23) ya-dvai̍mṛ̠dhō vai̍mṛ̠dhō ya-dya-dvai̍mṛ̠dhaḥ ।24) vai̠mṛ̠dhaḥ pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē vaimṛ̠dhō vai̍mṛ̠dhaḥ pū̠rṇamā̍sē ।25) pū̠rṇamā̍sē 'nunirvā̠pyō̍ 'nunirvā̠pya̍ḥ pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē 'nunirvā̠pya̍ḥ ।25) pū̠rṇamā̍sa̠ iti̍ pū̠rṇa - mā̠sē̠ ।26) a̠nu̠ni̠rvā̠pyō̍ bhava̍ti̠ bhava̍ tyanunirvā̠pyō̍ 'nunirvā̠pyō̍ bhava̍ti ।26) a̠nu̠ni̠rvā̠pya̍ itya̍nu - ni̠rvā̠pya̍ḥ ।27) bhava̍ti̠ mṛdhō̠ mṛdhō̠ bhava̍ti̠ bhava̍ti̠ mṛdha̍ḥ ।28) mṛdha̍ ē̠vaiva mṛdhō̠ mṛdha̍ ē̠va ।29) ē̠va tēna̠ tēnai̠vaiva tēna̍ ।30) tēna̠ yaja̍mānō̠ yaja̍māna̠ stēna̠ tēna̠ yaja̍mānaḥ ।31) yaja̍mā̠nō 'pāpa̠ yaja̍mānō̠ yaja̍mā̠nō 'pa̍ ।32) apa̍ hatē ha̠tē 'pāpa̍ hatē ।33) ha̠ta̠ indra̠ indrō̍ hatē hata̠ indra̍ḥ ।34) indrō̍ vṛ̠traṃ vṛ̠tra mindra̠ indrō̍ vṛ̠tram ।35) vṛ̠tragṃ ha̠tvā ha̠tvā vṛ̠traṃ vṛ̠tragṃ ha̠tvā ।36) ha̠tvā dē̠vatā̍bhi-rdē̠vatā̍bhir-ha̠tvā ha̠tvā dē̠vatā̍bhiḥ ।37) dē̠vatā̍bhiścha cha dē̠vatā̍bhi-rdē̠vatā̍bhiścha ।38) chē̠ ndri̠yēṇē̎ ndri̠yēṇa̍ cha chē ndri̠yēṇa̍ ।39) i̠ndri̠yēṇa̍ cha chē ndri̠yēṇē̎ ndri̠yēṇa̍ cha ।40) cha̠ vi vi cha̍ cha̠ vi ।41) vyā̎rdhyatā rdhyata̠ vi vyā̎rdhyata ।42) ā̠rdhya̠ta̠ sa sa ā̎rdhyatā rdhyata̠ saḥ ।43) sa ē̠ta mē̠tagṃ sa sa ē̠tam ।44) ē̠ta mā̎gnē̠ya mā̎gnē̠ya mē̠ta mē̠ta mā̎gnē̠yam ।45) ā̠gnē̠ya ma̠ṣṭāka̍pāla ma̠ṣṭāka̍pāla māgnē̠ya mā̎gnē̠ya ma̠ṣṭāka̍pālam ।46) a̠ṣṭāka̍pāla mamāvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā ma̠ṣṭāka̍pāla ma̠ṣṭāka̍pāla mamāvā̠syā̍yām ।46) a̠ṣṭāka̍pāla̠mitya̠ṣṭā - ka̠pā̠la̠m ।47) a̠mā̠vā̠syā̍yā mapaśya dapaśya damāvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā mapaśyat ।47) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠mitya̍mā - vā̠syā̍yām ।48) a̠pa̠śya̠ dai̠ndra mai̠ndra ma̍paśya dapaśya dai̠ndram ।49) ai̠ndra-ndadhi̠ dadhyai̠ndra mai̠ndra-ndadhi̍ ।50) dadhi̠ ta-nta-ndadhi̠ dadhi̠ tam ।॥ 15 ॥ (50/56)
meaning
Jata recitation: the ritual formula addressed to Vishvarupa is spoken here; its recitation purifies the sacrificer and integrates all opposing forces.
verse 16
1) त-न्नि-र्णिष् ट-न्त-न्निः ।2) निर॑वप दवप॒-न्नि-र्णिर॑वपत् ।3) अ॒व॒प॒-त्तेन॒ तेना॑वप दवप॒-त्तेन॑ ।4) तेन॒ वै वै तेन॒ तेन॒ वै ।5) वै स स वै वै सः ।6) स दे॒वता॑ दे॒वता॒-स्स स दे॒वताः᳚ ।7) दे॒वता᳚श्च च दे॒वता॑ दे॒वता᳚श्च ।8) चे॒ न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-ञ्च॑ चे न्द्रि॒यम् ।9) इ॒न्द्रि॒य-ञ्च॑ चे न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-ञ्च॑ ।10) चावाव॑ च॒ चाव॑ ।11) अवा॑रुन्धा रु॒न्धा वावा॑रुन्ध ।12) अ॒रु॒न्ध॒ य-द्यद॑रुन्धा रुन्ध॒ यत् ।13) यदा᳚ग्ने॒य आ᳚ग्ने॒यो य-द्यदा᳚ग्ने॒यः ।14) आ॒ग्ने॒यो᳚ ऽष्टाक॑पालो॒ ऽष्टाक॑पाल आग्ने॒य आ᳚ग्ने॒यो᳚ ऽष्टाक॑पालः ।15) अ॒ष्टाक॑पालो ऽमावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या म॒ष्टाक॑पालो॒ ऽष्टाक॑पालो ऽमावा॒स्या॑याम् ।15) अ॒ष्टाक॑पाल॒ इत्य॒ष्टा - क॒पा॒लः॒ ।16) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒-म्भव॑ति॒ भव॑ त्यमावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या॒-म्भव॑ति ।16) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒मित्य॑मा - वा॒स्या॑याम् ।17) भव॑ त्यै॒न्द्र मै॒न्द्र-म्भव॑ति॒ भव॑ त्यै॒न्द्रम् ।18) ऐ॒न्द्र-न्दधि॒ दध्यै॒न्द्र मै॒न्द्र-न्दधि॑ ।19) दधि॑ दे॒वता॑ दे॒वता॒ दधि॒ दधि॑ दे॒वताः᳚ ।20) दे॒वता᳚श्च च दे॒वता॑ दे॒वता᳚श्च ।21) चै॒वैव च॑ चै॒व ।22) ए॒व तेन॒ तेनै॒वैव तेन॑ ।23) तेने᳚ न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-न्तेन॒ तेने᳚ न्द्रि॒यम् ।24) इ॒न्द्रि॒य-ञ्च॑ चे न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-ञ्च॑ ।25) च॒ यज॑मानो॒ यज॑मानश्च च॒ यज॑मानः ।26) यज॑मा॒नो ऽवाव॒ यज॑मानो॒ यज॑मा॒नो ऽव॑ ।27) अव॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽवाव॑ रुन्धे ।28) रु॒न्ध॒ इन्द्र॒स्ये न्द्र॑स्य रुन्धे रुन्ध॒ इन्द्र॑स्य ।29) इन्द्र॑स्य वृ॒त्रं-वृँ॒त्र मिन्द्र॒स्ये न्द्र॑स्य वृ॒त्रम् ।30) वृ॒त्र-ञ्ज॒घ्नुषो॑ ज॒घ्नुषो॑ वृ॒त्रं-वृँ॒त्र-ञ्ज॒घ्नुषः॑ ।31) ज॒घ्नुष॑ इन्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-ञ्ज॒घ्नुषो॑ ज॒घ्नुष॑ इन्द्रि॒यम् ।32) इ॒न्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑-वीँ॒र्य॑ मिन्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒यं-वीँ॒र्य᳚म् ।33) वी॒र्य॑-म्पृथि॒वी-म्पृ॑थि॒वीं-वीँ॒र्यं॑-वीँ॒र्य॑-म्पृथि॒वीम् ।34) पृ॒थि॒वी मन्वनु॑ पृथि॒वी-म्पृ॑थि॒वी मनु॑ ।35) अनु॒ वि व्यन्वनु॒ वि ।36) व्या᳚र्च्छ दार्च्छ॒-द्वि व्या᳚र्च्छत् ।37) आ॒र्च्छ॒-त्त-त्तदा᳚र्च्छ दार्च्छ॒-त्तत् ।38) तदोष॑धय॒ ओष॑धय॒ स्त-त्तदोष॑धयः ।39) ओष॑धयो वी॒रुधो॑ वी॒रुध॒ ओष॑धय॒ ओष॑धयो वी॒रुधः॑ ।40) वी॒रुधो॑ ऽभव-न्नभवन्. वी॒रुधो॑ वी॒रुधो॑ ऽभवन्न् ।41) अ॒भ॒व॒-न्थ्स सो॑ ऽभव-न्नभव॒-न्थ्सः ।42) स प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति॒ग्ं॒ स स प्र॒जाप॑तिम् ।43) प्र॒जाप॑ति॒ मुपोप॑ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति॒ मुप॑ ।43) प्र॒जाप॑ति॒मिति॑ प्र॒जा - प॒ति॒म् ।44) उपा॑धाव दधाव॒ दुपोपा॑धावत् ।45) अ॒धा॒व॒-द्वृ॒त्रं-वृँ॒त्र म॑धाव दधाव-द्वृ॒त्रम् ।46) वृ॒त्र-म्मे॑ मे वृ॒त्रं-वृँ॒त्र-म्मे᳚ ।47) मे॒ ज॒घ्नुषो॑ ज॒घ्नुषो॑ मे मे ज॒घ्नुषः॑ ।48) ज॒घ्नुष॑ इन्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-ञ्ज॒घ्नुषो॑ ज॒घ्नुष॑ इन्द्रि॒यम् ।49) इ॒न्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑-वीँ॒र्य॑ मिन्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒यं-वीँ॒र्य᳚म् ।50) वी॒र्य॑-म्पृथि॒वी-म्पृ॑थि॒वीं-वीँ॒र्यं॑-वीँ॒र्य॑-म्पृथि॒वीम् ।॥ 16 ॥ (50/53)
1) ta-nni-rṇiṣ ṭa-nta-nniḥ ।2) nira̍vapa davapa̠-nni-rṇira̍vapat ।3) a̠va̠pa̠-ttēna̠ tēnā̍vapa davapa̠-ttēna̍ ।4) tēna̠ vai vai tēna̠ tēna̠ vai ।5) vai sa sa vai vai saḥ ।6) sa dē̠vatā̍ dē̠vatā̠-ssa sa dē̠vatā̎ḥ ।7) dē̠vatā̎ścha cha dē̠vatā̍ dē̠vatā̎ścha ।8) chē̠ ndri̠ya mi̍ndri̠ya-ñcha̍ chē ndri̠yam ।9) i̠ndri̠ya-ñcha̍ chē ndri̠ya mi̍ndri̠ya-ñcha̍ ।10) chāvāva̍ cha̠ chāva̍ ।11) avā̍rundhā ru̠ndhā vāvā̍rundha ।12) a̠ru̠ndha̠ ya-dyada̍rundhā rundha̠ yat ।13) yadā̎gnē̠ya ā̎gnē̠yō ya-dyadā̎gnē̠yaḥ ।14) ā̠gnē̠yō̎ 'ṣṭāka̍pālō̠ 'ṣṭāka̍pāla āgnē̠ya ā̎gnē̠yō̎ 'ṣṭāka̍pālaḥ ।15) a̠ṣṭāka̍pālō 'māvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā ma̠ṣṭāka̍pālō̠ 'ṣṭāka̍pālō 'māvā̠syā̍yām ।15) a̠ṣṭāka̍pāla̠ itya̠ṣṭā - ka̠pā̠la̠ḥ ।16) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠-mbhava̍ti̠ bhava̍ tyamāvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā̠-mbhava̍ti ।16) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠mitya̍mā - vā̠syā̍yām ।17) bhava̍ tyai̠ndra mai̠ndra-mbhava̍ti̠ bhava̍ tyai̠ndram ।18) ai̠ndra-ndadhi̠ dadhyai̠ndra mai̠ndra-ndadhi̍ ।19) dadhi̍ dē̠vatā̍ dē̠vatā̠ dadhi̠ dadhi̍ dē̠vatā̎ḥ ।20) dē̠vatā̎ścha cha dē̠vatā̍ dē̠vatā̎ścha ।21) chai̠vaiva cha̍ chai̠va ।22) ē̠va tēna̠ tēnai̠vaiva tēna̍ ।23) tēnē̎ ndri̠ya mi̍ndri̠ya-ntēna̠ tēnē̎ ndri̠yam ।24) i̠ndri̠ya-ñcha̍ chē ndri̠ya mi̍ndri̠ya-ñcha̍ ।25) cha̠ yaja̍mānō̠ yaja̍mānaścha cha̠ yaja̍mānaḥ ।26) yaja̍mā̠nō 'vāva̠ yaja̍mānō̠ yaja̍mā̠nō 'va̍ ।27) ava̍ rundhē ru̠ndhē 'vāva̍ rundhē ।28) ru̠ndha̠ indra̠syē ndra̍sya rundhē rundha̠ indra̍sya ।29) indra̍sya vṛ̠traṃ vṛ̠tra mindra̠syē ndra̍sya vṛ̠tram ।30) vṛ̠tra-ñja̠ghnuṣō̍ ja̠ghnuṣō̍ vṛ̠traṃ vṛ̠tra-ñja̠ghnuṣa̍ḥ ।31) ja̠ghnuṣa̍ indri̠ya mi̍ndri̠ya-ñja̠ghnuṣō̍ ja̠ghnuṣa̍ indri̠yam ।32) i̠ndri̠yaṃ vī̠rya̍ṃ vī̠rya̍ mindri̠ya mi̍ndri̠yaṃ vī̠rya̎m ।33) vī̠rya̍-mpṛthi̠vī-mpṛ̍thi̠vīṃ vī̠rya̍ṃ vī̠rya̍-mpṛthi̠vīm ।34) pṛ̠thi̠vī manvanu̍ pṛthi̠vī-mpṛ̍thi̠vī manu̍ ।35) anu̠ vi vyanvanu̠ vi ।36) vyā̎rchCha dārchCha̠-dvi vyā̎rchChat ।37) ā̠rchCha̠-tta-ttadā̎rchCha dārchCha̠-ttat ।38) tadōṣa̍dhaya̠ ōṣa̍dhaya̠ sta-ttadōṣa̍dhayaḥ ।39) ōṣa̍dhayō vī̠rudhō̍ vī̠rudha̠ ōṣa̍dhaya̠ ōṣa̍dhayō vī̠rudha̍ḥ ।40) vī̠rudhō̍ 'bhava-nnabhavan. vī̠rudhō̍ vī̠rudhō̍ 'bhavann ।41) a̠bha̠va̠-nthsa sō̍ 'bhava-nnabhava̠-nthsaḥ ।42) sa pra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti̠gṃ̠ sa sa pra̠jāpa̍tim ।43) pra̠jāpa̍ti̠ mupōpa̍ pra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti̠ mupa̍ ।43) pra̠jāpa̍ti̠miti̍ pra̠jā - pa̠ti̠m ।44) upā̍dhāva dadhāva̠ dupōpā̍dhāvat ।45) a̠dhā̠va̠-dvṛ̠traṃ vṛ̠tra ma̍dhāva dadhāva-dvṛ̠tram ।46) vṛ̠tra-mmē̍ mē vṛ̠traṃ vṛ̠tra-mmē̎ ।47) mē̠ ja̠ghnuṣō̍ ja̠ghnuṣō̍ mē mē ja̠ghnuṣa̍ḥ ।48) ja̠ghnuṣa̍ indri̠ya mi̍ndri̠ya-ñja̠ghnuṣō̍ ja̠ghnuṣa̍ indri̠yam ।49) i̠ndri̠yaṃ vī̠rya̍ṃ vī̠rya̍ mindri̠ya mi̍ndri̠yaṃ vī̠rya̎m ।50) vī̠rya̍-mpṛthi̠vī-mpṛ̍thi̠vīṃ vī̠rya̍ṃ vī̠rya̍-mpṛthi̠vīm ।॥ 16 ॥ (50/53)
meaning
Jata recitation: the fires of the three sacred altars represent three aspects of Vishvarupa — Garhapatya, Ahavaniya, and Dakshinagni — burning with unified purpose.
verse 17
1) पृ॒थि॒वी मन्वनु॑ पृथि॒वी-म्पृ॑थि॒वी मनु॑ ।2) अनु॒ वि व्यन्वनु॒ वि ।3) व्या॑रदार॒-द्वि व्या॑रत् ।4) आ॒र॒-त्त-त्तदा॑र दार॒-त्तत् ।5) तदोष॑धय॒ ओष॑धय॒ स्त-त्तदोष॑धयः ।6) ओष॑धयो वी॒रुधो॑ वी॒रुध॒ ओष॑धय॒ ओष॑धयो वी॒रुधः॑ ।7) वी॒रुधो॑ ऽभूव-न्नभूवन्. वी॒रुधो॑ वी॒रुधो॑ ऽभूवन्न् ।8) अ॒भू॒व॒-न्निती त्य॑भूव-न्नभूव॒-न्निति॑ ।9) इति॒ स स इतीति॒ सः ।10) स प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति॒-स्स स प्र॒जाप॑तिः ।11) प्र॒जाप॑तिः प॒शू-न्प॒शू-न्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑तिः प॒शून् ।11) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।12) प॒शू न॑ब्रवी दब्रवी-त्प॒शू-न्प॒शू न॑ब्रवीत् ।13) अ॒ब्र॒वी॒ दे॒त दे॒त द॑ब्रवी दब्रवी दे॒तत् ।14) ए॒तद॑स्मा अस्मा ए॒त दे॒त द॑स्मै ।15) अ॒स्मै॒ सग्ं स म॑स्मा अस्मै॒ सम् ।16) स-न्न॑यत नयत॒ सग्ं स-न्न॑यत ।17) न॒य॒ते तीति॑ नयत नय॒ते ति॑ ।18) इति॒ त-त्तदितीति॒ तत् ।19) त-त्प॒शवः॑ प॒शव॒ स्त-त्त-त्प॒शवः॑ ।20) प॒शव॒ ओष॑धीभ्य॒ ओष॑धीभ्यः प॒शवः॑ प॒शव॒ ओष॑धीभ्यः ।21) ओष॑धी॒भ्यो ऽध्यध्योष॑धीभ्य॒ ओष॑धी॒भ्यो ऽधि॑ ।21) ओष॑धीभ्य॒ इत्योष॑धि - भ्यः॒ ।22) अध्या॒त्म-न्ना॒त्म-न्नध्य ध्या॒त्मन्न् ।23) आ॒त्म-न्थ्सग्ं स मा॒त्म-न्ना॒त्म-न्थ्सम् ।24) स म॑नय-न्ननय॒-न्थ्सग्ं स म॑नयन्न् ।25) अ॒न॒य॒-न्त-त्तद॑नय-न्ननय॒-न्तत् ।26) त-त्प्रति॒ प्रति॒ त-त्त-त्प्रति॑ ।27) प्रत्य॑दुह-न्नदुह॒-न्प्रति॒ प्रत्य॑दुहन्न् ।28) अ॒दु॒ह॒न्॒. य-द्यद॑दुह-न्नदुह॒न्॒. यत् ।29) य-थ्स॒मन॑य-न्थ्स॒मन॑य॒न्॒. य-द्य-थ्स॒मन॑यन्न् ।30) स॒मन॑य॒-न्त-त्त-थ्स॒मन॑य-न्थ्स॒मन॑य॒-न्तत् ।30) स॒मन॑य॒न्निति॑ सं - अन॑यन्न् ।31) त-थ्सा᳚न्ना॒य्यस्य॑ सान्ना॒य्यस्य॒ त-त्त-थ्सा᳚न्ना॒य्यस्य॑ ।32) सा॒न्ना॒य्यस्य॑ सान्नाय्य॒त्वग्ं सा᳚न्नाय्य॒त्वग्ं सा᳚न्ना॒य्यस्य॑ सान्ना॒य्यस्य॑ सान्नाय्य॒त्वम् ।32) सा॒न्ना॒य्यस्येति॑ सां - ना॒य्यस्य॑ ।33) सा॒न्ना॒य्य॒त्वं-यँ-द्य-थ्सा᳚न्नाय्य॒त्वग्ं सा᳚न्नाय्य॒त्वं-यँत् ।33) सा॒न्ना॒य्य॒त्वमिति॑ सान्नाय्य - त्वम् ।34) य-त्प्र॒त्यदु॑ह-न्प्र॒त्यदु॑ह॒न्॒. य-द्य-त्प्र॒त्यदु॑हन्न् ।35) प्र॒त्यदु॑ह॒-न्त-त्त-त्प्र॒त्यदु॑ह-न्प्र॒त्यदु॑ह॒-न्तत् ।35) प्र॒त्यदु॑ह॒न्निति॑ प्रति - अदु॑हन्न् ।36) त-त्प्र॑ति॒धुषः॑ प्रति॒धुष॒ स्त-त्त-त्प्र॑ति॒धुषः॑ ।37) प्र॒ति॒धुषः॑ प्रतिधु॒क्त्व-म्प्र॑तिधु॒क्त्व-म्प्र॑ति॒धुषः॑ प्रति॒धुषः॑ प्रतिधु॒क्त्वम् ।37) प्र॒ति॒धुष॒ इति॑ प्रति - धुषः॑ ।38) प्र॒ति॒धु॒क्त्वग्ं सग्ं स-म्प्र॑तिधु॒क्त्व-म्प्र॑तिधु॒क्त्वग्ं सम् ।38) प्र॒ति॒धु॒क्त्वमिति॑ प्रतिधुक् - त्वम् ।39) स म॑नैषुरनैषु॒-स्सग्ं स म॑नैषुः ।40) अ॒नै॒षुः॒ प्रति॒ प्रत्य॑नैषु रनैषुः॒ प्रति॑ ।41) प्रत्य॑धुक्ष-न्नधुक्ष॒-न्प्रति॒ प्रत्य॑धुक्षन्न् ।42) अ॒धु॒क्ष॒-न्न नाधु॑क्ष-न्नधुक्ष॒-न्न ।43) न तु तु न न तु ।44) तु मयि॒ मयि॒ तु तु मयि॑ ।45) मयि॑ श्रयते श्रयते॒ मयि॒ मयि॑ श्रयते ।46) श्र॒य॒त॒ इतीति॑ श्रयते श्रयत॒ इति॑ ।47) इत्य॑ब्रवी दब्रवी॒ दिती त्य॑ब्रवीत् ।48) अ॒ब्र॒वी॒ दे॒त दे॒त द॑ब्रवी दब्रवी दे॒तत् ।49) ए॒त द॑स्मा अस्मा ए॒त दे॒त द॑स्मै ।50) अ॒स्मै॒ शृ॒तग्ं शृ॒त म॑स्मा अस्मै शृ॒तम् ।॥ 17 ॥ (50/58)
1) pṛ̠thi̠vī manvanu̍ pṛthi̠vī-mpṛ̍thi̠vī manu̍ ।2) anu̠ vi vyanvanu̠ vi ।3) vyā̍radāra̠-dvi vyā̍rat ।4) ā̠ra̠-tta-ttadā̍ra dāra̠-ttat ।5) tadōṣa̍dhaya̠ ōṣa̍dhaya̠ sta-ttadōṣa̍dhayaḥ ।6) ōṣa̍dhayō vī̠rudhō̍ vī̠rudha̠ ōṣa̍dhaya̠ ōṣa̍dhayō vī̠rudha̍ḥ ।7) vī̠rudhō̍ 'bhūva-nnabhūvan. vī̠rudhō̍ vī̠rudhō̍ 'bhūvann ।8) a̠bhū̠va̠-nnitī tya̍bhūva-nnabhūva̠-nniti̍ ।9) iti̠ sa sa itīti̠ saḥ ।10) sa pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti̠-ssa sa pra̠jāpa̍tiḥ ।11) pra̠jāpa̍tiḥ pa̠śū-npa̠śū-npra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍tiḥ pa̠śūn ।11) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।12) pa̠śū na̍bravī dabravī-tpa̠śū-npa̠śū na̍bravīt ।13) a̠bra̠vī̠ dē̠ta dē̠ta da̍bravī dabravī dē̠tat ।14) ē̠tada̍smā asmā ē̠ta dē̠ta da̍smai ।15) a̠smai̠ sagṃ sa ma̍smā asmai̠ sam ।16) sa-nna̍yata nayata̠ sagṃ sa-nna̍yata ।17) na̠ya̠tē tīti̍ nayata naya̠tē ti̍ ।18) iti̠ ta-ttaditīti̠ tat ।19) ta-tpa̠śava̍ḥ pa̠śava̠ sta-tta-tpa̠śava̍ḥ ।20) pa̠śava̠ ōṣa̍dhībhya̠ ōṣa̍dhībhyaḥ pa̠śava̍ḥ pa̠śava̠ ōṣa̍dhībhyaḥ ।21) ōṣa̍dhī̠bhyō 'dhyadhyōṣa̍dhībhya̠ ōṣa̍dhī̠bhyō 'dhi̍ ।21) ōṣa̍dhībhya̠ ityōṣa̍dhi - bhya̠ḥ ।22) adhyā̠tma-nnā̠tma-nnadhya dhyā̠tmann ।23) ā̠tma-nthsagṃ sa mā̠tma-nnā̠tma-nthsam ।24) sa ma̍naya-nnanaya̠-nthsagṃ sa ma̍nayann ।25) a̠na̠ya̠-nta-ttada̍naya-nnanaya̠-ntat ।26) ta-tprati̠ prati̠ ta-tta-tprati̍ ।27) pratya̍duha-nnaduha̠-nprati̠ pratya̍duhann ।28) a̠du̠ha̠n̠. ya-dyada̍duha-nnaduha̠n̠. yat ।29) ya-thsa̠mana̍ya-nthsa̠mana̍ya̠n̠. ya-dya-thsa̠mana̍yann ।30) sa̠mana̍ya̠-nta-tta-thsa̠mana̍ya-nthsa̠mana̍ya̠-ntat ।30) sa̠mana̍ya̠nniti̍ saṃ - ana̍yann ।31) ta-thsā̎nnā̠yyasya̍ sānnā̠yyasya̠ ta-tta-thsā̎nnā̠yyasya̍ ।32) sā̠nnā̠yyasya̍ sānnāyya̠tvagṃ sā̎nnāyya̠tvagṃ sā̎nnā̠yyasya̍ sānnā̠yyasya̍ sānnāyya̠tvam ।32) sā̠nnā̠yyasyēti̍ sāṃ - nā̠yyasya̍ ।33) sā̠nnā̠yya̠tvaṃ ya-dya-thsā̎nnāyya̠tvagṃ sā̎nnāyya̠tvaṃ yat ।33) sā̠nnā̠yya̠tvamiti̍ sānnāyya - tvam ।34) ya-tpra̠tyadu̍ha-npra̠tyadu̍ha̠n̠. ya-dya-tpra̠tyadu̍hann ।35) pra̠tyadu̍ha̠-nta-tta-tpra̠tyadu̍ha-npra̠tyadu̍ha̠-ntat ।35) pra̠tyadu̍ha̠nniti̍ prati - adu̍hann ।36) ta-tpra̍ti̠dhuṣa̍ḥ prati̠dhuṣa̠ sta-tta-tpra̍ti̠dhuṣa̍ḥ ।37) pra̠ti̠dhuṣa̍ḥ pratidhu̠ktva-mpra̍tidhu̠ktva-mpra̍ti̠dhuṣa̍ḥ prati̠dhuṣa̍ḥ pratidhu̠ktvam ।37) pra̠ti̠dhuṣa̠ iti̍ prati - dhuṣa̍ḥ ।38) pra̠ti̠dhu̠ktvagṃ sagṃ sa-mpra̍tidhu̠ktva-mpra̍tidhu̠ktvagṃ sam ।38) pra̠ti̠dhu̠ktvamiti̍ pratidhuk - tvam ।39) sa ma̍naiṣuranaiṣu̠-ssagṃ sa ma̍naiṣuḥ ।40) a̠nai̠ṣu̠ḥ prati̠ pratya̍naiṣu ranaiṣu̠ḥ prati̍ ।41) pratya̍dhukṣa-nnadhukṣa̠-nprati̠ pratya̍dhukṣann ।42) a̠dhu̠kṣa̠-nna nādhu̍kṣa-nnadhukṣa̠-nna ।43) na tu tu na na tu ।44) tu mayi̠ mayi̠ tu tu mayi̍ ।45) mayi̍ śrayatē śrayatē̠ mayi̠ mayi̍ śrayatē ।46) śra̠ya̠ta̠ itīti̍ śrayatē śrayata̠ iti̍ ।47) itya̍bravī dabravī̠ ditī tya̍bravīt ।48) a̠bra̠vī̠ dē̠ta dē̠ta da̍bravī dabravī dē̠tat ।49) ē̠ta da̍smā asmā ē̠ta dē̠ta da̍smai ।50) a̠smai̠ śṛ̠tagṃ śṛ̠ta ma̍smā asmai śṛ̠tam ।॥ 17 ॥ (50/58)
meaning
Jata recitation: from Vishvarupa's body the metres of the Vedas were fashioned — Gayatri, Tristubh, and Jagati — each vibrating with creative power.
verse 18
1) शृ॒त-ङ्कु॑रुत कुरुत शृ॒तग्ं शृ॒त-ङ्कु॑रुत ।2) कु॒रु॒ते तीति॑ कुरुत कुरु॒ते ति॑ ।3) इत्य॑ब्रवी दब्रवी॒ दिती त्य॑ब्रवीत् ।4) अ॒ब्र॒वी॒-त्त-त्तद॑ब्रवी दब्रवी॒-त्तत् ।5) तद॑स्मा अस्मै॒ त-त्तद॑स्मै ।6) अ॒स्मै॒ शृ॒तग्ं शृ॒त म॑स्मा अस्मै शृ॒तम् ।7) शृ॒त म॑कुर्व-न्नकुर्व-ञ्छृ॒तग्ं शृ॒त म॑कुर्वन्न् ।8) अ॒कु॒र्व॒-न्नि॒न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य म॑कुर्व-न्नकुर्व-न्निन्द्रि॒यम् ।9) इ॒न्द्रि॒यं-वाँव वावे न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒यं-वाँव ।10) वावास्मि॑-न्नस्मि॒न्॒. वाव वावास्मिन्न्॑ ।11) अ॒स्मि॒न् वी॒र्यं॑-वीँ॒र्य॑ मस्मि-न्नस्मिन् वी॒र्य᳚म् ।12) वी॒र्य॑-न्त-त्त-द्वी॒र्यं॑-वीँ॒र्य॑-न्तत् ।13) तद॑श्रय-न्नश्रय॒-न्त-त्तद॑श्रयन्न् ।14) अ॒श्र॒य॒-न्त-त्तद॑श्रय-न्नश्रय॒-न्तत् ।15) तच् छृ॒तस्य॑ शृ॒तस्य॒ त-त्तच् छृ॒तस्य॑ ।16) शृ॒तस्य॑ शृत॒त्वग्ं शृ॑त॒त्वग्ं शृ॒तस्य॑ शृ॒तस्य॑ शृत॒त्वम् ।17) शृ॒त॒त्वग्ं सग्ं सग्ं शृ॑त॒त्वग्ं शृ॑त॒त्वग्ं सम् ।17) शृ॒त॒त्वमिति॑ शृत - त्वम् ।18) स म॑नैषु रनैषु॒-स्सग्ं स म॑नैषुः ।19) अ॒नै॒षुः॒ प्रति॒ प्रत्य॑नैषु रनैषुः॒ प्रति॑ ।20) प्रत्य॑धुक्ष-न्नधुक्ष॒-न्प्रति॒ प्रत्य॑धुक्षन्न् ।21) अ॒धु॒क्ष॒-ञ्छृ॒तग्ं शृ॒त म॑धुक्ष-न्नधुक्ष-ञ्छृ॒तम् ।22) शृ॒त म॑क्र-न्नक्र-ञ्छृ॒तग्ं शृ॒त म॑क्रन्न् ।23) अ॒क्र॒-न्न नाक्र॑-न्नक्र॒-न्न ।24) न तु तु न न तु ।25) तु मा॑ मा॒ तु तु मा᳚ ।26) मा॒ धि॒नो॒ति॒ धि॒नो॒ति॒ मा॒ मा॒ धि॒नो॒ति॒ ।27) धि॒नो॒तीतीति॑ धिनोति धिनो॒तीति॑ ।28) इत्य॑ब्रवी दब्रवी॒ दिती त्य॑ब्रवीत् ।29) अ॒ब्र॒वी॒ दे॒त दे॒त द॑ब्रवी दब्रवी दे॒तत् ।30) ए॒तद॑स्मा अस्मा ए॒त दे॒त द॑स्मै ।31) अ॒स्मै॒ दधि॒ दध्य॑स्मा अस्मै॒ दधि॑ ।32) दधि॑ कुरुत कुरुत॒ दधि॒ दधि॑ कुरुत ।33) कु॒रु॒ते तीति॑ कुरुत कुरु॒ते ति॑ ।34) इत्य॑ब्रवी दब्रवी॒ दिती त्य॑ब्रवीत् ।35) अ॒ब्र॒वी॒-त्त-त्तद॑ब्रवी दब्रवी॒-त्तत् ।36) तद॑स्मा अस्मै॒ त-त्तद॑स्मै ।37) अ॒स्मै॒ दधि॒ दध्य॑स्मा अस्मै॒ दधि॑ ।38) दध्य॑कुर्व-न्नकुर्व॒-न्दधि॒ दध्य॑कुर्वन्न् ।39) अ॒कु॒र्व॒-न्त-त्तद॑कुर्व-न्नकुर्व॒-न्तत् ।40) तदे॑न मेन॒-न्त-त्तदे॑नम् ।41) ए॒न॒ म॒धि॒नो॒ द॒धि॒नो॒ दे॒न॒ मे॒न॒ म॒धि॒नो॒त् ।42) अ॒धि॒नो॒-त्त-त्तद॑धिनो दधिनो॒-त्तत् ।43) त-द्द॒द्ध्नो द॒द्ध्न स्त-त्त-द्द॒द्ध्नः ।44) द॒द्ध्नो द॑धि॒त्व-न्द॑धि॒त्व-न्द॒द्ध्नो द॒द्ध्नो द॑धि॒त्वम् ।45) द॒धि॒त्व-म्ब्र॑ह्मवा॒दिनो᳚ ब्रह्मवा॒दिनो॑ दधि॒त्व-न्द॑धि॒त्व-म्ब्र॑ह्मवा॒दिनः॑ ।45) द॒धि॒त्वमिति॑ दधि - त्वम् ।46) ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति वदन्ति ब्रह्मवा॒दिनो᳚ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति ।46) ब्र॒ह्म॒वा॒दिन॒ इति॑ ब्रह्म - वा॒दिनः॑ ।47) व॒द॒न्ति॒ द॒द्ध्नो द॒द्ध्नो व॑दन्ति वदन्ति द॒द्ध्नः ।48) द॒द्ध्नः पूर्व॑स्य॒ पूर्व॑स्य द॒द्ध्नो द॒द्ध्नः पूर्व॑स्य ।49) पूर्व॑स्याव॒देय॑ मव॒देय॒-म्पूर्व॑स्य॒ पूर्व॑स्याव॒देय᳚म् ।50) अ॒व॒देय॒-न्दधि॒ दध्य॑व॒देय॑ मव॒देय॒-न्दधि॑ ।50) अ॒व॒देय॒मित्य॑व - देय᳚म् ।॥ 18 ॥ (50/54)
1) śṛ̠ta-ṅku̍ruta kuruta śṛ̠tagṃ śṛ̠ta-ṅku̍ruta ।2) ku̠ru̠tē tīti̍ kuruta kuru̠tē ti̍ ।3) itya̍bravī dabravī̠ ditī tya̍bravīt ।4) a̠bra̠vī̠-tta-ttada̍bravī dabravī̠-ttat ।5) tada̍smā asmai̠ ta-ttada̍smai ।6) a̠smai̠ śṛ̠tagṃ śṛ̠ta ma̍smā asmai śṛ̠tam ।7) śṛ̠ta ma̍kurva-nnakurva-ñChṛ̠tagṃ śṛ̠ta ma̍kurvann ।8) a̠ku̠rva̠-nni̠ndri̠ya mi̍ndri̠ya ma̍kurva-nnakurva-nnindri̠yam ।9) i̠ndri̠yaṃ vāva vāvē ndri̠ya mi̍ndri̠yaṃ vāva ।10) vāvāsmi̍-nnasmi̠n̠. vāva vāvāsminn̍ ।11) a̠smi̠n vī̠rya̍ṃ vī̠rya̍ masmi-nnasmin vī̠rya̎m ।12) vī̠rya̍-nta-tta-dvī̠rya̍ṃ vī̠rya̍-ntat ।13) tada̍śraya-nnaśraya̠-nta-ttada̍śrayann ।14) a̠śra̠ya̠-nta-ttada̍śraya-nnaśraya̠-ntat ।15) tach Chṛ̠tasya̍ śṛ̠tasya̠ ta-ttach Chṛ̠tasya̍ ।16) śṛ̠tasya̍ śṛta̠tvagṃ śṛ̍ta̠tvagṃ śṛ̠tasya̍ śṛ̠tasya̍ śṛta̠tvam ।17) śṛ̠ta̠tvagṃ sagṃ sagṃ śṛ̍ta̠tvagṃ śṛ̍ta̠tvagṃ sam ।17) śṛ̠ta̠tvamiti̍ śṛta - tvam ।18) sa ma̍naiṣu ranaiṣu̠-ssagṃ sa ma̍naiṣuḥ ।19) a̠nai̠ṣu̠ḥ prati̠ pratya̍naiṣu ranaiṣu̠ḥ prati̍ ।20) pratya̍dhukṣa-nnadhukṣa̠-nprati̠ pratya̍dhukṣann ।21) a̠dhu̠kṣa̠-ñChṛ̠tagṃ śṛ̠ta ma̍dhukṣa-nnadhukṣa-ñChṛ̠tam ।22) śṛ̠ta ma̍kra-nnakra-ñChṛ̠tagṃ śṛ̠ta ma̍krann ।23) a̠kra̠-nna nākra̍-nnakra̠-nna ।24) na tu tu na na tu ।25) tu mā̍ mā̠ tu tu mā̎ ।26) mā̠ dhi̠nō̠ti̠ dhi̠nō̠ti̠ mā̠ mā̠ dhi̠nō̠ti̠ ।27) dhi̠nō̠tītīti̍ dhinōti dhinō̠tīti̍ ।28) itya̍bravī dabravī̠ ditī tya̍bravīt ।29) a̠bra̠vī̠ dē̠ta dē̠ta da̍bravī dabravī dē̠tat ।30) ē̠tada̍smā asmā ē̠ta dē̠ta da̍smai ।31) a̠smai̠ dadhi̠ dadhya̍smā asmai̠ dadhi̍ ।32) dadhi̍ kuruta kuruta̠ dadhi̠ dadhi̍ kuruta ।33) ku̠ru̠tē tīti̍ kuruta kuru̠tē ti̍ ।34) itya̍bravī dabravī̠ ditī tya̍bravīt ।35) a̠bra̠vī̠-tta-ttada̍bravī dabravī̠-ttat ।36) tada̍smā asmai̠ ta-ttada̍smai ।37) a̠smai̠ dadhi̠ dadhya̍smā asmai̠ dadhi̍ ।38) dadhya̍kurva-nnakurva̠-ndadhi̠ dadhya̍kurvann ।39) a̠ku̠rva̠-nta-ttada̍kurva-nnakurva̠-ntat ।40) tadē̍na mēna̠-nta-ttadē̍nam ।41) ē̠na̠ ma̠dhi̠nō̠ da̠dhi̠nō̠ dē̠na̠ mē̠na̠ ma̠dhi̠nō̠t ।42) a̠dhi̠nō̠-tta-ttada̍dhinō dadhinō̠-ttat ।43) ta-dda̠ddhnō da̠ddhna sta-tta-dda̠ddhnaḥ ।44) da̠ddhnō da̍dhi̠tva-nda̍dhi̠tva-nda̠ddhnō da̠ddhnō da̍dhi̠tvam ।45) da̠dhi̠tva-mbra̍hmavā̠dinō̎ brahmavā̠dinō̍ dadhi̠tva-nda̍dhi̠tva-mbra̍hmavā̠dina̍ḥ ।45) da̠dhi̠tvamiti̍ dadhi - tvam ।46) bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti vadanti brahmavā̠dinō̎ brahmavā̠dinō̍ vadanti ।46) bra̠hma̠vā̠dina̠ iti̍ brahma - vā̠dina̍ḥ ।47) va̠da̠nti̠ da̠ddhnō da̠ddhnō va̍danti vadanti da̠ddhnaḥ ।48) da̠ddhnaḥ pūrva̍sya̠ pūrva̍sya da̠ddhnō da̠ddhnaḥ pūrva̍sya ।49) pūrva̍syāva̠dēya̍ mava̠dēya̠-mpūrva̍sya̠ pūrva̍syāva̠dēya̎m ।50) a̠va̠dēya̠-ndadhi̠ dadhya̍va̠dēya̍ mava̠dēya̠-ndadhi̍ ।50) a̠va̠dēya̠mitya̍va - dēya̎m ।॥ 18 ॥ (50/54)
meaning
Jata recitation: the gods, having obtained their shares of the cosmic body of Vishvarupa, established the sacred order of sacrifice that sustains the universe.
verse 19
1) दधि॒ हि हि दधि॒ दधि॒ हि ।2) हि पूर्व॒-म्पूर्व॒ग्ं॒ हि हि पूर्व᳚म् ।3) पूर्व॑-ङ्क्रि॒यते᳚ क्रि॒यते॒ पूर्व॒-म्पूर्व॑-ङ्क्रि॒यते᳚ ।4) क्रि॒यत॒ इतीति॑ क्रि॒यते᳚ क्रि॒यत॒ इति॑ ।5) इत्यना॑दृ॒त्या ना॑दृ॒त्ये तीत्यना॑दृत्य ।6) अना॑दृत्य॒ त-त्तदना॑दृ॒त्या ना॑दृत्य॒ तत् ।6) अना॑दृ॒त्येत्यना᳚ - दृ॒त्य॒ ।7) तच्छृ॒तस्य॑ शृ॒तस्य॒ त-त्तच्छृ॒तस्य॑ ।8) शृ॒तस्यै॒वैव शृ॒तस्य॑ शृ॒तस्यै॒व ।9) ए॒व पूर्व॑स्य॒ पूर्व॑स्यै॒वैव पूर्व॑स्य ।10) पूर्व॒स्यावाव॒ पूर्व॑स्य॒ पूर्व॒स्याव॑ ।11) अव॑ द्ये-द्द्ये॒दवाव॑ द्येत् ।12) द्ये॒दि॒न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-न्द्ये᳚-द्द्येदिन्द्रि॒यम् ।13) इ॒न्द्रि॒य मे॒वैवे न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य मे॒व ।14) ए॒वास्मि॑-न्नस्मि-न्ने॒वैवास्मिन्न्॑ ।15) अ॒स्मि॒न् वी॒र्यं॑-वीँ॒र्य॑ मस्मि-न्नस्मिन् वी॒र्य᳚म् ।16) वी॒र्यग्ग्॑ श्रि॒त्वा श्रि॒त्वा वी॒र्यं॑-वीँ॒र्यग्ग्॑ श्रि॒त्वा ।17) श्रि॒त्वा द॒द्ध्ना द॒द्ध्ना श्रि॒त्वा श्रि॒त्वा द॒द्ध्ना ।18) द॒द्ध्नो परि॑ष्टा दु॒परि॑ष्टा-द्द॒द्ध्ना द॒द्ध्नो परि॑ष्टात् ।19) उ॒परि॑ष्टा-द्धिनोति धिनो त्यु॒परि॑ष्टा दु॒परि॑ष्टा-द्धिनोति ।20) धि॒नो॒ति॒ य॒था॒पू॒र्वं-यँ॑थापू॒र्व-न्धि॑नोति धिनोति यथापू॒र्वम् ।21) य॒था॒पू॒र्व मुपोप॑ यथापू॒र्वं-यँ॑थापू॒र्व मुप॑ ।21) य॒था॒पू॒र्वमिति॑ यथा - पू॒र्वम् ।22) उपै᳚त्ये॒त्युपोपै॑ति ।23) ए॒ति॒ य-द्यदे᳚त्येति॒ यत् ।24) य-त्पू॒तीकैः᳚ पू॒तीकै॒-र्य-द्य-त्पू॒तीकैः᳚ ।25) पू॒तीकै᳚-र्वा वा पू॒तीकैः᳚ पू॒तीकै᳚-र्वा ।26) वा॒ प॒र्ण॒व॒ल्कैः प॑र्णव॒ल्कै-र्वा॑ वा पर्णव॒ल्कैः ।27) प॒र्ण॒व॒ल्कै-र्वा॑ वा पर्णव॒ल्कैः प॑र्णव॒ल्कै-र्वा᳚ ।27) प॒र्ण॒व॒ल्कैरिति॑ पर्ण - व॒ल्कैः ।28) वा॒ ऽऽत॒ञ्च्या दा॑त॒ञ्च्या-द्वा॑ वा ऽऽत॒ञ्च्यात् ।29) आ॒त॒ञ्च्या-थ्सौ॒म्यग्ं सौ॒म्य मा॑त॒ञ्च्या दा॑त॒ञ्च्या-थ्सौ॒म्यम् ।29) आ॒त॒ञ्च्यादित्या᳚ - त॒ञ्च्यात् ।30) सौ॒म्य-न्त-त्त-थ्सौ॒म्यग्ं सौ॒म्य-न्तत् ।31) त-द्य-द्य-त्त-त्त-द्यत् ।32) य-त्क्व॑लैः॒ क्व॑लै॒-र्य-द्य-त्क्व॑लैः ।33) क्व॑लै राक्ष॒सग्ं रा᳚क्ष॒स-ङ्क्व॑लैः॒ क्व॑लै राक्ष॒सम् ।34) रा॒क्ष॒स-न्त-त्त-द्रा᳚क्ष॒सग्ं रा᳚क्ष॒स-न्तत् ।35) त-द्य-द्य-त्त-त्त-द्यत् ।36) य-त्त॑ण्डु॒लै स्त॑ण्डु॒लै-र्य-द्य-त्त॑ण्डु॒लैः ।37) त॒ण्डु॒लै-र्वै᳚श्वदे॒वं-वैँ᳚श्वदे॒व-न्त॑ण्डु॒लै स्त॑ण्डु॒लै-र्वै᳚श्वदे॒वम् ।38) वै॒श्व॒दे॒व-न्त-त्त-द्वै᳚श्वदे॒वं-वैँ᳚श्वदे॒व-न्तत् ।38) वै॒श्व॒दे॒वमिति॑ वैश्व - दे॒वम् ।39) त-द्य-द्य-त्त-त्त-द्यत् ।40) यदा॒तञ्च॑नेना॒ तञ्च॑नेन॒ य-द्यदा॒तञ्च॑नेन ।41) आ॒तञ्च॑नेन मानु॒ष-म्मा॑नु॒ष मा॒तञ्च॑नेना॒ तञ्च॑नेन मानु॒षम् ।41) आ॒तञ्च॑ने॒नेत्या᳚ - तञ्च॑नेन ।42) मा॒नु॒ष-न्त-त्त-न्मा॑नु॒ष-म्मा॑नु॒ष-न्तत् ।43) त-द्य-द्य-त्त-त्त-द्यत् ।44) य-द्द॒द्ध्ना द॒द्ध्ना य-द्य-द्द॒द्ध्ना ।45) द॒द्ध्ना त-त्त-द्द॒द्ध्ना द॒द्ध्ना तत् ।46) त-थ्सेन्द्र॒ग्ं॒ सेन्द्र॒-न्त-त्त-थ्सेन्द्र᳚म् ।47) सेन्द्र॑-न्द॒द्ध्ना द॒द्ध्ना सेन्द्र॒ग्ं॒ सेन्द्र॑-न्द॒द्ध्ना ।47) सेन्द्र॒मिति॒ स - इ॒न्द्र॒म् ।48) द॒द्ध्ना ऽऽत॑नक्ति तन॒क्त्या द॒द्ध्ना द॒द्ध्ना ऽऽत॑नक्ति ।49) आ त॑नक्ति तन॒क्त्या त॑नक्ति ।50) त॒न॒क्ति॒ से॒न्द्र॒त्वाय॑ सेन्द्र॒त्वाय॑ तनक्ति तनक्ति सेन्द्र॒त्वाय॑ ।॥ 19 ॥ (50/57)
1) dadhi̠ hi hi dadhi̠ dadhi̠ hi ।2) hi pūrva̠-mpūrva̠gṃ̠ hi hi pūrva̎m ।3) pūrva̍-ṅkri̠yatē̎ kri̠yatē̠ pūrva̠-mpūrva̍-ṅkri̠yatē̎ ।4) kri̠yata̠ itīti̍ kri̠yatē̎ kri̠yata̠ iti̍ ।5) ityanā̍dṛ̠tyā nā̍dṛ̠tyē tītyanā̍dṛtya ।6) anā̍dṛtya̠ ta-ttadanā̍dṛ̠tyā nā̍dṛtya̠ tat ।6) anā̍dṛ̠tyētyanā̎ - dṛ̠tya̠ ।7) tachChṛ̠tasya̍ śṛ̠tasya̠ ta-ttachChṛ̠tasya̍ ।8) śṛ̠tasyai̠vaiva śṛ̠tasya̍ śṛ̠tasyai̠va ।9) ē̠va pūrva̍sya̠ pūrva̍syai̠vaiva pūrva̍sya ।10) pūrva̠syāvāva̠ pūrva̍sya̠ pūrva̠syāva̍ ।11) ava̍ dyē-ddyē̠davāva̍ dyēt ।12) dyē̠di̠ndri̠ya mi̍ndri̠ya-ndyē̎-ddyēdindri̠yam ।13) i̠ndri̠ya mē̠vaivē ndri̠ya mi̍ndri̠ya mē̠va ।14) ē̠vāsmi̍-nnasmi-nnē̠vaivāsminn̍ ।15) a̠smi̠n vī̠rya̍ṃ vī̠rya̍ masmi-nnasmin vī̠rya̎m ।16) vī̠ryagg̍ śri̠tvā śri̠tvā vī̠rya̍ṃ vī̠ryagg̍ śri̠tvā ।17) śri̠tvā da̠ddhnā da̠ddhnā śri̠tvā śri̠tvā da̠ddhnā ।18) da̠ddhnō pari̍ṣṭā du̠pari̍ṣṭā-dda̠ddhnā da̠ddhnō pari̍ṣṭāt ।19) u̠pari̍ṣṭā-ddhinōti dhinō tyu̠pari̍ṣṭā du̠pari̍ṣṭā-ddhinōti ।20) dhi̠nō̠ti̠ ya̠thā̠pū̠rvaṃ ya̍thāpū̠rva-ndhi̍nōti dhinōti yathāpū̠rvam ।21) ya̠thā̠pū̠rva mupōpa̍ yathāpū̠rvaṃ ya̍thāpū̠rva mupa̍ ।21) ya̠thā̠pū̠rvamiti̍ yathā - pū̠rvam ।22) upai̎tyē̠tyupōpai̍ti ।23) ē̠ti̠ ya-dyadē̎tyēti̠ yat ।24) ya-tpū̠tīkai̎ḥ pū̠tīkai̠-rya-dya-tpū̠tīkai̎ḥ ।25) pū̠tīkai̎-rvā vā pū̠tīkai̎ḥ pū̠tīkai̎-rvā ।26) vā̠ pa̠rṇa̠va̠lkaiḥ pa̍rṇava̠lkai-rvā̍ vā parṇava̠lkaiḥ ।27) pa̠rṇa̠va̠lkai-rvā̍ vā parṇava̠lkaiḥ pa̍rṇava̠lkai-rvā̎ ।27) pa̠rṇa̠va̠lkairiti̍ parṇa - va̠lkaiḥ ।28) vā̠ ''ta̠ñchyā dā̍ta̠ñchyā-dvā̍ vā ''ta̠ñchyāt ।29) ā̠ta̠ñchyā-thsau̠myagṃ sau̠mya mā̍ta̠ñchyā dā̍ta̠ñchyā-thsau̠myam ।29) ā̠ta̠ñchyādityā̎ - ta̠ñchyāt ।30) sau̠mya-nta-tta-thsau̠myagṃ sau̠mya-ntat ।31) ta-dya-dya-tta-tta-dyat ।32) ya-tkva̍lai̠ḥ kva̍lai̠-rya-dya-tkva̍laiḥ ।33) kva̍lai rākṣa̠sagṃ rā̎kṣa̠sa-ṅkva̍lai̠ḥ kva̍lai rākṣa̠sam ।34) rā̠kṣa̠sa-nta-tta-drā̎kṣa̠sagṃ rā̎kṣa̠sa-ntat ।35) ta-dya-dya-tta-tta-dyat ।36) ya-tta̍ṇḍu̠lai sta̍ṇḍu̠lai-rya-dya-tta̍ṇḍu̠laiḥ ।37) ta̠ṇḍu̠lai-rvai̎śvadē̠vaṃ vai̎śvadē̠va-nta̍ṇḍu̠lai sta̍ṇḍu̠lai-rvai̎śvadē̠vam ।38) vai̠śva̠dē̠va-nta-tta-dvai̎śvadē̠vaṃ vai̎śvadē̠va-ntat ।38) vai̠śva̠dē̠vamiti̍ vaiśva - dē̠vam ।39) ta-dya-dya-tta-tta-dyat ।40) yadā̠tañcha̍nēnā̠ tañcha̍nēna̠ ya-dyadā̠tañcha̍nēna ।41) ā̠tañcha̍nēna mānu̠ṣa-mmā̍nu̠ṣa mā̠tañcha̍nēnā̠ tañcha̍nēna mānu̠ṣam ।41) ā̠tañcha̍nē̠nētyā̎ - tañcha̍nēna ।42) mā̠nu̠ṣa-nta-tta-nmā̍nu̠ṣa-mmā̍nu̠ṣa-ntat ।43) ta-dya-dya-tta-tta-dyat ।44) ya-dda̠ddhnā da̠ddhnā ya-dya-dda̠ddhnā ।45) da̠ddhnā ta-tta-dda̠ddhnā da̠ddhnā tat ।46) ta-thsēndra̠gṃ̠ sēndra̠-nta-tta-thsēndra̎m ।47) sēndra̍-nda̠ddhnā da̠ddhnā sēndra̠gṃ̠ sēndra̍-nda̠ddhnā ।47) sēndra̠miti̠ sa - i̠ndra̠m ।48) da̠ddhnā ''ta̍nakti tana̠ktyā da̠ddhnā da̠ddhnā ''ta̍nakti ।49) ā ta̍nakti tana̠ktyā ta̍nakti ।50) ta̠na̠kti̠ sē̠ndra̠tvāya̍ sēndra̠tvāya̍ tanakti tanakti sēndra̠tvāya̍ ।॥ 19 ॥ (50/57)
meaning
Jata recitation: this mantra establishes the relationship between the yajamana and Vishvarupa, granting the sacrificer a share in the universal abundance.
verse 20
1) से॒न्द्र॒त्वाया᳚ ग्निहोत्रोच्छेष॒ण म॑ग्निहोत्रोच्छेष॒णग्ं से᳚न्द्र॒त्वाय॑ सेन्द्र॒त्वाया᳚ ग्निहोत्रोच्छेष॒णम् ।1) से॒न्द्र॒त्वायेति॑ सेन्द्र - त्वाय॑ ।2) अ॒ग्नि॒हो॒त्रो॒च्छे॒ष॒ण म॒भ्यात॑न-क्त्य॒भ्यात॑न-क्त्यग्निहोत्रोच्छेष॒ण म॑ग्निहोत्रोच्छेष॒ण म॒भ्यात॑नक्ति ।2) अ॒ग्नि॒हो॒त्रो॒च्छे॒ष॒णमित्य॑ग्निहोत्र - उ॒च्छे॒ष॒णम् ।3) अ॒भ्यात॑नक्ति य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्या॒ भ्यात॑न-क्त्य॒भ्यात॑नक्ति य॒ज्ञस्य॑ ।3) अ॒भ्यात॑न॒क्तीत्य॑भि - आत॑नक्ति ।4) य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै॒ सन्त॑त्यै य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै ।5) सन्त॑त्या॒ इन्द्र॒ इन्द्र॒-स्सन्त॑त्यै॒ सन्त॑त्या॒ इन्द्रः॑ ।5) सन्त॑त्या॒ इति॒ सं - त॒त्यै॒ ।6) इन्द्रो॑ वृ॒त्रं-वृँ॒त्र मिन्द्र॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम् ।7) वृ॒त्रग्ं ह॒त्वा ह॒त्वा वृ॒त्रं-वृँ॒त्रग्ं ह॒त्वा ।8) ह॒त्वा परा॒-म्पराग्ं॑ ह॒त्वा ह॒त्वा परा᳚म् ।9) परा᳚-म्परा॒वत॑-म्परा॒वत॒-म्परा॒-म्परा᳚-म्परा॒वत᳚म् ।10) प॒रा॒वत॑ मगच्छ दगच्छ-त्परा॒वत॑-म्परा॒वत॑ मगच्छत् ।10) प॒रा॒वत॒मिति॑ परा - वत᳚म् ।11) अ॒ग॒च्छ॒ दपापा॑गच्छ दगच्छ॒दप॑ ।12) अपा॑राध मराध॒ मपापा॑राधम् ।13) अ॒रा॒ध॒ मितीत्य॑राध मराध॒ मिति॑ ।14) इति॒ मन्य॑मानो॒ मन्य॑मान॒ इतीति॒ मन्य॑मानः ।15) मन्य॑मान॒ स्त-न्त-म्मन्य॑मानो॒ मन्य॑मान॒ स्तम् ।16) त-न्दे॒वता॑ दे॒वता॒ स्त-न्त-न्दे॒वताः᳚ ।17) दे॒वताः॒ प्रैष॒-म्प्रैष॑-न्दे॒वता॑ दे॒वताः॒ प्रैष᳚म् ।18) प्रैष॑ मैच्छ-न्नैच्छ॒-न्प्रैष॒-म्प्रैष॑ मैच्छन्न् ।18) प्रैष॒मिति॑ प्र - एष᳚म् ।19) ऐ॒च्छ॒-न्थ्स स ऐ᳚च्छ-न्नैच्छ॒-न्थ्सः ।20) सो᳚ ऽब्रवी दब्रवी॒-थ्स सो᳚ ऽब्रवीत् ।21) अ॒ब्र॒वी॒-त्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति रब्रवी दब्रवी-त्प्र॒जाप॑तिः ।22) प्र॒जाप॑ति॒-र्यो यः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति॒-र्यः ।22) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।23) यः प्र॑थ॒मः प्र॑थ॒मो यो यः प्र॑थ॒मः ।24) प्र॒थ॒मो॑ ऽनुवि॒न्द त्य॑नुवि॒न्दति॑ प्रथ॒मः प्र॑थ॒मो॑ ऽनुवि॒न्दति॑ ।25) अ॒नु॒वि॒न्दति॒ तस्य॒ तस्या॑नुवि॒न्द त्य॑नुवि॒न्दति॒ तस्य॑ ।25) अ॒नु॒वि॒न्दतीत्य॑नु - वि॒न्दति॑ ।26) तस्य॑ प्रथ॒म-म्प्र॑थ॒म-न्तस्य॒ तस्य॑ प्रथ॒मम् ।27) प्र॒थ॒म-म्भा॑ग॒धेय॑-म्भाग॒धेय॑-म्प्रथ॒म-म्प्र॑थ॒म-म्भा॑ग॒धेय᳚म् ।28) भा॒ग॒धेय॒ मितीति॑ भाग॒धेय॑-म्भाग॒धेय॒ मिति॑ ।28) भा॒ग॒धेय॒मिति॑ भाग - धेय᳚म् ।29) इति॒ त-न्त मितीति॒ तम् ।30) त-म्पि॒तरः॑ पि॒तर॒ स्त-न्त-म्पि॒तरः॑ ।31) पि॒तरो ऽन्वनु॑ पि॒तरः॑ पि॒तरो ऽनु॑ ।32) अन्व॑विन्द-न्नविन्द॒-न्नन्वन्व॑विन्दन्न् ।33) अ॒वि॒न्द॒-न्तस्मा॒-त्तस्मा॑ दविन्द-न्नविन्द॒-न्तस्मा᳚त् ।34) तस्मा᳚-त्पि॒तृभ्यः॑ पि॒तृभ्य॒ स्तस्मा॒-त्तस्मा᳚-त्पि॒तृभ्यः॑ ।35) पि॒तृभ्यः॑ पूर्वे॒द्युः पू᳚र्वे॒द्युः पि॒तृभ्यः॑ पि॒तृभ्यः॑ पूर्वे॒द्युः ।35) पि॒तृभ्य॒ इति॑ पि॒तृ - भ्यः॒ ।36) पू॒र्वे॒द्युः क्रि॑यते क्रियते पूर्वे॒द्युः पू᳚र्वे॒द्युः क्रि॑यते ।37) क्रि॒य॒ते॒ स स क्रि॑यते क्रियते॒ सः ।38) सो॑ ऽमावा॒स्या॑ ममावा॒स्याग्ं॑ स सो॑ ऽमावा॒स्या᳚म् ।39) अ॒मा॒वा॒स्या᳚-म्प्रति॒ प्रत्य॑मावा॒स्या॑ ममावा॒स्या᳚-म्प्रति॑ ।39) अ॒मा॒वा॒स्या॑मित्य॑मा - वा॒स्या᳚म् ।40) प्रत्या प्रति॒ प्रत्या ।41) आ ऽग॑च्छ दगच्छ॒दा ऽग॑च्छत् ।42) अ॒ग॒च्छ॒-त्त-न्त म॑गच्छ दगच्छ॒-त्तम् ।43) त-न्दे॒वा दे॒वा स्त-न्त-न्दे॒वाः ।44) दे॒वा अ॒भ्य॑भि दे॒वा दे॒वा अ॒भि ।45) अ॒भि सग्ं स म॒भ्य॑भि सम् ।46) स म॑गच्छन्ता गच्छन्त॒ सग्ं स म॑गच्छन्त ।47) अ॒ग॒च्छ॒न्ता॒मा ऽमा ऽग॑च्छन्ता गच्छन्ता॒मा ।48) अ॒मा वै वा अ॒मा ऽमा वै ।49) वै नो॑ नो॒ वै वै नः॑ ।50) नो॒ ऽद्याद्य नो॑ नो॒ ऽद्य ।॥ 20 ॥ (50/61)
1) sē̠ndra̠tvāyā̎ gnihōtrōchChēṣa̠ṇa ma̍gnihōtrōchChēṣa̠ṇagṃ sē̎mdra̠tvāya̍ sēndra̠tvāyā̎ gnihōtrōchChēṣa̠ṇam ।1) sē̠ndra̠tvāyēti̍ sēndra - tvāya̍ ।2) a̠gni̠hō̠trō̠chChē̠ṣa̠ṇa ma̠bhyāta̍na-ktya̠bhyāta̍na-ktyagnihōtrōchChēṣa̠ṇa ma̍gnihōtrōchChēṣa̠ṇa ma̠bhyāta̍nakti ।2) a̠gni̠hō̠trō̠chChē̠ṣa̠ṇamitya̍gnihōtra - u̠chChē̠ṣa̠ṇam ।3) a̠bhyāta̍nakti ya̠jñasya̍ ya̠jñasyā̠ bhyāta̍na-ktya̠bhyāta̍nakti ya̠jñasya̍ ।3) a̠bhyāta̍na̠ktītya̍bhi - āta̍nakti ।4) ya̠jñasya̠ santa̍tyai̠ santa̍tyai ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ santa̍tyai ।5) santa̍tyā̠ indra̠ indra̠-ssanta̍tyai̠ santa̍tyā̠ indra̍ḥ ।5) santa̍tyā̠ iti̠ saṃ - ta̠tyai̠ ।6) indrō̍ vṛ̠traṃ vṛ̠tra mindra̠ indrō̍ vṛ̠tram ।7) vṛ̠tragṃ ha̠tvā ha̠tvā vṛ̠traṃ vṛ̠tragṃ ha̠tvā ।8) ha̠tvā parā̠-mparāgṃ̍ ha̠tvā ha̠tvā parā̎m ।9) parā̎-mparā̠vata̍-mparā̠vata̠-mparā̠-mparā̎-mparā̠vata̎m ।10) pa̠rā̠vata̍ magachCha dagachCha-tparā̠vata̍-mparā̠vata̍ magachChat ।10) pa̠rā̠vata̠miti̍ parā - vata̎m ।11) a̠ga̠chCha̠ dapāpā̍gachCha dagachCha̠dapa̍ ।12) apā̍rādha marādha̠ mapāpā̍rādham ।13) a̠rā̠dha̠ mitītya̍rādha marādha̠ miti̍ ।14) iti̠ manya̍mānō̠ manya̍māna̠ itīti̠ manya̍mānaḥ ।15) manya̍māna̠ sta-nta-mmanya̍mānō̠ manya̍māna̠ stam ।16) ta-ndē̠vatā̍ dē̠vatā̠ sta-nta-ndē̠vatā̎ḥ ।17) dē̠vatā̠ḥ praiṣa̠-mpraiṣa̍-ndē̠vatā̍ dē̠vatā̠ḥ praiṣa̎m ।18) praiṣa̍ maichCha-nnaichCha̠-npraiṣa̠-mpraiṣa̍ maichChann ।18) praiṣa̠miti̍ pra - ēṣa̎m ।19) ai̠chCha̠-nthsa sa ai̎chCha-nnaichCha̠-nthsaḥ ।20) sō̎ 'bravī dabravī̠-thsa sō̎ 'bravīt ।21) a̠bra̠vī̠-tpra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti rabravī dabravī-tpra̠jāpa̍tiḥ ।22) pra̠jāpa̍ti̠-ryō yaḥ pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti̠-ryaḥ ।22) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।23) yaḥ pra̍tha̠maḥ pra̍tha̠mō yō yaḥ pra̍tha̠maḥ ।24) pra̠tha̠mō̍ 'nuvi̠nda tya̍nuvi̠ndati̍ pratha̠maḥ pra̍tha̠mō̍ 'nuvi̠ndati̍ ।25) a̠nu̠vi̠ndati̠ tasya̠ tasyā̍nuvi̠nda tya̍nuvi̠ndati̠ tasya̍ ।25) a̠nu̠vi̠ndatītya̍nu - vi̠ndati̍ ।26) tasya̍ pratha̠ma-mpra̍tha̠ma-ntasya̠ tasya̍ pratha̠mam ।27) pra̠tha̠ma-mbhā̍ga̠dhēya̍-mbhāga̠dhēya̍-mpratha̠ma-mpra̍tha̠ma-mbhā̍ga̠dhēya̎m ।28) bhā̠ga̠dhēya̠ mitīti̍ bhāga̠dhēya̍-mbhāga̠dhēya̠ miti̍ ।28) bhā̠ga̠dhēya̠miti̍ bhāga - dhēya̎m ।29) iti̠ ta-nta mitīti̠ tam ।30) ta-mpi̠tara̍ḥ pi̠tara̠ sta-nta-mpi̠tara̍ḥ ।31) pi̠tarō 'nvanu̍ pi̠tara̍ḥ pi̠tarō 'nu̍ ।32) anva̍vinda-nnavinda̠-nnanvanva̍vindann ।33) a̠vi̠nda̠-ntasmā̠-ttasmā̍ davinda-nnavinda̠-ntasmā̎t ।34) tasmā̎-tpi̠tṛbhya̍ḥ pi̠tṛbhya̠ stasmā̠-ttasmā̎-tpi̠tṛbhya̍ḥ ।35) pi̠tṛbhya̍ḥ pūrvē̠dyuḥ pū̎rvē̠dyuḥ pi̠tṛbhya̍ḥ pi̠tṛbhya̍ḥ pūrvē̠dyuḥ ।35) pi̠tṛbhya̠ iti̍ pi̠tṛ - bhya̠ḥ ।36) pū̠rvē̠dyuḥ kri̍yatē kriyatē pūrvē̠dyuḥ pū̎rvē̠dyuḥ kri̍yatē ।37) kri̠ya̠tē̠ sa sa kri̍yatē kriyatē̠ saḥ ।38) sō̍ 'māvā̠syā̍ mamāvā̠syāgṃ̍ sa sō̍ 'māvā̠syā̎m ।39) a̠mā̠vā̠syā̎-mprati̠ pratya̍māvā̠syā̍ mamāvā̠syā̎-mprati̍ ।39) a̠mā̠vā̠syā̍mitya̍mā - vā̠syā̎m ।40) pratyā prati̠ pratyā ।41) ā 'ga̍chCha dagachCha̠dā 'ga̍chChat ।42) a̠ga̠chCha̠-tta-nta ma̍gachCha dagachCha̠-ttam ।43) ta-ndē̠vā dē̠vā sta-nta-ndē̠vāḥ ।44) dē̠vā a̠bhya̍bhi dē̠vā dē̠vā a̠bhi ।45) a̠bhi sagṃ sa ma̠bhya̍bhi sam ।46) sa ma̍gachChantā gachChanta̠ sagṃ sa ma̍gachChanta ।47) a̠ga̠chCha̠ntā̠mā 'mā 'ga̍chChantā gachChantā̠mā ।48) a̠mā vai vā a̠mā 'mā vai ।49) vai nō̍ nō̠ vai vai na̍ḥ ।50) nō̠ 'dyādya nō̍ nō̠ 'dya ।॥ 20 ॥ (50/61)
meaning
Jata recitation: through the recitation of this hymn addressed to Vishvarupa, the worshipper aligns himself with the universal creative force.
verse 21
1) अ॒द्य वसु॒ वस्व॒द्याद्य वसु॑ ।2) वसु॑ वसति वसति॒ वसु॒ वसु॑ वसति ।3) व॒स॒तीतीति॑ वसति वस॒तीति॑ ।4) इतीन्द्र॒ इन्द्र॒ इतीतीन्द्रः॑ ।5) इन्द्रो॒ हि हीन्द्र॒ इन्द्रो॒ हि ।6) हि दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒ग्ं॒ हि हि दे॒वाना᳚म् ।7) दे॒वानां॒-वँसु॒ वसु॑ दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां॒-वँसु॑ ।8) वसु॒ त-त्त-द्वसु॒ वसु॒ तत् ।9) तद॑मावा॒स्या॑या अमावा॒स्या॑या॒स्त-त्तद॑मावा॒स्या॑याः ।10) अ॒मा॒वा॒स्या॑या अमावास्य॒त्व म॑मावास्य॒त्व म॑मावा॒स्या॑या अमावा॒स्या॑या अमावास्य॒त्वम् ।10) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒ इत्य॑मा - वा॒स्या॑याः ।11) अ॒मा॒वा॒स्य॒त्व-म्ब्र॑ह्मवा॒दिनो᳚ ब्रह्मवा॒दिनो॑ ऽमावास्य॒त्व म॑मावास्य॒त्व-म्ब्र॑ह्मवा॒दिनः॑ ।11) अ॒मा॒वा॒स्य॒त्वमित्य॑मावास्य - त्वम् ।12) ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति वदन्ति ब्रह्मवा॒दिनो᳚ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति ।12) ब्र॒ह्म॒वा॒दिन॒ इति॑ ब्रह्म - वा॒दिनः॑ ।13) व॒द॒न्ति॒ कि॒न्दे॒व॒त्य॑-ङ्किन्देव॒त्यं॑-वँदन्ति वदन्ति किन्देव॒त्य᳚म् ।14) कि॒न्दे॒व॒त्यग्ं॑ सान्ना॒य्यग्ं सा᳚न्ना॒य्य-ङ्कि॑न्देव॒त्य॑-ङ्किन्देव॒त्यग्ं॑ सान्ना॒य्यम् ।14) कि॒न्दे॒व॒त्य॑मिति॑ किं - दे॒व॒त्य᳚म् ।15) सा॒न्ना॒य्य मितीति॑ सान्ना॒य्यग्ं सा᳚न्ना॒य्य मिति॑ ।15) सा॒न्ना॒य्यमिति॑ सां - ना॒य्यम् ।16) इति॑ वैश्वदे॒वं-वैँ᳚श्वदे॒व मितीति॑ वैश्वदे॒वम् ।17) वै॒श्व॒दे॒व मितीति॑ वैश्वदे॒वं-वैँ᳚श्वदे॒व मिति॑ ।17) वै॒श्व॒दे॒वमिति॑ वैश्व - दे॒वम् ।18) इति॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दितीति॑ ब्रूयात् ।19) ब्रू॒या॒-द्विश्वे॒ विश्वे᳚ ब्रूया-द्ब्रूया॒-द्विश्वे᳚ ।20) विश्वे॒ हि हि विश्वे॒ विश्वे॒ हि ।21) हि त-त्तद्धि हि तत् ।22) त-द्दे॒वा दे॒वा स्त-त्त-द्दे॒वाः ।23) दे॒वा भा॑ग॒धेय॑-म्भाग॒धेय॑-न्दे॒वा दे॒वा भा॑ग॒धेय᳚म् ।24) भा॒ग॒धेय॑ म॒भ्य॑भि भा॑ग॒धेय॑-म्भाग॒धेय॑ म॒भि ।24) भा॒ग॒धेय॒मिति॑ भाग - धेय᳚म् ।25) अ॒भि स॒मग॑च्छन्त स॒मग॑च्छन्ता॒भ्य॑भि स॒मग॑च्छन्त ।26) स॒मग॑च्छ॒न्ते तीति॑ स॒मग॑च्छन्त स॒मग॑च्छ॒न्ते ति॑ ।26) स॒मग॑च्छ॒न्तेति॑ सं - अग॑च्छन्त ।27) इत्यथो॒ अथो॒ इतीत्यथो᳚ ।28) अथो॒ खलु॒ खल्वथो॒ अथो॒ खलु॑ ।28) अथो॒ इत्यथो᳚ ।29) खल्वै॒न्द्र मै॒न्द्र-ङ्खलु॒ खल्वै॒न्द्रम् ।30) ऐ॒न्द्र मितीत्यै॒न्द्र मै॒न्द्र मिति॑ ।31) इत्ये॒वैवे तीत्ये॒व ।32) ए॒व ब्रू॑या-द्ब्रूया दे॒वैव ब्रू॑यात् ।33) ब्रू॒या॒ दिन्द्र॒ मिन्द्र॑-म्ब्रूया-द्ब्रूया॒ दिन्द्र᳚म् ।34) इन्द्रं॒-वाँव वावे न्द्र॒ मिन्द्रं॒-वाँव ।35) वाव ते ते वाव वाव ते ।36) ते त-त्त-त्ते ते तत् ।37) त-द्भि॑ष॒ज्यन्तो॑ भिष॒ज्यन्त॒ स्त-त्त-द्भि॑ष॒ज्यन्तः॑ ।38) भि॒ष॒ज्यन्तो॒ ऽभ्य॑भि भि॑ष॒ज्यन्तो॑ भिष॒ज्यन्तो॒ ऽभि ।39) अ॒भि सग्ं स म॒भ्य॑भि सम् ।40) स म॑गच्छन्ता गच्छन्त॒ सग्ं स म॑गच्छन्त ।41) अ॒ग॒च्छ॒न्ते तीत्य॑गच्छन्ता गच्छ॒न्ते ति॑ ।42) इतीतीति॑ ।॥ 21 ॥ (42/51)॥ अ. 3 ॥
1) a̠dya vasu̠ vasva̠dyādya vasu̍ ।2) vasu̍ vasati vasati̠ vasu̠ vasu̍ vasati ।3) va̠sa̠tītīti̍ vasati vasa̠tīti̍ ।4) itīndra̠ indra̠ itītīndra̍ḥ ।5) indrō̠ hi hīndra̠ indrō̠ hi ।6) hi dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠gṃ̠ hi hi dē̠vānā̎m ।7) dē̠vānā̠ṃ vasu̠ vasu̍ dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ṃ vasu̍ ।8) vasu̠ ta-tta-dvasu̠ vasu̠ tat ।9) tada̍māvā̠syā̍yā amāvā̠syā̍yā̠sta-ttada̍māvā̠syā̍yāḥ ।10) a̠mā̠vā̠syā̍yā amāvāsya̠tva ma̍māvāsya̠tva ma̍māvā̠syā̍yā amāvā̠syā̍yā amāvāsya̠tvam ।10) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠ itya̍mā - vā̠syā̍yāḥ ।11) a̠mā̠vā̠sya̠tva-mbra̍hmavā̠dinō̎ brahmavā̠dinō̍ 'māvāsya̠tva ma̍māvāsya̠tva-mbra̍hmavā̠dina̍ḥ ।11) a̠mā̠vā̠sya̠tvamitya̍māvāsya - tvam ।12) bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti vadanti brahmavā̠dinō̎ brahmavā̠dinō̍ vadanti ।12) bra̠hma̠vā̠dina̠ iti̍ brahma - vā̠dina̍ḥ ।13) va̠da̠nti̠ ki̠ndē̠va̠tya̍-ṅkindēva̠tya̍ṃ vadanti vadanti kindēva̠tya̎m ।14) ki̠ndē̠va̠tyagṃ̍ sānnā̠yyagṃ sā̎nnā̠yya-ṅki̍ndēva̠tya̍-ṅkindēva̠tyagṃ̍ sānnā̠yyam ।14) ki̠ndē̠va̠tya̍miti̍ kiṃ - dē̠va̠tya̎m ।15) sā̠nnā̠yya mitīti̍ sānnā̠yyagṃ sā̎nnā̠yya miti̍ ।15) sā̠nnā̠yyamiti̍ sāṃ - nā̠yyam ।16) iti̍ vaiśvadē̠vaṃ vai̎śvadē̠va mitīti̍ vaiśvadē̠vam ।17) vai̠śva̠dē̠va mitīti̍ vaiśvadē̠vaṃ vai̎śvadē̠va miti̍ ।17) vai̠śva̠dē̠vamiti̍ vaiśva - dē̠vam ।18) iti̍ brūyā-dbrūyā̠ ditīti̍ brūyāt ।19) brū̠yā̠-dviśvē̠ viśvē̎ brūyā-dbrūyā̠-dviśvē̎ ।20) viśvē̠ hi hi viśvē̠ viśvē̠ hi ।21) hi ta-ttaddhi hi tat ।22) ta-ddē̠vā dē̠vā sta-tta-ddē̠vāḥ ।23) dē̠vā bhā̍ga̠dhēya̍-mbhāga̠dhēya̍-ndē̠vā dē̠vā bhā̍ga̠dhēya̎m ।24) bhā̠ga̠dhēya̍ ma̠bhya̍bhi bhā̍ga̠dhēya̍-mbhāga̠dhēya̍ ma̠bhi ।24) bhā̠ga̠dhēya̠miti̍ bhāga - dhēya̎m ।25) a̠bhi sa̠maga̍chChanta sa̠maga̍chChantā̠bhya̍bhi sa̠maga̍chChanta ।26) sa̠maga̍chCha̠ntē tīti̍ sa̠maga̍chChanta sa̠maga̍chCha̠ntē ti̍ ।26) sa̠maga̍chCha̠ntēti̍ saṃ - aga̍chChanta ।27) ityathō̠ athō̠ itītyathō̎ ।28) athō̠ khalu̠ khalvathō̠ athō̠ khalu̍ ।28) athō̠ ityathō̎ ।29) khalvai̠ndra mai̠ndra-ṅkhalu̠ khalvai̠ndram ।30) ai̠ndra mitītyai̠ndra mai̠ndra miti̍ ।31) ityē̠vaivē tītyē̠va ।32) ē̠va brū̍yā-dbrūyā dē̠vaiva brū̍yāt ।33) brū̠yā̠ dindra̠ mindra̍-mbrūyā-dbrūyā̠ dindra̎m ।34) indra̠ṃ vāva vāvē ndra̠ mindra̠ṃ vāva ।35) vāva tē tē vāva vāva tē ।36) tē ta-tta-ttē tē tat ।37) ta-dbhi̍ṣa̠jyantō̍ bhiṣa̠jyanta̠ sta-tta-dbhi̍ṣa̠jyanta̍ḥ ।38) bhi̠ṣa̠jyantō̠ 'bhya̍bhi bhi̍ṣa̠jyantō̍ bhiṣa̠jyantō̠ 'bhi ।39) a̠bhi sagṃ sa ma̠bhya̍bhi sam ।40) sa ma̍gachChantā gachChanta̠ sagṃ sa ma̍gachChanta ।41) a̠ga̠chCha̠ntē tītya̍gachChantā gachCha̠ntē ti̍ ।42) itītīti̍ ।॥ 21 ॥ (42/51)॥ a. 3 ॥
meaning
Jata recitation: the year itself is the body of Vishvarupa; by honouring the year's seasons and cycles, one honours the universal form of the divine.
verse 22
1) ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति वदन्ति ब्रह्मवा॒दिनो᳚ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति ।1) ब्र॒ह्म॒वा॒दिन॒ इति॑ ब्रह्म - वा॒दिनः॑ ।2) व॒द॒न्ति॒ स स व॑दन्ति वदन्ति॒ सः ।3) स तु तु स स तु ।4) त्वै वै तु त्वै ।5) वै द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ वै वै द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।6) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ य॑जेत यजेत दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ य॑जेत ।6) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।7) य॒जे॒त॒ यो यो य॑जेत यजेत॒ यः ।8) य ए॑ना वेनौ॒ यो य ए॑नौ ।9) ए॒नौ॒ सेन्द्रौ॒ सेन्द्रा॑ वेना वेनौ॒ सेन्द्रौ᳚ ।10) सेन्द्रौ॒ यजे॑त॒ यजे॑त॒ सेन्द्रौ॒ सेन्द्रौ॒ यजे॑त ।10) सेन्द्रा॒विति॒ स - इ॒न्द्रौ॒ ।11) यजे॒ते तीति॒ यजे॑त॒ यजे॒ते ति॑ ।12) इति॑ वैमृ॒धो वै॑मृ॒ध इतीति॑ वैमृ॒धः ।13) वै॒मृ॒धः पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से वैमृ॒धो वै॑मृ॒धः पू॒र्णमा॑से ।14) पू॒र्णमा॑से ऽनुनिर्वा॒प्यो॑ ऽनुनिर्वा॒प्यः॑ पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से ऽनुनिर्वा॒प्यः॑ ।14) पू॒र्णमा॑स॒ इति॑ पू॒र्ण - मा॒से॒ ।15) अ॒नु॒नि॒र्वा॒प्यो॑ भवति भव त्यनुनिर्वा॒प्यो॑ ऽनुनिर्वा॒प्यो॑ भवति ।15) अ॒नु॒नि॒र्वा॒प्य॑ इत्य॑नु - नि॒र्वा॒प्यः॑ ।16) भ॒व॒ति॒ तेन॒ तेन॑ भवति भवति॒ तेन॑ ।17) तेन॑ पू॒र्णमा॑सः पू॒र्णमा॑स॒ स्तेन॒ तेन॑ पू॒र्णमा॑सः ।18) पू॒र्णमा॑स॒-स्सेन्द्र॒-स्सेन्द्रः॑ पू॒र्णमा॑सः पू॒र्णमा॑स॒-स्सेन्द्रः॑ ।18) पू॒र्णमा॑स॒ इति॑ पू॒र्ण - मा॒सः॒ ।19) सेन्द्र॑ ऐ॒न्द्र मै॒न्द्रग्ं सेन्द्र॒-स्सेन्द्र॑ ऐ॒न्द्रम् ।19) सेन्द्र॒ इति॒ स - इ॒न्द्रः॒ ।20) ऐ॒न्द्र-न्दधि॒ दध्यै॒न्द्र मै॒न्द्र-न्दधि॑ ।21) दध्य॑मावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या॒-न्दधि॒ दध्य॑मावा॒स्या॑याम् ।22) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒-न्तेन॒ तेना॑मावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या॒-न्तेन॑ ।22) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒मित्य॑मा - वा॒स्या॑याम् ।23) तेना॑मावा॒स्या॑ ऽमावा॒स्या॑ तेन॒ तेना॑मावा॒स्या᳚ ।24) अ॒मा॒वा॒स्या॑ सेन्द्रा॒ सेन्द्रा॑ ऽमावा॒स्या॑ ऽमावा॒स्या॑ सेन्द्रा᳚ ।24) अ॒मा॒वा॒स्येत्य॑मा - वा॒स्या᳚ ।25) सेन्द्रा॒ यो य-स्सेन्द्रा॒ सेन्द्रा॒ यः ।25) सेन्द्रेति॒ स - इ॒न्द्रा॒ ।26) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।27) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।28) वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ वि॒द्वान्. वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।29) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यज॑ते॒ यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते ।29) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।30) यज॑ते॒ सेन्द्रौ॒ सेन्द्रौ॒ यज॑ते॒ यज॑ते॒ सेन्द्रौ᳚ ।31) सेन्द्रा॑ वे॒वैव सेन्द्रौ॒ सेन्द्रा॑ वे॒व ।31) सेन्द्रा॒विति॒ स - इ॒न्द्रौ॒ ।32) ए॒वैना॑ वेना वे॒वैवैनौ᳚ ।33) ए॒नौ॒ य॒ज॒ते॒ य॒ज॒त॒ ए॒ना॒ वे॒नौ॒ य॒ज॒ते॒ ।34) य॒ज॒ते॒ श्वस्श्व॒-श्श्वस्श्वो॑ यजते यजते॒ श्वस्श्वः॑ ।35) श्वस्श्वो᳚ ऽस्मा अस्मै॒ श्वस्श्व॒-श्श्वस्श्वो᳚ ऽस्मै ।35) श्वस्श्व॒ इति॒ श्वः - श्वः॒ ।36) अ॒स्मा॒ ई॒जा॒नाये॑ जा॒नाया᳚स्मा अस्मा ईजा॒नाय॑ ।37) ई॒जा॒नाय॒ वसी॑यो॒ वसी॑य ईजा॒नाये॑ जा॒नाय॒ वसी॑यः ।38) वसी॑यो भवति भवति॒ वसी॑यो॒ वसी॑यो भवति ।39) भ॒व॒ति॒ दे॒वा दे॒वा भ॑वति भवति दे॒वाः ।40) दे॒वा वै वै दे॒वा दे॒वा वै ।41) वै य-द्य-द्वै वै यत् ।42) य-द्य॒ज्ञे य॒ज्ञे य-द्य-द्य॒ज्ञे ।43) य॒ज्ञे ऽकु॑र्व॒ता कु॑र्वत य॒ज्ञे य॒ज्ञे ऽकु॑र्वत ।44) अकु॑र्वत॒ त-त्तदकु॑र्व॒ता कु॑र्वत॒ तत् ।45) तदसु॑रा॒ असु॑रा॒ स्त-त्तदसु॑राः ।46) असु॑रा अकुर्वता कुर्व॒ता सु॑रा॒ असु॑रा अकुर्वत ।47) अ॒कु॒र्व॒त॒ ते ते॑ ऽकुर्वता कुर्वत॒ ते ।48) ते दे॒वा दे॒वा स्ते ते दे॒वाः ।49) दे॒वा ए॒ता मे॒ता-न्दे॒वा दे॒वा ए॒ताम् ।50) ए॒ता मिष्टि॒ मिष्टि॑ मे॒ता मे॒ता मिष्टि᳚म् ।॥ 22 ॥ (50/63)
1) bra̠hma̠vā̠dinō̍ vadanti vadanti brahmavā̠dinō̎ brahmavā̠dinō̍ vadanti ।1) bra̠hma̠vā̠dina̠ iti̍ brahma - vā̠dina̍ḥ ।2) va̠da̠nti̠ sa sa va̍danti vadanti̠ saḥ ।3) sa tu tu sa sa tu ।4) tvai vai tu tvai ।5) vai da̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau vai vai da̍rśapūrṇamā̠sau ।6) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau ya̍jēta yajēta darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau ya̍jēta ।6) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।7) ya̠jē̠ta̠ yō yō ya̍jēta yajēta̠ yaḥ ।8) ya ē̍nā vēnau̠ yō ya ē̍nau ।9) ē̠nau̠ sēndrau̠ sēndrā̍ vēnā vēnau̠ sēndrau̎ ।10) sēndrau̠ yajē̍ta̠ yajē̍ta̠ sēndrau̠ sēndrau̠ yajē̍ta ।10) sēndrā̠viti̠ sa - i̠ndrau̠ ।11) yajē̠tē tīti̠ yajē̍ta̠ yajē̠tē ti̍ ।12) iti̍ vaimṛ̠dhō vai̍mṛ̠dha itīti̍ vaimṛ̠dhaḥ ।13) vai̠mṛ̠dhaḥ pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē vaimṛ̠dhō vai̍mṛ̠dhaḥ pū̠rṇamā̍sē ।14) pū̠rṇamā̍sē 'nunirvā̠pyō̍ 'nunirvā̠pya̍ḥ pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē 'nunirvā̠pya̍ḥ ।14) pū̠rṇamā̍sa̠ iti̍ pū̠rṇa - mā̠sē̠ ।15) a̠nu̠ni̠rvā̠pyō̍ bhavati bhava tyanunirvā̠pyō̍ 'nunirvā̠pyō̍ bhavati ।15) a̠nu̠ni̠rvā̠pya̍ itya̍nu - ni̠rvā̠pya̍ḥ ।16) bha̠va̠ti̠ tēna̠ tēna̍ bhavati bhavati̠ tēna̍ ।17) tēna̍ pū̠rṇamā̍saḥ pū̠rṇamā̍sa̠ stēna̠ tēna̍ pū̠rṇamā̍saḥ ।18) pū̠rṇamā̍sa̠-ssēndra̠-ssēndra̍ḥ pū̠rṇamā̍saḥ pū̠rṇamā̍sa̠-ssēndra̍ḥ ।18) pū̠rṇamā̍sa̠ iti̍ pū̠rṇa - mā̠sa̠ḥ ।19) sēndra̍ ai̠ndra mai̠ndragṃ sēndra̠-ssēndra̍ ai̠ndram ।19) sēndra̠ iti̠ sa - i̠ndra̠ḥ ।20) ai̠ndra-ndadhi̠ dadhyai̠ndra mai̠ndra-ndadhi̍ ।21) dadhya̍māvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā̠-ndadhi̠ dadhya̍māvā̠syā̍yām ।22) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠-ntēna̠ tēnā̍māvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā̠-ntēna̍ ।22) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠mitya̍mā - vā̠syā̍yām ।23) tēnā̍māvā̠syā̍ 'māvā̠syā̍ tēna̠ tēnā̍māvā̠syā̎ ।24) a̠mā̠vā̠syā̍ sēndrā̠ sēndrā̍ 'māvā̠syā̍ 'māvā̠syā̍ sēndrā̎ ।24) a̠mā̠vā̠syētya̍mā - vā̠syā̎ ।25) sēndrā̠ yō ya-ssēndrā̠ sēndrā̠ yaḥ ।25) sēndrēti̠ sa - i̠ndrā̠ ।26) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।27) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।28) vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau vi̠dvān. vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau ।29) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yaja̍tē̠ yaja̍tē darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaja̍tē ।29) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।30) yaja̍tē̠ sēndrau̠ sēndrau̠ yaja̍tē̠ yaja̍tē̠ sēndrau̎ ।31) sēndrā̍ vē̠vaiva sēndrau̠ sēndrā̍ vē̠va ।31) sēndrā̠viti̠ sa - i̠ndrau̠ ।32) ē̠vainā̍ vēnā vē̠vaivainau̎ ।33) ē̠nau̠ ya̠ja̠tē̠ ya̠ja̠ta̠ ē̠nā̠ vē̠nau̠ ya̠ja̠tē̠ ।34) ya̠ja̠tē̠ śvasśva̠-śśvasśvō̍ yajatē yajatē̠ śvasśva̍ḥ ।35) śvasśvō̎ 'smā asmai̠ śvasśva̠-śśvasśvō̎ 'smai ।35) śvasśva̠ iti̠ śvaḥ - śva̠ḥ ।36) a̠smā̠ ī̠jā̠nāyē̍ jā̠nāyā̎smā asmā ījā̠nāya̍ ।37) ī̠jā̠nāya̠ vasī̍yō̠ vasī̍ya ījā̠nāyē̍ jā̠nāya̠ vasī̍yaḥ ।38) vasī̍yō bhavati bhavati̠ vasī̍yō̠ vasī̍yō bhavati ।39) bha̠va̠ti̠ dē̠vā dē̠vā bha̍vati bhavati dē̠vāḥ ।40) dē̠vā vai vai dē̠vā dē̠vā vai ।41) vai ya-dya-dvai vai yat ।42) ya-dya̠jñē ya̠jñē ya-dya-dya̠jñē ।43) ya̠jñē 'ku̍rva̠tā ku̍rvata ya̠jñē ya̠jñē 'ku̍rvata ।44) aku̍rvata̠ ta-ttadaku̍rva̠tā ku̍rvata̠ tat ।45) tadasu̍rā̠ asu̍rā̠ sta-ttadasu̍rāḥ ।46) asu̍rā akurvatā kurva̠tā su̍rā̠ asu̍rā akurvata ।47) a̠ku̠rva̠ta̠ tē tē̍ 'kurvatā kurvata̠ tē ।48) tē dē̠vā dē̠vā stē tē dē̠vāḥ ।49) dē̠vā ē̠tā mē̠tā-ndē̠vā dē̠vā ē̠tām ।50) ē̠tā miṣṭi̠ miṣṭi̍ mē̠tā mē̠tā miṣṭi̎m ।॥ 22 ॥ (50/63)
meaning
Jata recitation: food is Vishvarupa, and the eater who knows this truth receives nourishment not merely of the body but of the entire being.
verse 23
1) इष्टि॑ मपश्य-न्नपश्य॒-न्निष्टि॒ मिष्टि॑ मपश्यन्न् ।2) अ॒प॒श्य॒-न्ना॒ग्ना॒वै॒ष्ण॒व मा᳚ग्नावैष्ण॒व म॑पश्य-न्नपश्य-न्नाग्नावैष्ण॒वम् ।3) आ॒ग्ना॒वै॒ष्ण॒व मेका॑दशकपाल॒ मेका॑दशकपाल माग्नावैष्ण॒व मा᳚ग्नावैष्ण॒व मेका॑दशकपालम् ।3) आ॒ग्ना॒वै॒ष्ण॒वमित्या᳚ग्ना - वै॒ष्ण॒वम् ।4) एका॑दशकपाल॒ग्ं॒ सर॑स्वत्यै॒ सर॑स्वत्या॒ एका॑दशकपाल॒ मेका॑दशकपाल॒ग्ं॒ सर॑स्वत्यै ।4) एका॑दशकपाल॒मित्येका॑दश - क॒पा॒ल॒म् ।5) सर॑स्वत्यै च॒रु-ञ्च॒रुग्ं सर॑स्वत्यै॒ सर॑स्वत्यै च॒रुम् ।6) च॒रुग्ं सर॑स्वते॒ सर॑स्वते च॒रु-ञ्च॒रुग्ं सर॑स्वते ।7) सर॑स्वते च॒रु-ञ्च॒रुग्ं सर॑स्वते॒ सर॑स्वते च॒रुम् ।8) च॒रु-न्ता-न्ता-ञ्च॒रु-ञ्च॒रु-न्ताम् ।9) ता-म्पौ᳚र्णमा॒स-म्पौ᳚र्णमा॒स-न्ता-न्ता-म्पौ᳚र्णमा॒सम् ।10) पौ॒र्ण॒मा॒सग्ं स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑ स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑ पौर्णमा॒स-म्पौ᳚र्णमा॒सग्ं स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑ ।10) पौ॒र्ण॒मा॒समिति॑ पौर्ण - मा॒सम् ।11) स॒ग्ग्॒स्थाप्यान्वनु॑ स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑ स॒ग्ग्॒स्थाप्यानु॑ ।11) स॒ग्ग्॒स्थाप्येति॑ सं - स्थाप्य॑ ।12) अनु॒ नि-र्णि रन्वनु॒ निः ।13) निर॑वप-न्नवप॒-न्नि-र्णिर॑वपन्न् ।14) अ॒व॒प॒-न्तत॒ स्ततो॑ ऽवप-न्नवप॒-न्ततः॑ ।15) ततो॑ दे॒वा दे॒वा स्तत॒ स्ततो॑ दे॒वाः ।16) दे॒वा अभ॑व॒-न्नभ॑व-न्दे॒वा दे॒वा अभ॑वन्न् ।17) अभ॑व॒-न्परा॒ परा ऽभ॑व॒-न्नभ॑व॒-न्परा᳚ ।18) परा ऽसु॑रा॒ असु॑राः॒ परा॒ परा ऽसु॑राः ।19) असु॑रा॒ यो यो ऽसु॑रा॒ असु॑रा॒ यः ।20) यो भ्रातृ॑व्यवा॒-न्भ्रातृ॑व्यवा॒न्॒. यो यो भ्रातृ॑व्यवान् ।21) भ्रातृ॑व्यवा॒-न्थ्स्या-थ्स्या-द्भ्रातृ॑व्यवा॒-न्भ्रातृ॑व्यवा॒-न्थ्स्यात् ।21) भ्रातृ॑व्यवा॒निति॒ भ्रातृ॑व्य - वा॒न् ।22) स्या-थ्स स स्या-थ्स्या-थ्सः ।23) स पौ᳚र्णमा॒स-म्पौ᳚र्णमा॒सग्ं स स पौ᳚र्णमा॒सम् ।24) पौ॒र्ण॒मा॒सग्ं स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑ स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑ पौर्णमा॒स-म्पौ᳚र्णमा॒सग्ं स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑ ।24) पौ॒र्ण॒मा॒समिति॑ पौर्ण - मा॒सम् ।25) स॒ग्ग्॒स्थाप्यै॒ता मे॒ताग्ं स॒ग्ग्॒स्थाप्य॑ स॒ग्ग्॒स्थाप्यै॒ताम् ।25) स॒ग्ग्॒स्थाप्येति॑ सं - स्थाप्य॑ ।26) ए॒ता मिष्टि॒ मिष्टि॑ मे॒ता मे॒ता मिष्टि᳚म् ।27) इष्टि॒ मन्वन्विष्टि॒ मिष्टि॒ मनु॑ ।28) अनु॒ नि-र्णिरन्वनु॒ निः ।29) नि-र्व॑पे-द्वपे॒-न्नि-र्णि-र्व॑पेत् ।30) व॒पे॒-त्पौ॒र्ण॒मा॒सेन॑ पौर्णमा॒सेन॑ वपे-द्वपे-त्पौर्णमा॒सेन॑ ।31) पौ॒र्ण॒मा॒सेनै॒वैव पौ᳚र्णमा॒सेन॑ पौर्णमा॒सेनै॒व ।31) पौ॒र्ण॒मा॒सेनेति॑ पौर्ण - मा॒सेन॑ ।32) ए॒व वज्रं॒-वँज्र॑ मे॒वैव वज्र᳚म् ।33) वज्र॒-म्भ्रातृ॑व्याय॒ भ्रातृ॑व्याय॒ वज्रं॒-वँज्र॒-म्भ्रातृ॑व्याय ।34) भ्रातृ॑व्याय प्र॒हृत्य॑ प्र॒हृत्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ भ्रातृ॑व्याय प्र॒हृत्य॑ ।35) प्र॒हृत्या᳚ग्नावैष्ण॒वेना᳚ ग्नावैष्ण॒वेन॑ प्र॒हृत्य॑ प्र॒हृत्या᳚ग्नावैष्ण॒वेन॑ ।35) प्र॒हृत्येति॑ प्र - हृत्य॑ ।36) आ॒ग्ना॒वै॒ष्ण॒वेन॑ दे॒वता॑ दे॒वता॑ आग्नावैष्ण॒वेना᳚ ग्नावैष्ण॒वेन॑ दे॒वताः᳚ ।36) आ॒ग्ना॒वै॒ष्ण॒वेनेत्या᳚ग्ना - वै॒ष्ण॒वेन॑ ।37) दे॒वता᳚श्च च दे॒वता॑ दे॒वता᳚श्च ।38) च॒ य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ-ञ्च॑ च य॒ज्ञम् ।39) य॒ज्ञ-ञ्च॑ च य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ-ञ्च॑ ।40) च॒ भ्रातृ॑व्यस्य॒ भ्रातृ॑व्यस्य च च॒ भ्रातृ॑व्यस्य ।41) भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते वृङ्क्ते॒ भ्रातृ॑व्यस्य॒ भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते ।42) वृ॒ङ्क्ते॒ मि॒थु॒ना-न्मि॑थु॒नान् वृ॑ङ्क्ते वृङ्क्ते मिथु॒नान् ।43) मि॒थु॒ना-न्प॒शू-न्प॒शू-न्मि॑थु॒ना-न्मि॑थु॒ना-न्प॒शून् ।44) प॒शू-न्थ्सा॑रस्व॒ताभ्याग्ं॑ सारस्व॒ताभ्या᳚-म्प॒शू-न्प॒शू-न्थ्सा॑रस्व॒ताभ्या᳚म् ।45) सा॒र॒स्व॒ताभ्यां॒-याँव॒-द्याव॑-थ्सारस्व॒ताभ्याग्ं॑ सारस्व॒ताभ्यां॒-याँव॑त् ।46) याव॑दे॒वैव याव॒-द्याव॑दे॒व ।47) ए॒वास्या᳚ स्यै॒वै वास्य॑ ।48) अ॒स्यास्त्य स्त्य॑स्या॒स्यास्ति॑ ।49) अस्ति॒ त-त्तदस्त्यस्ति॒ तत् ।50) त-थ्सर्व॒ग्ं॒ सर्व॒-न्त-त्त-थ्सर्व᳚म् ।॥ 23 ॥ (50/60)
1) iṣṭi̍ mapaśya-nnapaśya̠-nniṣṭi̠ miṣṭi̍ mapaśyann ।2) a̠pa̠śya̠-nnā̠gnā̠vai̠ṣṇa̠va mā̎gnāvaiṣṇa̠va ma̍paśya-nnapaśya-nnāgnāvaiṣṇa̠vam ।3) ā̠gnā̠vai̠ṣṇa̠va mēkā̍daśakapāla̠ mēkā̍daśakapāla māgnāvaiṣṇa̠va mā̎gnāvaiṣṇa̠va mēkā̍daśakapālam ।3) ā̠gnā̠vai̠ṣṇa̠vamityā̎gnā - vai̠ṣṇa̠vam ।4) ēkā̍daśakapāla̠gṃ̠ sara̍svatyai̠ sara̍svatyā̠ ēkā̍daśakapāla̠ mēkā̍daśakapāla̠gṃ̠ sara̍svatyai ।4) ēkā̍daśakapāla̠mityēkā̍daśa - ka̠pā̠la̠m ।5) sara̍svatyai cha̠ru-ñcha̠rugṃ sara̍svatyai̠ sara̍svatyai cha̠rum ।6) cha̠rugṃ sara̍svatē̠ sara̍svatē cha̠ru-ñcha̠rugṃ sara̍svatē ।7) sara̍svatē cha̠ru-ñcha̠rugṃ sara̍svatē̠ sara̍svatē cha̠rum ।8) cha̠ru-ntā-ntā-ñcha̠ru-ñcha̠ru-ntām ।9) tā-mpau̎rṇamā̠sa-mpau̎rṇamā̠sa-ntā-ntā-mpau̎rṇamā̠sam ।10) pau̠rṇa̠mā̠sagṃ sa̠gg̠sthāpya̍ sa̠gg̠sthāpya̍ paurṇamā̠sa-mpau̎rṇamā̠sagṃ sa̠gg̠sthāpya̍ ।10) pau̠rṇa̠mā̠samiti̍ paurṇa - mā̠sam ।11) sa̠gg̠sthāpyānvanu̍ sa̠gg̠sthāpya̍ sa̠gg̠sthāpyānu̍ ।11) sa̠gg̠sthāpyēti̍ saṃ - sthāpya̍ ।12) anu̠ ni-rṇi ranvanu̠ niḥ ।13) nira̍vapa-nnavapa̠-nni-rṇira̍vapann ।14) a̠va̠pa̠-ntata̠ statō̍ 'vapa-nnavapa̠-ntata̍ḥ ।15) tatō̍ dē̠vā dē̠vā stata̠ statō̍ dē̠vāḥ ।16) dē̠vā abha̍va̠-nnabha̍va-ndē̠vā dē̠vā abha̍vann ।17) abha̍va̠-nparā̠ parā 'bha̍va̠-nnabha̍va̠-nparā̎ ।18) parā 'su̍rā̠ asu̍rā̠ḥ parā̠ parā 'su̍rāḥ ।19) asu̍rā̠ yō yō 'su̍rā̠ asu̍rā̠ yaḥ ।20) yō bhrātṛ̍vyavā̠-nbhrātṛ̍vyavā̠n̠. yō yō bhrātṛ̍vyavān ।21) bhrātṛ̍vyavā̠-nthsyā-thsyā-dbhrātṛ̍vyavā̠-nbhrātṛ̍vyavā̠-nthsyāt ।21) bhrātṛ̍vyavā̠niti̠ bhrātṛ̍vya - vā̠n ।22) syā-thsa sa syā-thsyā-thsaḥ ।23) sa pau̎rṇamā̠sa-mpau̎rṇamā̠sagṃ sa sa pau̎rṇamā̠sam ।24) pau̠rṇa̠mā̠sagṃ sa̠gg̠sthāpya̍ sa̠gg̠sthāpya̍ paurṇamā̠sa-mpau̎rṇamā̠sagṃ sa̠gg̠sthāpya̍ ।24) pau̠rṇa̠mā̠samiti̍ paurṇa - mā̠sam ।25) sa̠gg̠sthāpyai̠tā mē̠tāgṃ sa̠gg̠sthāpya̍ sa̠gg̠sthāpyai̠tām ।25) sa̠gg̠sthāpyēti̍ saṃ - sthāpya̍ ।26) ē̠tā miṣṭi̠ miṣṭi̍ mē̠tā mē̠tā miṣṭi̎m ।27) iṣṭi̠ manvanviṣṭi̠ miṣṭi̠ manu̍ ।28) anu̠ ni-rṇiranvanu̠ niḥ ।29) ni-rva̍pē-dvapē̠-nni-rṇi-rva̍pēt ।30) va̠pē̠-tpau̠rṇa̠mā̠sēna̍ paurṇamā̠sēna̍ vapē-dvapē-tpaurṇamā̠sēna̍ ।31) pau̠rṇa̠mā̠sēnai̠vaiva pau̎rṇamā̠sēna̍ paurṇamā̠sēnai̠va ।31) pau̠rṇa̠mā̠sēnēti̍ paurṇa - mā̠sēna̍ ।32) ē̠va vajra̠ṃ vajra̍ mē̠vaiva vajra̎m ।33) vajra̠-mbhrātṛ̍vyāya̠ bhrātṛ̍vyāya̠ vajra̠ṃ vajra̠-mbhrātṛ̍vyāya ।34) bhrātṛ̍vyāya pra̠hṛtya̍ pra̠hṛtya̠ bhrātṛ̍vyāya̠ bhrātṛ̍vyāya pra̠hṛtya̍ ।35) pra̠hṛtyā̎gnāvaiṣṇa̠vēnā̎ gnāvaiṣṇa̠vēna̍ pra̠hṛtya̍ pra̠hṛtyā̎gnāvaiṣṇa̠vēna̍ ।35) pra̠hṛtyēti̍ pra - hṛtya̍ ।36) ā̠gnā̠vai̠ṣṇa̠vēna̍ dē̠vatā̍ dē̠vatā̍ āgnāvaiṣṇa̠vēnā̎ gnāvaiṣṇa̠vēna̍ dē̠vatā̎ḥ ।36) ā̠gnā̠vai̠ṣṇa̠vēnētyā̎gnā - vai̠ṣṇa̠vēna̍ ।37) dē̠vatā̎ścha cha dē̠vatā̍ dē̠vatā̎ścha ।38) cha̠ ya̠jñaṃ ya̠jña-ñcha̍ cha ya̠jñam ।39) ya̠jña-ñcha̍ cha ya̠jñaṃ ya̠jña-ñcha̍ ।40) cha̠ bhrātṛ̍vyasya̠ bhrātṛ̍vyasya cha cha̠ bhrātṛ̍vyasya ।41) bhrātṛ̍vyasya vṛṅktē vṛṅktē̠ bhrātṛ̍vyasya̠ bhrātṛ̍vyasya vṛṅktē ।42) vṛ̠ṅktē̠ mi̠thu̠nā-nmi̍thu̠nān vṛ̍ṅktē vṛṅktē mithu̠nān ।43) mi̠thu̠nā-npa̠śū-npa̠śū-nmi̍thu̠nā-nmi̍thu̠nā-npa̠śūn ।44) pa̠śū-nthsā̍rasva̠tābhyāgṃ̍ sārasva̠tābhyā̎-mpa̠śū-npa̠śū-nthsā̍rasva̠tābhyā̎m ।45) sā̠ra̠sva̠tābhyā̠ṃ yāva̠-dyāva̍-thsārasva̠tābhyāgṃ̍ sārasva̠tābhyā̠ṃ yāva̍t ।46) yāva̍dē̠vaiva yāva̠-dyāva̍dē̠va ।47) ē̠vāsyā̎ syai̠vai vāsya̍ ।48) a̠syāstya stya̍syā̠syāsti̍ ।49) asti̠ ta-ttadastyasti̠ tat ।50) ta-thsarva̠gṃ̠ sarva̠-nta-tta-thsarva̎m ।॥ 23 ॥ (50/60)
meaning
Jata recitation: this verse establishes the identity of the cosmic Purusha with the sacrificial fire; through the fire-ritual, the universal form is honoured.
verse 24
1) सर्वं॑-वृँङ्क्ते वृङ्क्ते॒ सर्व॒ग्ं॒ सर्वं॑-वृँङ्क्ते ।2) वृ॒ङ्क्ते॒ पौ॒र्ण॒मा॒सी-म्पौ᳚र्णमा॒सीं-वृँ॑ङ्क्ते वृङ्क्ते पौर्णमा॒सीम् ।3) पौ॒र्ण॒मा॒सी मे॒वैव पौ᳚र्णमा॒सी-म्पौ᳚र्णमा॒सी मे॒व ।3) पौ॒र्ण॒मा॒सीमिति॑ पौर्ण - मा॒सीम् ।4) ए॒व य॑जेत यजेतै॒वैव य॑जेत ।5) य॒जे॒त॒ भ्रातृ॑व्यवा॒-न्भ्रातृ॑व्यवान्. यजेत यजेत॒ भ्रातृ॑व्यवान् ।6) भ्रातृ॑व्यवा॒-न्न न भ्रातृ॑व्यवा॒-न्भ्रातृ॑व्यवा॒-न्न ।6) भ्रातृ॑व्यवा॒निति॒ भ्रातृ॑व्य - वा॒न् ।7) नामा॑वा॒स्या॑ ममावा॒स्या᳚-न्न नामा॑वा॒स्या᳚म् ।8) अ॒मा॒वा॒स्याग्ं॑ ह॒त्वा ह॒त्वा ऽमा॑वा॒स्या॑ ममावा॒स्याग्ं॑ ह॒त्वा ।8) अ॒मा॒वा॒स्या॑मित्य॑मा - वा॒स्या᳚म् ।9) ह॒त्वा भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्यग्ं ह॒त्वा ह॒त्वा भ्रातृ॑व्यम् ।10) भ्रातृ॑व्य॒-न्न न भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य॒-न्न ।11) ना न ना ।12) आ प्या॑ययति प्यायय॒त्या प्या॑ययति ।13) प्या॒य॒य॒ति॒ सा॒क॒म्प्र॒स्था॒यीये॑न साकम्प्रस्था॒यीये॑न प्याययति प्याययति साकम्प्रस्था॒यीये॑न ।14) सा॒क॒म्प्र॒स्था॒यीये॑न यजेत यजेत साकम्प्रस्था॒यीये॑न साकम्प्रस्था॒यीये॑न यजेत ।14) सा॒क॒म्प्र॒स्था॒यीये॒नेति॑ साकं - प्र॒स्था॒यीये॑न ।15) य॒जे॒त॒ प॒शुका॑मः प॒शुका॑मो यजेत यजेत प॒शुका॑मः ।16) प॒शुका॑मो॒ यस्मै॒ यस्मै॑ प॒शुका॑मः प॒शुका॑मो॒ यस्मै᳚ ।16) प॒शुका॑म॒ इति॑ प॒शु - का॒मः॒ ।17) यस्मै॒ वै वै यस्मै॒ यस्मै॒ वै ।18) वा अल्पे॒ना ल्पे॑न॒ वै वा अल्पे॑न ।19) अल्पे॑ना॒ हर॑ न्त्या॒हर॒ न्त्यल्पे॒ना ल्पे॑ना॒ हर॑न्ति ।20) आ॒हर॑न्ति॒ न नाहर॑ न्त्या॒हर॑न्ति॒ न ।20) आ॒हर॒न्तीत्या᳚ - हर॑न्ति ।21) नात्मना॒ ऽऽत्मना॒ न नात्मना᳚ ।22) आ॒त्मना॒ तृप्य॑ति॒ तृप्य॑ त्या॒त्मना॒ ऽऽत्मना॒ तृप्य॑ति ।23) तृप्य॑ति॒ न न तृप्य॑ति॒ तृप्य॑ति॒ न ।24) नान्यस्मा॑ अ॒न्यस्मै॒ न नान्यस्मै᳚ ।25) अ॒न्यस्मै॑ ददाति ददा त्य॒न्यस्मा॑ अ॒न्यस्मै॑ ददाति ।26) द॒दा॒ति॒ यस्मै॒ यस्मै॑ ददाति ददाति॒ यस्मै᳚ ।27) यस्मै॑ मह॒ता म॑ह॒ता यस्मै॒ यस्मै॑ मह॒ता ।28) म॒ह॒ता तृप्य॑ति॒ तृप्य॑ति मह॒ता म॑ह॒ता तृप्य॑ति ।29) तृप्य॑ त्या॒त्मना॒ ऽऽत्मना॒ तृप्य॑ति॒ तृप्य॑ त्या॒त्मना᳚ ।30) आ॒त्मना॒ ददा॑ति॒ ददा᳚ त्या॒त्मना॒ ऽऽत्मना॒ ददा॑ति ।31) ददा᳚ त्य॒न्यस्मा॑ अ॒न्यस्मै॒ ददा॑ति॒ ददा᳚ त्य॒न्यस्मै᳚ ।32) अ॒न्यस्मै॑ मह॒ता म॑ह॒ता ऽन्यस्मा॑ अ॒न्यस्मै॑ मह॒ता ।33) म॒ह॒ता पू॒र्ण-म्पू॒र्ण-म्म॑ह॒ता म॑ह॒ता पू॒र्णम् ।34) पू॒र्णग्ं हो॑त॒व्यग्ं॑ होत॒व्य॑-म्पू॒र्ण-म्पू॒र्णग्ं हो॑त॒व्य᳚म् ।35) हो॒त॒व्य॑-न्तृ॒प्त स्तृ॒प्तो हो॑त॒व्यग्ं॑ होत॒व्य॑-न्तृ॒प्तः ।36) तृ॒प्त ए॒वैव तृ॒प्त स्तृ॒प्त ए॒व ।37) ए॒वैन॑ मेन मे॒वैवैन᳚म् ।38) ए॒न॒ मिन्द्र॒ इन्द्र॑ एण मेन॒ मिन्द्रः॑ ।39) इन्द्रः॑ प्र॒जया᳚ प्र॒जयेन्द्र॒ इन्द्रः॑ प्र॒जया᳚ ।40) प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ प॒शुभिः॑ प्र॒जया᳚ प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ ।40) प्र॒जयेति॑ प्र - जया᳚ ।41) प॒शुभि॑ स्तर्पयति तर्पयति प॒शुभिः॑ प॒शुभि॑ स्तर्पयति ।41) प॒शुभि॒रिति॑ प॒शु - भिः॒ ।42) त॒र्प॒य॒ति॒ दा॒रु॒पा॒त्रेण॑ दारुपा॒त्रेण॑ तर्पयति तर्पयति दारुपा॒त्रेण॑ ।43) दा॒रु॒पा॒त्रेण॑ जुहोति जुहोति दारुपा॒त्रेण॑ दारुपा॒त्रेण॑ जुहोति ।43) दा॒रु॒पा॒त्रेणेति॑ दारु - पा॒त्रेण॑ ।44) जु॒हो॒ति॒ न न जु॑होति जुहोति॒ न ।45) न हि हि न न हि ।46) हि मृ॒न्मय॑-म्मृ॒न्मय॒ग्ं॒ हि हि मृ॒न्मय᳚म् ।47) मृ॒न्मय॒ माहु॑ति॒ माहु॑ति-म्मृ॒न्मय॑-म्मृ॒न्मय॒ माहु॑तिम् ।47) मृ॒न्मय॒मिति॑ मृत् - मय᳚म् ।48) आहु॑ति मान॒श आ॑न॒श आहु॑ति॒ माहु॑ति मान॒शे ।48) आहु॑ति॒मित्या - हु॒ति॒म् ।49) आ॒न॒श औदु॑म्बर॒ मौदु॑म्बर मान॒श आ॑न॒श औदु॑म्बरम् ।50) औदु॑म्बर-म्भवति भव॒त्यौदु॑म्बर॒ मौदु॑म्बर-म्भवति ।॥ 24 ॥ (50/61)
1) sarva̍ṃ vṛṅktē vṛṅktē̠ sarva̠gṃ̠ sarva̍ṃ vṛṅktē ।2) vṛ̠ṅktē̠ pau̠rṇa̠mā̠sī-mpau̎rṇamā̠sīṃ vṛ̍ṅktē vṛṅktē paurṇamā̠sīm ।3) pau̠rṇa̠mā̠sī mē̠vaiva pau̎rṇamā̠sī-mpau̎rṇamā̠sī mē̠va ।3) pau̠rṇa̠mā̠sīmiti̍ paurṇa - mā̠sīm ।4) ē̠va ya̍jēta yajētai̠vaiva ya̍jēta ।5) ya̠jē̠ta̠ bhrātṛ̍vyavā̠-nbhrātṛ̍vyavān. yajēta yajēta̠ bhrātṛ̍vyavān ।6) bhrātṛ̍vyavā̠-nna na bhrātṛ̍vyavā̠-nbhrātṛ̍vyavā̠-nna ।6) bhrātṛ̍vyavā̠niti̠ bhrātṛ̍vya - vā̠n ।7) nāmā̍vā̠syā̍ mamāvā̠syā̎-nna nāmā̍vā̠syā̎m ।8) a̠mā̠vā̠syāgṃ̍ ha̠tvā ha̠tvā 'mā̍vā̠syā̍ mamāvā̠syāgṃ̍ ha̠tvā ।8) a̠mā̠vā̠syā̍mitya̍mā - vā̠syā̎m ।9) ha̠tvā bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vyagṃ ha̠tvā ha̠tvā bhrātṛ̍vyam ।10) bhrātṛ̍vya̠-nna na bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya̠-nna ।11) nā na nā ।12) ā pyā̍yayati pyāyaya̠tyā pyā̍yayati ।13) pyā̠ya̠ya̠ti̠ sā̠ka̠mpra̠sthā̠yīyē̍na sākamprasthā̠yīyē̍na pyāyayati pyāyayati sākamprasthā̠yīyē̍na ।14) sā̠ka̠mpra̠sthā̠yīyē̍na yajēta yajēta sākamprasthā̠yīyē̍na sākamprasthā̠yīyē̍na yajēta ।14) sā̠ka̠mpra̠sthā̠yīyē̠nēti̍ sākaṃ - pra̠sthā̠yīyē̍na ।15) ya̠jē̠ta̠ pa̠śukā̍maḥ pa̠śukā̍mō yajēta yajēta pa̠śukā̍maḥ ।16) pa̠śukā̍mō̠ yasmai̠ yasmai̍ pa̠śukā̍maḥ pa̠śukā̍mō̠ yasmai̎ ।16) pa̠śukā̍ma̠ iti̍ pa̠śu - kā̠ma̠ḥ ।17) yasmai̠ vai vai yasmai̠ yasmai̠ vai ।18) vā alpē̠nā lpē̍na̠ vai vā alpē̍na ।19) alpē̍nā̠ hara̍ ntyā̠hara̠ ntyalpē̠nā lpē̍nā̠ hara̍nti ।20) ā̠hara̍nti̠ na nāhara̍ ntyā̠hara̍nti̠ na ।20) ā̠hara̠ntītyā̎ - hara̍nti ।21) nātmanā̠ ''tmanā̠ na nātmanā̎ ।22) ā̠tmanā̠ tṛpya̍ti̠ tṛpya̍ tyā̠tmanā̠ ''tmanā̠ tṛpya̍ti ।23) tṛpya̍ti̠ na na tṛpya̍ti̠ tṛpya̍ti̠ na ।24) nānyasmā̍ a̠nyasmai̠ na nānyasmai̎ ।25) a̠nyasmai̍ dadāti dadā tya̠nyasmā̍ a̠nyasmai̍ dadāti ।26) da̠dā̠ti̠ yasmai̠ yasmai̍ dadāti dadāti̠ yasmai̎ ।27) yasmai̍ maha̠tā ma̍ha̠tā yasmai̠ yasmai̍ maha̠tā ।28) ma̠ha̠tā tṛpya̍ti̠ tṛpya̍ti maha̠tā ma̍ha̠tā tṛpya̍ti ।29) tṛpya̍ tyā̠tmanā̠ ''tmanā̠ tṛpya̍ti̠ tṛpya̍ tyā̠tmanā̎ ।30) ā̠tmanā̠ dadā̍ti̠ dadā̎ tyā̠tmanā̠ ''tmanā̠ dadā̍ti ।31) dadā̎ tya̠nyasmā̍ a̠nyasmai̠ dadā̍ti̠ dadā̎ tya̠nyasmai̎ ।32) a̠nyasmai̍ maha̠tā ma̍ha̠tā 'nyasmā̍ a̠nyasmai̍ maha̠tā ।33) ma̠ha̠tā pū̠rṇa-mpū̠rṇa-mma̍ha̠tā ma̍ha̠tā pū̠rṇam ।34) pū̠rṇagṃ hō̍ta̠vyagṃ̍ hōta̠vya̍-mpū̠rṇa-mpū̠rṇagṃ hō̍ta̠vya̎m ।35) hō̠ta̠vya̍-ntṛ̠pta stṛ̠ptō hō̍ta̠vyagṃ̍ hōta̠vya̍-ntṛ̠ptaḥ ।36) tṛ̠pta ē̠vaiva tṛ̠pta stṛ̠pta ē̠va ।37) ē̠vaina̍ mēna mē̠vaivaina̎m ।38) ē̠na̠ mindra̠ indra̍ ēṇa mēna̠ mindra̍ḥ ।39) indra̍ḥ pra̠jayā̎ pra̠jayēndra̠ indra̍ḥ pra̠jayā̎ ।40) pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ pa̠śubhi̍ḥ pra̠jayā̎ pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ ।40) pra̠jayēti̍ pra - jayā̎ ।41) pa̠śubhi̍ starpayati tarpayati pa̠śubhi̍ḥ pa̠śubhi̍ starpayati ।41) pa̠śubhi̠riti̍ pa̠śu - bhi̠ḥ ।42) ta̠rpa̠ya̠ti̠ dā̠ru̠pā̠trēṇa̍ dārupā̠trēṇa̍ tarpayati tarpayati dārupā̠trēṇa̍ ।43) dā̠ru̠pā̠trēṇa̍ juhōti juhōti dārupā̠trēṇa̍ dārupā̠trēṇa̍ juhōti ।43) dā̠ru̠pā̠trēṇēti̍ dāru - pā̠trēṇa̍ ।44) ju̠hō̠ti̠ na na ju̍hōti juhōti̠ na ।45) na hi hi na na hi ।46) hi mṛ̠nmaya̍-mmṛ̠nmaya̠gṃ̠ hi hi mṛ̠nmaya̎m ।47) mṛ̠nmaya̠ māhu̍ti̠ māhu̍ti-mmṛ̠nmaya̍-mmṛ̠nmaya̠ māhu̍tim ।47) mṛ̠nmaya̠miti̍ mṛt - maya̎m ।48) āhu̍ti māna̠śa ā̍na̠śa āhu̍ti̠ māhu̍ti māna̠śē ।48) āhu̍ti̠mityā - hu̠ti̠m ।49) ā̠na̠śa audu̍mbara̠ maudu̍mbara māna̠śa ā̍na̠śa audu̍mbaram ।50) audu̍mbara-mbhavati bhava̠tyaudu̍mbara̠ maudu̍mbara-mbhavati ।॥ 24 ॥ (50/61)
meaning
Jata recitation: Vishvarupa is identified with the Prajapati, the lord of all beings; the sacrifice offered to him sustains and multiplies all life.
verse 25
1) भ॒व॒ त्यू-र्गूर्ग् भ॑वति भव॒ त्यूर्क् ।2) ऊर्ग् वै वा ऊ-र्गूर्ग् वै ।3) वा उ॑दु॒म्बर॑ उदु॒म्बरो॒ वै वा उ॑दु॒म्बरः॑ ।4) उ॒दु॒म्बर॒ ऊ-र्गू-र्गु॑दु॒म्बर॑ उदु॒म्बर॒ ऊर्क् ।5) ऊर्-क्प॒शवः॑ प॒शव॒ ऊ-र्गूर्-क्प॒शवः॑ ।6) प॒शव॑ ऊ॒र्जोर्जा प॒शवः॑ प॒शव॑ ऊ॒र्जा ।7) ऊ॒र्जैवैवो र्जोर्जैव ।8) ए॒वा स्मा॑ अस्मा ए॒वैवा स्मै᳚ ।9) अ॒स्मा॒ ऊर्ज॒ मूर्ज॑ मस्मा अस्मा॒ ऊर्ज᳚म् ।10) ऊर्ज॑-म्प॒शू-न्प॒शू नूर्ज॒ मूर्ज॑-म्प॒शून् ।11) प॒शू नवाव॑ प॒शू-न्प॒शू नव॑ ।12) अव॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽवाव॑ रुन्धे ।13) रु॒न्धे॒ न न रु॑न्धे रुन्धे॒ न ।14) नाग॑तश्री॒ रग॑तश्री॒-र्न नाग॑तश्रीः ।15) अग॑तश्री-र्महे॒न्द्र-म्म॑हे॒न्द्र मग॑तश्री॒ रग॑तश्री-र्महे॒न्द्रम् ।15) अग॑तश्री॒रित्यग॑त - श्रीः॒ ।16) म॒हे॒न्द्रं-यँ॑जेत यजेत महे॒न्द्र-म्म॑हे॒न्द्रं-यँ॑जेत ।16) म॒हे॒न्द्रमिति॑ महा - इ॒न्द्रम् ।17) य॒जे॒त॒ त्रय॒ स्त्रयो॑ यजेत यजेत॒ त्रयः॑ ।18) त्रयो॒ वै वै त्रय॒ स्त्रयो॒ वै ।19) वै ग॒तश्रि॑यो ग॒तश्रि॑यो॒ वै वै ग॒तश्रि॑यः ।20) ग॒तश्रि॑य-श्शुश्रु॒वा-ञ्छु॑श्रु॒वा-न्ग॒तश्रि॑यो ग॒तश्रि॑य-श्शुश्रु॒वान् ।20) ग॒तश्रि॑य॒ इति॑ ग॒त - श्रि॒यः॒ ।21) शु॒श्रु॒वा-न्ग्रा॑म॒णी-र्ग्रा॑म॒णी-श्शु॑श्रु॒वा-ञ्छु॑श्रु॒वा-न्ग्रा॑म॒णीः ।22) ग्रा॒म॒णी रा॑ज॒न्यो॑ राज॒न्यो᳚ ग्राम॒णी-र्ग्रा॑म॒णी रा॑ज॒न्यः॑ ।22) ग्रा॒म॒णीरिति॑ ग्राम - नीः ।23) रा॒ज॒न्य॑ स्तेषा॒-न्तेषाग्ं॑ राज॒न्यो॑ राज॒न्य॑ स्तेषा᳚म् ।24) तेषा᳚-म्महे॒न्द्रो म॑हे॒न्द्र स्तेषा॒-न्तेषा᳚-म्महे॒न्द्रः ।25) म॒हे॒न्द्रो दे॒वता॑ दे॒वता॑ महे॒न्द्रो म॑हे॒न्द्रो दे॒वता᳚ ।25) म॒हे॒न्द्र इति॑ महा - इ॒न्द्रः ।26) दे॒वता॒ यो यो दे॒वता॑ दे॒वता॒ यः ।27) यो वै वै यो यो वै ।28) वै स्वाग् स्वां-वैँ वै स्वाम् ।29) स्वा-न्दे॒वता᳚-न्दे॒वता॒ग्॒ स्वाग् स्वा-न्दे॒वता᳚म् ।30) दे॒वता॑ मति॒यज॑ते ऽति॒यज॑ते दे॒वता᳚-न्दे॒वता॑ मति॒यज॑ते ।31) अ॒ति॒यज॑ते॒ प्र प्राति॒यज॑ते ऽति॒यज॑ते॒ प्र ।31) अ॒ति॒यज॑त॒ इत्य॑ति - यज॑ते ।32) प्र स्वायै॒ स्वायै॒ प्र प्र स्वायै᳚ ।33) स्वायै॑ दे॒वता॑यै दे॒वता॑यै॒ स्वायै॒ स्वायै॑ दे॒वता॑यै ।34) दे॒वता॑यै च्यवते च्यवते दे॒वता॑यै दे॒वता॑यै च्यवते ।35) च्य॒व॒ते॒ न न च्य॑वते च्यवते॒ न ।36) न परा॒-म्परा॒-न्न न परा᳚म् ।37) परा॒-म्प्र प्र परा॒-म्परा॒-म्प्र ।38) प्राप्नो᳚ त्याप्नोति॒ प्र प्राप्नो॑ति ।39) आ॒प्नो॒ति॒ पापी॑या॒-न्पापी॑या नाप्नो त्याप्नोति॒ पापी॑यान् ।40) पापी॑या-न्भवति भवति॒ पापी॑या॒-न्पापी॑या-न्भवति ।41) भ॒व॒ति॒ सं॒वँ॒थ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र-म्भ॑वति भवति संवँथ्स॒रम् ।42) सं॒वँ॒थ्स॒र मिन्द्र॒ मिन्द्रग्ं॑ संवँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र मिन्द्र᳚म् ।42) सं॒वँ॒थ्स॒रमिति॑ सं - व॒थ्स॒रम् ।43) इन्द्रं॑-यँजेत यजे॒ते न्द्र॒ मिन्द्रं॑-यँजेत ।44) य॒जे॒त॒ सं॒वँ॒थ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒रं-यँ॑जेत यजेत संवँथ्स॒रम् ।45) सं॒वँ॒थ्स॒रग्ं हि हि सं॑वँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒रग्ं हि ।45) सं॒वँ॒थ्स॒रमिति॑ सं - व॒थ्स॒रम् ।46) हि व्र॒तं-व्रँ॒तग्ं हि हि व्र॒तम् ।47) व्र॒त-न्न न व्र॒तं-व्रँ॒त-न्न ।48) नात्यति॒ न नाति॑ ।49) अति॒ स्वा स्वा ऽत्यति॒ स्वा ।50) स्वैवैव स्वा स्वैव ।॥ 25 ॥ (50/58)
1) bha̠va̠ tyū-rgūrg bha̍vati bhava̠ tyūrk ।2) ūrg vai vā ū-rgūrg vai ।3) vā u̍du̠mbara̍ udu̠mbarō̠ vai vā u̍du̠mbara̍ḥ ।4) u̠du̠mbara̠ ū-rgū-rgu̍du̠mbara̍ udu̠mbara̠ ūrk ।5) ūr-kpa̠śava̍ḥ pa̠śava̠ ū-rgūr-kpa̠śava̍ḥ ।6) pa̠śava̍ ū̠rjōrjā pa̠śava̍ḥ pa̠śava̍ ū̠rjā ।7) ū̠rjaivaivō rjōrjaiva ।8) ē̠vā smā̍ asmā ē̠vaivā smai̎ ।9) a̠smā̠ ūrja̠ mūrja̍ masmā asmā̠ ūrja̎m ।10) ūrja̍-mpa̠śū-npa̠śū nūrja̠ mūrja̍-mpa̠śūn ।11) pa̠śū navāva̍ pa̠śū-npa̠śū nava̍ ।12) ava̍ rundhē ru̠ndhē 'vāva̍ rundhē ।13) ru̠ndhē̠ na na ru̍ndhē rundhē̠ na ।14) nāga̍taśrī̠ raga̍taśrī̠-rna nāga̍taśrīḥ ।15) aga̍taśrī-rmahē̠ndra-mma̍hē̠ndra maga̍taśrī̠ raga̍taśrī-rmahē̠ndram ।15) aga̍taśrī̠rityaga̍ta - śrī̠ḥ ।16) ma̠hē̠ndraṃ ya̍jēta yajēta mahē̠ndra-mma̍hē̠ndraṃ ya̍jēta ।16) ma̠hē̠ndramiti̍ mahā - i̠ndram ।17) ya̠jē̠ta̠ traya̠ strayō̍ yajēta yajēta̠ traya̍ḥ ।18) trayō̠ vai vai traya̠ strayō̠ vai ।19) vai ga̠taśri̍yō ga̠taśri̍yō̠ vai vai ga̠taśri̍yaḥ ।20) ga̠taśri̍ya-śśuśru̠vā-ñChu̍śru̠vā-nga̠taśri̍yō ga̠taśri̍ya-śśuśru̠vān ।20) ga̠taśri̍ya̠ iti̍ ga̠ta - śri̠ya̠ḥ ।21) śu̠śru̠vā-ngrā̍ma̠ṇī-rgrā̍ma̠ṇī-śśu̍śru̠vā-ñChu̍śru̠vā-ngrā̍ma̠ṇīḥ ।22) grā̠ma̠ṇī rā̍ja̠nyō̍ rāja̠nyō̎ grāma̠ṇī-rgrā̍ma̠ṇī rā̍ja̠nya̍ḥ ।22) grā̠ma̠ṇīriti̍ grāma - nīḥ ।23) rā̠ja̠nya̍ stēṣā̠-ntēṣāgṃ̍ rāja̠nyō̍ rāja̠nya̍ stēṣā̎m ।24) tēṣā̎-mmahē̠ndrō ma̍hē̠ndra stēṣā̠-ntēṣā̎-mmahē̠ndraḥ ।25) ma̠hē̠ndrō dē̠vatā̍ dē̠vatā̍ mahē̠ndrō ma̍hē̠ndrō dē̠vatā̎ ।25) ma̠hē̠ndra iti̍ mahā - i̠ndraḥ ।26) dē̠vatā̠ yō yō dē̠vatā̍ dē̠vatā̠ yaḥ ।27) yō vai vai yō yō vai ।28) vai svāg svāṃ vai vai svām ।29) svā-ndē̠vatā̎-ndē̠vatā̠g̠ svāg svā-ndē̠vatā̎m ।30) dē̠vatā̍ mati̠yaja̍tē 'ti̠yaja̍tē dē̠vatā̎-ndē̠vatā̍ mati̠yaja̍tē ।31) a̠ti̠yaja̍tē̠ pra prāti̠yaja̍tē 'ti̠yaja̍tē̠ pra ।31) a̠ti̠yaja̍ta̠ itya̍ti - yaja̍tē ।32) pra svāyai̠ svāyai̠ pra pra svāyai̎ ।33) svāyai̍ dē̠vatā̍yai dē̠vatā̍yai̠ svāyai̠ svāyai̍ dē̠vatā̍yai ।34) dē̠vatā̍yai chyavatē chyavatē dē̠vatā̍yai dē̠vatā̍yai chyavatē ।35) chya̠va̠tē̠ na na chya̍vatē chyavatē̠ na ।36) na parā̠-mparā̠-nna na parā̎m ।37) parā̠-mpra pra parā̠-mparā̠-mpra ।38) prāpnō̎ tyāpnōti̠ pra prāpnō̍ti ।39) ā̠pnō̠ti̠ pāpī̍yā̠-npāpī̍yā nāpnō tyāpnōti̠ pāpī̍yān ।40) pāpī̍yā-nbhavati bhavati̠ pāpī̍yā̠-npāpī̍yā-nbhavati ।41) bha̠va̠ti̠ sa̠ṃva̠thsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra-mbha̍vati bhavati saṃvathsa̠ram ।42) sa̠ṃva̠thsa̠ra mindra̠ mindragṃ̍ saṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra mindra̎m ।42) sa̠ṃva̠thsa̠ramiti̍ saṃ - va̠thsa̠ram ।43) indra̍ṃ yajēta yajē̠tē ndra̠ mindra̍ṃ yajēta ।44) ya̠jē̠ta̠ sa̠ṃva̠thsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠raṃ ya̍jēta yajēta saṃvathsa̠ram ।45) sa̠ṃva̠thsa̠ragṃ hi hi sa̍ṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ragṃ hi ।45) sa̠ṃva̠thsa̠ramiti̍ saṃ - va̠thsa̠ram ।46) hi vra̠taṃ vra̠tagṃ hi hi vra̠tam ।47) vra̠ta-nna na vra̠taṃ vra̠ta-nna ।48) nātyati̠ na nāti̍ ।49) ati̠ svā svā 'tyati̠ svā ।50) svaivaiva svā svaiva ।॥ 25 ॥ (50/58)
meaning
Jata recitation: the gods established Vishvarupa as the overlord of all forms and shapes; through this recitation the sacrificer gains lordship over his own domain.
verse 26
1) ए॒वैन॑ मेन मे॒वैवैन᳚म् ।2) ए॒न॒-न्दे॒वता॑ दे॒वतै॑न मेन-न्दे॒वता᳚ ।3) दे॒व ते॒ज्यमा॑ ने॒ज्यमा॑ना दे॒वता॑ दे॒व ते॒ज्यमा॑ना ।4) इ॒ज्यमा॑ना॒ भूत्यै॒ भूत्या॑ इ॒ज्यमा॑ ने॒ज्यमा॑ना॒ भूत्यै᳚ ।5) भूत्या॑ इन्ध इन्धे॒ भूत्यै॒ भूत्या॑ इन्धे ।6) इ॒न्धे॒ वसी॑या॒न्॒. वसी॑या निन्ध इन्धे॒ वसी॑यान् ।7) वसी॑या-न्भवति भवति॒ वसी॑या॒न्॒. वसी॑या-न्भवति ।8) भ॒व॒ति॒ सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॑ संवँथ्स॒रस्य॑ भवति भवति संवँथ्स॒रस्य॑ ।9) सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॑ प॒रस्ता᳚-त्प॒रस्ता᳚-थ्संवँथ्स॒रस्य॑ संवँथ्स॒रस्य॑ प॒रस्ता᳚त् ।9) सं॒वँ॒थ्स॒रस्येति॑ सं - व॒थ्स॒रस्य॑ ।10) प॒रस्ता॑द॒ग्नये॒ ऽग्नये॑ प॒रस्ता᳚-त्प॒रस्ता॑ द॒ग्नये᳚ ।11) अ॒ग्नये᳚ व्र॒तप॑तये व्र॒तप॑तये॒ ऽग्नये॒ ऽग्नये᳚ व्र॒तप॑तये ।12) व्र॒तप॑तये पुरो॒डाश॑-म्पुरो॒डाशं॑-व्रँ॒तप॑तये व्र॒तप॑तये पुरो॒डाश᳚म् ।12) व्र॒तप॑तय॒ इति॑ व्र॒त - प॒त॒ये॒ ।13) पु॒रो॒डाश॑ म॒ष्टाक॑पाल म॒ष्टाक॑पाल-म्पुरो॒डाश॑-म्पुरो॒डाश॑ म॒ष्टाक॑पालम् ।14) अ॒ष्टाक॑पाल॒-न्नि-र्णिर॒ष्टाक॑पाल म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निः ।14) अ॒ष्टाक॑पाल॒मित्य॒ष्टा - क॒पा॒ल॒म् ।15) नि-र्व॑पे-द्वपे॒-न्नि-र्णि-र्व॑पेत् ।16) व॒पे॒-थ्सं॒वँ॒थ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒रं-वँ॑पे-द्वपे-थ्संवँथ्स॒रम् ।17) सं॒वँ॒थ्स॒र मे॒वैव सं॑वँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र मे॒व ।17) सं॒वँ॒थ्स॒रमिति॑ सं - व॒थ्स॒रम् ।18) ए॒वैन॑ मेन मे॒वैवैन᳚म् ।19) ए॒नं॒-वृँ॒त्रं-वृँ॒त्र मे॑न मेनं-वृँ॒त्रम् ।20) वृ॒त्र-ञ्ज॑घ्नि॒वाग्ंस॑-ञ्जघ्नि॒वाग्ंसं॑-वृँ॒त्रं-वृँ॒त्र-ञ्ज॑घ्नि॒वाग्ंस᳚म् ।21) ज॒घ्नि॒वाग्ंस॑ म॒ग्नि र॒ग्नि-र्ज॑घ्नि॒वाग्ंस॑-ञ्जघ्नि॒वाग्ंस॑ म॒ग्निः ।22) अ॒ग्नि-र्व्र॒तप॑ति-र्व्र॒तप॑ति र॒ग्नि र॒ग्नि-र्व्र॒तप॑तिः ।23) व्र॒तप॑ति-र्व्र॒तं-व्रँ॒तं-व्रँ॒तप॑ति-र्व्र॒तप॑ति-र्व्र॒तम् ।23) व्र॒तप॑ति॒रिति॑ व्र॒त - प॒तिः॒ ।24) व्र॒त मा व्र॒तं-व्रँ॒त मा ।25) आ ल॑म्भयति लम्भय॒त्या ल॑म्भयति ।26) ल॒म्भ॒य॒ति॒ तत॒ स्ततो॑ लम्भयति लम्भयति॒ ततः॑ ।27) ततो ऽध्यधि॒ तत॒ स्ततो ऽधि॑ ।28) अधि॒ काम॒-ङ्काम॒ मध्यधि॒ काम᳚म् ।29) कामं॑-यँजेत यजेत॒ काम॒-ङ्कामं॑-यँजेत ।30) य॒जे॒तेति॑ यजेत ।॥ 26 ॥ (30/35)॥ अ. 4 ॥
1) ē̠vaina̍ mēna mē̠vaivaina̎m ।2) ē̠na̠-ndē̠vatā̍ dē̠vatai̍na mēna-ndē̠vatā̎ ।3) dē̠va tē̠jyamā̍ nē̠jyamā̍nā dē̠vatā̍ dē̠va tē̠jyamā̍nā ।4) i̠jyamā̍nā̠ bhūtyai̠ bhūtyā̍ i̠jyamā̍ nē̠jyamā̍nā̠ bhūtyai̎ ।5) bhūtyā̍ indha indhē̠ bhūtyai̠ bhūtyā̍ indhē ।6) i̠ndhē̠ vasī̍yā̠n̠. vasī̍yā nindha indhē̠ vasī̍yān ।7) vasī̍yā-nbhavati bhavati̠ vasī̍yā̠n̠. vasī̍yā-nbhavati ।8) bha̠va̠ti̠ sa̠ṃva̠thsa̠rasya̍ saṃvathsa̠rasya̍ bhavati bhavati saṃvathsa̠rasya̍ ।9) sa̠ṃva̠thsa̠rasya̍ pa̠rastā̎-tpa̠rastā̎-thsaṃvathsa̠rasya̍ saṃvathsa̠rasya̍ pa̠rastā̎t ।9) sa̠ṃva̠thsa̠rasyēti̍ saṃ - va̠thsa̠rasya̍ ।10) pa̠rastā̍da̠gnayē̠ 'gnayē̍ pa̠rastā̎-tpa̠rastā̍ da̠gnayē̎ ।11) a̠gnayē̎ vra̠tapa̍tayē vra̠tapa̍tayē̠ 'gnayē̠ 'gnayē̎ vra̠tapa̍tayē ।12) vra̠tapa̍tayē purō̠ḍāśa̍-mpurō̠ḍāśa̍ṃ vra̠tapa̍tayē vra̠tapa̍tayē purō̠ḍāśa̎m ।12) vra̠tapa̍taya̠ iti̍ vra̠ta - pa̠ta̠yē̠ ।13) pu̠rō̠ḍāśa̍ ma̠ṣṭāka̍pāla ma̠ṣṭāka̍pāla-mpurō̠ḍāśa̍-mpurō̠ḍāśa̍ ma̠ṣṭāka̍pālam ।14) a̠ṣṭāka̍pāla̠-nni-rṇira̠ṣṭāka̍pāla ma̠ṣṭāka̍pāla̠-nniḥ ।14) a̠ṣṭāka̍pāla̠mitya̠ṣṭā - ka̠pā̠la̠m ।15) ni-rva̍pē-dvapē̠-nni-rṇi-rva̍pēt ।16) va̠pē̠-thsa̠ṃva̠thsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠raṃ va̍pē-dvapē-thsaṃvathsa̠ram ।17) sa̠ṃva̠thsa̠ra mē̠vaiva sa̍ṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra mē̠va ।17) sa̠ṃva̠thsa̠ramiti̍ saṃ - va̠thsa̠ram ।18) ē̠vaina̍ mēna mē̠vaivaina̎m ।19) ē̠na̠ṃ vṛ̠traṃ vṛ̠tra mē̍na mēnaṃ vṛ̠tram ।20) vṛ̠tra-ñja̍ghni̠vāgṃsa̍-ñjaghni̠vāgṃsa̍ṃ vṛ̠traṃ vṛ̠tra-ñja̍ghni̠vāgṃsa̎m ।21) ja̠ghni̠vāgṃsa̍ ma̠gni ra̠gni-rja̍ghni̠vāgṃsa̍-ñjaghni̠vāgṃsa̍ ma̠gniḥ ।22) a̠gni-rvra̠tapa̍ti-rvra̠tapa̍ti ra̠gni ra̠gni-rvra̠tapa̍tiḥ ।23) vra̠tapa̍ti-rvra̠taṃ vra̠taṃ vra̠tapa̍ti-rvra̠tapa̍ti-rvra̠tam ।23) vra̠tapa̍ti̠riti̍ vra̠ta - pa̠ti̠ḥ ।24) vra̠ta mā vra̠taṃ vra̠ta mā ।25) ā la̍mbhayati lambhaya̠tyā la̍mbhayati ।26) la̠mbha̠ya̠ti̠ tata̠ statō̍ lambhayati lambhayati̠ tata̍ḥ ।27) tatō 'dhyadhi̠ tata̠ statō 'dhi̍ ।28) adhi̠ kāma̠-ṅkāma̠ madhyadhi̠ kāma̎m ।29) kāma̍ṃ yajēta yajēta̠ kāma̠-ṅkāma̍ṃ yajēta ।30) ya̠jē̠tēti̍ yajēta ।॥ 26 ॥ (30/35)॥ a. 4 ॥
meaning
Jata recitation: the sacred syllables of this mantra are embedded in the very fabric of existence; reciting them is an act of cosmological alignment.
verse 27
1) नासो॑मया॒ ज्यसो॑मयाजी॒ न नासो॑मयाजी ।2) असो॑मयाजी॒ सग्ं स मसो॑मया॒ ज्यसो॑मयाजी॒ सम् ।2) असो॑मया॒जीत्यसो॑म - या॒जी॒ ।3) स-न्न॑ये-न्नये॒-थ्सग्ं स-न्न॑येत् ।4) न॒ये॒ दना॑गत॒ मना॑गत-न्नये-न्नये॒ दना॑गतम् ।5) अना॑गतं॒-वैँ वा अना॑गत॒ मना॑गतं॒-वैँ ।5) अना॑गत॒मित्यना᳚ - ग॒त॒म् ।6) वा ए॒तस्यै॒तस्य॒ वै वा ए॒तस्य॑ ।7) ए॒तस्य॒ पयः॒ पय॑ ए॒तस्यै॒तस्य॒ पयः॑ ।8) पयो॒ यो यः पयः॒ पयो॒ यः ।9) यो ऽसो॑मया॒ ज्यसो॑मयाजी॒ यो यो ऽसो॑मयाजी ।10) असो॑मयाजी॒ य-द्यदसो॑मया॒ ज्यसो॑मयाजी॒ यत् ।10) असो॑मया॒जीत्यसो॑म - या॒जी॒ ।11) यदसो॑मया॒ ज्यसो॑मयाजी॒ य-द्यदसो॑मयाजी ।12) असो॑मयाजी स॒न्नये᳚-थ्स॒न्नये॒ दसो॑मया॒ ज्यसो॑मयाजी स॒न्नये᳚त् ।12) असो॑मया॒जीत्यसो॑म - या॒जी॒ ।13) स॒न्नये᳚-त्परिमो॒षः प॑रिमो॒ष-स्स॒न्नये᳚-थ्स॒न्नये᳚-त्परिमो॒षः ।13) स॒न्नये॒दिति॑ सं - नये᳚त् ।14) प॒रि॒मो॒ष ए॒वैव प॑रिमो॒षः प॑रिमो॒ष ए॒व ।14) प॒रि॒मो॒ष इति॑ परि - मो॒षः ।15) ए॒व स स ए॒वैव सः ।16) सो ऽनृ॑त॒ मनृ॑त॒ग्ं॒ स सो ऽनृ॑तम् ।17) अनृ॑त-ङ्करोति करो॒ त्यनृ॑त॒ मनृ॑त-ङ्करोति ।18) क॒रो॒ त्यथो॒ अथो॑ करोति करो॒ त्यथो᳚ ।19) अथो॒ परा॒ परा ऽथो॒ अथो॒ परा᳚ ।19) अथो॒ इत्यथो᳚ ।20) परै॒वैव परा॒ परै॒व ।21) ए॒व सि॑च्यते सिच्यत ए॒वैव सि॑च्यते ।22) सि॒च्य॒ते॒ सो॒म॒या॒जी सो॑मया॒जी सि॑च्यते सिच्यते सोमया॒जी ।23) सो॒म॒या॒ज्ये॑वैव सो॑मया॒जी सो॑मया॒ज्ये॑व ।23) सो॒म॒या॒जीति॑ सोम - या॒जी ।24) ए॒व सग्ं स मे॒वैव सम् ।25) स-न्न॑ये-न्नये॒-थ्सग्ं स-न्न॑येत् ।26) न॒ये॒-त्पयः॒ पयो॑ नये-न्नये॒-त्पयः॑ ।27) पयो॒ वै वै पयः॒ पयो॒ वै ।28) वै सोम॒-स्सोमो॒ वै वै सोमः॑ ।29) सोमः॒ पयः॒ पय॒-स्सोम॒-स्सोमः॒ पयः॑ ।30) पयः॑ सान्ना॒य्यग्ं सा᳚न्ना॒य्य-म्पयः॒ पयः॑ सान्ना॒य्यम् ।31) सा॒न्ना॒य्य-म्पय॑सा॒ पय॑सा सान्ना॒य्यग्ं सा᳚न्ना॒य्य-म्पय॑सा ।31) सा॒न्ना॒य्यमिति॑ सां - ना॒य्यम् ।32) पय॑सै॒वैव पय॑सा॒ पय॑सै॒व ।33) ए॒व पयः॒ पय॑ ए॒वैव पयः॑ ।34) पय॑ आ॒त्म-न्ना॒त्म-न्पयः॒ पय॑ आ॒त्मन्न् ।35) आ॒त्म-न्ध॑त्ते धत्त आ॒त्म-न्ना॒त्म-न्ध॑त्ते ।36) ध॒त्ते॒ वि वि ध॑त्ते धत्ते॒ वि ।37) वि वै वै वि वि वै ।38) वा ए॒त मे॒तं-वैँ वा ए॒तम् ।39) ए॒त-म्प्र॒जया᳚ प्र॒जयै॒त मे॒त-म्प्र॒जया᳚ ।40) प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ प॒शुभिः॑ प्र॒जया᳚ प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ ।40) प्र॒जयेति॑ प्र - जया᳚ ।41) प॒शुभि॑ रर्धय त्यर्धयति प॒शुभिः॑ प॒शुभि॑ रर्धयति ।41) प॒शुभि॒रिति॑ प॒शु - भिः॒ ।42) अ॒र्ध॒य॒ति॒ व॒र्धय॑ति व॒र्धय॑ त्यर्धय त्यर्धयति व॒र्धय॑ति ।43) व॒र्धय॑ त्यस्यास्य व॒र्धय॑ति व॒र्धय॑ त्यस्य ।44) अ॒स्य॒ भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य मस्यास्य॒ भ्रातृ॑व्यम् ।45) भ्रातृ॑व्यं॒-यँस्य॒ यस्य॒ भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्यं॒-यँस्य॑ ।46) यस्य॑ ह॒विर्-ह॒वि-र्यस्य॒ यस्य॑ ह॒विः ।47) ह॒वि-र्निरु॑प्त॒-न्निरु॑प्तग्ं ह॒विर्-ह॒वि-र्निरु॑प्तम् ।48) निरु॑प्त-म्पु॒रस्ता᳚-त्पु॒रस्ता॒-न्निरु॑प्त॒-न्निरु॑प्त-म्पु॒रस्ता᳚त् ।48) निरु॑प्त॒मिति॒ निः - उ॒प्त॒म् ।49) पु॒रस्ता᳚च् च॒न्द्रमा᳚श्च॒न्द्रमाः᳚ पु॒रस्ता᳚-त्पु॒रस्ता᳚च् च॒न्द्रमाः᳚ ।50) च॒न्द्रमा॑ अ॒भ्य॑भि च॒न्द्रमा᳚ श्च॒न्द्रमा॑ अ॒भि ।॥ 27 ॥ (50/62)
1) nāsō̍mayā̠ jyasō̍mayājī̠ na nāsō̍mayājī ।2) asō̍mayājī̠ sagṃ sa masō̍mayā̠ jyasō̍mayājī̠ sam ।2) asō̍mayā̠jītyasō̍ma - yā̠jī̠ ।3) sa-nna̍yē-nnayē̠-thsagṃ sa-nna̍yēt ।4) na̠yē̠ danā̍gata̠ manā̍gata-nnayē-nnayē̠ danā̍gatam ।5) anā̍gata̠ṃ vai vā anā̍gata̠ manā̍gata̠ṃ vai ।5) anā̍gata̠mityanā̎ - ga̠ta̠m ।6) vā ē̠tasyai̠tasya̠ vai vā ē̠tasya̍ ।7) ē̠tasya̠ paya̠ḥ paya̍ ē̠tasyai̠tasya̠ paya̍ḥ ।8) payō̠ yō yaḥ paya̠ḥ payō̠ yaḥ ।9) yō 'sō̍mayā̠ jyasō̍mayājī̠ yō yō 'sō̍mayājī ।10) asō̍mayājī̠ ya-dyadasō̍mayā̠ jyasō̍mayājī̠ yat ।10) asō̍mayā̠jītyasō̍ma - yā̠jī̠ ।11) yadasō̍mayā̠ jyasō̍mayājī̠ ya-dyadasō̍mayājī ।12) asō̍mayājī sa̠nnayē̎-thsa̠nnayē̠ dasō̍mayā̠ jyasō̍mayājī sa̠nnayē̎t ।12) asō̍mayā̠jītyasō̍ma - yā̠jī̠ ।13) sa̠nnayē̎-tparimō̠ṣaḥ pa̍rimō̠ṣa-ssa̠nnayē̎-thsa̠nnayē̎-tparimō̠ṣaḥ ।13) sa̠nnayē̠diti̍ saṃ - nayē̎t ।14) pa̠ri̠mō̠ṣa ē̠vaiva pa̍rimō̠ṣaḥ pa̍rimō̠ṣa ē̠va ।14) pa̠ri̠mō̠ṣa iti̍ pari - mō̠ṣaḥ ।15) ē̠va sa sa ē̠vaiva saḥ ।16) sō 'nṛ̍ta̠ manṛ̍ta̠gṃ̠ sa sō 'nṛ̍tam ।17) anṛ̍ta-ṅkarōti karō̠ tyanṛ̍ta̠ manṛ̍ta-ṅkarōti ।18) ka̠rō̠ tyathō̠ athō̍ karōti karō̠ tyathō̎ ।19) athō̠ parā̠ parā 'thō̠ athō̠ parā̎ ।19) athō̠ ityathō̎ ।20) parai̠vaiva parā̠ parai̠va ।21) ē̠va si̍chyatē sichyata ē̠vaiva si̍chyatē ।22) si̠chya̠tē̠ sō̠ma̠yā̠jī sō̍mayā̠jī si̍chyatē sichyatē sōmayā̠jī ।23) sō̠ma̠yā̠jyē̍vaiva sō̍mayā̠jī sō̍mayā̠jyē̍va ।23) sō̠ma̠yā̠jīti̍ sōma - yā̠jī ।24) ē̠va sagṃ sa mē̠vaiva sam ।25) sa-nna̍yē-nnayē̠-thsagṃ sa-nna̍yēt ।26) na̠yē̠-tpaya̠ḥ payō̍ nayē-nnayē̠-tpaya̍ḥ ।27) payō̠ vai vai paya̠ḥ payō̠ vai ।28) vai sōma̠-ssōmō̠ vai vai sōma̍ḥ ।29) sōma̠ḥ paya̠ḥ paya̠-ssōma̠-ssōma̠ḥ paya̍ḥ ।30) paya̍-ssānnā̠yyagṃ sā̎nnā̠yya-mpaya̠ḥ paya̍-ssānnā̠yyam ।31) sā̠nnā̠yya-mpaya̍sā̠ paya̍sā sānnā̠yyagṃ sā̎nnā̠yya-mpaya̍sā ।31) sā̠nnā̠yyamiti̍ sāṃ - nā̠yyam ।32) paya̍sai̠vaiva paya̍sā̠ paya̍sai̠va ।33) ē̠va paya̠ḥ paya̍ ē̠vaiva paya̍ḥ ।34) paya̍ ā̠tma-nnā̠tma-npaya̠ḥ paya̍ ā̠tmann ।35) ā̠tma-ndha̍ttē dhatta ā̠tma-nnā̠tma-ndha̍ttē ।36) dha̠ttē̠ vi vi dha̍ttē dhattē̠ vi ।37) vi vai vai vi vi vai ।38) vā ē̠ta mē̠taṃ vai vā ē̠tam ।39) ē̠ta-mpra̠jayā̎ pra̠jayai̠ta mē̠ta-mpra̠jayā̎ ।40) pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ pa̠śubhi̍ḥ pra̠jayā̎ pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ ।40) pra̠jayēti̍ pra - jayā̎ ।41) pa̠śubhi̍ rardhaya tyardhayati pa̠śubhi̍ḥ pa̠śubhi̍ rardhayati ।41) pa̠śubhi̠riti̍ pa̠śu - bhi̠ḥ ।42) a̠rdha̠ya̠ti̠ va̠rdhaya̍ti va̠rdhaya̍ tyardhaya tyardhayati va̠rdhaya̍ti ।43) va̠rdhaya̍ tyasyāsya va̠rdhaya̍ti va̠rdhaya̍ tyasya ।44) a̠sya̠ bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya masyāsya̠ bhrātṛ̍vyam ।45) bhrātṛ̍vya̠ṃ yasya̠ yasya̠ bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya̠ṃ yasya̍ ।46) yasya̍ ha̠vir-ha̠vi-ryasya̠ yasya̍ ha̠viḥ ।47) ha̠vi-rniru̍pta̠-nniru̍ptagṃ ha̠vir-ha̠vi-rniru̍ptam ।48) niru̍pta-mpu̠rastā̎-tpu̠rastā̠-nniru̍pta̠-nniru̍pta-mpu̠rastā̎t ।48) niru̍pta̠miti̠ niḥ - u̠pta̠m ।49) pu̠rastā̎ch cha̠ndramā̎ścha̠ndramā̎ḥ pu̠rastā̎-tpu̠rastā̎ch cha̠ndramā̎ḥ ।50) cha̠ndramā̍ a̠bhya̍bhi cha̠ndramā̎ ścha̠ndramā̍ a̠bhi ।॥ 27 ॥ (50/62)
meaning
Jata recitation: the divine teacher Vishvarupa instructed the gods in the proper forms of worship; this mantra perpetuates that primordial teaching.
verse 28
1) अ॒भ्यु॑दे त्यु॒देत्य॒भ्या᳚(1॒)भ्यु॑देति॑ ।2) उ॒देति॑ त्रे॒धा त्रे॒धोदे त्यु॒देति॑ त्रे॒धा ।2) उ॒देतीत्यु॑त् - एति॑ ।3) त्रे॒धा त॑ण्डु॒ला-न्त॑ण्डु॒ला-न्त्रे॒धा त्रे॒धा त॑ण्डु॒लान् ।4) त॒ण्डु॒लान्. वि वि त॑ण्डु॒ला-न्त॑ण्डु॒लान्. वि ।5) वि भ॑जे-द्भजे॒-द्वि वि भ॑जेत् ।6) भ॒जे॒-द्ये ये भ॑जे-द्भजे॒-द्ये ।7) ये म॑द्ध्य॒मा म॑द्ध्य॒मा ये ये म॑द्ध्य॒माः ।8) म॒द्ध्य॒मा-स्स्यु-स्स्यु-र्म॑द्ध्य॒मा म॑द्ध्य॒मा-स्स्युः ।9) स्यु स्ताग् स्ता-न्थ्स्यु-स्स्यु स्तान् ।10) ता न॒ग्नये॒ ऽग्नये॒ ताग् स्ता न॒ग्नये᳚ ।11) अ॒ग्नये॑ दा॒त्रे दा॒त्रे᳚ ऽग्नये॒ ऽग्नये॑ दा॒त्रे ।12) दा॒त्रे पु॑रो॒डाश॑-म्पुरो॒डाश॑-न्दा॒त्रे दा॒त्रे पु॑रो॒डाश᳚म् ।13) पु॒रो॒डाश॑ म॒ष्टाक॑पाल म॒ष्टाक॑पाल-म्पुरो॒डाश॑-म्पुरो॒डाश॑ म॒ष्टाक॑पालम् ।14) अ॒ष्टाक॑पाल-ङ्कुर्या-त्कुर्या द॒ष्टाक॑पाल म॒ष्टाक॑पाल-ङ्कुर्यात् ।14) अ॒ष्टाक॑पाल॒मित्य॒ष्टा - क॒पा॒ल॒म् ।15) कु॒र्या॒-द्ये ये कु॑र्या-त्कुर्या॒-द्ये ।16) ये स्थवि॑ष्ठा॒-स्स्थवि॑ष्ठा॒ ये ये स्थवि॑ष्ठाः ।17) स्थवि॑ष्ठा॒ स्ताग् स्ता-न्थ्स्थवि॑ष्ठा॒-स्स्थवि॑ष्ठा॒ स्तान् ।18) ता निन्द्रा॒ये न्द्रा॑य॒ ताग् स्ता निन्द्रा॑य ।19) इन्द्रा॑य प्रदा॒त्रे प्र॑दा॒त्र इन्द्रा॒ये न्द्रा॑य प्रदा॒त्रे ।20) प्र॒दा॒त्रे द॒ध-न्द॒ध-न्प्र॑दा॒त्रे प्र॑दा॒त्रे द॒धन्न् ।20) प्र॒दा॒त्र इति॑ प्र - दा॒त्रे ।21) द॒धग्ग्श् च॒रु-ञ्च॒रु-न्द॒ध-न्द॒धग्ग्श् च॒रुम् ।22) च॒रुं-येँ ये च॒रु-ञ्च॒रुं-येँ ।23) ये ऽणि॑ष्ठा॒ अणि॑ष्ठा॒ ये ये ऽणि॑ष्ठाः ।24) अणि॑ष्ठा॒ स्ताग् स्ता नणि॑ष्ठा॒ अणि॑ष्ठा॒ स्तान् ।25) तान्. विष्ण॑वे॒ विष्ण॑वे॒ ताग् स्तान्. विष्ण॑वे ।26) विष्ण॑वे शिपिवि॒ष्टाय॑ शिपिवि॒ष्टाय॒ विष्ण॑वे॒ विष्ण॑वे शिपिवि॒ष्टाय॑ ।27) शि॒पि॒वि॒ष्टाय॑ शृ॒ते शृ॒ते शि॑पिवि॒ष्टाय॑ शिपिवि॒ष्टाय॑ शृ॒ते ।27) शि॒पि॒वि॒ष्टायेति॑ शिपि - वि॒ष्टाय॑ ।28) शृ॒ते च॒रु-ञ्च॒रुग्ं शृ॒ते शृ॒ते च॒रुम् ।29) च॒रु म॒ग्नि र॒ग्नि श्च॒रु-ञ्च॒रु म॒ग्निः ।30) अ॒ग्नि रे॒वैवाग्नि र॒ग्नि रे॒व ।31) ए॒वास्मा॑ अस्मा ए॒वैवास्मै᳚ ।32) अ॒स्मै॒ प्र॒जा-म्प्र॒जा म॑स्मा अस्मै प्र॒जाम् ।33) प्र॒जा-म्प्र॑ज॒नय॑ति प्रज॒नय॑ति प्र॒जा-म्प्र॒जा-म्प्र॑ज॒नय॑ति ।33) प्र॒जामिति॑ प्र - जाम् ।34) प्र॒ज॒नय॑ति वृ॒द्धां-वृँ॒द्धा-म्प्र॑ज॒नय॑ति प्रज॒नय॑ति वृ॒द्धाम् ।34) प्र॒ज॒नय॒तीति॑ प्र - ज॒नय॑ति ।35) वृ॒द्धा मिन्द्र॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धां-वृँ॒द्धा मिन्द्रः॑ ।36) इन्द्रः॒ प्र प्रे न्द्र॒ इन्द्रः॒ प्र ।37) प्र य॑च्छति यच्छति॒ प्र प्र य॑च्छति ।38) य॒च्छ॒ति॒ य॒ज्ञो य॒ज्ञो य॑च्छति यच्छति य॒ज्ञः ।39) य॒ज्ञो वै वै य॒ज्ञो य॒ज्ञो वै ।40) वै विष्णु॒-र्विष्णु॒-र्वै वै विष्णुः॑ ।41) विष्णुः॑ प॒शवः॑ प॒शवो॒ विष्णु॒-र्विष्णुः॑ प॒शवः॑ ।42) प॒शव॒-श्शिपि॒-श्शिपिः॑ प॒शवः॑ प॒शव॒-श्शिपिः॑ ।43) शिपि॑-र्य॒ज्ञे य॒ज्ञे शिपि॒-श्शिपि॑-र्य॒ज्ञे ।44) य॒ज्ञ ए॒वैव य॒ज्ञे य॒ज्ञ ए॒व ।45) ए॒व प॒शुषु॑ प॒शु ष्वे॒वैव प॒शुषु॑ ।46) प॒शुषु॒ प्रति॒ प्रति॑ प॒शुषु॑ प॒शुषु॒ प्रति॑ ।47) प्रति॑ तिष्ठति तिष्ठति॒ प्रति॒ प्रति॑ तिष्ठति ।48) ति॒ष्ठ॒ति॒ न न ति॑ष्ठति तिष्ठति॒ न ।49) न द्वे द्वे न न द्वे ।50) द्वे य॑जेत यजेत॒ द्वे द्वे य॑जेत ।50) द्वे इति॒ द्वे ।॥ 28 ॥ (50/57)
1) a̠bhyu̍dē tyu̠dētya̠bhyā̎(1̠)bhyu̍dēti̍ ।2) u̠dēti̍ trē̠dhā trē̠dhōdē tyu̠dēti̍ trē̠dhā ।2) u̠dētītyu̍t - ēti̍ ।3) trē̠dhā ta̍ṇḍu̠lā-nta̍ṇḍu̠lā-ntrē̠dhā trē̠dhā ta̍ṇḍu̠lān ।4) ta̠ṇḍu̠lān. vi vi ta̍ṇḍu̠lā-nta̍ṇḍu̠lān. vi ।5) vi bha̍jē-dbhajē̠-dvi vi bha̍jēt ।6) bha̠jē̠-dyē yē bha̍jē-dbhajē̠-dyē ।7) yē ma̍ddhya̠mā ma̍ddhya̠mā yē yē ma̍ddhya̠māḥ ।8) ma̠ddhya̠mā-ssyu-ssyu-rma̍ddhya̠mā ma̍ddhya̠mā-ssyuḥ ।9) syu stāg stā-nthsyu-ssyu stān ।10) tā na̠gnayē̠ 'gnayē̠ tāg stā na̠gnayē̎ ।11) a̠gnayē̍ dā̠trē dā̠trē̎ 'gnayē̠ 'gnayē̍ dā̠trē ।12) dā̠trē pu̍rō̠ḍāśa̍-mpurō̠ḍāśa̍-ndā̠trē dā̠trē pu̍rō̠ḍāśa̎m ।13) pu̠rō̠ḍāśa̍ ma̠ṣṭāka̍pāla ma̠ṣṭāka̍pāla-mpurō̠ḍāśa̍-mpurō̠ḍāśa̍ ma̠ṣṭāka̍pālam ।14) a̠ṣṭāka̍pāla-ṅkuryā-tkuryā da̠ṣṭāka̍pāla ma̠ṣṭāka̍pāla-ṅkuryāt ।14) a̠ṣṭāka̍pāla̠mitya̠ṣṭā - ka̠pā̠la̠m ।15) ku̠ryā̠-dyē yē ku̍ryā-tkuryā̠-dyē ।16) yē sthavi̍ṣṭhā̠-ssthavi̍ṣṭhā̠ yē yē sthavi̍ṣṭhāḥ ।17) sthavi̍ṣṭhā̠ stāg stā-nthsthavi̍ṣṭhā̠-ssthavi̍ṣṭhā̠ stān ।18) tā nindrā̠yē ndrā̍ya̠ tāg stā nindrā̍ya ।19) indrā̍ya pradā̠trē pra̍dā̠tra indrā̠yē ndrā̍ya pradā̠trē ।20) pra̠dā̠trē da̠dha-nda̠dha-npra̍dā̠trē pra̍dā̠trē da̠dhann ।20) pra̠dā̠tra iti̍ pra - dā̠trē ।21) da̠dhaggś cha̠ru-ñcha̠ru-nda̠dha-nda̠dhaggś cha̠rum ।22) cha̠ruṃ yē yē cha̠ru-ñcha̠ruṃ yē ।23) yē 'ṇi̍ṣṭhā̠ aṇi̍ṣṭhā̠ yē yē 'ṇi̍ṣṭhāḥ ।24) aṇi̍ṣṭhā̠ stāg stā naṇi̍ṣṭhā̠ aṇi̍ṣṭhā̠ stān ।25) tān. viṣṇa̍vē̠ viṣṇa̍vē̠ tāg stān. viṣṇa̍vē ।26) viṣṇa̍vē śipivi̠ṣṭāya̍ śipivi̠ṣṭāya̠ viṣṇa̍vē̠ viṣṇa̍vē śipivi̠ṣṭāya̍ ।27) śi̠pi̠vi̠ṣṭāya̍ śṛ̠tē śṛ̠tē śi̍pivi̠ṣṭāya̍ śipivi̠ṣṭāya̍ śṛ̠tē ।27) śi̠pi̠vi̠ṣṭāyēti̍ śipi - vi̠ṣṭāya̍ ।28) śṛ̠tē cha̠ru-ñcha̠rugṃ śṛ̠tē śṛ̠tē cha̠rum ।29) cha̠ru ma̠gni ra̠gni ścha̠ru-ñcha̠ru ma̠gniḥ ।30) a̠gni rē̠vaivāgni ra̠gni rē̠va ।31) ē̠vāsmā̍ asmā ē̠vaivāsmai̎ ।32) a̠smai̠ pra̠jā-mpra̠jā ma̍smā asmai pra̠jām ।33) pra̠jā-mpra̍ja̠naya̍ti praja̠naya̍ti pra̠jā-mpra̠jā-mpra̍ja̠naya̍ti ।33) pra̠jāmiti̍ pra - jām ।34) pra̠ja̠naya̍ti vṛ̠ddhāṃ vṛ̠ddhā-mpra̍ja̠naya̍ti praja̠naya̍ti vṛ̠ddhām ।34) pra̠ja̠naya̠tīti̍ pra - ja̠naya̍ti ।35) vṛ̠ddhā mindra̠ indrō̍ vṛ̠ddhāṃ vṛ̠ddhā mindra̍ḥ ।36) indra̠ḥ pra prē ndra̠ indra̠ḥ pra ।37) pra ya̍chChati yachChati̠ pra pra ya̍chChati ।38) ya̠chCha̠ti̠ ya̠jñō ya̠jñō ya̍chChati yachChati ya̠jñaḥ ।39) ya̠jñō vai vai ya̠jñō ya̠jñō vai ।40) vai viṣṇu̠-rviṣṇu̠-rvai vai viṣṇu̍ḥ ।41) viṣṇu̍ḥ pa̠śava̍ḥ pa̠śavō̠ viṣṇu̠-rviṣṇu̍ḥ pa̠śava̍ḥ ।42) pa̠śava̠-śśipi̠-śśipi̍ḥ pa̠śava̍ḥ pa̠śava̠-śśipi̍ḥ ।43) śipi̍-rya̠jñē ya̠jñē śipi̠-śśipi̍-rya̠jñē ।44) ya̠jña ē̠vaiva ya̠jñē ya̠jña ē̠va ।45) ē̠va pa̠śuṣu̍ pa̠śu ṣvē̠vaiva pa̠śuṣu̍ ।46) pa̠śuṣu̠ prati̠ prati̍ pa̠śuṣu̍ pa̠śuṣu̠ prati̍ ।47) prati̍ tiṣṭhati tiṣṭhati̠ prati̠ prati̍ tiṣṭhati ।48) ti̠ṣṭha̠ti̠ na na ti̍ṣṭhati tiṣṭhati̠ na ।49) na dvē dvē na na dvē ।50) dvē ya̍jēta yajēta̠ dvē dvē ya̍jēta ।50) dvē iti̠ dvē ।॥ 28 ॥ (50/57)
meaning
Jata recitation: the three worlds are the three heads of Vishvarupa; knowing this, the sage who recites this mantra gains mastery over all three worlds.
verse 29
1) य॒जे॒त॒ य-द्य-द्य॑जेत यजेत॒ यत् ।2) य-त्पूर्व॑या॒ पूर्व॑या॒ य-द्य-त्पूर्व॑या ।3) पूर्व॑या सम्प्र॒ति स॑म्प्र॒ति पूर्व॑या॒ पूर्व॑या सम्प्र॒ति ।4) स॒म्प्र॒ति यजे॑त॒ यजे॑त सम्प्र॒ति स॑म्प्र॒ति यजे॑त ।4) स॒म्प्र॒तीति॑ सं - प्र॒ति ।5) यजे॒तोत्त॑ र॒योत्त॑रया॒ यजे॑त॒ यजे॒तोत्त॑रया ।6) उत्त॑रया छ॒म्बट् छ॒म्ब डुत्त॑र॒यो त्त॑रया छ॒म्बट् ।6) उत्त॑र॒येत्युत् - त॒र॒या॒ ।7) छ॒म्ब-ट्कु॑र्या-त्कुर्याच् छ॒म्बट् छ॒म्ब-ट्कु॑र्यात् ।8) कु॒र्या॒-द्य-द्य-त्कु॑र्या-त्कुर्या॒-द्यत् ।9) यदुत्त॑र॒ योत्त॑रया॒ य-द्यदुत्त॑रया ।10) उत्त॑रया सम्प्र॒ति स॑म्प्र॒ त्युत्त॑र॒यो त्त॑रया सम्प्र॒ति ।10) उत्त॑र॒येत्युत् - त॒र॒या॒ ।11) स॒म्प्र॒ति यजे॑त॒ यजे॑त सम्प्र॒ति स॑म्प्र॒ति यजे॑त ।11) स॒म्प्र॒तीति॑ सं - प्र॒ति ।12) यजे॑त॒ पूर्व॑या॒ पूर्व॑या॒ यजे॑त॒ यजे॑त॒ पूर्व॑या ।13) पूर्व॑या छ॒म्बट् छ॒म्बट् पूर्व॑या॒ पूर्व॑या छ॒म्बट् ।14) छ॒म्ब-ट्कु॑र्या-त्कुर्याच् छ॒म्बट् छ॒म्ब-ट्कु॑र्यात् ।15) कु॒र्या॒-न्न न कु॑र्या-त्कुर्या॒-न्न ।16) ने ष्टि॒ रिष्टि॒-र्न ने ष्टिः॑ ।17) इष्टि॒-र्भव॑ति॒ भव॒तीष्टि॒ रिष्टि॒-र्भव॑ति ।18) भव॑ति॒ न न भव॑ति॒ भव॑ति॒ न ।19) न य॒ज्ञो य॒ज्ञो न न य॒ज्ञः ।20) य॒ज्ञ स्त-त्त-द्य॒ज्ञो य॒ज्ञ स्तत् ।21) तदन्वनु॒ त-त्तदनु॑ ।22) अनु॑ ह्रीतमु॒खी ह्री॑तमु॒ ख्यन्वनु॑ ह्रीतमु॒खी ।23) ह्री॒त॒मु॒ ख्य॑पग॒ल्भो॑ ऽपग॒ल्भो ह्री॑तमु॒खी ह्री॑तमु॒ ख्य॑पग॒ल्भः ।23) ह्री॒त॒मु॒खीति॑ ह्रीत - मु॒खी ।24) अ॒प॒ग॒ल्भो जा॑यते जायते ऽपग॒ल्भो॑ ऽपग॒ल्भो जा॑यते ।24) अ॒प॒ग॒ल्भ इत्य॑प - ग॒ल्भः ।25) जा॒य॒त॒ एका॒ मेका᳚-ञ्जायते जायत॒ एका᳚म् ।26) एका॑ मे॒वैवैका॒ मेका॑ मे॒व ।27) ए॒व य॑जेत यजेतै॒वैव य॑जेत ।28) य॒जे॒त॒ प्र॒ग॒ल्भः प्र॑ग॒ल्भो य॑जेत यजेत प्रग॒ल्भः ।29) प्र॒ग॒ल्भो᳚ ऽस्यास्य प्रग॒ल्भः प्र॑ग॒ल्भो᳚ ऽस्य ।29) प्र॒ग॒ल्भ इति॑ प्र - ग॒ल्भः ।30) अ॒स्य॒ जा॒य॒ते॒ जा॒य॒ते॒ ऽस्या॒स्य॒ जा॒य॒ते॒ ।31) जा॒य॒ते ऽना॑दृ॒त्या ना॑दृत्य जायते जाय॒ते ऽना॑दृत्य ।32) अना॑दृत्य॒ त-त्तदना॑दृ॒ त्याना॑दृत्य॒ तत् ।32) अना॑दृ॒त्येत्यना᳚ - दृ॒त्य॒ ।33) त-द्द्वे द्वे त-त्त-द्द्वे ।34) द्वे ए॒वैव द्वे द्वे ए॒व ।34) द्वे इति॒ द्वे ।35) ए॒व य॑जेत यजेतै॒वैव य॑जेत ।36) य॒जे॒त॒ य॒ज्ञ॒मु॒खं-यँ॑ज्ञमु॒खं-यँ॑जेत यजेत यज्ञमु॒खम् ।37) य॒ज्ञ॒मु॒ख मे॒वैव य॑ज्ञमु॒खं-यँ॑ज्ञमु॒ख मे॒व ।37) य॒ज्ञ॒मु॒खमिति॑ यज्ञ - मु॒खम् ।38) ए॒व पूर्व॑या॒ पूर्व॑यै॒वैव पूर्व॑या ।39) पूर्व॑या॒ ऽऽलभ॑त आ॒लभ॑ते॒ पूर्व॑या॒ पूर्व॑या॒ ऽऽलभ॑ते ।40) आ॒लभ॑ते॒ यज॑ते॒ यज॑त आ॒लभ॑त आ॒लभ॑ते॒ यज॑ते ।40) आ॒लभ॑त॒ इत्या᳚ - लभ॑ते ।41) यज॑त॒ उत्त॑र॒यो त्त॑रया॒ यज॑ते॒ यज॑त॒ उत्त॑रया ।42) उत्त॑रया दे॒वता॑ दे॒वता॒ उत्त॑र॒यो त्त॑रया दे॒वताः᳚ ।42) उत्त॑र॒येत्युत् - त॒र॒या॒ ।43) दे॒वता॑ ए॒वैव दे॒वता॑ दे॒वता॑ ए॒व ।44) ए॒व पूर्व॑या॒ पूर्व॑यै॒वैव पूर्व॑या ।45) पूर्व॑या ऽवरु॒न्धे॑ ऽवरु॒न्धे पूर्व॑या॒ पूर्व॑या ऽवरु॒न्धे ।46) अ॒व॒रु॒न्ध इ॑न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य म॑वरु॒न्धे॑ ऽवरु॒न्ध इ॑न्द्रि॒यम् ।46) अ॒व॒रु॒न्ध इत्य॑व - रु॒न्धे ।47) इ॒न्द्रि॒य मुत्त॑र॒यो त्त॑रयेन्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य मुत्त॑रया ।48) उत्त॑रया देवलो॒क-न्दे॑वलो॒क मुत्त॑र॒यो त्त॑रया देवलो॒कम् ।48) उत्त॑र॒येत्युत् - त॒र॒या॒ ।49) दे॒व॒लो॒क मे॒वैव दे॑वलो॒क-न्दे॑वलो॒क मे॒व ।49) दे॒व॒लो॒कमिति॑ देव - लो॒कम् ।50) ए॒व पूर्व॑या॒ पूर्व॑यै॒वैव पूर्व॑या ।॥ 29 ॥ (50/65)
1) ya̠jē̠ta̠ ya-dya-dya̍jēta yajēta̠ yat ।2) ya-tpūrva̍yā̠ pūrva̍yā̠ ya-dya-tpūrva̍yā ।3) pūrva̍yā sampra̠ti sa̍mpra̠ti pūrva̍yā̠ pūrva̍yā sampra̠ti ।4) sa̠mpra̠ti yajē̍ta̠ yajē̍ta sampra̠ti sa̍mpra̠ti yajē̍ta ।4) sa̠mpra̠tīti̍ saṃ - pra̠ti ।5) yajē̠tōtta̍ ra̠yōtta̍rayā̠ yajē̍ta̠ yajē̠tōtta̍rayā ।6) utta̍rayā Cha̠mbaṭ Cha̠mba ḍutta̍ra̠yō tta̍rayā Cha̠mbaṭ ।6) utta̍ra̠yētyut - ta̠ra̠yā̠ ।7) Cha̠mba-ṭku̍ryā-tkuryāch Cha̠mbaṭ Cha̠mba-ṭku̍ryāt ।8) ku̠ryā̠-dya-dya-tku̍ryā-tkuryā̠-dyat ।9) yadutta̍ra̠ yōtta̍rayā̠ ya-dyadutta̍rayā ।10) utta̍rayā sampra̠ti sa̍mpra̠ tyutta̍ra̠yō tta̍rayā sampra̠ti ।10) utta̍ra̠yētyut - ta̠ra̠yā̠ ।11) sa̠mpra̠ti yajē̍ta̠ yajē̍ta sampra̠ti sa̍mpra̠ti yajē̍ta ।11) sa̠mpra̠tīti̍ saṃ - pra̠ti ।12) yajē̍ta̠ pūrva̍yā̠ pūrva̍yā̠ yajē̍ta̠ yajē̍ta̠ pūrva̍yā ।13) pūrva̍yā Cha̠mbaṭ Cha̠mbaṭ pūrva̍yā̠ pūrva̍yā Cha̠mbaṭ ।14) Cha̠mba-ṭku̍ryā-tkuryāch Cha̠mbaṭ Cha̠mba-ṭku̍ryāt ।15) ku̠ryā̠-nna na ku̍ryā-tkuryā̠-nna ।16) nē ṣṭi̠ riṣṭi̠-rna nē ṣṭi̍ḥ ।17) iṣṭi̠-rbhava̍ti̠ bhava̠tīṣṭi̠ riṣṭi̠-rbhava̍ti ।18) bhava̍ti̠ na na bhava̍ti̠ bhava̍ti̠ na ।19) na ya̠jñō ya̠jñō na na ya̠jñaḥ ।20) ya̠jña sta-tta-dya̠jñō ya̠jña stat ।21) tadanvanu̠ ta-ttadanu̍ ।22) anu̍ hrītamu̠khī hrī̍tamu̠ khyanvanu̍ hrītamu̠khī ।23) hrī̠ta̠mu̠ khya̍paga̠lbhō̍ 'paga̠lbhō hrī̍tamu̠khī hrī̍tamu̠ khya̍paga̠lbhaḥ ।23) hrī̠ta̠mu̠khīti̍ hrīta - mu̠khī ।24) a̠pa̠ga̠lbhō jā̍yatē jāyatē 'paga̠lbhō̍ 'paga̠lbhō jā̍yatē ।24) a̠pa̠ga̠lbha itya̍pa - ga̠lbhaḥ ।25) jā̠ya̠ta̠ ēkā̠ mēkā̎-ñjāyatē jāyata̠ ēkā̎m ।26) ēkā̍ mē̠vaivaikā̠ mēkā̍ mē̠va ।27) ē̠va ya̍jēta yajētai̠vaiva ya̍jēta ।28) ya̠jē̠ta̠ pra̠ga̠lbhaḥ pra̍ga̠lbhō ya̍jēta yajēta praga̠lbhaḥ ।29) pra̠ga̠lbhō̎ 'syāsya praga̠lbhaḥ pra̍ga̠lbhō̎ 'sya ।29) pra̠ga̠lbha iti̍ pra - ga̠lbhaḥ ।30) a̠sya̠ jā̠ya̠tē̠ jā̠ya̠tē̠ 'syā̠sya̠ jā̠ya̠tē̠ ।31) jā̠ya̠tē 'nā̍dṛ̠tyā nā̍dṛtya jāyatē jāya̠tē 'nā̍dṛtya ।32) anā̍dṛtya̠ ta-ttadanā̍dṛ̠ tyānā̍dṛtya̠ tat ।32) anā̍dṛ̠tyētyanā̎ - dṛ̠tya̠ ।33) ta-ddvē dvē ta-tta-ddvē ।34) dvē ē̠vaiva dvē dvē ē̠va ।34) dvē iti̠ dvē ।35) ē̠va ya̍jēta yajētai̠vaiva ya̍jēta ।36) ya̠jē̠ta̠ ya̠jña̠mu̠khaṃ ya̍jñamu̠khaṃ ya̍jēta yajēta yajñamu̠kham ।37) ya̠jña̠mu̠kha mē̠vaiva ya̍jñamu̠khaṃ ya̍jñamu̠kha mē̠va ।37) ya̠jña̠mu̠khamiti̍ yajña - mu̠kham ।38) ē̠va pūrva̍yā̠ pūrva̍yai̠vaiva pūrva̍yā ।39) pūrva̍yā̠ ''labha̍ta ā̠labha̍tē̠ pūrva̍yā̠ pūrva̍yā̠ ''labha̍tē ।40) ā̠labha̍tē̠ yaja̍tē̠ yaja̍ta ā̠labha̍ta ā̠labha̍tē̠ yaja̍tē ।40) ā̠labha̍ta̠ ityā̎ - labha̍tē ।41) yaja̍ta̠ utta̍ra̠yō tta̍rayā̠ yaja̍tē̠ yaja̍ta̠ utta̍rayā ।42) utta̍rayā dē̠vatā̍ dē̠vatā̠ utta̍ra̠yō tta̍rayā dē̠vatā̎ḥ ।42) utta̍ra̠yētyut - ta̠ra̠yā̠ ।43) dē̠vatā̍ ē̠vaiva dē̠vatā̍ dē̠vatā̍ ē̠va ।44) ē̠va pūrva̍yā̠ pūrva̍yai̠vaiva pūrva̍yā ।45) pūrva̍yā 'varu̠ndhē̍ 'varu̠ndhē pūrva̍yā̠ pūrva̍yā 'varu̠ndhē ।46) a̠va̠ru̠ndha i̍ndri̠ya mi̍ndri̠ya ma̍varu̠ndhē̍ 'varu̠ndha i̍ndri̠yam ।46) a̠va̠ru̠ndha itya̍va - ru̠ndhē ।47) i̠ndri̠ya mutta̍ra̠yō tta̍rayēndri̠ya mi̍ndri̠ya mutta̍rayā ।48) utta̍rayā dēvalō̠ka-ndē̍valō̠ka mutta̍ra̠yō tta̍rayā dēvalō̠kam ।48) utta̍ra̠yētyut - ta̠ra̠yā̠ ।49) dē̠va̠lō̠ka mē̠vaiva dē̍valō̠ka-ndē̍valō̠ka mē̠va ।49) dē̠va̠lō̠kamiti̍ dēva - lō̠kam ।50) ē̠va pūrva̍yā̠ pūrva̍yai̠vaiva pūrva̍yā ।॥ 29 ॥ (50/65)
meaning
Jata recitation: Vishvarupa's form encompasses the past, present, and future; reciting this mantra connects the practitioner to all three dimensions of time.
verse 30
1) पूर्व॑या ऽभि॒जय॑ त्यभि॒जय॑ति॒ पूर्व॑या॒ पूर्व॑या ऽभि॒जय॑ति ।2) अ॒भि॒जय॑ति मनुष्यलो॒क-म्म॑नुष्यलो॒क म॑भि॒जय॑ त्यभि॒जय॑ति मनुष्यलो॒कम् ।2) अ॒भि॒जय॒तीत्य॑भि - जय॑ति ।3) म॒नु॒ष्य॒लो॒क मुत्त॑र॒योत्त॑रया मनुष्यलो॒क-म्म॑नुष्यलो॒क मुत्त॑रया ।3) म॒नु॒ष्य॒लो॒कमिति॑ मनुष्य - लो॒कम् ।4) उत्त॑रया॒ भूय॑सो॒ भूय॑स॒ उत्त॑र॒यो त्त॑रया॒ भूय॑सः ।4) उत्त॑र॒येत्युत् - त॒र॒या॒ ।5) भूय॑सो यज्ञक्र॒तून्. य॑ज्ञक्र॒तू-न्भूय॑सो॒ भूय॑सो यज्ञक्र॒तून् ।6) य॒ज्ञ॒क्र॒तू नुपोप॑ यज्ञक्र॒तून्. य॑ज्ञक्र॒तू नुप॑ ।6) य॒ज्ञ॒क्र॒तूनिति॑ यज्ञ - क्र॒तून् ।7) उपै᳚त्ये॒ त्युपोपै॑ति ।8) ए॒त्ये॒षैषै त्ये᳚त्ये॒षा ।9) ए॒षा वै वा ए॒षैषा वै ।10) वै सु॒मना᳚-स्सु॒मना॒ वै वै सु॒मनाः᳚ ।11) सु॒मना॒ नाम॒ नाम॑ सु॒मना᳚-स्सु॒मना॒ नाम॑ ।11) सु॒मना॒ इति॑ सु - मनाः᳚ ।12) नामे ष्टि॒ रिष्टि॒-र्नाम॒ नामे ष्टिः॑ ।13) इष्टि॒-र्यं-यँ मिष्टि॒ रिष्टि॒-र्यम् ।14) य म॒द्याद्य यं-यँ म॒द्य ।15) अ॒द्येजा॒न मी॑जा॒न म॒द्या द्येजा॒नम् ।16) ई॒जा॒न-म्प॒श्चा-त्प॒श्चा दी॑जा॒न मी॑जा॒न-म्प॒श्चात् ।17) प॒श्चाच् च॒न्द्रमा᳚ श्च॒न्द्रमाः᳚ प॒श्चा-त्प॒श्चाच् च॒न्द्रमाः᳚ ।18) च॒न्द्रमा॑ अ॒भ्य॑भि च॒न्द्रमा᳚ श्च॒न्द्रमा॑ अ॒भि ।19) अ॒भ्यु॑दे त्यु॒दे त्य॒भ्या᳚(1॒)भ्यु॑देति॑ ।20) उ॒दे त्य॒स्मि-न्न॒स्मि-न्नु॒दे त्यु॒दे त्य॒स्मिन्न् ।20) उ॒देतीत्यु॑त् - एति॑ ।21) अ॒स्मि-न्ने॒वैवास्मि-न्न॒स्मि-न्ने॒व ।22) ए॒वास्मा॑ अस्मा ए॒वैवास्मै᳚ ।23) अ॒स्मै॒ लो॒के लो॒के᳚ ऽस्मा अस्मै लो॒के ।24) लो॒के ऽर्धु॑क॒ मर्धु॑कम् ँलो॒के लो॒के ऽर्धु॑कम् ।25) अर्धु॑क-म्भवति भव॒ त्यर्धु॑क॒ मर्धु॑क-म्भवति ।26) भ॒व॒ति॒ दा॒क्षा॒य॒ण॒य॒ज्ञेन॑ दाक्षायणय॒ज्ञेन॑ भवति भवति दाक्षायणय॒ज्ञेन॑ ।27) दा॒क्षा॒य॒ण॒य॒ज्ञेन॑ सुव॒र्गका॑म-स्सुव॒र्गका॑मो दाक्षायणय॒ज्ञेन॑ दाक्षायणय॒ज्ञेन॑ सुव॒र्गका॑मः ।27) दा॒क्षा॒य॒ण॒य॒ज्ञेनेति॑ दाक्षायण - य॒ज्ञेन॑ ।28) सु॒व॒र्गका॑मो यजेत यजेत सुव॒र्गका॑म-स्सुव॒र्गका॑मो यजेत ।28) सु॒व॒र्गका॑म॒ इति॑ सुव॒र्ग - का॒मः॒ ।29) य॒जे॒त॒ पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से यजेत यजेत पू॒र्णमा॑से ।30) पू॒र्णमा॑से॒ सग्ं स-म्पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से॒ सम् ।30) पू॒र्णमा॑स॒ इति॑ पू॒र्ण - मा॒से॒ ।31) स-न्न॑ये-न्नये॒-थ्सग्ं स-न्न॑येत् ।32) न॒ये॒-न्मै॒त्रा॒व॒रु॒ण्या मै᳚त्रावरु॒ण्या न॑ये-न्नये-न्मैत्रावरु॒ण्या ।33) मै॒त्रा॒व॒रु॒ण्या ऽऽमिक्ष॑या॒ ऽऽमिक्ष॑या मैत्रावरु॒ण्या मै᳚त्रावरु॒ण्या ऽऽमिक्ष॑या ।33) मै॒त्रा॒व॒रु॒ण्येति॑ मैत्रा - व॒रु॒ण्या ।34) आ॒मिक्ष॑या ऽमावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या मा॒मिक्ष॑या॒ ऽऽमिक्ष॑या ऽमावा॒स्या॑याम् ।35) अ॒मा॒वा॒स्या॑यां-यँजेत यजेता मावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑यां-यँजेत ।35) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒मित्य॑मा - वा॒स्या॑याम् ।36) य॒जे॒त॒ पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से यजेत यजेत पू॒र्णमा॑से ।37) पू॒र्णमा॑से॒ वै वै पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से॒ वै ।37) पू॒र्णमा॑स॒ इति॑ पू॒र्ण - मा॒से॒ ।38) वै दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां॒-वैँ वै दे॒वाना᳚म् ।39) दे॒वानाग्ं॑ सु॒त-स्सु॒तो दे॒वाना᳚-न्दे॒वानाग्ं॑ सु॒तः ।40) सु॒त स्तेषा॒-न्तेषाग्ं॑ सु॒त-स्सु॒त स्तेषा᳚म् ।41) तेषा॑ मे॒त मे॒त-न्तेषा॒-न्तेषा॑ मे॒तम् ।42) ए॒त म॑र्धमा॒स म॑र्धमा॒स मे॒त मे॒त म॑र्धमा॒सम् ।43) अ॒र्ध॒मा॒स-म्प्रसु॑तः॒ प्रसु॑तो ऽर्धमा॒स म॑र्धमा॒स-म्प्रसु॑तः ।43) अ॒र्ध॒मा॒समित्य॑र्ध - मा॒सम् ।44) प्रसु॑त॒ स्तेषा॒-न्तेषा॒-म्प्रसु॑तः॒ प्रसु॑त॒ स्तेषा᳚म् ।44) प्रसु॑त॒ इति॒ प्र - सु॒तः॒ ।45) तेषा᳚-म्मैत्रावरु॒णी मै᳚त्रावरु॒णी तेषा॒-न्तेषा᳚-म्मैत्रावरु॒णी ।46) मै॒त्रा॒व॒रु॒णी व॒शा व॒शा मै᳚त्रावरु॒णी मै᳚त्रावरु॒णी व॒शा ।46) मै॒त्रा॒व॒रु॒णीति॑ मैत्रा - व॒रु॒णी ।47) व॒शा ऽमा॑वा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑यां-वँ॒शा व॒शा ऽमा॑वा॒स्या॑याम् ।48) अ॒मा॒वा॒स्या॑या मनूब॒न्ध्या॑ ऽनूब॒न्ध्या॑ ऽमावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या मनूब॒न्ध्या᳚ ।48) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒मित्य॑मा - वा॒स्या॑याम् ।49) अ॒नू॒ब॒न्ध्या॑ य-द्यद॑नूब॒न्ध्या॑ ऽनूब॒न्ध्या॑ यत् ।49) अ॒नू॒ब॒न्ध्येत्य॑नु - ब॒न्ध्या᳚ ।50) य-त्पू᳚र्वे॒द्युः पू᳚र्वे॒द्यु-र्य-द्य-त्पू᳚र्वे॒द्युः ।॥ 30 ॥ (50/67)
1) pūrva̍yā 'bhi̠jaya̍ tyabhi̠jaya̍ti̠ pūrva̍yā̠ pūrva̍yā 'bhi̠jaya̍ti ।2) a̠bhi̠jaya̍ti manuṣyalō̠ka-mma̍nuṣyalō̠ka ma̍bhi̠jaya̍ tyabhi̠jaya̍ti manuṣyalō̠kam ।2) a̠bhi̠jaya̠tītya̍bhi - jaya̍ti ।3) ma̠nu̠ṣya̠lō̠ka mutta̍ra̠yōtta̍rayā manuṣyalō̠ka-mma̍nuṣyalō̠ka mutta̍rayā ।3) ma̠nu̠ṣya̠lō̠kamiti̍ manuṣya - lō̠kam ।4) utta̍rayā̠ bhūya̍sō̠ bhūya̍sa̠ utta̍ra̠yō tta̍rayā̠ bhūya̍saḥ ।4) utta̍ra̠yētyut - ta̠ra̠yā̠ ।5) bhūya̍sō yajñakra̠tūn. ya̍jñakra̠tū-nbhūya̍sō̠ bhūya̍sō yajñakra̠tūn ।6) ya̠jña̠kra̠tū nupōpa̍ yajñakra̠tūn. ya̍jñakra̠tū nupa̍ ।6) ya̠jña̠kra̠tūniti̍ yajña - kra̠tūn ।7) upai̎tyē̠ tyupōpai̍ti ।8) ē̠tyē̠ṣaiṣai tyē̎tyē̠ṣā ।9) ē̠ṣā vai vā ē̠ṣaiṣā vai ।10) vai su̠manā̎-ssu̠manā̠ vai vai su̠manā̎ḥ ।11) su̠manā̠ nāma̠ nāma̍ su̠manā̎-ssu̠manā̠ nāma̍ ।11) su̠manā̠ iti̍ su - manā̎ḥ ।12) nāmē ṣṭi̠ riṣṭi̠-rnāma̠ nāmē ṣṭi̍ḥ ।13) iṣṭi̠-ryaṃ ya miṣṭi̠ riṣṭi̠-ryam ।14) ya ma̠dyādya yaṃ ya ma̠dya ।15) a̠dyējā̠na mī̍jā̠na ma̠dyā dyējā̠nam ।16) ī̠jā̠na-mpa̠śchā-tpa̠śchā dī̍jā̠na mī̍jā̠na-mpa̠śchāt ।17) pa̠śchāch cha̠ndramā̎ ścha̠ndramā̎ḥ pa̠śchā-tpa̠śchāch cha̠ndramā̎ḥ ।18) cha̠ndramā̍ a̠bhya̍bhi cha̠ndramā̎ ścha̠ndramā̍ a̠bhi ।19) a̠bhyu̍dē tyu̠dē tya̠bhyā̎(1̠)bhyu̍dēti̍ ।20) u̠dē tya̠smi-nna̠smi-nnu̠dē tyu̠dē tya̠sminn ।20) u̠dētītyu̍t - ēti̍ ।21) a̠smi-nnē̠vaivāsmi-nna̠smi-nnē̠va ।22) ē̠vāsmā̍ asmā ē̠vaivāsmai̎ ।23) a̠smai̠ lō̠kē lō̠kē̎ 'smā asmai lō̠kē ।24) lō̠kē 'rdhu̍ka̠ mardhu̍kam ँlō̠kē lō̠kē 'rdhu̍kam ।25) ardhu̍ka-mbhavati bhava̠ tyardhu̍ka̠ mardhu̍ka-mbhavati ।26) bha̠va̠ti̠ dā̠kṣā̠ya̠ṇa̠ya̠jñēna̍ dākṣāyaṇaya̠jñēna̍ bhavati bhavati dākṣāyaṇaya̠jñēna̍ ।27) dā̠kṣā̠ya̠ṇa̠ya̠jñēna̍ suva̠rgakā̍ma-ssuva̠rgakā̍mō dākṣāyaṇaya̠jñēna̍ dākṣāyaṇaya̠jñēna̍ suva̠rgakā̍maḥ ।27) dā̠kṣā̠ya̠ṇa̠ya̠jñēnēti̍ dākṣāyaṇa - ya̠jñēna̍ ।28) su̠va̠rgakā̍mō yajēta yajēta suva̠rgakā̍ma-ssuva̠rgakā̍mō yajēta ।28) su̠va̠rgakā̍ma̠ iti̍ suva̠rga - kā̠ma̠ḥ ।29) ya̠jē̠ta̠ pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē yajēta yajēta pū̠rṇamā̍sē ।30) pū̠rṇamā̍sē̠ sagṃ sa-mpū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē̠ sam ।30) pū̠rṇamā̍sa̠ iti̍ pū̠rṇa - mā̠sē̠ ।31) sa-nna̍yē-nnayē̠-thsagṃ sa-nna̍yēt ।32) na̠yē̠-nmai̠trā̠va̠ru̠ṇyā mai̎trāvaru̠ṇyā na̍yē-nnayē-nmaitrāvaru̠ṇyā ।33) mai̠trā̠va̠ru̠ṇyā ''mikṣa̍yā̠ ''mikṣa̍yā maitrāvaru̠ṇyā mai̎trāvaru̠ṇyā ''mikṣa̍yā ।33) mai̠trā̠va̠ru̠ṇyēti̍ maitrā - va̠ru̠ṇyā ।34) ā̠mikṣa̍yā 'māvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā mā̠mikṣa̍yā̠ ''mikṣa̍yā 'māvā̠syā̍yām ।35) a̠mā̠vā̠syā̍yāṃ yajēta yajētā māvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yāṃ yajēta ।35) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠mitya̍mā - vā̠syā̍yām ।36) ya̠jē̠ta̠ pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē yajēta yajēta pū̠rṇamā̍sē ।37) pū̠rṇamā̍sē̠ vai vai pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē̠ vai ।37) pū̠rṇamā̍sa̠ iti̍ pū̠rṇa - mā̠sē̠ ।38) vai dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ṃ vai vai dē̠vānā̎m ।39) dē̠vānāgṃ̍ su̠ta-ssu̠tō dē̠vānā̎-ndē̠vānāgṃ̍ su̠taḥ ।40) su̠ta stēṣā̠-ntēṣāgṃ̍ su̠ta-ssu̠ta stēṣā̎m ।41) tēṣā̍ mē̠ta mē̠ta-ntēṣā̠-ntēṣā̍ mē̠tam ।42) ē̠ta ma̍rdhamā̠sa ma̍rdhamā̠sa mē̠ta mē̠ta ma̍rdhamā̠sam ।43) a̠rdha̠mā̠sa-mprasu̍ta̠ḥ prasu̍tō 'rdhamā̠sa ma̍rdhamā̠sa-mprasu̍taḥ ।43) a̠rdha̠mā̠samitya̍rdha - mā̠sam ।44) prasu̍ta̠ stēṣā̠-ntēṣā̠-mprasu̍ta̠ḥ prasu̍ta̠ stēṣā̎m ।44) prasu̍ta̠ iti̠ pra - su̠ta̠ḥ ।45) tēṣā̎-mmaitrāvaru̠ṇī mai̎trāvaru̠ṇī tēṣā̠-ntēṣā̎-mmaitrāvaru̠ṇī ।46) mai̠trā̠va̠ru̠ṇī va̠śā va̠śā mai̎trāvaru̠ṇī mai̎trāvaru̠ṇī va̠śā ।46) mai̠trā̠va̠ru̠ṇīti̍ maitrā - va̠ru̠ṇī ।47) va̠śā 'mā̍vā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yāṃ va̠śā va̠śā 'mā̍vā̠syā̍yām ।48) a̠mā̠vā̠syā̍yā manūba̠ndhyā̍ 'nūba̠ndhyā̍ 'māvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā manūba̠ndhyā̎ ।48) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠mitya̍mā - vā̠syā̍yām ।49) a̠nū̠ba̠ndhyā̍ ya-dyada̍nūba̠ndhyā̍ 'nūba̠ndhyā̍ yat ।49) a̠nū̠ba̠ndhyētya̍nu - ba̠ndhyā̎ ।50) ya-tpū̎rvē̠dyuḥ pū̎rvē̠dyu-rya-dya-tpū̎rvē̠dyuḥ ।॥ 30 ॥ (50/67)
meaning
Jata recitation: the sacrificial post, the fire, and the priest together represent the three aspects of Vishvarupa in the ritual arena.
verse 31
1) पू॒र्वे॒द्यु-र्यज॑ते॒ यज॑ते पूर्वे॒द्युः पू᳚र्वे॒द्यु-र्यज॑ते ।2) यज॑ते॒ वेदिं॒-वेँदिं॒-यँज॑ते॒ यज॑ते॒ वेदि᳚म् ।3) वेदि॑ मे॒वैव वेदिं॒-वेँदि॑ मे॒व ।4) ए॒व त-त्तदे॒वैव तत् ।5) त-त्क॑रोति करोति॒ त-त्त-त्क॑रोति ।6) क॒रो॒ति॒ य-द्य-त्क॑रोति करोति॒ यत् ।7) य-द्व॒थ्सान्. व॒थ्सान्. य-द्य-द्व॒थ्सान् ।8) व॒थ्सा न॑पाक॒रो त्य॑पाक॒रोति॑ व॒थ्सान्. व॒थ्सा न॑पाक॒रोति॑ ।9) अ॒पा॒क॒रोति॑ सदोहविर्धा॒ने स॑दोहविर्धा॒ने अ॑पाक॒रो त्य॑पाक॒रोति॑ सदोहविर्धा॒ने ।9) अ॒पा॒क॒रोतीत्य॑प - आ॒क॒रोति॑ ।10) स॒दो॒ह॒वि॒र्धा॒ने ए॒वैव स॑दोहविर्धा॒ने स॑दोहविर्धा॒ने ए॒व ।10) स॒दो॒ह॒वि॒र्धा॒ने इति॑ सदः - ह॒वि॒र्धा॒ने ।11) ए॒व सग्ं स मे॒वैव सम् ।12) स-म्मि॑नोति मिनोति॒ सग्ं स-म्मि॑नोति ।13) मि॒नो॒ति॒ य-द्य-न्मि॑नोति मिनोति॒ यत् ।14) य-द्यज॑ते॒ यज॑ते॒ य-द्य-द्यज॑ते ।15) यज॑ते दे॒वै-र्दे॒वै-र्यज॑ते॒ यज॑ते दे॒वैः ।16) दे॒वै रे॒वैव दे॒वै-र्दे॒वै रे॒व ।17) ए॒व सु॒त्याग्ं सु॒त्या मे॒वैव सु॒त्याम् ।18) सु॒त्याग्ं सग्ं सग्ं सु॒त्याग्ं सु॒त्याग्ं सम् ।19) स-म्पा॑दयति पादयति॒ सग्ं स-म्पा॑दयति ।20) पा॒द॒य॒ति॒ स स पा॑दयति पादयति॒ सः ।21) स ए॒त मे॒तग्ं स स ए॒तम् ।22) ए॒त म॑र्धमा॒स म॑र्धमा॒स मे॒त मे॒त म॑र्धमा॒सम् ।23) अ॒र्ध॒मा॒सग्ं स॑ध॒मादग्ं॑ सध॒माद॑ मर्धमा॒स म॑र्धमा॒सग्ं स॑ध॒माद᳚म् ।23) अ॒र्ध॒मा॒समित्य॑र्ध - मा॒सम् ।24) स॒ध॒माद॑-न्दे॒वै-र्दे॒वै-स्स॑ध॒मादग्ं॑ सध॒माद॑-न्दे॒वैः ।24) स॒ध॒माद॒मिति॑ सध - माद᳚म् ।25) दे॒वै-स्सोम॒ग्ं॒ सोम॑-न्दे॒वै-र्दे॒वै-स्सोम᳚म् ।26) सोम॑-म्पिबति पिबति॒ सोम॒ग्ं॒ सोम॑-म्पिबति ।27) पि॒ब॒ति॒ य-द्य-त्पि॑बति पिबति॒ यत् ।28) य-न्मै᳚त्रावरु॒ण्या मै᳚त्रावरु॒ण्या य-द्य-न्मै᳚त्रावरु॒ण्या ।29) मै॒त्रा॒व॒रु॒ण्या ऽऽमिक्ष॑या॒ ऽऽमिक्ष॑या मैत्रावरु॒ण्या मै᳚त्रावरु॒ण्या ऽऽमिक्ष॑या ।29) मै॒त्रा॒व॒रु॒ण्येति॑ मैत्रा - व॒रु॒ण्या ।30) आ॒मिक्ष॑या ऽमावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या मा॒मिक्ष॑या॒ ऽऽमिक्ष॑या ऽमावा॒स्या॑याम् ।31) अ॒मा॒वा॒स्या॑यां॒-यँज॑ते॒ यज॑ते ऽमावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑यां॒-यँज॑ते ।31) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒मित्य॑मा - वा॒स्या॑याम् ।32) यज॑ते॒ या या यज॑ते॒ यज॑ते॒ या ।33) यैवैव या यैव ।34) ए॒वासा व॒सा वे॒वैवासौ ।35) अ॒सौ दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ म॒सा व॒सौ दे॒वाना᳚म् ।36) दे॒वानां᳚-वँ॒शा व॒शा दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां᳚-वँ॒शा ।37) व॒शा ऽनू॑ब॒न्ध्या॑ ऽनूब॒न्ध्या॑ व॒शा व॒शा ऽनू॑ब॒न्ध्या᳚ ।38) अ॒नू॒ब॒न्ध्या॑ सो सो अ॑नूब॒न्ध्या॑ ऽनूब॒न्ध्या॑ सो ।38) अ॒नू॒ब॒न्ध्येत्य॑नु - ब॒न्ध्या᳚ ।39) सो ए॒वैव सो सो ए॒व ।39) सो इति॒ सो ।40) ए॒वै षैषै वैवैषा ।41) ए॒षैतस्यै॒ तस्यै॒ षैषैतस्य॑ ।42) ए॒तस्य॑ सा॒क्षा-थ्सा॒क्षा दे॒तस्यै॒तस्य॑ सा॒क्षात् ।43) सा॒क्षा-द्वै वै सा॒क्षा-थ्सा॒क्षा-द्वै ।43) सा॒क्षादिति॑ स - अ॒क्षात् ।44) वा ए॒ष ए॒ष वै वा ए॒षः ।45) ए॒ष दे॒वा-न्दे॒वा ने॒ष ए॒ष दे॒वान् ।46) दे॒वा न॒भ्यारो॑ह त्य॒भ्यारो॑हति दे॒वा-न्दे॒वा न॒भ्यारो॑हति ।47) अ॒भ्यारो॑हति॒ यो यो᳚ ऽभ्यारो॑ह त्य॒भ्यारो॑हति॒ यः ।47) अ॒भ्यारो॑ह॒तीत्य॑भि - आरो॑हति ।48) य ए॑षा मेषां॒-योँ य ए॑षाम् ।49) ए॒षां॒-यँ॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ मे॑षा मेषां-यँ॒ज्ञम् ।50) य॒ज्ञ म॑भ्या॒रोह॑ त्यभ्या॒रोह॑ति य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ म॑भ्या॒रोह॑ति ।॥ 31 ॥ (50/60)
1) pū̠rvē̠dyu-ryaja̍tē̠ yaja̍tē pūrvē̠dyuḥ pū̎rvē̠dyu-ryaja̍tē ।2) yaja̍tē̠ vēdi̠ṃ vēdi̠ṃ yaja̍tē̠ yaja̍tē̠ vēdi̎m ।3) vēdi̍ mē̠vaiva vēdi̠ṃ vēdi̍ mē̠va ।4) ē̠va ta-ttadē̠vaiva tat ।5) ta-tka̍rōti karōti̠ ta-tta-tka̍rōti ।6) ka̠rō̠ti̠ ya-dya-tka̍rōti karōti̠ yat ।7) ya-dva̠thsān. va̠thsān. ya-dya-dva̠thsān ।8) va̠thsā na̍pāka̠rō tya̍pāka̠rōti̍ va̠thsān. va̠thsā na̍pāka̠rōti̍ ।9) a̠pā̠ka̠rōti̍ sadōhavirdhā̠nē sa̍dōhavirdhā̠nē a̍pāka̠rō tya̍pāka̠rōti̍ sadōhavirdhā̠nē ।9) a̠pā̠ka̠rōtītya̍pa - ā̠ka̠rōti̍ ।10) sa̠dō̠ha̠vi̠rdhā̠nē ē̠vaiva sa̍dōhavirdhā̠nē sa̍dōhavirdhā̠nē ē̠va ।10) sa̠dō̠ha̠vi̠rdhā̠nē iti̍ sadaḥ - ha̠vi̠rdhā̠nē ।11) ē̠va sagṃ sa mē̠vaiva sam ।12) sa-mmi̍nōti minōti̠ sagṃ sa-mmi̍nōti ।13) mi̠nō̠ti̠ ya-dya-nmi̍nōti minōti̠ yat ।14) ya-dyaja̍tē̠ yaja̍tē̠ ya-dya-dyaja̍tē ।15) yaja̍tē dē̠vai-rdē̠vai-ryaja̍tē̠ yaja̍tē dē̠vaiḥ ।16) dē̠vai rē̠vaiva dē̠vai-rdē̠vai rē̠va ।17) ē̠va su̠tyāgṃ su̠tyā mē̠vaiva su̠tyām ।18) su̠tyāgṃ sagṃ sagṃ su̠tyāgṃ su̠tyāgṃ sam ।19) sa-mpā̍dayati pādayati̠ sagṃ sa-mpā̍dayati ।20) pā̠da̠ya̠ti̠ sa sa pā̍dayati pādayati̠ saḥ ।21) sa ē̠ta mē̠tagṃ sa sa ē̠tam ।22) ē̠ta ma̍rdhamā̠sa ma̍rdhamā̠sa mē̠ta mē̠ta ma̍rdhamā̠sam ।23) a̠rdha̠mā̠sagṃ sa̍dha̠mādagṃ̍ sadha̠māda̍ mardhamā̠sa ma̍rdhamā̠sagṃ sa̍dha̠māda̎m ।23) a̠rdha̠mā̠samitya̍rdha - mā̠sam ।24) sa̠dha̠māda̍-ndē̠vai-rdē̠vai-ssa̍dha̠mādagṃ̍ sadha̠māda̍-ndē̠vaiḥ ।24) sa̠dha̠māda̠miti̍ sadha - māda̎m ।25) dē̠vai-ssōma̠gṃ̠ sōma̍-ndē̠vai-rdē̠vai-ssōma̎m ।26) sōma̍-mpibati pibati̠ sōma̠gṃ̠ sōma̍-mpibati ।27) pi̠ba̠ti̠ ya-dya-tpi̍bati pibati̠ yat ।28) ya-nmai̎trāvaru̠ṇyā mai̎trāvaru̠ṇyā ya-dya-nmai̎trāvaru̠ṇyā ।29) mai̠trā̠va̠ru̠ṇyā ''mikṣa̍yā̠ ''mikṣa̍yā maitrāvaru̠ṇyā mai̎trāvaru̠ṇyā ''mikṣa̍yā ।29) mai̠trā̠va̠ru̠ṇyēti̍ maitrā - va̠ru̠ṇyā ।30) ā̠mikṣa̍yā 'māvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā mā̠mikṣa̍yā̠ ''mikṣa̍yā 'māvā̠syā̍yām ।31) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠ṃ yaja̍tē̠ yaja̍tē 'māvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā̠ṃ yaja̍tē ।31) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠mitya̍mā - vā̠syā̍yām ।32) yaja̍tē̠ yā yā yaja̍tē̠ yaja̍tē̠ yā ।33) yaivaiva yā yaiva ।34) ē̠vāsā va̠sā vē̠vaivāsau ।35) a̠sau dē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ ma̠sā va̠sau dē̠vānā̎m ।36) dē̠vānā̎ṃ va̠śā va̠śā dē̠vānā̎-ndē̠vānā̎ṃ va̠śā ।37) va̠śā 'nū̍ba̠ndhyā̍ 'nūba̠ndhyā̍ va̠śā va̠śā 'nū̍ba̠ndhyā̎ ।38) a̠nū̠ba̠ndhyā̍ sō sō a̍nūba̠ndhyā̍ 'nūba̠ndhyā̍ sō ।38) a̠nū̠ba̠ndhyētya̍nu - ba̠ndhyā̎ ।39) sō ē̠vaiva sō sō ē̠va ।39) sō iti̠ sō ।40) ē̠vai ṣaiṣai vaivaiṣā ।41) ē̠ṣaitasyai̠ tasyai̠ ṣaiṣaitasya̍ ।42) ē̠tasya̍ sā̠kṣā-thsā̠kṣā dē̠tasyai̠tasya̍ sā̠kṣāt ।43) sā̠kṣā-dvai vai sā̠kṣā-thsā̠kṣā-dvai ।43) sā̠kṣāditi̍ sa - a̠kṣāt ।44) vā ē̠ṣa ē̠ṣa vai vā ē̠ṣaḥ ।45) ē̠ṣa dē̠vā-ndē̠vā nē̠ṣa ē̠ṣa dē̠vān ।46) dē̠vā na̠bhyārō̍ha tya̠bhyārō̍hati dē̠vā-ndē̠vā na̠bhyārō̍hati ।47) a̠bhyārō̍hati̠ yō yō̎ 'bhyārō̍ha tya̠bhyārō̍hati̠ yaḥ ।47) a̠bhyārō̍ha̠tītya̍bhi - ārō̍hati ।48) ya ē̍ṣā mēṣā̠ṃ yō ya ē̍ṣām ।49) ē̠ṣā̠ṃ ya̠jñaṃ ya̠jña mē̍ṣā mēṣāṃ ya̠jñam ।50) ya̠jña ma̍bhyā̠rōha̍ tyabhyā̠rōha̍ti ya̠jñaṃ ya̠jña ma̍bhyā̠rōha̍ti ।॥ 31 ॥ (50/60)
meaning
Jata recitation: through Vishvarupa's grace the sacrificer obtains offspring, cattle, food, and long life — all the goods that constitute a complete human existence.
verse 32
1) अ॒भ्या॒रोह॑ति॒ यथा॒ यथा᳚ ऽभ्या॒रोह॑ त्यभ्या॒रोह॑ति॒ यथा᳚ ।1) अ॒भ्या॒रोह॒तीत्य॑भि - आ॒रोह॑ति ।2) यथा॒ खलु॒ खलु॒ यथा॒ यथा॒ खलु॑ ।3) खलु॒ वै वै खलु॒ खलु॒ वै ।4) वै श्रेया॒-ञ्छ्रेया॒न्॒. वै वै श्रेयान्॑ ।5) श्रेया॑ न॒भ्यारू॑ढो॒ ऽभ्यारू॑ढ॒-श्श्रेया॒-ञ्छ्रेया॑ न॒भ्यारू॑ढः ।6) अ॒भ्यारू॑ढः का॒मय॑ते का॒मय॑ते॒ ऽभ्यारू॑ढो॒ ऽभ्यारू॑ढः का॒मय॑ते ।6) अ॒भ्यारू॑ढ॒ इत्य॑भि - आरू॑ढः ।7) का॒मय॑ते॒ तथा॒ तथा॑ का॒मय॑ते का॒मय॑ते॒ तथा᳚ ।8) तथा॑ करोति करोति॒ तथा॒ तथा॑ करोति ।9) क॒रो॒ति॒ यदि॒ यदि॑ करोति करोति॒ यदि॑ ।10) यद्य॑व॒विद्ध्य॑ त्यव॒विद्ध्य॑ति॒ यदि॒ यद्य॑व॒विद्ध्य॑ति ।11) अ॒व॒विद्ध्य॑ति॒ पापी॑या॒-न्पापी॑या नव॒विद्ध्य॑ त्यव॒विद्ध्य॑ति॒ पापी॑यान् ।11) अ॒व॒विद्ध्य॒तीत्य॑व - विद्ध्य॑ति ।12) पापी॑या-न्भवति भवति॒ पापी॑या॒-न्पापी॑या-न्भवति ।13) भ॒व॒ति॒ यदि॒ यदि॑ भवति भवति॒ यदि॑ ।14) यदि॒ न न यदि॒ यदि॒ न ।15) नाव॒विद्ध्य॑ त्यव॒विद्ध्य॑ति॒ न नाव॒विद्ध्य॑ति ।16) अ॒व॒विद्ध्य॑ति स॒दृ-ङ्ख्स॒दृं ंअ॑व॒विद्ध्य॑ त्यव॒विद्ध्य॑ति स॒दृम् ।16) अ॒व॒विद्ध्य॒तीत्य॑व - विद्ध्य॑ति ।17) स॒दृं-व्याँ॒वृत्का॑मो व्या॒वृत्का॑म-स्स॒दृ-ङ्ख्स॒दृं-व्याँ॒वृत्का॑मः ।17) स॒दृङ्ङिति॑ स - दृम् ।18) व्या॒वृत्का॑म ए॒तेनै॒तेन॑ व्या॒वृत्का॑मो व्या॒वृत्का॑म ए॒तेन॑ ।18) व्या॒वृत्का॑म॒ इति॑ व्या॒वृत् - का॒मः॒ ।19) ए॒तेन॑ य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञे नै॒ते नै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॑ ।20) य॒ज्ञेन॑ यजेत यजेत य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ यजेत ।21) य॒जे॒त॒ क्षु॒रप॑विः, क्षु॒रप॑वि-र्यजेत यजेत क्षु॒रप॑विः ।22) क्षु॒रप॑वि॒र्॒ हि हि क्षु॒रप॑विः, क्षु॒रप॑वि॒र्॒ हि ।22) क्षु॒रप॑वि॒रिति॑ क्षु॒र - प॒विः॒ ।23) ह्ये॑ष ए॒ष हि ह्ये॑षः ।24) ए॒ष य॒ज्ञो य॒ज्ञ ए॒ष ए॒ष य॒ज्ञः ।25) य॒ज्ञ स्ता॒ज-क्ता॒जग् य॒ज्ञो य॒ज्ञ स्ता॒जक् ।26) ता॒ज-क्पुण्यः॒ पुण्य॑ स्ता॒ज-क्ता॒ज-क्पुण्यः॑ ।27) पुण्यो॑ वा वा॒ पुण्यः॒ पुण्यो॑ वा ।28) वा॒ भव॑ति॒ भव॑ति वा वा॒ भव॑ति ।29) भव॑ति॒ प्र प्र भव॑ति॒ भव॑ति॒ प्र ।30) प्र वा॑ वा॒ प्र प्र वा᳚ ।31) वा॒ मी॒य॒ते॒ मी॒य॒ते॒ वा॒ वा॒ मी॒य॒ते॒ ।32) मी॒य॒ते॒ तस्य॒ तस्य॑ मीयते मीयते॒ तस्य॑ ।33) तस्यै॒त दे॒त-त्तस्य॒ तस्यै॒तत् ।34) ए॒त-द्व्र॒तं-व्रँ॒त मे॒त दे॒त-द्व्र॒तम् ।35) व्र॒त-न्न न व्र॒तं-व्रँ॒त-न्न ।36) नानृ॑त॒ मनृ॑त॒-न्न नानृ॑तम् ।37) अनृ॑तं-वँदे-द्वदे॒ दनृ॑त॒ मनृ॑तं-वँदेत् ।38) व॒दे॒-न्न न व॑दे-द्वदे॒-न्न ।39) न मा॒ग्ं॒स-म्मा॒ग्ं॒स-न्न न मा॒ग्ं॒सम् ।40) मा॒ग्ं॒स म॑श्ञीया दश्ञीया-न्मा॒ग्ं॒स-म्मा॒ग्ं॒स म॑श्ञीयात् ।41) अ॒श्ञी॒या॒-न्न नाश्ञी॑या दश्ञीया॒-न्न ।42) न स्त्रिय॒ग्ग्॒ स्त्रिय॒-न्न न स्त्रिय᳚म् ।43) स्त्रिय॒ मुपोप॒ स्त्रिय॒ग्ग्॒ स्त्रिय॒ मुप॑ ।44) उपे॑ यादिया॒ दुपोपे॑ यात् ।45) इ॒या॒-न्न ने या॑दिया॒-न्न ।46) नास्या᳚स्य॒ न नास्य॑ ।47) अ॒स्य॒ पल्पू॑लनेन॒ पल्पू॑लनेना स्यास्य॒ पल्पू॑लनेन ।48) पल्पू॑लनेन॒ वासो॒ वासः॒ पल्पू॑लनेन॒ पल्पू॑लनेन॒ वासः॑ ।49) वासः॑ पल्पूलयेयुः पल्पूलयेयु॒-र्वासो॒ वासः॑ पल्पूलयेयुः ।50) प॒ल्पू॒ल॒ये॒यु॒ रे॒त दे॒त-त्प॑ल्पूलयेयुः पल्पूलयेयु रे॒तत् ।51) ए॒तद्धि ह्ये॑त दे॒तद्धि ।52) हि दे॒वा दे॒वा हि हि दे॒वाः ।53) दे॒वा-स्सर्व॒ग्ं॒ सर्व॑-न्दे॒वा दे॒वा-स्सर्व᳚म् ।54) सर्व॒-न्न न सर्व॒ग्ं॒ सर्व॒-न्न ।55) न कु॒र्वन्ति॑ कु॒र्वन्ति॒ न न कु॒र्वन्ति॑ ।56) कु॒र्वन्तीति॑ कु॒र्वन्ति॑ ।॥ 32 ॥ (56/63)॥ अ. 5 ॥
1) a̠bhyā̠rōha̍ti̠ yathā̠ yathā̎ 'bhyā̠rōha̍ tyabhyā̠rōha̍ti̠ yathā̎ ।1) a̠bhyā̠rōha̠tītya̍bhi - ā̠rōha̍ti ।2) yathā̠ khalu̠ khalu̠ yathā̠ yathā̠ khalu̍ ।3) khalu̠ vai vai khalu̠ khalu̠ vai ।4) vai śrēyā̠-ñChrēyā̠n̠. vai vai śrēyān̍ ।5) śrēyā̍ na̠bhyārū̍ḍhō̠ 'bhyārū̍ḍha̠-śśrēyā̠-ñChrēyā̍ na̠bhyārū̍ḍhaḥ ।6) a̠bhyārū̍ḍhaḥ kā̠maya̍tē kā̠maya̍tē̠ 'bhyārū̍ḍhō̠ 'bhyārū̍ḍhaḥ kā̠maya̍tē ।6) a̠bhyārū̍ḍha̠ itya̍bhi - ārū̍ḍhaḥ ।7) kā̠maya̍tē̠ tathā̠ tathā̍ kā̠maya̍tē kā̠maya̍tē̠ tathā̎ ।8) tathā̍ karōti karōti̠ tathā̠ tathā̍ karōti ।9) ka̠rō̠ti̠ yadi̠ yadi̍ karōti karōti̠ yadi̍ ।10) yadya̍va̠viddhya̍ tyava̠viddhya̍ti̠ yadi̠ yadya̍va̠viddhya̍ti ।11) a̠va̠viddhya̍ti̠ pāpī̍yā̠-npāpī̍yā nava̠viddhya̍ tyava̠viddhya̍ti̠ pāpī̍yān ।11) a̠va̠viddhya̠tītya̍va - viddhya̍ti ।12) pāpī̍yā-nbhavati bhavati̠ pāpī̍yā̠-npāpī̍yā-nbhavati ।13) bha̠va̠ti̠ yadi̠ yadi̍ bhavati bhavati̠ yadi̍ ।14) yadi̠ na na yadi̠ yadi̠ na ।15) nāva̠viddhya̍ tyava̠viddhya̍ti̠ na nāva̠viddhya̍ti ।16) a̠va̠viddhya̍ti sa̠dṛ-ṅkhsa̠dṛṃ ṃa̍va̠viddhya̍ tyava̠viddhya̍ti sa̠dṛm ।16) a̠va̠viddhya̠tītya̍va - viddhya̍ti ।17) sa̠dṛṃ vyā̠vṛtkā̍mō vyā̠vṛtkā̍ma-ssa̠dṛ-ṅkhsa̠dṛṃ vyā̠vṛtkā̍maḥ ।17) sa̠dṛṅṅiti̍ sa - dṛm ।18) vyā̠vṛtkā̍ma ē̠tēnai̠tēna̍ vyā̠vṛtkā̍mō vyā̠vṛtkā̍ma ē̠tēna̍ ।18) vyā̠vṛtkā̍ma̠ iti̍ vyā̠vṛt - kā̠ma̠ḥ ।19) ē̠tēna̍ ya̠jñēna̍ ya̠jñē nai̠tē nai̠tēna̍ ya̠jñēna̍ ।20) ya̠jñēna̍ yajēta yajēta ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ yajēta ।21) ya̠jē̠ta̠ kṣu̠rapa̍viḥ, kṣu̠rapa̍vi-ryajēta yajēta kṣu̠rapa̍viḥ ।22) kṣu̠rapa̍vi̠r̠ hi hi kṣu̠rapa̍viḥ, kṣu̠rapa̍vi̠r̠ hi ।22) kṣu̠rapa̍vi̠riti̍ kṣu̠ra - pa̠vi̠ḥ ।23) hyē̍ṣa ē̠ṣa hi hyē̍ṣaḥ ।24) ē̠ṣa ya̠jñō ya̠jña ē̠ṣa ē̠ṣa ya̠jñaḥ ।25) ya̠jña stā̠ja-ktā̠jag ya̠jñō ya̠jña stā̠jak ।26) tā̠ja-kpuṇya̠ḥ puṇya̍ stā̠ja-ktā̠ja-kpuṇya̍ḥ ।27) puṇyō̍ vā vā̠ puṇya̠ḥ puṇyō̍ vā ।28) vā̠ bhava̍ti̠ bhava̍ti vā vā̠ bhava̍ti ।29) bhava̍ti̠ pra pra bhava̍ti̠ bhava̍ti̠ pra ।30) pra vā̍ vā̠ pra pra vā̎ ।31) vā̠ mī̠ya̠tē̠ mī̠ya̠tē̠ vā̠ vā̠ mī̠ya̠tē̠ ।32) mī̠ya̠tē̠ tasya̠ tasya̍ mīyatē mīyatē̠ tasya̍ ।33) tasyai̠ta dē̠ta-ttasya̠ tasyai̠tat ।34) ē̠ta-dvra̠taṃ vra̠ta mē̠ta dē̠ta-dvra̠tam ।35) vra̠ta-nna na vra̠taṃ vra̠ta-nna ।36) nānṛ̍ta̠ manṛ̍ta̠-nna nānṛ̍tam ।37) anṛ̍taṃ vadē-dvadē̠ danṛ̍ta̠ manṛ̍taṃ vadēt ।38) va̠dē̠-nna na va̍dē-dvadē̠-nna ।39) na mā̠gṃ̠sa-mmā̠gṃ̠sa-nna na mā̠gṃ̠sam ।40) mā̠gṃ̠sa ma̍śñīyā daśñīyā-nmā̠gṃ̠sa-mmā̠gṃ̠sa ma̍śñīyāt ।41) a̠śñī̠yā̠-nna nāśñī̍yā daśñīyā̠-nna ।42) na striya̠gg̠ striya̠-nna na striya̎m ।43) striya̠ mupōpa̠ striya̠gg̠ striya̠ mupa̍ ।44) upē̍ yādiyā̠ dupōpē̍ yāt ।45) i̠yā̠-nna nē yā̍diyā̠-nna ।46) nāsyā̎sya̠ na nāsya̍ ।47) a̠sya̠ palpū̍lanēna̠ palpū̍lanēnā syāsya̠ palpū̍lanēna ।48) palpū̍lanēna̠ vāsō̠ vāsa̠ḥ palpū̍lanēna̠ palpū̍lanēna̠ vāsa̍ḥ ।49) vāsa̍ḥ palpūlayēyuḥ palpūlayēyu̠-rvāsō̠ vāsa̍ḥ palpūlayēyuḥ ।50) pa̠lpū̠la̠yē̠yu̠ rē̠ta dē̠ta-tpa̍lpūlayēyuḥ palpūlayēyu rē̠tat ।51) ē̠taddhi hyē̍ta dē̠taddhi ।52) hi dē̠vā dē̠vā hi hi dē̠vāḥ ।53) dē̠vā-ssarva̠gṃ̠ sarva̍-ndē̠vā dē̠vā-ssarva̎m ।54) sarva̠-nna na sarva̠gṃ̠ sarva̠-nna ।55) na ku̠rvanti̍ ku̠rvanti̠ na na ku̠rvanti̍ ।56) ku̠rvantīti̍ ku̠rvanti̍ ।॥ 32 ॥ (56/63)॥ a. 5 ॥
meaning
Jata recitation: this mantra is the seed of all Vedic knowledge; by reciting it in jata form, the student imprints it in body, speech, and mind simultaneously.
verse 33
1) ए॒ष वै वा ए॒ष ए॒ष वै ।2) वै दे॑वर॒थो दे॑वर॒थो वै वै दे॑वर॒थः ।3) दे॒व॒र॒थो य-द्य-द्दे॑वर॒थो दे॑वर॒थो यत् ।3) दे॒व॒र॒थ इति॑ देव - र॒थः ।4) य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ य-द्य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।5) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यो यो द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यः ।5) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।6) यो द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यो यो द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।7) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सा वि॒ष्ट्वेष्ट्वा द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सा वि॒ष्ट्वा ।7) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।8) इ॒ष्ट्वा सोमे॑न॒ सोमे॑ने॒ ष्ट्वे ष्ट्वा सोमे॑न ।9) सोमे॑न॒ यज॑ते॒ यज॑ते॒ सोमे॑न॒ सोमे॑न॒ यज॑ते ।10) यज॑ते॒ रथ॑स्पष्टे॒ रथ॑स्पष्टे॒ यज॑ते॒ यज॑ते॒ रथ॑स्पष्टे ।11) रथ॑स्पष्ट ए॒वैव रथ॑स्पष्टे॒ रथ॑स्पष्ट ए॒व ।11) रथ॑स्पष्ट॒ इति॒ रथ॑ - स्प॒ष्टे॒ ।12) ए॒वाव॒साने॑ ऽव॒सान॑ ए॒वैवा व॒साने᳚ ।13) अ॒व॒साने॒ वरे॒ वरे॑ ऽव॒साने॑ ऽव॒साने॒ वरे᳚ ।13) अ॒व॒सान॒ इत्य॑व - साने᳚ ।14) वरे॑ दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां॒-वँरे॒ वरे॑ दे॒वाना᳚म् ।15) दे॒वाना॒ मवाव॑ दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒ मव॑ ।16) अव॑ स्यति स्य॒ त्यवाव॑ स्यति ।17) स्य॒ त्ये॒ता न्ये॒तानि॑ स्यति स्य त्ये॒तानि॑ ।18) ए॒तानि॒ वै वा ए॒ता न्ये॒तानि॒ वै ।19) वा अङ्गा॒परू॒ग्॒ ष्यङ्गा॒परूग्ं॑षि॒ वै वा अङ्गा॒परूग्ं॑षि ।20) अङ्गा॒परूग्ं॑षि संवँथ्स॒रस्य॑ संवँथ्स॒रस्या ङ्गा॒परू॒ग्॒ ष्यङ्गा॒परूग्ं॑षि संवँथ्स॒रस्य॑ ।20) अङ्गा॒परू॒ग्ं॒षीत्यङ्गा᳚ - परूग्ं॑षि ।21) सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॒ य-द्य-थ्सं॑वँथ्स॒रस्य॑ संवँथ्स॒रस्य॒ यत् ।21) सं॒वँ॒थ्स॒रस्येति॑ सं - व॒थ्स॒रस्य॑ ।22) य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ य-द्य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।23) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यो यो द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यः ।23) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।24) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।25) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।26) वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ वि॒द्वान्. वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।27) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यज॑ते॒ यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते ।27) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।28) यज॒ते ऽङ्गा॒परू॒ग्॒ ष्यङ्गा॒परूग्ं॑षि॒ यज॑ते॒ यज॒ते ऽङ्गा॒परूग्ं॑षि ।29) अङ्गा॒परूग्॑ ष्ये॒वैवाङ्गा॒परू॒ग्॒ ष्यङ्गा॒परूग्॑ष्ये॒व ।29) अङ्गा॒परू॒ग्ं॒षीत्यङ्गा᳚ - परूग्ं॑षि ।30) ए॒व सं॑वँथ्स॒रस्य॑ संवँथ्स॒रस्यै॒वैव सं॑वँथ्स॒रस्य॑ ।31) सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॒ प्रति॒ प्रति॑ संवँथ्स॒रस्य॑ संवँथ्स॒रस्य॒ प्रति॑ ।31) सं॒वँ॒थ्स॒रस्येति॑ सं - व॒थ्स॒रस्य॑ ।32) प्रति॑ दधाति दधाति॒ प्रति॒ प्रति॑ दधाति ।33) द॒धा॒त्ये॒ते ए॒ते द॑धाति दधात्ये॒ते ।34) ए॒ते वै वा ए॒ते ए॒ते वै ।34) ए॒ते इत्ये॒ते ।35) वै सं॑वँथ्स॒रस्य॑ संवँथ्स॒रस्य॒ वै वै सं॑वँथ्स॒रस्य॑ ।36) सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॒ चक्षु॑षी॒ चक्षु॑षी संवँथ्स॒रस्य॑ संवँथ्स॒रस्य॒ चक्षु॑षी ।36) सं॒वँ॒थ्स॒रस्येति॑ सं - व॒थ्स॒रस्य॑ ।37) चक्षु॑षी॒ य-द्यच् चक्षु॑षी॒ चक्षु॑षी॒ यत् ।37) चक्षु॑षी॒ इति॒ चक्षु॑षी ।38) य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ य-द्य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।39) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यो यो द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यः ।39) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।40) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।41) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।42) वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ वि॒द्वान्. वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।43) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यज॑ते॒ यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते ।43) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।44) यज॑ते॒ ताभ्या॒-न्ताभ्यां॒-यँज॑ते॒ यज॑ते॒ ताभ्या᳚म् ।45) ताभ्या॑ मे॒वैव ताभ्या॒-न्ताभ्या॑ मे॒व ।46) ए॒व सु॑व॒र्गग्ं सु॑व॒र्ग मे॒वैव सु॑व॒र्गम् ।47) सु॒व॒र्गम् ँलो॒कम् ँलो॒कग्ं सु॑व॒र्गग्ं सु॑व॒र्गम् ँलो॒कम् ।47) सु॒व॒र्गमिति॑ सुवः - गम् ।48) लो॒क मन्वनु॑ लो॒कम् ँलो॒क मनु॑ ।49) अनु॑ पश्यति पश्य॒ त्यन्वनु॑ पश्यति ।50) प॒श्य॒ त्ये॒षैषा प॑श्यति पश्य त्ये॒षा ।॥ 33 ॥ (50/67)
1) ē̠ṣa vai vā ē̠ṣa ē̠ṣa vai ।2) vai dē̍vara̠thō dē̍vara̠thō vai vai dē̍vara̠thaḥ ।3) dē̠va̠ra̠thō ya-dya-ddē̍vara̠thō dē̍vara̠thō yat ।3) dē̠va̠ra̠tha iti̍ dēva - ra̠thaḥ ।4) ya-dda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau ya-dya-dda̍rśapūrṇamā̠sau ।5) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yō yō da̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaḥ ।5) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।6) yō da̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yō yō da̍rśapūrṇamā̠sau ।7) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sā vi̠ṣṭvēṣṭvā da̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sā vi̠ṣṭvā ।7) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।8) i̠ṣṭvā sōmē̍na̠ sōmē̍nē̠ ṣṭvē ṣṭvā sōmē̍na ।9) sōmē̍na̠ yaja̍tē̠ yaja̍tē̠ sōmē̍na̠ sōmē̍na̠ yaja̍tē ।10) yaja̍tē̠ ratha̍spaṣṭē̠ ratha̍spaṣṭē̠ yaja̍tē̠ yaja̍tē̠ ratha̍spaṣṭē ।11) ratha̍spaṣṭa ē̠vaiva ratha̍spaṣṭē̠ ratha̍spaṣṭa ē̠va ।11) ratha̍spaṣṭa̠ iti̠ ratha̍ - spa̠ṣṭē̠ ।12) ē̠vāva̠sānē̍ 'va̠sāna̍ ē̠vaivā va̠sānē̎ ।13) a̠va̠sānē̠ varē̠ varē̍ 'va̠sānē̍ 'va̠sānē̠ varē̎ ।13) a̠va̠sāna̠ itya̍va - sānē̎ ।14) varē̍ dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ṃ varē̠ varē̍ dē̠vānā̎m ।15) dē̠vānā̠ mavāva̍ dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ mava̍ ।16) ava̍ syati sya̠ tyavāva̍ syati ।17) sya̠ tyē̠tā nyē̠tāni̍ syati sya tyē̠tāni̍ ।18) ē̠tāni̠ vai vā ē̠tā nyē̠tāni̠ vai ।19) vā aṅgā̠parū̠g̠ ṣyaṅgā̠parūgṃ̍ṣi̠ vai vā aṅgā̠parūgṃ̍ṣi ।20) aṅgā̠parūgṃ̍ṣi saṃvathsa̠rasya̍ saṃvathsa̠rasyā ṅgā̠parū̠g̠ ṣyaṅgā̠parūgṃ̍ṣi saṃvathsa̠rasya̍ ।20) aṅgā̠parū̠gṃ̠ṣītyaṅgā̎ - parūgṃ̍ṣi ।21) sa̠ṃva̠thsa̠rasya̠ ya-dya-thsa̍ṃvathsa̠rasya̍ saṃvathsa̠rasya̠ yat ।21) sa̠ṃva̠thsa̠rasyēti̍ saṃ - va̠thsa̠rasya̍ ।22) ya-dda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau ya-dya-dda̍rśapūrṇamā̠sau ।23) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yō yō da̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaḥ ।23) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।24) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।25) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।26) vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau vi̠dvān. vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau ।27) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yaja̍tē̠ yaja̍tē darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaja̍tē ।27) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।28) yaja̠tē 'ṅgā̠parū̠g̠ ṣyaṅgā̠parūgṃ̍ṣi̠ yaja̍tē̠ yaja̠tē 'ṅgā̠parūgṃ̍ṣi ।29) aṅgā̠parūg̍ ṣyē̠vaivāṅgā̠parū̠g̠ ṣyaṅgā̠parūg̍ṣyē̠va ।29) aṅgā̠parū̠gṃ̠ṣītyaṅgā̎ - parūgṃ̍ṣi ।30) ē̠va sa̍ṃvathsa̠rasya̍ saṃvathsa̠rasyai̠vaiva sa̍ṃvathsa̠rasya̍ ।31) sa̠ṃva̠thsa̠rasya̠ prati̠ prati̍ saṃvathsa̠rasya̍ saṃvathsa̠rasya̠ prati̍ ।31) sa̠ṃva̠thsa̠rasyēti̍ saṃ - va̠thsa̠rasya̍ ।32) prati̍ dadhāti dadhāti̠ prati̠ prati̍ dadhāti ।33) da̠dhā̠tyē̠tē ē̠tē da̍dhāti dadhātyē̠tē ।34) ē̠tē vai vā ē̠tē ē̠tē vai ।34) ē̠tē ityē̠tē ।35) vai sa̍ṃvathsa̠rasya̍ saṃvathsa̠rasya̠ vai vai sa̍ṃvathsa̠rasya̍ ।36) sa̠ṃva̠thsa̠rasya̠ chakṣu̍ṣī̠ chakṣu̍ṣī saṃvathsa̠rasya̍ saṃvathsa̠rasya̠ chakṣu̍ṣī ।36) sa̠ṃva̠thsa̠rasyēti̍ saṃ - va̠thsa̠rasya̍ ।37) chakṣu̍ṣī̠ ya-dyach chakṣu̍ṣī̠ chakṣu̍ṣī̠ yat ।37) chakṣu̍ṣī̠ iti̠ chakṣu̍ṣī ।38) ya-dda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau ya-dya-dda̍rśapūrṇamā̠sau ।39) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yō yō da̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaḥ ।39) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।40) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।41) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।42) vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau vi̠dvān. vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau ।43) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yaja̍tē̠ yaja̍tē darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaja̍tē ।43) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।44) yaja̍tē̠ tābhyā̠-ntābhyā̠ṃ yaja̍tē̠ yaja̍tē̠ tābhyā̎m ।45) tābhyā̍ mē̠vaiva tābhyā̠-ntābhyā̍ mē̠va ।46) ē̠va su̍va̠rgagṃ su̍va̠rga mē̠vaiva su̍va̠rgam ।47) su̠va̠rgam ँlō̠kam ँlō̠kagṃ su̍va̠rgagṃ su̍va̠rgam ँlō̠kam ।47) su̠va̠rgamiti̍ suvaḥ - gam ।48) lō̠ka manvanu̍ lō̠kam ँlō̠ka manu̍ ।49) anu̍ paśyati paśya̠ tyanvanu̍ paśyati ।50) pa̠śya̠ tyē̠ṣaiṣā pa̍śyati paśya tyē̠ṣā ।॥ 33 ॥ (50/67)
meaning
Jata recitation: the divine intelligence that designed the universe is Vishvarupa; aligning with it through this chant removes all obstacles from one's path.
verse 34
1) ए॒षा वै वा ए॒षैषा वै ।2) वै दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां॒-वैँ वै दे॒वाना᳚म् ।3) दे॒वानां॒-विँक्रा᳚न्ति॒-र्विक्रा᳚न्ति-र्दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां॒-विँक्रा᳚न्तिः ।4) विक्रा᳚न्ति॒-र्य-द्य-द्विक्रा᳚न्ति॒-र्विक्रा᳚न्ति॒-र्यत् ।4) विक्रा᳚न्ति॒रिति॒ वि - क्रा॒न्तिः॒ ।5) य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ य-द्य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।6) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यो यो द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यः ।6) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।7) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।8) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।9) वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ वि॒द्वान्. वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।10) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यज॑ते॒ यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते ।10) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।11) यज॑ते दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां॒-यँज॑ते॒ यज॑ते दे॒वाना᳚म् ।12) दे॒वाना॑ मे॒वैव दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मे॒व ।13) ए॒व विक्रा᳚न्तिं॒-विँक्रा᳚न्ति मे॒वैव विक्रा᳚न्तिम् ।14) विक्रा᳚न्ति॒ मन्वनु॒ विक्रा᳚न्तिं॒-विँक्रा᳚न्ति॒ मनु॑ ।14) विक्रा᳚न्ति॒मिति॒ वि - क्रा॒न्ति॒म् ।15) अनु॒ वि व्यन्वनु॒ वि ।16) वि क्र॑मते क्रमते॒ वि वि क्र॑मते ।17) क्र॒म॒त॒ ए॒ष ए॒ष क्र॑मते क्रमत ए॒षः ।18) ए॒ष वै वा ए॒ष ए॒ष वै ।19) वै दे॑व॒यानो॑ देव॒यानो॒ वै वै दे॑व॒यानः॑ ।20) दे॒व॒यानः॒ पन्थाः॒ पन्था॑ देव॒यानो॑ देव॒यानः॒ पन्थाः᳚ ।20) दे॒व॒यान॒ इति॑ देव - यानः॑ ।21) पन्था॒ य-द्य-त्पन्थाः॒ पन्था॒ यत् ।22) य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ य-द्य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।23) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यो यो द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यः ।23) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।24) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।25) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।26) वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ वि॒द्वान्. वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।27) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यज॑ते॒ यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते ।27) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।28) यज॑ते॒ यो यो यज॑ते॒ यज॑ते॒ यः ।29) य ए॒वैव यो य ए॒व ।30) ए॒व दे॑व॒यानो॑ देव॒यान॑ ए॒वैव दे॑व॒यानः॑ ।31) दे॒व॒यानः॒ पन्थाः॒ पन्था॑ देव॒यानो॑ देव॒यानः॒ पन्थाः᳚ ।31) दे॒व॒यान॒ इति॑ देव - यानः॑ ।32) पन्था॒ स्त-न्त-म्पन्थाः॒ पन्था॒ स्तम् ।33) तग्ं स॒मारो॑हति स॒मारो॑हति॒ त-न्तग्ं स॒मारो॑हति ।34) स॒मारो॑ह त्ये॒ता वे॒तौ स॒मारो॑हति स॒मारो॑ह त्ये॒तौ ।34) स॒मारो॑ह॒तीति॑ सं - आरो॑हति ।35) ए॒तौ वै वा ए॒ता वे॒तौ वै ।36) वै दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां॒-वैँ वै दे॒वाना᳚म् ।37) दे॒वाना॒ग्ं॒ हरी॒ हरी॑ दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒ग्ं॒ हरी᳚ ।38) हरी॒ य-द्य द्धरी॒ हरी॒ यत् ।38) हरी॒ इति॒ हरी᳚ ।39) य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ य-द्य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।40) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यो यो द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यः ।40) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।41) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।42) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।43) वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ वि॒द्वान्. वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।44) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यज॑ते॒ यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते ।44) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।45) यज॑ते॒ यौ यौ यज॑ते॒ यज॑ते॒ यौ ।46) या वे॒वैव यौ या वे॒व ।47) ए॒व दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मे॒वैव दे॒वाना᳚म् ।48) दे॒वाना॒ग्ं॒ हरी॒ हरी॑ दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒ग्ं॒ हरी᳚ ।49) हरी॒ ताभ्या॒-न्ताभ्या॒ग्ं॒ हरी॒ हरी॒ ताभ्या᳚म् ।49) हरी॒ इति॒ हरी᳚ ।50) ताभ्या॑ मे॒वैव ताभ्या॒-न्ताभ्या॑ मे॒व ।॥ 34 ॥ (50/63)
1) ē̠ṣā vai vā ē̠ṣaiṣā vai ।2) vai dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ṃ vai vai dē̠vānā̎m ।3) dē̠vānā̠ṃ vikrā̎mti̠-rvikrā̎mti-rdē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ṃ vikrā̎mtiḥ ।4) vikrā̎mti̠-rya-dya-dvikrā̎mti̠-rvikrā̎mti̠-ryat ।4) vikrā̎mti̠riti̠ vi - krā̠nti̠ḥ ।5) ya-dda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau ya-dya-dda̍rśapūrṇamā̠sau ।6) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yō yō da̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaḥ ।6) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।7) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।8) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।9) vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau vi̠dvān. vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau ।10) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yaja̍tē̠ yaja̍tē darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaja̍tē ।10) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।11) yaja̍tē dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ṃ yaja̍tē̠ yaja̍tē dē̠vānā̎m ।12) dē̠vānā̍ mē̠vaiva dē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ mē̠va ।13) ē̠va vikrā̎mti̠ṃ vikrā̎mti mē̠vaiva vikrā̎mtim ।14) vikrā̎mti̠ manvanu̠ vikrā̎mti̠ṃ vikrā̎mti̠ manu̍ ।14) vikrā̎mti̠miti̠ vi - krā̠nti̠m ।15) anu̠ vi vyanvanu̠ vi ।16) vi kra̍matē kramatē̠ vi vi kra̍matē ।17) kra̠ma̠ta̠ ē̠ṣa ē̠ṣa kra̍matē kramata ē̠ṣaḥ ।18) ē̠ṣa vai vā ē̠ṣa ē̠ṣa vai ।19) vai dē̍va̠yānō̍ dēva̠yānō̠ vai vai dē̍va̠yāna̍ḥ ।20) dē̠va̠yāna̠ḥ panthā̠ḥ panthā̍ dēva̠yānō̍ dēva̠yāna̠ḥ panthā̎ḥ ।20) dē̠va̠yāna̠ iti̍ dēva - yāna̍ḥ ।21) panthā̠ ya-dya-tpanthā̠ḥ panthā̠ yat ।22) ya-dda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau ya-dya-dda̍rśapūrṇamā̠sau ।23) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yō yō da̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaḥ ।23) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।24) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।25) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।26) vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau vi̠dvān. vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau ।27) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yaja̍tē̠ yaja̍tē darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaja̍tē ।27) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।28) yaja̍tē̠ yō yō yaja̍tē̠ yaja̍tē̠ yaḥ ।29) ya ē̠vaiva yō ya ē̠va ।30) ē̠va dē̍va̠yānō̍ dēva̠yāna̍ ē̠vaiva dē̍va̠yāna̍ḥ ।31) dē̠va̠yāna̠ḥ panthā̠ḥ panthā̍ dēva̠yānō̍ dēva̠yāna̠ḥ panthā̎ḥ ।31) dē̠va̠yāna̠ iti̍ dēva - yāna̍ḥ ।32) panthā̠ sta-nta-mpanthā̠ḥ panthā̠ stam ।33) tagṃ sa̠mārō̍hati sa̠mārō̍hati̠ ta-ntagṃ sa̠mārō̍hati ।34) sa̠mārō̍ha tyē̠tā vē̠tau sa̠mārō̍hati sa̠mārō̍ha tyē̠tau ।34) sa̠mārō̍ha̠tīti̍ saṃ - ārō̍hati ।35) ē̠tau vai vā ē̠tā vē̠tau vai ।36) vai dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ṃ vai vai dē̠vānā̎m ।37) dē̠vānā̠gṃ̠ harī̠ harī̍ dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠gṃ̠ harī̎ ।38) harī̠ ya-dya ddharī̠ harī̠ yat ।38) harī̠ iti̠ harī̎ ।39) ya-dda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau ya-dya-dda̍rśapūrṇamā̠sau ।40) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yō yō da̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaḥ ।40) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।41) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।42) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।43) vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau vi̠dvān. vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau ।44) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yaja̍tē̠ yaja̍tē darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaja̍tē ।44) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।45) yaja̍tē̠ yau yau yaja̍tē̠ yaja̍tē̠ yau ।46) yā vē̠vaiva yau yā vē̠va ।47) ē̠va dē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ mē̠vaiva dē̠vānā̎m ।48) dē̠vānā̠gṃ̠ harī̠ harī̍ dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠gṃ̠ harī̎ ।49) harī̠ tābhyā̠-ntābhyā̠gṃ̠ harī̠ harī̠ tābhyā̎m ।49) harī̠ iti̠ harī̎ ।50) tābhyā̍ mē̠vaiva tābhyā̠-ntābhyā̍ mē̠va ।॥ 34 ॥ (50/63)
meaning
Jata recitation: the soma pressed at the Vishvarupa sacrifice is the nectar of immortality; drinking it symbolically through the chant, the devotee tastes eternal being.
verse 35
1) ए॒वैभ्य॑ एभ्य ए॒वैवैभ्यः॑ ।2) ए॒भ्यो॒ ह॒व्यग्ं ह॒व्य मे᳚भ्य एभ्यो ह॒व्यम् ।3) ह॒व्यं-वँ॑हति वहति ह॒व्यग्ं ह॒व्यं-वँ॑हति ।4) व॒ह॒ त्ये॒त दे॒त-द्व॑हति वह त्ये॒तत् ।5) ए॒त-द्वै वा ए॒त दे॒त-द्वै ।6) वै दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां॒-वैँ वै दे॒वाना᳚म् ।7) दे॒वाना॑ मा॒स्य॑ मा॒स्य॑-न्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मा॒स्य᳚म् ।8) आ॒स्यं॑-यँ-द्यदा॒स्य॑ मा॒स्यं॑-यँत् ।9) य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ य-द्य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।10) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यो यो द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यः ।10) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।11) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।12) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।13) वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ वि॒द्वान्. वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।14) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यज॑ते॒ यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते ।14) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।15) यज॑ते सा॒क्षा-थ्सा॒क्षा-द्यज॑ते॒ यज॑ते सा॒क्षात् ।16) सा॒क्षा दे॒वैव सा॒क्षा-थ्सा॒क्षा दे॒व ।16) सा॒क्षादिति॑ स - अ॒क्षात् ।17) ए॒व दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मे॒वैव दे॒वाना᳚म् ।18) दे॒वाना॑ मा॒स्य॑ आ॒स्ये॑ दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मा॒स्ये᳚ ।19) आ॒स्ये॑ जुहोति जुहो त्या॒स्य॑ आ॒स्ये॑ जुहोति ।20) जु॒हो॒ त्ये॒ष ए॒ष जु॑होति जुहो त्ये॒षः ।21) ए॒ष वै वा ए॒ष ए॒ष वै ।22) वै ह॑विर्धा॒नी ह॑विर्धा॒नी वै वै ह॑विर्धा॒नी ।23) ह॒वि॒र्धा॒नी यो यो ह॑विर्धा॒नी ह॑विर्धा॒नी यः ।23) ह॒वि॒र्धा॒नीति॑ हविः - धा॒नी ।24) यो द॑र्शपूर्णमासया॒जी द॑र्शपूर्णमासया॒जी यो यो द॑र्शपूर्णमासया॒जी ।25) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒स॒या॒जी सा॒यम्प्रा॑त-स्सा॒यम्प्रा॑त-र्दर्शपूर्णमासया॒जी द॑र्शपूर्णमासया॒जी सा॒यम्प्रा॑तः ।25) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒स॒या॒जीति॑ दर्शपूर्णमास - या॒जी ।26) सा॒यम्प्रा॑त रग्निहो॒त्र म॑ग्निहो॒त्रग्ं सा॒यम्प्रा॑त-स्सा॒यम्प्रा॑त रग्निहो॒त्रम् ।26) सा॒यम्प्रा॑त॒रिति॑ सा॒यं - प्रा॒तः॒ ।27) अ॒ग्नि॒हो॒त्र-ञ्जु॑होति जुहोत्यग्निहो॒त्र म॑ग्निहो॒त्र-ञ्जु॑होति ।27) अ॒ग्नि॒हो॒त्रमित्य॑ग्नि - हो॒त्रम् ।28) जु॒हो॒ति॒ यज॑ते॒ यज॑ते जुहोति जुहोति॒ यज॑ते ।29) यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते॒ यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सौ ।30) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सा वह॑रह॒ रह॑रह-र्दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सा वह॑रहः ।30) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।31) अह॑रहर्-हविर्धा॒निनाग्ं॑ हविर्धा॒निना॒ मह॑रह॒ रह॑रहर्-हविर्धा॒निना᳚म् ।31) अह॑रह॒रित्यहः॑ - अ॒हः॒ ।32) ह॒वि॒र्धा॒निनाग्ं॑ सु॒त-स्सु॒तो ह॑विर्धा॒निनाग्ं॑ हविर्धा॒निनाग्ं॑ सु॒तः ।32) ह॒वि॒र्धा॒निना॒मिति॑ हविः - धा॒निना᳚म् ।33) सु॒तो यो य-स्सु॒त-स्सु॒तो यः ।34) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।35) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।36) वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ वि॒द्वान्. वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।37) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यज॑ते॒ यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते ।37) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।38) यज॑ते हविर्धा॒नी ह॑विर्धा॒नी यज॑ते॒ यज॑ते हविर्धा॒नी ।39) ह॒वि॒र्धा॒ न्य॑स्म्यस्मि हविर्धा॒नी ह॑विर्धा॒ न्य॑स्मि ।39) ह॒वि॒र्धा॒नीति॑ हविः - धा॒नी ।40) अ॒स्मीती त्य॑स्म्य॒ स्मीति॑ ।41) इति॒ सर्व॒ग्ं॒ सर्व॒ मितीति॒ सर्व᳚म् ।42) सर्व॑ मे॒वैव सर्व॒ग्ं॒ सर्व॑ मे॒व ।43) ए॒वास्या᳚ स्यै॒वैवास्य॑ ।44) अ॒स्य॒ ब॒र्॒हि॒ष्य॑-म्बर्हि॒ष्य॑ मस्यास्य बर्हि॒ष्य᳚म् ।45) ब॒र्॒हि॒ष्य॑-न्द॒त्त-न्द॒त्त-म्ब॑र्हि॒ष्य॑-म्बर्हि॒ष्य॑-न्द॒त्तम् ।46) द॒त्त-म्भ॑वति भवति द॒त्त-न्द॒त्त-म्भ॑वति ।47) भ॒व॒ति॒ दे॒वा दे॒वा भ॑वति भवति दे॒वाः ।48) दे॒वा वै वै दे॒वा दे॒वा वै ।49) वा अह॒ रह॒-र्वै वा अहः॑ ।50) अह॑-र्य॒ज्ञियं॑-यँ॒ज्ञिय॒ मह॒ रह॑-र्य॒ज्ञिय᳚म् ।॥ 35 ॥ (50/62)
1) ē̠vaibhya̍ ēbhya ē̠vaivaibhya̍ḥ ।2) ē̠bhyō̠ ha̠vyagṃ ha̠vya mē̎bhya ēbhyō ha̠vyam ।3) ha̠vyaṃ va̍hati vahati ha̠vyagṃ ha̠vyaṃ va̍hati ।4) va̠ha̠ tyē̠ta dē̠ta-dva̍hati vaha tyē̠tat ।5) ē̠ta-dvai vā ē̠ta dē̠ta-dvai ।6) vai dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ṃ vai vai dē̠vānā̎m ।7) dē̠vānā̍ mā̠sya̍ mā̠sya̍-ndē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ mā̠sya̎m ।8) ā̠sya̍ṃ ya-dyadā̠sya̍ mā̠sya̍ṃ yat ।9) ya-dda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau ya-dya-dda̍rśapūrṇamā̠sau ।10) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yō yō da̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaḥ ।10) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।11) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।12) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।13) vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau vi̠dvān. vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau ।14) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yaja̍tē̠ yaja̍tē darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaja̍tē ।14) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।15) yaja̍tē sā̠kṣā-thsā̠kṣā-dyaja̍tē̠ yaja̍tē sā̠kṣāt ।16) sā̠kṣā dē̠vaiva sā̠kṣā-thsā̠kṣā dē̠va ।16) sā̠kṣāditi̍ sa - a̠kṣāt ।17) ē̠va dē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ mē̠vaiva dē̠vānā̎m ।18) dē̠vānā̍ mā̠sya̍ ā̠syē̍ dē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ mā̠syē̎ ।19) ā̠syē̍ juhōti juhō tyā̠sya̍ ā̠syē̍ juhōti ।20) ju̠hō̠ tyē̠ṣa ē̠ṣa ju̍hōti juhō tyē̠ṣaḥ ।21) ē̠ṣa vai vā ē̠ṣa ē̠ṣa vai ।22) vai ha̍virdhā̠nī ha̍virdhā̠nī vai vai ha̍virdhā̠nī ।23) ha̠vi̠rdhā̠nī yō yō ha̍virdhā̠nī ha̍virdhā̠nī yaḥ ।23) ha̠vi̠rdhā̠nīti̍ haviḥ - dhā̠nī ।24) yō da̍rśapūrṇamāsayā̠jī da̍rśapūrṇamāsayā̠jī yō yō da̍rśapūrṇamāsayā̠jī ।25) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sa̠yā̠jī sā̠yamprā̍ta-ssā̠yamprā̍ta-rdarśapūrṇamāsayā̠jī da̍rśapūrṇamāsayā̠jī sā̠yamprā̍taḥ ।25) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sa̠yā̠jīti̍ darśapūrṇamāsa - yā̠jī ।26) sā̠yamprā̍ta ragnihō̠tra ma̍gnihō̠tragṃ sā̠yamprā̍ta-ssā̠yamprā̍ta ragnihō̠tram ।26) sā̠yamprā̍ta̠riti̍ sā̠yaṃ - prā̠ta̠ḥ ।27) a̠gni̠hō̠tra-ñju̍hōti juhōtyagnihō̠tra ma̍gnihō̠tra-ñju̍hōti ।27) a̠gni̠hō̠tramitya̍gni - hō̠tram ।28) ju̠hō̠ti̠ yaja̍tē̠ yaja̍tē juhōti juhōti̠ yaja̍tē ।29) yaja̍tē darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaja̍tē̠ yaja̍tē darśapūrṇamā̠sau ।30) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sā vaha̍raha̠ raha̍raha-rdarśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sā vaha̍rahaḥ ।30) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।31) aha̍rahar-havirdhā̠nināgṃ̍ havirdhā̠ninā̠ maha̍raha̠ raha̍rahar-havirdhā̠ninā̎m ।31) aha̍raha̠rityaha̍ḥ - a̠ha̠ḥ ।32) ha̠vi̠rdhā̠nināgṃ̍ su̠ta-ssu̠tō ha̍virdhā̠nināgṃ̍ havirdhā̠nināgṃ̍ su̠taḥ ।32) ha̠vi̠rdhā̠ninā̠miti̍ haviḥ - dhā̠ninā̎m ।33) su̠tō yō ya-ssu̠ta-ssu̠tō yaḥ ।34) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।35) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।36) vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau vi̠dvān. vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau ।37) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yaja̍tē̠ yaja̍tē darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaja̍tē ।37) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।38) yaja̍tē havirdhā̠nī ha̍virdhā̠nī yaja̍tē̠ yaja̍tē havirdhā̠nī ।39) ha̠vi̠rdhā̠ nya̍smyasmi havirdhā̠nī ha̍virdhā̠ nya̍smi ।39) ha̠vi̠rdhā̠nīti̍ haviḥ - dhā̠nī ।40) a̠smītī tya̍smya̠ smīti̍ ।41) iti̠ sarva̠gṃ̠ sarva̠ mitīti̠ sarva̎m ।42) sarva̍ mē̠vaiva sarva̠gṃ̠ sarva̍ mē̠va ।43) ē̠vāsyā̎ syai̠vaivāsya̍ ।44) a̠sya̠ ba̠r̠hi̠ṣya̍-mbarhi̠ṣya̍ masyāsya barhi̠ṣya̎m ।45) ba̠r̠hi̠ṣya̍-nda̠tta-nda̠tta-mba̍rhi̠ṣya̍-mbarhi̠ṣya̍-nda̠ttam ।46) da̠tta-mbha̍vati bhavati da̠tta-nda̠tta-mbha̍vati ।47) bha̠va̠ti̠ dē̠vā dē̠vā bha̍vati bhavati dē̠vāḥ ।48) dē̠vā vai vai dē̠vā dē̠vā vai ।49) vā aha̠ raha̠-rvai vā aha̍ḥ ।50) aha̍-rya̠jñiya̍ṃ ya̠jñiya̠ maha̠ raha̍-rya̠jñiya̎m ।॥ 35 ॥ (50/62)
meaning
Jata recitation: through this mantra the yajamana consecrates himself as a mirror of the cosmic form, affirming that his own life reflects the universal order.
verse 36
1) य॒ज्ञिय॒-न्न न य॒ज्ञियं॑-यँ॒ज्ञिय॒-न्न ।2) नावि॑न्द-न्नविन्द॒-न्न नावि॑न्दन्न् ।3) अ॒वि॒न्द॒-न्ते ते॑ ऽविन्द-न्नविन्द॒-न्ते ।4) ते द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ ते ते द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।5) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सा व॑पुन-न्नपुन-न्दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सा व॑पुनन्न् ।5) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।6) अ॒पु॒न॒-न्तौ ता व॑पुन-न्नपुन॒-न्तौ ।7) तौ वै वै तौ तौ वै ।8) वा ए॒ता वे॒तौ वै वा ए॒तौ ।9) ए॒तौ पू॒तौ पू॒ता वे॒ता वे॒तौ पू॒तौ ।10) पू॒तौ मेद्ध्यौ॒ मेद्ध्यौ॑ पू॒तौ पू॒तौ मेद्ध्यौ᳚ ।11) मेद्ध्यौ॒ य-द्य-न्मेद्ध्यौ॒ मेद्ध्यौ॒ यत् ।12) य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ य-द्य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।13) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यो यो द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यः ।13) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।14) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।15) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।16) वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ वि॒द्वान्. वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।17) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यज॑ते॒ यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते ।17) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।18) यज॑ते पू॒तौ पू॒तौ यज॑ते॒ यज॑ते पू॒तौ ।19) पू॒ता वे॒वैव पू॒तौ पू॒ता वे॒व ।20) ए॒वैना॑ वेना वे॒वैवैनौ᳚ ।21) ए॒नौ॒ मेद्ध्यौ॒ मेद्ध्या॑ वेना वेनौ॒ मेद्ध्यौ᳚ ।22) मेद्ध्यौ॑ यजते यजते॒ मेद्ध्यौ॒ मेद्ध्यौ॑ यजते ।23) य॒ज॒ते॒ न न य॑जते यजते॒ न ।24) नामा॑वा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या॒न्न नामा॑वा॒स्या॑याम् ।25) अ॒मा॒वा॒स्या॑या-ञ्च चामावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या-ञ्च ।25) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒मित्य॑मा - वा॒स्या॑याम् ।26) च॒ पौ॒र्ण॒मा॒स्या-म्पौ᳚र्णमा॒स्या-ञ्च॑ च पौर्णमा॒स्याम् ।27) पौ॒र्ण॒मा॒स्या-ञ्च॑ च पौर्णमा॒स्या-म्पौ᳚र्णमा॒स्या-ञ्च॑ ।27) पौ॒र्ण॒मा॒स्यामिति॑ पौर्ण - मा॒स्याम् ।28) च॒ स्त्रिय॒ग्ग्॒ स्त्रिय॑-ञ्च च॒ स्त्रिय᳚म् ।29) स्त्रिय॒ मुपोप॒ स्त्रिय॒ग्ग्॒ स्त्रिय॒ मुप॑ ।30) उपे॑ यादिया॒ दुपोपे॑ यात् ।31) इ॒या॒-द्य-द्यदि॑या दिया॒-द्यत् ।32) यदु॑पे॒या दु॑पे॒या-द्य-द्यदु॑पे॒यात् ।33) उ॒पे॒या-न्निरि॑न्द्रियो॒ निरि॑न्द्रिय उपे॒या दु॑पे॒या-न्निरि॑न्द्रियः ।33) उ॒पे॒यादित्यु॑प - इ॒यात् ।34) निरि॑न्द्रिय-स्स्या-थ्स्या॒-न्निरि॑न्द्रियो॒ निरि॑न्द्रिय-स्स्यात् ।34) निरि॑न्द्रिय॒ इति॒ निः - इ॒न्द्रि॒यः॒ ।35) स्या॒-थ्सोम॑स्य॒ सोम॑स्य स्या-थ्स्या॒-थ्सोम॑स्य ।36) सोम॑स्य॒ वै वै सोम॑स्य॒ सोम॑स्य॒ वै ।37) वै राज्ञो॒ राज्ञो॒ वै वै राज्ञः॑ ।38) राज्ञो᳚ ऽर्धमा॒सस्या᳚ र्धमा॒सस्य॒ राज्ञो॒ राज्ञो᳚ ऽर्धमा॒सस्य॑ ।39) अ॒र्ध॒मा॒सस्य॒ रात्र॑यो॒ रात्र॑यो ऽर्धमा॒सस्या᳚ र्धमा॒सस्य॒ रात्र॑यः ।39) अ॒र्ध॒मा॒सस्येत्य॑र्ध - मा॒सस्य॑ ।40) रात्र॑यः॒ पत्न॑यः॒ पत्न॑यो॒ रात्र॑यो॒ रात्र॑यः॒ पत्न॑यः ।41) पत्न॑य आस-न्नास॒-न्पत्न॑यः॒ पत्न॑य आसन्न् ।42) आ॒स॒-न्तासा॒-न्तासा॑ मास-न्नास॒-न्तासा᳚म् ।43) तासा॑ ममावा॒स्या॑ ममावा॒स्या᳚-न्तासा॒-न्तासा॑ ममावा॒स्या᳚म् ।44) अ॒मा॒वा॒स्या᳚-ञ्च चामावा॒स्या॑ ममावा॒स्या᳚-ञ्च ।44) अ॒मा॒वा॒स्या॑मित्य॑मा - वा॒स्या᳚म् ।45) च॒ पौ॒र्ण॒मा॒सी-म्पौ᳚र्णमा॒सी-ञ्च॑ च पौर्णमा॒सीम् ।46) पौ॒र्ण॒मा॒सी-ञ्च॑ च पौर्णमा॒सी-म्पौ᳚र्णमा॒सी-ञ्च॑ ।46) पौ॒र्ण॒मा॒सीमिति॑ पौर्ण - मा॒सीम् ।47) च॒ न न च॑ च॒ न ।48) नोपोप॒ न नोप॑ ।49) उपै॑ दै॒दुपो पै᳚त् ।50) ऐ॒-त्ते ते ऐ॑दै॒-त्ते ।॥ 36 ॥ (50/60)
1) ya̠jñiya̠-nna na ya̠jñiya̍ṃ ya̠jñiya̠-nna ।2) nāvi̍nda-nnavinda̠-nna nāvi̍ndann ।3) a̠vi̠nda̠-ntē tē̍ 'vinda-nnavinda̠-ntē ।4) tē da̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau tē tē da̍rśapūrṇamā̠sau ।5) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sā va̍puna-nnapuna-ndarśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sā va̍punann ।5) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।6) a̠pu̠na̠-ntau tā va̍puna-nnapuna̠-ntau ।7) tau vai vai tau tau vai ।8) vā ē̠tā vē̠tau vai vā ē̠tau ।9) ē̠tau pū̠tau pū̠tā vē̠tā vē̠tau pū̠tau ।10) pū̠tau mēddhyau̠ mēddhyau̍ pū̠tau pū̠tau mēddhyau̎ ।11) mēddhyau̠ ya-dya-nmēddhyau̠ mēddhyau̠ yat ।12) ya-dda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau ya-dya-dda̍rśapūrṇamā̠sau ।13) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yō yō da̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaḥ ।13) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।14) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।15) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।16) vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau vi̠dvān. vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau ।17) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yaja̍tē̠ yaja̍tē darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaja̍tē ।17) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।18) yaja̍tē pū̠tau pū̠tau yaja̍tē̠ yaja̍tē pū̠tau ।19) pū̠tā vē̠vaiva pū̠tau pū̠tā vē̠va ।20) ē̠vainā̍ vēnā vē̠vaivainau̎ ।21) ē̠nau̠ mēddhyau̠ mēddhyā̍ vēnā vēnau̠ mēddhyau̎ ।22) mēddhyau̍ yajatē yajatē̠ mēddhyau̠ mēddhyau̍ yajatē ।23) ya̠ja̠tē̠ na na ya̍jatē yajatē̠ na ।24) nāmā̍vā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā̠nna nāmā̍vā̠syā̍yām ।25) a̠mā̠vā̠syā̍yā-ñcha chāmāvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā-ñcha ।25) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠mitya̍mā - vā̠syā̍yām ।26) cha̠ pau̠rṇa̠mā̠syā-mpau̎rṇamā̠syā-ñcha̍ cha paurṇamā̠syām ।27) pau̠rṇa̠mā̠syā-ñcha̍ cha paurṇamā̠syā-mpau̎rṇamā̠syā-ñcha̍ ।27) pau̠rṇa̠mā̠syāmiti̍ paurṇa - mā̠syām ।28) cha̠ striya̠gg̠ striya̍-ñcha cha̠ striya̎m ।29) striya̠ mupōpa̠ striya̠gg̠ striya̠ mupa̍ ।30) upē̍ yādiyā̠ dupōpē̍ yāt ।31) i̠yā̠-dya-dyadi̍yā diyā̠-dyat ।32) yadu̍pē̠yā du̍pē̠yā-dya-dyadu̍pē̠yāt ।33) u̠pē̠yā-nniri̍ndriyō̠ niri̍ndriya upē̠yā du̍pē̠yā-nniri̍ndriyaḥ ।33) u̠pē̠yādityu̍pa - i̠yāt ।34) niri̍ndriya-ssyā-thsyā̠-nniri̍ndriyō̠ niri̍ndriya-ssyāt ।34) niri̍ndriya̠ iti̠ niḥ - i̠ndri̠ya̠ḥ ।35) syā̠-thsōma̍sya̠ sōma̍sya syā-thsyā̠-thsōma̍sya ।36) sōma̍sya̠ vai vai sōma̍sya̠ sōma̍sya̠ vai ।37) vai rājñō̠ rājñō̠ vai vai rājña̍ḥ ।38) rājñō̎ 'rdhamā̠sasyā̎ rdhamā̠sasya̠ rājñō̠ rājñō̎ 'rdhamā̠sasya̍ ।39) a̠rdha̠mā̠sasya̠ rātra̍yō̠ rātra̍yō 'rdhamā̠sasyā̎ rdhamā̠sasya̠ rātra̍yaḥ ।39) a̠rdha̠mā̠sasyētya̍rdha - mā̠sasya̍ ।40) rātra̍ya̠ḥ patna̍ya̠ḥ patna̍yō̠ rātra̍yō̠ rātra̍ya̠ḥ patna̍yaḥ ।41) patna̍ya āsa-nnāsa̠-npatna̍ya̠ḥ patna̍ya āsann ।42) ā̠sa̠-ntāsā̠-ntāsā̍ māsa-nnāsa̠-ntāsā̎m ।43) tāsā̍ mamāvā̠syā̍ mamāvā̠syā̎-ntāsā̠-ntāsā̍ mamāvā̠syā̎m ।44) a̠mā̠vā̠syā̎-ñcha chāmāvā̠syā̍ mamāvā̠syā̎-ñcha ।44) a̠mā̠vā̠syā̍mitya̍mā - vā̠syā̎m ।45) cha̠ pau̠rṇa̠mā̠sī-mpau̎rṇamā̠sī-ñcha̍ cha paurṇamā̠sīm ।46) pau̠rṇa̠mā̠sī-ñcha̍ cha paurṇamā̠sī-mpau̎rṇamā̠sī-ñcha̍ ।46) pau̠rṇa̠mā̠sīmiti̍ paurṇa - mā̠sīm ।47) cha̠ na na cha̍ cha̠ na ।48) nōpōpa̠ na nōpa̍ ।49) upai̍ dai̠dupō pai̎t ।50) ai̠-ttē tē ai̍dai̠-ttē ।॥ 36 ॥ (50/60)
meaning
Jata recitation: the ritual recitation of the Vishvarupa mantras in jata form is itself an act of worship equal in merit to the performance of a great sacrifice.
verse 37
1) ते ए॑न मेन॒-न्ते ते ए॑नम् ।1) ते इति॒ ते ।2) ए॒न॒ म॒भ्या᳚(1॒)भ्ये॑न मेन म॒भि ।3) अ॒भि सग्ं स म॒भ्य॑भि सम् ।4) स म॑नह्येता मनह्येता॒ग्ं॒ सग्ं स म॑नह्येताम् ।5) अ॒न॒ह्ये॒ता॒-न्त-न्त म॑नह्येता मनह्येता॒-न्तम् ।6) तं-यँक्ष्मो॒ यक्ष्म॒ स्त-न्तं-यँक्ष्मः॑ ।7) यक्ष्म॑ आर्च्छ दार्च्छ॒-द्यक्ष्मो॒ यक्ष्म॑ आर्च्छत् ।8) आ॒र्च्छ॒-द्राजा॑न॒ग्ं॒ राजा॑न मार्च्छ दार्च्छ॒-द्राजा॑नम् ।9) राजा॑नं॒-यँक्ष्मो॒ यक्ष्मो॒ राजा॑न॒ग्ं॒ राजा॑नं॒-यँक्ष्मः॑ ।10) यक्ष्म॑ आर दार॒-द्यक्ष्मो॒ यक्ष्म॑ आरत् ।11) आ॒र॒दिती त्या॑र दार॒दिति॑ ।12) इति॒ त-त्तदितीति॒ तत् ।13) त-द्रा॑जय॒क्ष्मस्य॑ राजय॒क्ष्मस्य॒ त-त्त-द्रा॑जय॒क्ष्मस्य॑ ।14) रा॒ज॒य॒क्ष्मस्य॒ जन्म॒ जन्म॑ राजय॒क्ष्मस्य॑ राजय॒क्ष्मस्य॒ जन्म॑ ।14) रा॒ज॒य॒क्ष्मस्येति॑ राज - य॒क्ष्मस्य॑ ।15) जन्म॒ य-द्यज् जन्म॒ जन्म॒ यत् ।16) य-त्पापी॑या॒-न्पापी॑या॒न्॒. य-द्य-त्पापी॑यान् ।17) पापी॑या॒ नभ॑व॒दभ॑व॒-त्पापी॑या॒-न्पापी॑या॒ नभ॑वत् ।18) अभ॑व॒-त्त-त्तदभ॑व॒ दभ॑व॒-त्तत् ।19) त-त्पा॑पय॒क्ष्मस्य॑ पापय॒क्ष्मस्य॒ त-त्त-त्पा॑पय॒क्ष्मस्य॑ ।20) पा॒प॒य॒क्ष्मस्य॒ य-द्य-त्पा॑पय॒क्ष्मस्य॑ पापय॒क्ष्मस्य॒ यत् ।20) पा॒प॒य॒क्ष्मस्येति॑ पाप - य॒क्ष्मस्य॑ ।21) यज् जा॒याभ्या᳚-ञ्जा॒याभ्यां॒-यँ-द्यज् जा॒याभ्या᳚म् ।22) जा॒याभ्या॒ मवि॑न्द॒दवि॑न्दज् जा॒याभ्या᳚-ञ्जा॒याभ्या॒ मवि॑न्दत् ।23) अवि॑न्द॒-त्त-त्तदवि॑न्द॒ दवि॑न्द॒-त्तत् ।24) तज् जा॒येन्य॑स्य जा॒येन्य॑स्य॒ त-त्तज् जा॒येन्य॑स्य ।25) जा॒येन्य॑स्य॒ यो यो जा॒येन्य॑स्य जा॒येन्य॑स्य॒ यः ।26) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।27) ए॒व मे॒तेषा॑ मे॒तेषा॑ मे॒व मे॒व मे॒तेषा᳚म् ।28) ए॒तेषां॒-यँक्ष्मा॑णां॒-यँक्ष्मा॑णा मे॒तेषा॑ मे॒तेषां॒-यँक्ष्मा॑णाम् ।29) यक्ष्मा॑णा॒-ञ्जन्म॒ जन्म॒ यक्ष्मा॑णां॒-यँक्ष्मा॑णा॒-ञ्जन्म॑ ।30) जन्म॒ वेद॒ वेद॒ जन्म॒ जन्म॒ वेद॑ ।31) वेद॒ न न वेद॒ वेद॒ न ।32) नैन॑ मेन॒-न्न नैन᳚म् ।33) ए॒न॒ मे॒त ए॒त ए॑न मेन मे॒ते ।34) ए॒ते यक्ष्मा॒ यक्ष्मा॑ ए॒त ए॒ते यक्ष्माः᳚ ।35) यक्ष्मा॑ विन्दन्ति विन्दन्ति॒ यक्ष्मा॒ यक्ष्मा॑ विन्दन्ति ।36) वि॒न्द॒न्ति॒ स स वि॑न्दन्ति विन्दन्ति॒ सः ।37) स ए॒ते ए॒ते स स ए॒ते ।38) ए॒ते ए॒वैवैते ए॒ते ए॒व ।38) ए॒ते इत्ये॒ते ।39) ए॒व न॑म॒स्य-न्न॑म॒स्य-न्ने॒वैव न॑म॒स्यन्न् ।40) न॒म॒स्य-न्नुपोप॑ नम॒स्य-न्न॑म॒स्य-न्नुप॑ ।41) उपा॑धाव दधाव॒ दुपोपा॑ धावत् ।42) अ॒धा॒व॒-त्ते ते अ॑धाव दधाव॒-त्ते ।43) ते अ॑ब्रूता मब्रूता॒-न्ते ते अ॑ब्रूताम् ।43) ते इति॒ ते ।44) अ॒ब्रू॒तां॒-वँरं॒-वँर॑ मब्रूता मब्रूतां॒-वँर᳚म् ।45) वरं॑-वृँणावहै वृणावहै॒ वरं॒-वँरं॑-वृँणावहै ।46) वृ॒णा॒व॒हा॒ आ॒व मा॒वं-वृँ॑णावहै वृणावहा आ॒वम् ।47) आ॒व-न्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मा॒व मा॒व-न्दे॒वाना᳚म् ।48) दे॒वाना᳚-म्भाग॒धे भा॑ग॒धे दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना᳚-म्भाग॒धे ।49) भा॒ग॒धे अ॑सावा साव भाग॒धे भा॑ग॒धे अ॑साव ।49) भा॒ग॒धे इति॑ भाग - धे ।50) अ॒सा॒ वा॒व दा॒व द॑सावा सावा॒वत् ।॥ 37 ॥ (50/56)
1) tē ē̍na mēna̠-ntē tē ē̍nam ।1) tē iti̠ tē ।2) ē̠na̠ ma̠bhyā̎(1̠)bhyē̍na mēna ma̠bhi ।3) a̠bhi sagṃ sa ma̠bhya̍bhi sam ।4) sa ma̍nahyētā manahyētā̠gṃ̠ sagṃ sa ma̍nahyētām ।5) a̠na̠hyē̠tā̠-nta-nta ma̍nahyētā manahyētā̠-ntam ।6) taṃ yakṣmō̠ yakṣma̠ sta-ntaṃ yakṣma̍ḥ ।7) yakṣma̍ ārchCha dārchCha̠-dyakṣmō̠ yakṣma̍ ārchChat ।8) ā̠rchCha̠-drājā̍na̠gṃ̠ rājā̍na mārchCha dārchCha̠-drājā̍nam ।9) rājā̍na̠ṃ yakṣmō̠ yakṣmō̠ rājā̍na̠gṃ̠ rājā̍na̠ṃ yakṣma̍ḥ ।10) yakṣma̍ āra dāra̠-dyakṣmō̠ yakṣma̍ ārat ।11) ā̠ra̠ditī tyā̍ra dāra̠diti̍ ।12) iti̠ ta-ttaditīti̠ tat ।13) ta-drā̍jaya̠kṣmasya̍ rājaya̠kṣmasya̠ ta-tta-drā̍jaya̠kṣmasya̍ ।14) rā̠ja̠ya̠kṣmasya̠ janma̠ janma̍ rājaya̠kṣmasya̍ rājaya̠kṣmasya̠ janma̍ ।14) rā̠ja̠ya̠kṣmasyēti̍ rāja - ya̠kṣmasya̍ ।15) janma̠ ya-dyaj janma̠ janma̠ yat ।16) ya-tpāpī̍yā̠-npāpī̍yā̠n̠. ya-dya-tpāpī̍yān ।17) pāpī̍yā̠ nabha̍va̠dabha̍va̠-tpāpī̍yā̠-npāpī̍yā̠ nabha̍vat ।18) abha̍va̠-tta-ttadabha̍va̠ dabha̍va̠-ttat ।19) ta-tpā̍paya̠kṣmasya̍ pāpaya̠kṣmasya̠ ta-tta-tpā̍paya̠kṣmasya̍ ।20) pā̠pa̠ya̠kṣmasya̠ ya-dya-tpā̍paya̠kṣmasya̍ pāpaya̠kṣmasya̠ yat ।20) pā̠pa̠ya̠kṣmasyēti̍ pāpa - ya̠kṣmasya̍ ।21) yaj jā̠yābhyā̎-ñjā̠yābhyā̠ṃ ya-dyaj jā̠yābhyā̎m ।22) jā̠yābhyā̠ mavi̍nda̠davi̍ndaj jā̠yābhyā̎-ñjā̠yābhyā̠ mavi̍ndat ।23) avi̍nda̠-tta-ttadavi̍nda̠ davi̍nda̠-ttat ।24) taj jā̠yēnya̍sya jā̠yēnya̍sya̠ ta-ttaj jā̠yēnya̍sya ।25) jā̠yēnya̍sya̠ yō yō jā̠yēnya̍sya jā̠yēnya̍sya̠ yaḥ ।26) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।27) ē̠va mē̠tēṣā̍ mē̠tēṣā̍ mē̠va mē̠va mē̠tēṣā̎m ।28) ē̠tēṣā̠ṃ yakṣmā̍ṇā̠ṃ yakṣmā̍ṇā mē̠tēṣā̍ mē̠tēṣā̠ṃ yakṣmā̍ṇām ।29) yakṣmā̍ṇā̠-ñjanma̠ janma̠ yakṣmā̍ṇā̠ṃ yakṣmā̍ṇā̠-ñjanma̍ ।30) janma̠ vēda̠ vēda̠ janma̠ janma̠ vēda̍ ।31) vēda̠ na na vēda̠ vēda̠ na ।32) naina̍ mēna̠-nna naina̎m ।33) ē̠na̠ mē̠ta ē̠ta ē̍na mēna mē̠tē ।34) ē̠tē yakṣmā̠ yakṣmā̍ ē̠ta ē̠tē yakṣmā̎ḥ ।35) yakṣmā̍ vindanti vindanti̠ yakṣmā̠ yakṣmā̍ vindanti ।36) vi̠nda̠nti̠ sa sa vi̍ndanti vindanti̠ saḥ ।37) sa ē̠tē ē̠tē sa sa ē̠tē ।38) ē̠tē ē̠vaivaitē ē̠tē ē̠va ।38) ē̠tē ityē̠tē ।39) ē̠va na̍ma̠sya-nna̍ma̠sya-nnē̠vaiva na̍ma̠syann ।40) na̠ma̠sya-nnupōpa̍ nama̠sya-nna̍ma̠sya-nnupa̍ ।41) upā̍dhāva dadhāva̠ dupōpā̍ dhāvat ।42) a̠dhā̠va̠-ttē tē a̍dhāva dadhāva̠-ttē ।43) tē a̍brūtā mabrūtā̠-ntē tē a̍brūtām ।43) tē iti̠ tē ।44) a̠brū̠tā̠ṃ vara̠ṃ vara̍ mabrūtā mabrūtā̠ṃ vara̎m ।45) vara̍ṃ vṛṇāvahai vṛṇāvahai̠ vara̠ṃ vara̍ṃ vṛṇāvahai ।46) vṛ̠ṇā̠va̠hā̠ ā̠va mā̠vaṃ vṛ̍ṇāvahai vṛṇāvahā ā̠vam ।47) ā̠va-ndē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ mā̠va mā̠va-ndē̠vānā̎m ।48) dē̠vānā̎-mbhāga̠dhē bhā̍ga̠dhē dē̠vānā̎-ndē̠vānā̎-mbhāga̠dhē ।49) bhā̠ga̠dhē a̍sāvā sāva bhāga̠dhē bhā̍ga̠dhē a̍sāva ।49) bhā̠ga̠dhē iti̍ bhāga - dhē ।50) a̠sā̠ vā̠va dā̠va da̍sāvā sāvā̠vat ।॥ 37 ॥ (50/56)
meaning
Jata recitation: the seven vital breaths correspond to the seven aspects of Vishvarupa; aligning the breath with this mantra is a practice of cosmic attunement.
verse 38
1) आ॒वद ध्य ध्या॒वदा॒ वदधि॑ ।2) अधि॑ दे॒वा दे॒वा अध्यधि॑ दे॒वाः ।3) दे॒वा इ॑ज्यान्ता इज्यान्तै दे॒वा दे॒वा इ॑ज्यान्तै ।4) इ॒ज्या॒न्ता॒ इतीती᳚ ज्यान्ता इज्यान्ता॒ इति॑ ।5) इति॒ तस्मा॒-त्तस्मा॒ दितीति॒ तस्मा᳚त् ।6) तस्मा᳚-थ्स॒दृशी॑नाग्ं स॒दृशी॑ना॒-न्तस्मा॒-त्तस्मा᳚-थ्स॒दृशी॑नाम् ।7) स॒दृशी॑ना॒ग्ं॒ रात्री॑णा॒ग्ं॒ रात्री॑णाग्ं स॒दृशी॑नाग्ं स॒दृशी॑ना॒ग्ं॒ रात्री॑णाम् ।8) रात्री॑णा ममावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या॒ग्ं॒ रात्री॑णा॒ग्ं॒ रात्री॑णा ममावा॒स्या॑याम् ।9) अ॒मा॒वा॒स्या॑या-ञ्च चामावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या-ञ्च ।9) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒मित्य॑मा - वा॒स्या॑याम् ।10) च॒ पौ॒र्ण॒मा॒स्या-म्पौ᳚र्णमा॒स्या-ञ्च॑ च पौर्णमा॒स्याम् ।11) पौ॒र्ण॒मा॒स्या-ञ्च॑ च पौर्णमा॒स्या-म्पौ᳚र्णमा॒स्या-ञ्च॑ ।11) पौ॒र्ण॒मा॒स्यामिति॑ पौर्ण - मा॒स्याम् ।12) च॒ दे॒वा दे॒वाश्च॑ च दे॒वाः ।13) दे॒वा इ॑ज्यन्त इज्यन्ते दे॒वा दे॒वा इ॑ज्यन्ते ।14) इ॒ज्य॒न्त॒ ए॒ते ए॒ते इ॑ज्यन्त इज्यन्त ए॒ते ।15) ए॒ते हि ह्ये॑ते ए॒ते हि ।15) ए॒ते इत्ये॒ते ।16) हि दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒ग्ं॒ हि हि दे॒वाना᳚म् ।17) दे॒वाना᳚-म्भाग॒धे भा॑ग॒धे दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना᳚-म्भाग॒धे ।18) भा॒ग॒धे भा॑ग॒धा भा॑ग॒धा भा॑ग॒धे भा॑ग॒धे भा॑ग॒धाः ।18) भा॒ग॒धे इति॑ भाग - धे ।19) भा॒ग॒धा अ॑स्मा अस्मै भाग॒धा भा॑ग॒धा अ॑स्मै ।19) भा॒ग॒धा इति॑ भाग - धाः ।20) अ॒स्मै॒ म॒नु॒ष्या॑ मनु॒ष्या॑ अस्मा अस्मै मनु॒ष्याः᳚ ।21) म॒नु॒ष्या॑ भवन्ति भवन्ति मनु॒ष्या॑ मनु॒ष्या॑ भवन्ति ।22) भ॒व॒न्ति॒ यो यो भ॑वन्ति भवन्ति॒ यः ।23) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।24) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।25) वेद॑ भू॒तानि॑ भू॒तानि॒ वेद॒ वेद॑ भू॒तानि॑ ।26) भू॒तानि॒ क्षुध॒-ङ्क्षुध॑-म्भू॒तानि॑ भू॒तानि॒ क्षुध᳚म् ।27) क्षुध॑ मघ्न-न्नघ्न॒न् क्षुध॒-ङ्क्षुध॑ मघ्नन्न् ।28) अ॒घ्न॒-न्थ्स॒द्य-स्स॒द्यो᳚ ऽघ्न-न्नघ्न-न्थ्स॒द्यः ।29) स॒द्यो म॑नु॒ष्या॑ मनु॒ष्या᳚-स्स॒द्य-स्स॒द्यो म॑नु॒ष्याः᳚ ।30) म॒नु॒ष्या॑ अर्धमा॒से᳚ ऽर्धमा॒से म॑नु॒ष्या॑ मनु॒ष्या॑ अर्धमा॒से ।31) अ॒र्ध॒मा॒से दे॒वा दे॒वा अ॑र्धमा॒से᳚ ऽर्धमा॒से दे॒वाः ।31) अ॒र्ध॒मा॒स इत्य॑र्ध - मा॒से ।32) दे॒वा मा॒सि मा॒सि दे॒वा दे॒वा मा॒सि ।33) मा॒सि पि॒तरः॑ पि॒तरो॑ मा॒सि मा॒सि पि॒तरः॑ ।34) पि॒तरः॑ संवँथ्स॒रे सं॑वँथ्स॒रे पि॒तरः॑ पि॒तरः॑ संवँथ्स॒रे ।35) सं॒वँ॒थ्स॒रे वन॒स्पत॑यो॒ वन॒स्पत॑य-स्संवँथ्स॒रे सं॑वँथ्स॒रे वन॒स्पत॑यः ।35) सं॒वँ॒थ्स॒र इति॑ सं - व॒थ्स॒रे ।36) वन॒स्पत॑य॒ स्तस्मा॒-त्तस्मा॒-द्वन॒स्पत॑यो॒ वन॒स्पत॑य॒ स्तस्मा᳚त् ।37) तस्मा॒ दह॑रह॒ रह॑रह॒ स्तस्मा॒-त्तस्मा॒ दह॑रहः ।38) अह॑रह-र्मनु॒ष्या॑ मनु॒ष्या॑ अह॑रह॒ रह॑रह-र्मनु॒ष्याः᳚ ।38) अह॑रह॒रित्यहः॑ - अ॒हः॒ ।39) म॒नु॒ष्या॑ अश॑न॒ मश॑न-म्मनु॒ष्या॑ मनु॒ष्या॑ अश॑नम् ।40) अश॑न मिच्छन्त इच्छ॒न्ते ऽश॑न॒ मश॑न मिच्छन्ते ।41) इ॒च्छ॒न्ते॒ ऽर्ध॒मा॒से᳚ ऽर्धमा॒स इ॑च्छन्त इच्छन्ते ऽर्धमा॒से ।42) अ॒र्ध॒मा॒से दे॒वा दे॒वा अ॑र्धमा॒से᳚ ऽर्धमा॒से दे॒वाः ।42) अ॒र्ध॒मा॒स इत्य॑र्ध - मा॒से ।43) दे॒वा इ॑ज्यन्त इज्यन्ते दे॒वा दे॒वा इ॑ज्यन्ते ।44) इ॒ज्य॒न्ते॒ मा॒सि मा॒सीज्य॑न्त इज्यन्ते मा॒सि ।45) मा॒सि पि॒तृभ्यः॑ पि॒तृभ्यो॑ मा॒सि मा॒सि पि॒तृभ्यः॑ ।46) पि॒तृभ्यः॑ क्रियते क्रियते पि॒तृभ्यः॑ पि॒तृभ्यः॑ क्रियते ।46) पि॒तृभ्य॒ इति॑ पि॒तृ - भ्यः॒ ।47) क्रि॒य॒ते॒ सं॒वँ॒थ्स॒रे सं॑वँथ्स॒रे क्रि॑यते क्रियते संवँथ्स॒रे ।48) सं॒वँ॒थ्स॒रे वन॒स्पत॑यो॒ वन॒स्पत॑य-स्संवँथ्स॒रे सं॑वँथ्स॒रे वन॒स्पत॑यः ।48) सं॒वँ॒थ्स॒र इति॑ सं - व॒थ्स॒रे ।49) वन॒स्पत॑यः॒ फल॒-म्फलं॒-वँन॒स्पत॑यो॒ वन॒स्पत॑यः॒ फल᳚म् ।50) फल॑-ङ्गृह्णन्ति गृह्णन्ति॒ फल॒-म्फल॑-ङ्गृह्णन्ति ।51) गृ॒ह्ण॒न्ति॒ यो यो गृ॑ह्णन्ति गृह्णन्ति॒ यः ।52) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।53) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।54) वेद॒ हन्ति॒ हन्ति॒ वेद॒ वेद॒ हन्ति॑ ।55) हन्ति॒ क्षुध॒-ङ्क्षुध॒ग्ं॒ हन्ति॒ हन्ति॒ क्षुध᳚म् ।56) क्षुध॒-म्भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य॒-ङ्क्षुध॒-ङ्क्षुध॒-म्भ्रातृ॑व्यम् ।57) भ्रातृ॑व्य॒मिति॒ भ्रातृ॑व्यम् ।॥ 38 ॥ (57/68)॥ अ. 6 ॥
1) ā̠vada dhya dhyā̠vadā̠ vadadhi̍ ।2) adhi̍ dē̠vā dē̠vā adhyadhi̍ dē̠vāḥ ।3) dē̠vā i̍jyāntā ijyāntai dē̠vā dē̠vā i̍jyāntai ।4) i̠jyā̠ntā̠ itītī̎ jyāntā ijyāntā̠ iti̍ ।5) iti̠ tasmā̠-ttasmā̠ ditīti̠ tasmā̎t ।6) tasmā̎-thsa̠dṛśī̍nāgṃ sa̠dṛśī̍nā̠-ntasmā̠-ttasmā̎-thsa̠dṛśī̍nām ।7) sa̠dṛśī̍nā̠gṃ̠ rātrī̍ṇā̠gṃ̠ rātrī̍ṇāgṃ sa̠dṛśī̍nāgṃ sa̠dṛśī̍nā̠gṃ̠ rātrī̍ṇām ।8) rātrī̍ṇā mamāvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā̠gṃ̠ rātrī̍ṇā̠gṃ̠ rātrī̍ṇā mamāvā̠syā̍yām ।9) a̠mā̠vā̠syā̍yā-ñcha chāmāvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā-ñcha ।9) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠mitya̍mā - vā̠syā̍yām ।10) cha̠ pau̠rṇa̠mā̠syā-mpau̎rṇamā̠syā-ñcha̍ cha paurṇamā̠syām ।11) pau̠rṇa̠mā̠syā-ñcha̍ cha paurṇamā̠syā-mpau̎rṇamā̠syā-ñcha̍ ।11) pau̠rṇa̠mā̠syāmiti̍ paurṇa - mā̠syām ।12) cha̠ dē̠vā dē̠vāścha̍ cha dē̠vāḥ ।13) dē̠vā i̍jyanta ijyantē dē̠vā dē̠vā i̍jyantē ।14) i̠jya̠nta̠ ē̠tē ē̠tē i̍jyanta ijyanta ē̠tē ।15) ē̠tē hi hyē̍tē ē̠tē hi ।15) ē̠tē ityē̠tē ।16) hi dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠gṃ̠ hi hi dē̠vānā̎m ।17) dē̠vānā̎-mbhāga̠dhē bhā̍ga̠dhē dē̠vānā̎-ndē̠vānā̎-mbhāga̠dhē ।18) bhā̠ga̠dhē bhā̍ga̠dhā bhā̍ga̠dhā bhā̍ga̠dhē bhā̍ga̠dhē bhā̍ga̠dhāḥ ।18) bhā̠ga̠dhē iti̍ bhāga - dhē ।19) bhā̠ga̠dhā a̍smā asmai bhāga̠dhā bhā̍ga̠dhā a̍smai ।19) bhā̠ga̠dhā iti̍ bhāga - dhāḥ ।20) a̠smai̠ ma̠nu̠ṣyā̍ manu̠ṣyā̍ asmā asmai manu̠ṣyā̎ḥ ।21) ma̠nu̠ṣyā̍ bhavanti bhavanti manu̠ṣyā̍ manu̠ṣyā̍ bhavanti ।22) bha̠va̠nti̠ yō yō bha̍vanti bhavanti̠ yaḥ ।23) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।24) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।25) vēda̍ bhū̠tāni̍ bhū̠tāni̠ vēda̠ vēda̍ bhū̠tāni̍ ।26) bhū̠tāni̠ kṣudha̠-ṅkṣudha̍-mbhū̠tāni̍ bhū̠tāni̠ kṣudha̎m ।27) kṣudha̍ maghna-nnaghna̠n kṣudha̠-ṅkṣudha̍ maghnann ।28) a̠ghna̠-nthsa̠dya-ssa̠dyō̎ 'ghna-nnaghna-nthsa̠dyaḥ ।29) sa̠dyō ma̍nu̠ṣyā̍ manu̠ṣyā̎-ssa̠dya-ssa̠dyō ma̍nu̠ṣyā̎ḥ ।30) ma̠nu̠ṣyā̍ ardhamā̠sē̎ 'rdhamā̠sē ma̍nu̠ṣyā̍ manu̠ṣyā̍ ardhamā̠sē ।31) a̠rdha̠mā̠sē dē̠vā dē̠vā a̍rdhamā̠sē̎ 'rdhamā̠sē dē̠vāḥ ।31) a̠rdha̠mā̠sa itya̍rdha - mā̠sē ।32) dē̠vā mā̠si mā̠si dē̠vā dē̠vā mā̠si ।33) mā̠si pi̠tara̍ḥ pi̠tarō̍ mā̠si mā̠si pi̠tara̍ḥ ।34) pi̠tara̍-ssaṃvathsa̠rē sa̍ṃvathsa̠rē pi̠tara̍ḥ pi̠tara̍-ssaṃvathsa̠rē ।35) sa̠ṃva̠thsa̠rē vana̠spata̍yō̠ vana̠spata̍ya-ssaṃvathsa̠rē sa̍ṃvathsa̠rē vana̠spata̍yaḥ ।35) sa̠ṃva̠thsa̠ra iti̍ saṃ - va̠thsa̠rē ।36) vana̠spata̍ya̠ stasmā̠-ttasmā̠-dvana̠spata̍yō̠ vana̠spata̍ya̠ stasmā̎t ।37) tasmā̠ daha̍raha̠ raha̍raha̠ stasmā̠-ttasmā̠ daha̍rahaḥ ।38) aha̍raha-rmanu̠ṣyā̍ manu̠ṣyā̍ aha̍raha̠ raha̍raha-rmanu̠ṣyā̎ḥ ।38) aha̍raha̠rityaha̍ḥ - a̠ha̠ḥ ।39) ma̠nu̠ṣyā̍ aśa̍na̠ maśa̍na-mmanu̠ṣyā̍ manu̠ṣyā̍ aśa̍nam ।40) aśa̍na michChanta ichCha̠ntē 'śa̍na̠ maśa̍na michChantē ।41) i̠chCha̠ntē̠ 'rdha̠mā̠sē̎ 'rdhamā̠sa i̍chChanta ichChantē 'rdhamā̠sē ।42) a̠rdha̠mā̠sē dē̠vā dē̠vā a̍rdhamā̠sē̎ 'rdhamā̠sē dē̠vāḥ ।42) a̠rdha̠mā̠sa itya̍rdha - mā̠sē ।43) dē̠vā i̍jyanta ijyantē dē̠vā dē̠vā i̍jyantē ।44) i̠jya̠ntē̠ mā̠si mā̠sījya̍nta ijyantē mā̠si ।45) mā̠si pi̠tṛbhya̍ḥ pi̠tṛbhyō̍ mā̠si mā̠si pi̠tṛbhya̍ḥ ।46) pi̠tṛbhya̍ḥ kriyatē kriyatē pi̠tṛbhya̍ḥ pi̠tṛbhya̍ḥ kriyatē ।46) pi̠tṛbhya̠ iti̍ pi̠tṛ - bhya̠ḥ ।47) kri̠ya̠tē̠ sa̠ṃva̠thsa̠rē sa̍ṃvathsa̠rē kri̍yatē kriyatē saṃvathsa̠rē ।48) sa̠ṃva̠thsa̠rē vana̠spata̍yō̠ vana̠spata̍ya-ssaṃvathsa̠rē sa̍ṃvathsa̠rē vana̠spata̍yaḥ ।48) sa̠ṃva̠thsa̠ra iti̍ saṃ - va̠thsa̠rē ।49) vana̠spata̍ya̠ḥ phala̠-mphala̠ṃ vana̠spata̍yō̠ vana̠spata̍ya̠ḥ phala̎m ।50) phala̍-ṅgṛhṇanti gṛhṇanti̠ phala̠-mphala̍-ṅgṛhṇanti ।51) gṛ̠hṇa̠nti̠ yō yō gṛ̍hṇanti gṛhṇanti̠ yaḥ ।52) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।53) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।54) vēda̠ hanti̠ hanti̠ vēda̠ vēda̠ hanti̍ ।55) hanti̠ kṣudha̠-ṅkṣudha̠gṃ̠ hanti̠ hanti̠ kṣudha̎m ।56) kṣudha̠-mbhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya̠-ṅkṣudha̠-ṅkṣudha̠-mbhrātṛ̍vyam ।57) bhrātṛ̍vya̠miti̠ bhrātṛ̍vyam ।॥ 38 ॥ (57/68)॥ a. 6 ॥
meaning
Jata recitation: the divine as Vishvarupa is the ground of all transformation; this verse honours the power of change that moves through all forms while remaining formless.
verse 39
1) दे॒वा वै वै दे॒वा दे॒वा वै ।2) वै न न वै वै न ।3) न र्च्यृ॑चि न न र्चि ।4) ऋ॒चि न न र्च्यृ॑चि न ।5) न यजु॑षि॒ यजु॑षि॒ न न यजु॑षि ।6) यजु॑ष्यश्रयन्ता श्रयन्त॒ यजु॑षि॒ यजु॑ष्य श्रयन्त ।7) अ॒श्र॒य॒न्त॒ ते ते᳚ ऽश्रयन्ता श्रयन्त॒ ते ।8) ते साम॒-न्थ्साम॒-न्ते ते सामन्न्॑ ।9) साम॑-न्ने॒वैव साम॒-न्थ्साम॑-न्ने॒व ।10) ए॒वा श्र॑यन्ता श्रयन्तै॒वैवा श्र॑यन्त ।11) अ॒श्र॒य॒न्त॒ हिग्ं हि म॑श्रयन्ता श्रयन्त॒ हिम् ।12) हि-ङ्क॑रोति करोति॒ हिग्ं हि-ङ्क॑रोति ।13) क॒रो॒ति॒ साम॒ साम॑ करोति करोति॒ साम॑ ।14) सामै॒वैव साम॒ सामै॒व ।15) ए॒वाक॑ रक रे॒वैवाकः॑ ।16) अ॒क॒र्॒ हिग्ं हि म॑क रक॒र्॒ हिम् ।17) हि-ङ्क॑रोति करोति॒ हिग्ं हि-ङ्क॑रोति ।18) क॒रो॒ति॒ यत्र॒ यत्र॑ करोति करोति॒ यत्र॑ ।19) यत्रै॒वैव यत्र॒ यत्रै॒व ।20) ए॒व दे॒वा दे॒वा ए॒वैव दे॒वाः ।21) दे॒वा अश्र॑य॒न्ता श्र॑यन्त दे॒वा दे॒वा अश्र॑यन्त ।22) अश्र॑यन्त॒ तत॒स्ततो ऽश्र॑य॒न्ता श्र॑यन्त॒ ततः॑ ।23) तत॑ ए॒वैव तत॒ स्तत॑ ए॒व ।24) ए॒वैना॑ नेना ने॒वैवैनान्॑ ।25) ए॒ना॒-न्प्र प्रैना॑ नेना॒-न्प्र ।26) प्र यु॑ङ्क्ते युङ्क्ते॒ प्र प्र यु॑ङ्क्ते ।27) यु॒ङ्क्ते॒ हिग्ं हिं-युँ॑ङ्क्ते युङ्क्ते॒ हिम् ।28) हि-ङ्क॑रोति करोति॒ हिग्ं हि-ङ्क॑रोति ।29) क॒रो॒ति॒ वा॒चो वा॒चः क॑रोति करोति वा॒चः ।30) वा॒च ए॒वैव वा॒चो वा॒च ए॒व ।31) ए॒वैष ए॒ष ए॒वैवैषः ।32) ए॒ष योगो॒ योग॑ ए॒ष ए॒ष योगः॑ ।33) योगो॒ हिग्ं हिं-योँगो॒ योगो॒ हिम् ।34) हि-ङ्क॑रोति करोति॒ हिग्ं हि-ङ्क॑रोति ।35) क॒रो॒ति॒ प्र॒जाः प्र॒जाः क॑रोति करोति प्र॒जाः ।36) प्र॒जा ए॒वैव प्र॒जाः प्र॒जा ए॒व ।36) प्र॒जा इति॑ प्र - जाः ।37) ए॒व त-त्तदे॒वैव तत् ।38) त-द्यज॑मानो॒ यज॑मान॒ स्त-त्त-द्यज॑मानः ।39) यज॑मान-स्सृजते सृजते॒ यज॑मानो॒ यज॑मान-स्सृजते ।40) सृ॒ज॒ते॒ त्रि स्त्रि-स्सृ॑जते सृजते॒ त्रिः ।41) त्रिः प्र॑थ॒मा-म्प्र॑थ॒मा-न्त्रि स्त्रिः प्र॑थ॒माम् ।42) प्र॒थ॒मा मन्वनु॑ प्रथ॒मा-म्प्र॑थ॒मा मनु॑ ।43) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।44) आ॒ह॒ त्रि स्त्रि रा॑हाह॒ त्रिः ।45) त्रिरु॑त्त॒मा मु॑त्त॒मा-न्त्रि स्त्रिरु॑त्त॒माम् ।46) उ॒त्त॒मां-यँ॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्यो᳚त्त॒मा मु॑त्त॒मां-यँ॒ज्ञस्य॑ ।46) उ॒त्त॒मामित्यु॑त् - त॒माम् ।47) य॒ज्ञस्यै॒वैव य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्यै॒व ।48) ए॒व त-त्तदे॒वैव तत् ।49) त-द्ब॒र्॒स-म्ब॒र्॒स-न्त-त्त-द्ब॒र्॒सम् ।50) ब॒र्॒स-न्न॑ह्यति नह्यति ब॒र्॒स-म्ब॒र्॒स-न्न॑ह्यति ।॥ 39 ॥ (50/52)
1) dē̠vā vai vai dē̠vā dē̠vā vai ।2) vai na na vai vai na ।3) na rchyṛ̍chi na na rchi ।4) ṛ̠chi na na rchyṛ̍chi na ।5) na yaju̍ṣi̠ yaju̍ṣi̠ na na yaju̍ṣi ।6) yaju̍ṣyaśrayantā śrayanta̠ yaju̍ṣi̠ yaju̍ṣya śrayanta ।7) a̠śra̠ya̠nta̠ tē tē̎ 'śrayantā śrayanta̠ tē ।8) tē sāma̠-nthsāma̠-ntē tē sāmann̍ ।9) sāma̍-nnē̠vaiva sāma̠-nthsāma̍-nnē̠va ।10) ē̠vā śra̍yantā śrayantai̠vaivā śra̍yanta ।11) a̠śra̠ya̠nta̠ higṃ hi ma̍śrayantā śrayanta̠ him ।12) hi-ṅka̍rōti karōti̠ higṃ hi-ṅka̍rōti ।13) ka̠rō̠ti̠ sāma̠ sāma̍ karōti karōti̠ sāma̍ ।14) sāmai̠vaiva sāma̠ sāmai̠va ।15) ē̠vāka̍ raka rē̠vaivāka̍ḥ ।16) a̠ka̠r̠ higṃ hi ma̍ka raka̠r̠ him ।17) hi-ṅka̍rōti karōti̠ higṃ hi-ṅka̍rōti ।18) ka̠rō̠ti̠ yatra̠ yatra̍ karōti karōti̠ yatra̍ ।19) yatrai̠vaiva yatra̠ yatrai̠va ।20) ē̠va dē̠vā dē̠vā ē̠vaiva dē̠vāḥ ।21) dē̠vā aśra̍ya̠ntā śra̍yanta dē̠vā dē̠vā aśra̍yanta ।22) aśra̍yanta̠ tata̠statō 'śra̍ya̠ntā śra̍yanta̠ tata̍ḥ ।23) tata̍ ē̠vaiva tata̠ stata̍ ē̠va ।24) ē̠vainā̍ nēnā nē̠vaivainān̍ ।25) ē̠nā̠-npra prainā̍ nēnā̠-npra ।26) pra yu̍ṅktē yuṅktē̠ pra pra yu̍ṅktē ।27) yu̠ṅktē̠ higṃ hiṃ yu̍ṅktē yuṅktē̠ him ।28) hi-ṅka̍rōti karōti̠ higṃ hi-ṅka̍rōti ।29) ka̠rō̠ti̠ vā̠chō vā̠chaḥ ka̍rōti karōti vā̠chaḥ ।30) vā̠cha ē̠vaiva vā̠chō vā̠cha ē̠va ।31) ē̠vaiṣa ē̠ṣa ē̠vaivaiṣaḥ ।32) ē̠ṣa yōgō̠ yōga̍ ē̠ṣa ē̠ṣa yōga̍ḥ ।33) yōgō̠ higṃ hiṃ yōgō̠ yōgō̠ him ।34) hi-ṅka̍rōti karōti̠ higṃ hi-ṅka̍rōti ।35) ka̠rō̠ti̠ pra̠jāḥ pra̠jāḥ ka̍rōti karōti pra̠jāḥ ।36) pra̠jā ē̠vaiva pra̠jāḥ pra̠jā ē̠va ।36) pra̠jā iti̍ pra - jāḥ ।37) ē̠va ta-ttadē̠vaiva tat ।38) ta-dyaja̍mānō̠ yaja̍māna̠ sta-tta-dyaja̍mānaḥ ।39) yaja̍māna-ssṛjatē sṛjatē̠ yaja̍mānō̠ yaja̍māna-ssṛjatē ।40) sṛ̠ja̠tē̠ tri stri-ssṛ̍jatē sṛjatē̠ triḥ ।41) triḥ pra̍tha̠mā-mpra̍tha̠mā-ntri striḥ pra̍tha̠mām ।42) pra̠tha̠mā manvanu̍ pratha̠mā-mpra̍tha̠mā manu̍ ।43) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।44) ā̠ha̠ tri stri rā̍hāha̠ triḥ ।45) triru̍tta̠mā mu̍tta̠mā-ntri striru̍tta̠mām ।46) u̠tta̠māṃ ya̠jñasya̍ ya̠jñasyō̎tta̠mā mu̍tta̠māṃ ya̠jñasya̍ ।46) u̠tta̠māmityu̍t - ta̠mām ।47) ya̠jñasyai̠vaiva ya̠jñasya̍ ya̠jñasyai̠va ।48) ē̠va ta-ttadē̠vaiva tat ।49) ta-dba̠r̠sa-mba̠r̠sa-nta-tta-dba̠r̠sam ।50) ba̠r̠sa-nna̍hyati nahyati ba̠r̠sa-mba̠r̠sa-nna̍hyati ।॥ 39 ॥ (50/52)
meaning
Jata recitation: the rhythm and pattern of the jata recitation itself mirrors the cosmic rhythm of expansion and contraction that underlies all existence.
verse 40
1) न॒ह्य॒ त्यप्र॑स्रग्ंसा॒या प्र॑स्रग्ंसाय नह्यति नह्य॒ त्यप्र॑स्रग्ंसाय ।2) अप्र॑स्रग्ंसाय॒ सन्त॑त॒ग्ं॒ सन्त॑त॒ मप्र॑स्रग्ंसा॒या प्र॑स्रग्ंसाय॒ सन्त॑तम् ।2) अप्र॑स्रग्ंसा॒येत्यप्र॑ - स्र॒ग्ं॒सा॒य॒ ।3) सन्त॑त॒ मन्वनु॒ सन्त॑त॒ग्ं॒ सन्त॑त॒ मनु॑ ।3) सन्त॑त॒मिति॒ सं - त॒त॒म् ।4) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।5) आ॒ह॒ प्रा॒णाना᳚-म्प्रा॒णाना॑ माहाह प्रा॒णाना᳚म् ।6) प्रा॒णाना॑ म॒न्नाद्य॑स्या॒ न्नाद्य॑स्य प्रा॒णाना᳚-म्प्रा॒णाना॑ म॒न्नाद्य॑स्य ।6) प्रा॒णाना॒मिति॑ प्र - अ॒नाना᳚म् ।7) अ॒न्नाद्य॑स्य॒ सन्त॑त्यै॒ सन्त॑त्या अ॒न्नाद्य॑स्या॒ न्नाद्य॑स्य॒ सन्त॑त्यै ।7) अ॒न्नाद्य॒स्येत्य॑न्न - अद्य॑स्य ।8) सन्त॑त्या॒ अथो॒ अथो॒ सन्त॑त्यै॒ सन्त॑त्या॒ अथो᳚ ।8) सन्त॑त्या॒ इति॒ सं - त॒त्यै॒ ।9) अथो॒ रक्ष॑सा॒ग्ं॒ रक्ष॑सा॒ मथो॒ अथो॒ रक्ष॑साम् ।9) अथो॒ इत्यथो᳚ ।10) रक्ष॑सा॒ मप॑हत्या॒ अप॑हत्यै॒ रक्ष॑सा॒ग्ं॒ रक्ष॑सा॒ मप॑हत्यै ।11) अप॑हत्यै॒ राथ॑न्तरी॒ग्ं॒ राथ॑न्तरी॒ मप॑हत्या॒ अप॑हत्यै॒ राथ॑न्तरीम् ।11) अप॑हत्या॒ इत्यप॑ - ह॒त्यै॒ ।12) राथ॑न्तरी-म्प्रथ॒मा-म्प्र॑थ॒माग्ं राथ॑न्तरी॒ग्ं॒ राथ॑न्तरी-म्प्रथ॒माम् ।12) राथ॑न्तरी॒मिति॒ राथं᳚ - त॒री॒म् ।13) प्र॒थ॒मा मन्वनु॑ प्रथ॒मा-म्प्र॑थ॒मा मनु॑ ।14) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।15) आ॒ह॒ राथ॑न्तरो॒ राथ॑न्तर आहाह॒ राथ॑न्तरः ।16) राथ॑न्तरो॒ वै वै राथ॑न्तरो॒ राथ॑न्तरो॒ वै ।16) राथ॑न्तर॒ इति॒ राथं᳚ - त॒रः॒ ।17) वा अ॒य म॒यं-वैँ वा अ॒यम् ।18) अ॒यम् ँलो॒को लो॒को॑ ऽय म॒यम् ँलो॒कः ।19) लो॒क इ॒म मि॒मम् ँलो॒को लो॒क इ॒मम् ।20) इ॒म मे॒वैवे म मि॒म मे॒व ।21) ए॒व लो॒कम् ँलो॒क मे॒वैव लो॒कम् ।22) लो॒क म॒भ्य॑भि लो॒कम् ँलो॒क म॒भि ।23) अ॒भि ज॑यति जय त्य॒भ्य॑भि ज॑यति ।24) ज॒य॒ति॒ त्रि स्त्रि-र्ज॑यति जयति॒ त्रिः ।25) त्रि-र्वि वि त्रि स्त्रि-र्वि ।26) वि गृ॑ह्णाति गृह्णाति॒ वि वि गृ॑ह्णाति ।27) गृ॒ह्णा॒ति॒ त्रय॒ स्त्रयो॑ गृह्णाति गृह्णाति॒ त्रयः॑ ।28) त्रय॑ इ॒म इ॒मे त्रय॒ स्त्रय॑ इ॒मे ।29) इ॒मे लो॒का लो॒का इ॒म इ॒मे लो॒काः ।30) लो॒का इ॒मा नि॒मान् ँलो॒का लो॒का इ॒मान् ।31) इ॒मा ने॒वैवे मा नि॒मा ने॒व ।32) ए॒व लो॒कान् ँलो॒का ने॒वैव लो॒कान् ।33) लो॒का न॒भ्य॑भि लो॒कान् ँलो॒का न॒भि ।34) अ॒भि ज॑यति जय त्य॒भ्य॑भि ज॑यति ।35) ज॒य॒ति॒ बार्ह॑ती॒-म्बार्ह॑ती-ञ्जयति जयति॒ बार्ह॑तीम् ।36) बार्ह॑ती मुत्त॒मा मु॑त्त॒मा-म्बार्ह॑ती॒-म्बार्ह॑ती मुत्त॒माम् ।37) उ॒त्त॒मा मन्वनू᳚त्त॒मा मु॑त्त॒मा मनु॑ ।37) उ॒त्त॒मामित्यु॑त् - त॒माम् ।38) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।39) आ॒ह॒ बार्ह॑तो॒ बार्ह॑त आहाह॒ बार्ह॑तः ।40) बार्ह॑तो॒ वै वै बार्ह॑तो॒ बार्ह॑तो॒ वै ।41) वा अ॒सा व॒सौ वै वा अ॒सौ ।42) अ॒सौ लो॒को लो॒को॑ ऽसा व॒सौ लो॒कः ।43) लो॒को॑ ऽमु म॒मुम् ँलो॒को लो॒को॑ ऽमुम् ।44) अ॒मु मे॒वैवामु म॒मु मे॒व ।45) ए॒व लो॒कम् ँलो॒क मे॒वैव लो॒कम् ।46) लो॒क म॒भ्य॑भि लो॒कम् ँलो॒क म॒भि ।47) अ॒भि ज॑यति जय त्य॒भ्य॑भि ज॑यति ।48) ज॒य॒ति॒ प्र प्र ज॑यति जयति॒ प्र ।49) प्र वो॑ वः॒ प्र प्र वः॑ ।50) वो॒ वाजा॒ वाजा॑ वो वो॒ वाजाः᳚ ।॥ 40 ॥ (50/60)
1) na̠hya̠ tyapra̍sragṃsā̠yā pra̍sragṃsāya nahyati nahya̠ tyapra̍sragṃsāya ।2) apra̍sragṃsāya̠ santa̍ta̠gṃ̠ santa̍ta̠ mapra̍sragṃsā̠yā pra̍sragṃsāya̠ santa̍tam ।2) apra̍sragṃsā̠yētyapra̍ - sra̠gṃ̠sā̠ya̠ ।3) santa̍ta̠ manvanu̠ santa̍ta̠gṃ̠ santa̍ta̠ manu̍ ।3) santa̍ta̠miti̠ saṃ - ta̠ta̠m ।4) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।5) ā̠ha̠ prā̠ṇānā̎-mprā̠ṇānā̍ māhāha prā̠ṇānā̎m ।6) prā̠ṇānā̍ ma̠nnādya̍syā̠ nnādya̍sya prā̠ṇānā̎-mprā̠ṇānā̍ ma̠nnādya̍sya ।6) prā̠ṇānā̠miti̍ pra - a̠nānā̎m ।7) a̠nnādya̍sya̠ santa̍tyai̠ santa̍tyā a̠nnādya̍syā̠ nnādya̍sya̠ santa̍tyai ।7) a̠nnādya̠syētya̍nna - adya̍sya ।8) santa̍tyā̠ athō̠ athō̠ santa̍tyai̠ santa̍tyā̠ athō̎ ।8) santa̍tyā̠ iti̠ saṃ - ta̠tyai̠ ।9) athō̠ rakṣa̍sā̠gṃ̠ rakṣa̍sā̠ mathō̠ athō̠ rakṣa̍sām ।9) athō̠ ityathō̎ ।10) rakṣa̍sā̠ mapa̍hatyā̠ apa̍hatyai̠ rakṣa̍sā̠gṃ̠ rakṣa̍sā̠ mapa̍hatyai ।11) apa̍hatyai̠ rātha̍ntarī̠gṃ̠ rātha̍ntarī̠ mapa̍hatyā̠ apa̍hatyai̠ rātha̍ntarīm ।11) apa̍hatyā̠ ityapa̍ - ha̠tyai̠ ।12) rātha̍ntarī-mpratha̠mā-mpra̍tha̠māgṃ rātha̍ntarī̠gṃ̠ rātha̍ntarī-mpratha̠mām ।12) rātha̍ntarī̠miti̠ rātha̎m - ta̠rī̠m ।13) pra̠tha̠mā manvanu̍ pratha̠mā-mpra̍tha̠mā manu̍ ।14) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।15) ā̠ha̠ rātha̍ntarō̠ rātha̍ntara āhāha̠ rātha̍ntaraḥ ।16) rātha̍ntarō̠ vai vai rātha̍ntarō̠ rātha̍ntarō̠ vai ।16) rātha̍ntara̠ iti̠ rātha̎m - ta̠ra̠ḥ ।17) vā a̠ya ma̠yaṃ vai vā a̠yam ।18) a̠yam ँlō̠kō lō̠kō̍ 'ya ma̠yam ँlō̠kaḥ ।19) lō̠ka i̠ma mi̠mam ँlō̠kō lō̠ka i̠mam ।20) i̠ma mē̠vaivē ma mi̠ma mē̠va ।21) ē̠va lō̠kam ँlō̠ka mē̠vaiva lō̠kam ।22) lō̠ka ma̠bhya̍bhi lō̠kam ँlō̠ka ma̠bhi ।23) a̠bhi ja̍yati jaya tya̠bhya̍bhi ja̍yati ।24) ja̠ya̠ti̠ tri stri-rja̍yati jayati̠ triḥ ।25) tri-rvi vi tri stri-rvi ।26) vi gṛ̍hṇāti gṛhṇāti̠ vi vi gṛ̍hṇāti ।27) gṛ̠hṇā̠ti̠ traya̠ strayō̍ gṛhṇāti gṛhṇāti̠ traya̍ḥ ।28) traya̍ i̠ma i̠mē traya̠ straya̍ i̠mē ।29) i̠mē lō̠kā lō̠kā i̠ma i̠mē lō̠kāḥ ।30) lō̠kā i̠mā ni̠mān ँlō̠kā lō̠kā i̠mān ।31) i̠mā nē̠vaivē mā ni̠mā nē̠va ।32) ē̠va lō̠kān ँlō̠kā nē̠vaiva lō̠kān ।33) lō̠kā na̠bhya̍bhi lō̠kān ँlō̠kā na̠bhi ।34) a̠bhi ja̍yati jaya tya̠bhya̍bhi ja̍yati ।35) ja̠ya̠ti̠ bārha̍tī̠-mbārha̍tī-ñjayati jayati̠ bārha̍tīm ।36) bārha̍tī mutta̠mā mu̍tta̠mā-mbārha̍tī̠-mbārha̍tī mutta̠mām ।37) u̠tta̠mā manvanū̎tta̠mā mu̍tta̠mā manu̍ ।37) u̠tta̠māmityu̍t - ta̠mām ।38) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।39) ā̠ha̠ bārha̍tō̠ bārha̍ta āhāha̠ bārha̍taḥ ।40) bārha̍tō̠ vai vai bārha̍tō̠ bārha̍tō̠ vai ।41) vā a̠sā va̠sau vai vā a̠sau ।42) a̠sau lō̠kō lō̠kō̍ 'sā va̠sau lō̠kaḥ ।43) lō̠kō̍ 'mu ma̠mum ँlō̠kō lō̠kō̍ 'mum ।44) a̠mu mē̠vaivāmu ma̠mu mē̠va ।45) ē̠va lō̠kam ँlō̠ka mē̠vaiva lō̠kam ।46) lō̠ka ma̠bhya̍bhi lō̠kam ँlō̠ka ma̠bhi ।47) a̠bhi ja̍yati jaya tya̠bhya̍bhi ja̍yati ।48) ja̠ya̠ti̠ pra pra ja̍yati jayati̠ pra ।49) pra vō̍ va̠ḥ pra pra va̍ḥ ।50) vō̠ vājā̠ vājā̍ vō vō̠ vājā̎ḥ ।॥ 40 ॥ (50/60)
meaning
Jata recitation: through devotion to the universal form, the worshipper transcends the particular identity and enters into unity with the all-pervading consciousness.
verse 41
1) वाजा॒ इतीति॒ वाजा॒ वाजा॒ इति॑ ।2) इत्यनि॑रुक्ता॒ मनि॑रुक्ता॒ मिती त्यनि॑रुक्ताम् ।3) अनि॑रुक्ता-म्प्राजाप॒त्या-म्प्रा॑जाप॒त्या मनि॑रुक्ता॒ मनि॑रुक्ता-म्प्राजाप॒त्याम् ।3) अनि॑रुक्ता॒मित्यनिः॑ - उ॒क्ता॒म् ।4) प्रा॒जा॒प॒त्या मन्वनु॑ प्राजाप॒त्या-म्प्रा॑जाप॒त्या मनु॑ ।4) प्रा॒जा॒प॒त्यामिति॑ प्राजा - प॒त्याम् ।5) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।6) आ॒ह॒ य॒ज्ञो य॒ज्ञ आ॑हाह य॒ज्ञः ।7) य॒ज्ञो वै वै य॒ज्ञो य॒ज्ञो वै ।8) वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति॒-र्वै वै प्र॒जाप॑तिः ।9) प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ-म्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञम् ।9) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।10) य॒ज्ञ मे॒वैव य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ मे॒व ।11) ए॒व प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति मे॒वैव प्र॒जाप॑तिम् ।12) प्र॒जाप॑ति॒ मा प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति॒ मा ।12) प्र॒जाप॑ति॒मिति॑ प्र॒जा - प॒ति॒म् ।13) आ र॑भते रभत॒ आ र॑भते ।14) र॒भ॒ते॒ प्र प्र र॑भते रभते॒ प्र ।15) प्र वो॑ वः॒ प्र प्र वः॑ ।16) वो॒ वाजा॒ वाजा॑ वो वो॒ वाजाः᳚ ।17) वाजा॒ इतीति॒ वाजा॒ वाजा॒ इति॑ ।18) इत्यन्वन्विती त्यनु॑ ।19) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।20) आ॒हान्न॒ मन्न॑ माहा॒हा न्न᳚म् ।21) अन्नं॒-वैँ वा अन्न॒ मन्नं॒-वैँ ।22) वै वाजो॒ वाजो॒ वै वै वाजः॑ ।23) वाजो ऽन्न॒ मन्नं॒-वाँजो॒ वाजो ऽन्न᳚म् ।24) अन्न॑ मे॒वैवान्न॒ मन्न॑ मे॒व ।25) ए॒वावा वै॒वैवाव॑ ।26) अव॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽवाव॑ रुन्धे ।27) रु॒न्धे॒ प्र प्र रु॑न्धे रुन्धे॒ प्र ।28) प्र वो॑ वः॒ प्र प्र वः॑ ।29) वो॒ वाजा॒ वाजा॑ वो वो॒ वाजाः᳚ ।30) वाजा॒ इतीति॒ वाजा॒ वाजा॒ इति॑ ।31) इत्यन्वन्विती त्यनु॑ ।32) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।33) आ॒ह॒ तस्मा॒-त्तस्मा॑ दाहाह॒ तस्मा᳚त् ।34) तस्मा᳚-त्प्रा॒चीन॑-म्प्रा॒चीन॒-न्तस्मा॒-त्तस्मा᳚-त्प्रा॒चीन᳚म् ।35) प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॒ रेतः॑ प्रा॒चीन॑-म्प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतः॑ ।36) रेतो॑ धीयते धीयते॒ रेतो॒ रेतो॑ धीयते ।37) धी॒य॒ते ऽग्ने ऽग्ने॑ धीयते धीय॒ते ऽग्ने᳚ ।38) अग्न॒ आ ऽग्ने ऽग्न॒ आ ।39) आ या॑हि या॒ह्या या॑हि ।40) या॒हि॒ वी॒तये॑ वी॒तये॑ याहि याहि वी॒तये᳚ ।41) वी॒तय॒ इतीति॑ वी॒तये॑ वी॒तय॒ इति॑ ।42) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।43) आ॒ह॒ तस्मा॒-त्तस्मा॑ दाहाह॒ तस्मा᳚त् ।44) तस्मा᳚-त्प्र॒तीचीः᳚ प्र॒तीची॒ स्तस्मा॒-त्तस्मा᳚-त्प्र॒तीचीः᳚ ।45) प्र॒तीचीः᳚ प्र॒जाः प्र॒जाः प्र॒तीचीः᳚ प्र॒तीचीः᳚ प्र॒जाः ।46) प्र॒जा जा॑यन्ते जायन्ते प्र॒जाः प्र॒जा जा॑यन्ते ।46) प्र॒जा इति॑ प्र - जाः ।47) जा॒य॒न्ते॒ प्र प्र जा॑यन्ते जायन्ते॒ प्र ।48) प्र वो॑ वः॒ प्र प्र वः॑ ।49) वो॒ वाजा॒ वाजा॑ वो वो॒ वाजाः᳚ ।50) वाजा॒ इतीति॒ वाजा॒ वाजा॒ इति॑ ।॥ 41 ॥ (50/55)
1) vājā̠ itīti̠ vājā̠ vājā̠ iti̍ ।2) ityani̍ruktā̠ mani̍ruktā̠ mitī tyani̍ruktām ।3) ani̍ruktā-mprājāpa̠tyā-mprā̍jāpa̠tyā mani̍ruktā̠ mani̍ruktā-mprājāpa̠tyām ।3) ani̍ruktā̠mityani̍ḥ - u̠ktā̠m ।4) prā̠jā̠pa̠tyā manvanu̍ prājāpa̠tyā-mprā̍jāpa̠tyā manu̍ ।4) prā̠jā̠pa̠tyāmiti̍ prājā - pa̠tyām ।5) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।6) ā̠ha̠ ya̠jñō ya̠jña ā̍hāha ya̠jñaḥ ।7) ya̠jñō vai vai ya̠jñō ya̠jñō vai ।8) vai pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti̠-rvai vai pra̠jāpa̍tiḥ ।9) pra̠jāpa̍ti-rya̠jñaṃ ya̠jña-mpra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti-rya̠jñam ।9) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।10) ya̠jña mē̠vaiva ya̠jñaṃ ya̠jña mē̠va ।11) ē̠va pra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti mē̠vaiva pra̠jāpa̍tim ।12) pra̠jāpa̍ti̠ mā pra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti̠ mā ।12) pra̠jāpa̍ti̠miti̍ pra̠jā - pa̠ti̠m ।13) ā ra̍bhatē rabhata̠ ā ra̍bhatē ।14) ra̠bha̠tē̠ pra pra ra̍bhatē rabhatē̠ pra ।15) pra vō̍ va̠ḥ pra pra va̍ḥ ।16) vō̠ vājā̠ vājā̍ vō vō̠ vājā̎ḥ ।17) vājā̠ itīti̠ vājā̠ vājā̠ iti̍ ।18) ityanvanvitī tyanu̍ ।19) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।20) ā̠hānna̠ manna̍ māhā̠hā nna̎m ।21) anna̠ṃ vai vā anna̠ manna̠ṃ vai ।22) vai vājō̠ vājō̠ vai vai vāja̍ḥ ।23) vājō 'nna̠ manna̠ṃ vājō̠ vājō 'nna̎m ।24) anna̍ mē̠vaivānna̠ manna̍ mē̠va ।25) ē̠vāvā vai̠vaivāva̍ ।26) ava̍ rundhē ru̠ndhē 'vāva̍ rundhē ।27) ru̠ndhē̠ pra pra ru̍ndhē rundhē̠ pra ।28) pra vō̍ va̠ḥ pra pra va̍ḥ ।29) vō̠ vājā̠ vājā̍ vō vō̠ vājā̎ḥ ।30) vājā̠ itīti̠ vājā̠ vājā̠ iti̍ ।31) ityanvanvitī tyanu̍ ।32) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।33) ā̠ha̠ tasmā̠-ttasmā̍ dāhāha̠ tasmā̎t ।34) tasmā̎-tprā̠chīna̍-mprā̠chīna̠-ntasmā̠-ttasmā̎-tprā̠chīna̎m ।35) prā̠chīna̠gṃ̠ rētō̠ rēta̍ḥ prā̠chīna̍-mprā̠chīna̠gṃ̠ rēta̍ḥ ।36) rētō̍ dhīyatē dhīyatē̠ rētō̠ rētō̍ dhīyatē ।37) dhī̠ya̠tē 'gnē 'gnē̍ dhīyatē dhīya̠tē 'gnē̎ ।38) agna̠ ā 'gnē 'gna̠ ā ।39) ā yā̍hi yā̠hyā yā̍hi ।40) yā̠hi̠ vī̠tayē̍ vī̠tayē̍ yāhi yāhi vī̠tayē̎ ।41) vī̠taya̠ itīti̍ vī̠tayē̍ vī̠taya̠ iti̍ ।42) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।43) ā̠ha̠ tasmā̠-ttasmā̍ dāhāha̠ tasmā̎t ।44) tasmā̎-tpra̠tīchī̎ḥ pra̠tīchī̠ stasmā̠-ttasmā̎-tpra̠tīchī̎ḥ ।45) pra̠tīchī̎ḥ pra̠jāḥ pra̠jāḥ pra̠tīchī̎ḥ pra̠tīchī̎ḥ pra̠jāḥ ।46) pra̠jā jā̍yantē jāyantē pra̠jāḥ pra̠jā jā̍yantē ।46) pra̠jā iti̍ pra - jāḥ ।47) jā̠ya̠ntē̠ pra pra jā̍yantē jāyantē̠ pra ।48) pra vō̍ va̠ḥ pra pra va̍ḥ ।49) vō̠ vājā̠ vājā̍ vō vō̠ vājā̎ḥ ।50) vājā̠ itīti̠ vājā̠ vājā̠ iti̍ ।॥ 41 ॥ (50/55)
meaning
Jata recitation: this verse celebrates the creative power inherent in the universal form — the power that continuously produces the diversity of the world from unity.
verse 42
1) इत्यन्वन्विती त्यनु॑ ।2) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।3) आ॒ह॒ मासा॒ मासा॑ आहाह॒ मासाः᳚ ।4) मासा॒ वै वै मासा॒ मासा॒ वै ।5) वै वाजा॒ वाजा॒ वै वै वाजाः᳚ ।6) वाजा॑ अर्धमा॒सा अ॑र्धमा॒सा वाजा॒ वाजा॑ अर्धमा॒साः ।7) अ॒र्ध॒मा॒सा अ॒भिद्य॑वो॒ ऽभिद्य॑वो ऽर्धमा॒सा अ॑र्धमा॒सा अ॒भिद्य॑वः ।7) अ॒र्ध॒मा॒सा इत्य॑र्ध - मा॒साः ।8) अ॒भिद्य॑वो दे॒वा दे॒वा अ॒भिद्य॑वो॒ ऽभिद्य॑वो दे॒वाः ।8) अ॒भिद्य॑व॒ इत्य॒भि - द्य॒वः॒ ।9) दे॒वा ह॒विष्म॑न्तो ह॒विष्म॑न्तो दे॒वा दे॒वा ह॒विष्म॑न्तः ।10) ह॒विष्म॑न्तो॒ गौ-र्गौर्-ह॒विष्म॑न्तो ह॒विष्म॑न्तो॒ गौः ।11) गौ-र्घृ॒ताची॑ घृ॒ताची॒ गौ-र्गौ-र्घृ॒ताची᳚ ।12) घृ॒ताची॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञो घृ॒ताची॑ घृ॒ताची॑ य॒ज्ञः ।13) य॒ज्ञो दे॒वा-न्दे॒वान्. य॒ज्ञो य॒ज्ञो दे॒वान् ।14) दे॒वान् जि॑गाति जिगाति दे॒वा-न्दे॒वान् जि॑गाति ।15) जि॒गा॒ति॒ यज॑मानो॒ यज॑मानो जिगाति जिगाति॒ यज॑मानः ।16) यज॑मान-स्सुम्न॒यु-स्सु॑म्न॒यु-र्यज॑मानो॒ यज॑मान-स्सुम्न॒युः ।17) सु॒म्न॒युरि॒द मि॒दग्ं सु॑म्न॒यु-स्सु॑म्न॒युरि॒दम् ।17) सु॒म्न॒युरिति॑ सुम्न - युः ।18) इ॒द म॑स्यसी॒द मि॒द म॑सि ।19) अ॒सी॒द मि॒द म॑स्यसी॒दम् ।20) इ॒द म॑स्यसी॒द मि॒द म॑सि ।21) अ॒सीती त्य॑स्य॒सीति॑ ।22) इत्ये॒वैवे तीत्ये॒व ।23) ए॒व य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्यै॒वैव य॒ज्ञस्य॑ ।24) य॒ज्ञस्य॑ प्रि॒य-म्प्रि॒यं-यँ॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॑ प्रि॒यम् ।25) प्रि॒य-न्धाम॒ धाम॑ प्रि॒य-म्प्रि॒य-न्धाम॑ ।26) धामावाव॒ धाम॒ धामाव॑ ।27) अव॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽवाव॑ रुन्धे ।28) रु॒न्धे॒ यं-यँग्ं रु॑न्धे रुन्धे॒ यम् ।29) य-ङ्का॒मये॑त का॒मये॑त॒ यं-यँ-ङ्का॒मये॑त ।30) का॒मये॑त॒ सर्व॒ग्ं॒ सर्व॑-ङ्का॒मये॑त का॒मये॑त॒ सर्व᳚म् ।31) सर्व॒ मायु॒ रायु॒-स्सर्व॒ग्ं॒ सर्व॒ मायुः॑ ।32) आयु॑ रिया दिया॒ दायु॒ रायु॑ रियात् ।33) इ॒या॒ दितीती॑या दिया॒ दिति॑ ।34) इति॒ प्र प्रे तीति॒ प्र ।35) प्र वो॑ वः॒ प्र प्र वः॑ ।36) वो॒ वाजा॒ वाजा॑ वो वो॒ वाजाः᳚ ।37) वाजा॒ इतीति॒ वाजा॒ वाजा॒ इति॑ ।38) इति॒ तस्य॒ तस्ये तीति॒ तस्य॑ ।39) तस्या॒नूच्या॒ नूच्य॒ तस्य॒ तस्या॒ नूच्य॑ ।40) अ॒नूच्याग्ने ऽग्ने॒ ऽनूच्या॒ नूच्याग्ने᳚ ।40) अ॒नूच्येत्य॑नु - उच्य॑ ।41) अग्न॒ आ ऽग्ने ऽग्न॒ आ ।42) आ या॑हि या॒ह्या या॑हि ।43) या॒हि॒ वी॒तये॑ वी॒तये॑ याहि याहि वी॒तये᳚ ।44) वी॒तय॒ इतीति॑ वी॒तये॑ वी॒तय॒ इति॑ ।45) इति॒ सन्त॑त॒ग्ं॒ सन्त॑त॒ मितीति॒ सन्त॑तम् ।46) सन्त॑त॒ मुत्त॑र॒ मुत्त॑र॒ग्ं॒ सन्त॑त॒ग्ं॒ सन्त॑त॒ मुत्त॑रम् ।46) सन्त॑त॒मिति॒ सं - त॒त॒म् ।47) उत्त॑र मर्ध॒र्च म॑र्ध॒र्च मुत्त॑र॒ मुत्त॑र मर्ध॒र्चम् ।47) उत्त॑र॒मित्युत् - त॒र॒म् ।48) अ॒र्ध॒र्च मा ऽर्ध॒र्च म॑र्ध॒र्च मा ।48) अ॒र्ध॒र्चमित्य॑र्ध - ऋ॒चम् ।49) आ ल॑भेत लभे॒ता ल॑भेत ।50) ल॒भे॒त॒ प्रा॒णेन॑ प्रा॒णेन॑ लभेत लभेत प्रा॒णेन॑ ।॥ 42 ॥ (50/57)
1) ityanvanvitī tyanu̍ ।2) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।3) ā̠ha̠ māsā̠ māsā̍ āhāha̠ māsā̎ḥ ।4) māsā̠ vai vai māsā̠ māsā̠ vai ।5) vai vājā̠ vājā̠ vai vai vājā̎ḥ ।6) vājā̍ ardhamā̠sā a̍rdhamā̠sā vājā̠ vājā̍ ardhamā̠sāḥ ।7) a̠rdha̠mā̠sā a̠bhidya̍vō̠ 'bhidya̍vō 'rdhamā̠sā a̍rdhamā̠sā a̠bhidya̍vaḥ ।7) a̠rdha̠mā̠sā itya̍rdha - mā̠sāḥ ।8) a̠bhidya̍vō dē̠vā dē̠vā a̠bhidya̍vō̠ 'bhidya̍vō dē̠vāḥ ।8) a̠bhidya̍va̠ itya̠bhi - dya̠va̠ḥ ।9) dē̠vā ha̠viṣma̍ntō ha̠viṣma̍ntō dē̠vā dē̠vā ha̠viṣma̍ntaḥ ।10) ha̠viṣma̍ntō̠ gau-rgaur-ha̠viṣma̍ntō ha̠viṣma̍ntō̠ gauḥ ।11) gau-rghṛ̠tāchī̍ ghṛ̠tāchī̠ gau-rgau-rghṛ̠tāchī̎ ।12) ghṛ̠tāchī̍ ya̠jñō ya̠jñō ghṛ̠tāchī̍ ghṛ̠tāchī̍ ya̠jñaḥ ।13) ya̠jñō dē̠vā-ndē̠vān. ya̠jñō ya̠jñō dē̠vān ।14) dē̠vān ji̍gāti jigāti dē̠vā-ndē̠vān ji̍gāti ।15) ji̠gā̠ti̠ yaja̍mānō̠ yaja̍mānō jigāti jigāti̠ yaja̍mānaḥ ।16) yaja̍māna-ssumna̠yu-ssu̍mna̠yu-ryaja̍mānō̠ yaja̍māna-ssumna̠yuḥ ।17) su̠mna̠yuri̠da mi̠dagṃ su̍mna̠yu-ssu̍mna̠yuri̠dam ।17) su̠mna̠yuriti̍ sumna - yuḥ ।18) i̠da ma̍syasī̠da mi̠da ma̍si ।19) a̠sī̠da mi̠da ma̍syasī̠dam ।20) i̠da ma̍syasī̠da mi̠da ma̍si ।21) a̠sītī tya̍sya̠sīti̍ ।22) ityē̠vaivē tītyē̠va ।23) ē̠va ya̠jñasya̍ ya̠jñasyai̠vaiva ya̠jñasya̍ ।24) ya̠jñasya̍ pri̠ya-mpri̠yaṃ ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̍ pri̠yam ।25) pri̠ya-ndhāma̠ dhāma̍ pri̠ya-mpri̠ya-ndhāma̍ ।26) dhāmāvāva̠ dhāma̠ dhāmāva̍ ।27) ava̍ rundhē ru̠ndhē 'vāva̍ rundhē ।28) ru̠ndhē̠ yaṃ yagṃ ru̍ndhē rundhē̠ yam ।29) ya-ṅkā̠mayē̍ta kā̠mayē̍ta̠ yaṃ ya-ṅkā̠mayē̍ta ।30) kā̠mayē̍ta̠ sarva̠gṃ̠ sarva̍-ṅkā̠mayē̍ta kā̠mayē̍ta̠ sarva̎m ।31) sarva̠ māyu̠ rāyu̠-ssarva̠gṃ̠ sarva̠ māyu̍ḥ ।32) āyu̍ riyā diyā̠ dāyu̠ rāyu̍ riyāt ।33) i̠yā̠ ditītī̍yā diyā̠ diti̍ ।34) iti̠ pra prē tīti̠ pra ।35) pra vō̍ va̠ḥ pra pra va̍ḥ ।36) vō̠ vājā̠ vājā̍ vō vō̠ vājā̎ḥ ।37) vājā̠ itīti̠ vājā̠ vājā̠ iti̍ ।38) iti̠ tasya̠ tasyē tīti̠ tasya̍ ।39) tasyā̠nūchyā̠ nūchya̠ tasya̠ tasyā̠ nūchya̍ ।40) a̠nūchyāgnē 'gnē̠ 'nūchyā̠ nūchyāgnē̎ ।40) a̠nūchyētya̍nu - uchya̍ ।41) agna̠ ā 'gnē 'gna̠ ā ।42) ā yā̍hi yā̠hyā yā̍hi ।43) yā̠hi̠ vī̠tayē̍ vī̠tayē̍ yāhi yāhi vī̠tayē̎ ।44) vī̠taya̠ itīti̍ vī̠tayē̍ vī̠taya̠ iti̍ ।45) iti̠ santa̍ta̠gṃ̠ santa̍ta̠ mitīti̠ santa̍tam ।46) santa̍ta̠ mutta̍ra̠ mutta̍ra̠gṃ̠ santa̍ta̠gṃ̠ santa̍ta̠ mutta̍ram ।46) santa̍ta̠miti̠ saṃ - ta̠ta̠m ।47) utta̍ra mardha̠rcha ma̍rdha̠rcha mutta̍ra̠ mutta̍ra mardha̠rcham ।47) utta̍ra̠mityut - ta̠ra̠m ।48) a̠rdha̠rcha mā 'rdha̠rcha ma̍rdha̠rcha mā ।48) a̠rdha̠rchamitya̍rdha - ṛ̠cham ।49) ā la̍bhēta labhē̠tā la̍bhēta ।50) la̠bhē̠ta̠ prā̠ṇēna̍ prā̠ṇēna̍ labhēta labhēta prā̠ṇēna̍ ।॥ 42 ॥ (50/57)
meaning
Jata recitation: the sacred syllables woven into the jata pattern encode the essential teaching about Vishvarupa's identity with all that exists.
verse 43
1) प्रा॒णे नै॒वैव प्रा॒णेन॑ प्रा॒णे नै॒व ।1) प्रा॒णेनेति॑ प्र - अ॒नेन॑ ।2) ए॒वास्या᳚ स्यै॒वैवास्य॑ ।3) अ॒स्या॒ पा॒न म॑पा॒न म॑स्यास्या पा॒नम् ।4) अ॒पा॒न-न्दा॑धार दाधारा पा॒न म॑पा॒न-न्दा॑धार ।4) अ॒पा॒नमित्य॑प - अ॒नम् ।5) दा॒धा॒र॒ सर्व॒ग्ं॒ सर्व॑-न्दाधार दाधार॒ सर्व᳚म् ।6) सर्व॒ मायु॒रायु॒-स्सर्व॒ग्ं॒ सर्व॒ मायुः॑ ।7) आयु॑ रेत्ये॒त्यायु॒ रायु॑रेति ।8) ए॒ति॒ यो य ए᳚त्येति॒ यः ।9) यो वै वै यो यो वै ।10) वा अ॑र॒त्नि म॑र॒त्निं-वैँ वा अ॑र॒त्निम् ।11) अ॒र॒त्निग्ं सा॑मिधे॒नीनाग्ं॑ सामिधे॒नीना॑ मर॒त्नि म॑र॒त्निग्ं सा॑मिधे॒नीना᳚म् ।12) सा॒मि॒धे॒नीनां॒-वेँद॒ वेद॑ सामिधे॒नीनाग्ं॑ सामिधे॒नीनां॒-वेँद॑ ।12) सा॒मि॒धे॒नीना॒मिति॑ सां - इ॒धे॒नीना᳚म् ।13) वेदा॑र॒त्ना व॑र॒त्नौ वेद॒ वेदा॑र॒त्नौ ।14) अ॒र॒त्ना वे॒वैवा र॒त्ना व॑र॒त्ना वे॒व ।15) ए॒व भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य मे॒वैव भ्रातृ॑व्यम् ।16) भ्रातृ॑व्य-ङ्कुरुते कुरुते॒ भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य-ङ्कुरुते ।17) कु॒रु॒ते॒ ऽर्ध॒र्चा व॑र्ध॒र्चौ कु॑रुते कुरुते ऽर्ध॒र्चौ ।18) अ॒र्ध॒र्चौ सग्ं स म॑र्ध॒र्चा व॑र्ध॒र्चौ सम् ।18) अ॒र्ध॒र्चावित्य॑र्ध - ऋ॒चौ ।19) स-न्द॑धाति दधाति॒ सग्ं स-न्द॑धाति ।20) द॒धा॒ त्ये॒ष ए॒ष द॑धाति दधा त्ये॒षः ।21) ए॒ष वै वा ए॒ष ए॒ष वै ।22) वा अ॑र॒त्निर॑ र॒त्नि-र्वै वा अ॑र॒त्निः ।23) अ॒र॒त्नि-स्सा॑मिधे॒नीनाग्ं॑ सामिधे॒नीना॑ मर॒त्नि र॑र॒त्नि-स्सा॑मिधे॒नीना᳚म् ।24) सा॒मि॒धे॒नीनां॒-योँ य-स्सा॑मिधे॒नीनाग्ं॑ सामिधे॒नीनां॒-यः ँ।24) सा॒मि॒धे॒नीना॒मिति॑ सां - इ॒धे॒नीना᳚म् ।25) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।26) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।27) वेदा॑ र॒त्ना व॑र॒त्नौ वेद॒ वेदा॑ र॒त्नौ ।28) अ॒र॒त्ना वे॒वैवा र॒त्ना व॑र॒त्ना वे॒व ।29) ए॒व भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य मे॒वैव भ्रातृ॑व्यम् ।30) भ्रातृ॑व्य-ङ्कुरुते कुरुते॒ भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य-ङ्कुरुते ।31) कु॒रु॒त॒ ऋषेर्॑.ऋषे॒र्॒ ऋषेर्॑.ऋषेः कुरुते कुरुत॒ ऋषेर्॑.ऋषेः ।32) ऋषेर्॑.ऋषे॒-र्वै वा ऋषेर्॑.ऋषे॒र्॒ ऋषेर्॑.ऋषे॒-र्वै ।32) ऋषेर्॑.ऋषे॒रित्यृषेः᳚ - ऋ॒षेः॒ ।33) वा ए॒ता ए॒ता वै वा ए॒ताः ।34) ए॒ता निर्मि॑ता॒ निर्मि॑ता ए॒ता ए॒ता निर्मि॑ताः ।35) निर्मि॑ता॒ य-द्य-न्निर्मि॑ता॒ निर्मि॑ता॒ यत् ।35) निर्मि॑ता॒ इति॒ निः - मि॒ताः॒ ।36) य-थ्सा॑मिधे॒न्यः॑ सामिधे॒न्यो॑ य-द्य-थ्सा॑मिधे॒न्यः॑ ।37) सा॒मि॒धे॒न्य॑ स्ता स्ता-स्सा॑मिधे॒न्यः॑ सामिधे॒न्य॑ स्ताः ।37) सा॒मि॒धे॒न्य॑ इति॑ सां - इ॒धे॒न्यः॑ ।38) ता य-द्य-त्ता स्ता यत् ।39) यदसं॑युँक्ता॒ असं॑युँक्ता॒ य-द्यदसं॑युँक्ताः ।40) असं॑युँक्ता॒-स्स्यु-स्स्यु रसं॑युँक्ता॒ असं॑युँक्ता॒-स्स्युः ।40) असं॑युँक्ता॒ इत्यसं᳚ - यु॒क्ताः॒ ।41) स्युः प्र॒जया᳚ प्र॒जया॒ स्यु-स्स्युः प्र॒जया᳚ ।42) प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ प॒शुभिः॑ प्र॒जया᳚ प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ ।42) प्र॒जयेति॑ प्र - जया᳚ ।43) प॒शुभि॒-र्यज॑मानस्य॒ यज॑मानस्य प॒शुभिः॑ प॒शुभि॒-र्यज॑मानस्य ।43) प॒शुभि॒रिति॑ प॒शु - भिः॒ ।44) यज॑मानस्य॒ वि वि यज॑मानस्य॒ यज॑मानस्य॒ वि ।45) वि ति॑ष्ठेर-न्तिष्ठेर॒न्॒. वि वि ति॑ष्ठेरन्न् ।46) ति॒ष्ठे॒र॒-न्न॒र्ध॒र्चा व॑र्ध॒र्चौ ति॑ष्ठेर-न्तिष्ठेर-न्नर्ध॒र्चौ ।47) अ॒र्ध॒र्चौ सग्ं स म॑र्ध॒र्चा व॑र्ध॒र्चौ सम् ।47) अ॒र्ध॒र्चावित्य॑र्ध - ऋ॒चौ ।48) स-न्द॑धाति दधाति॒ सग्ं स-न्द॑धाति ।49) द॒धा॒ति॒ सग्ं स-न्द॑धाति दधाति॒ सम् ।50) सं-युँ॑नक्ति युनक्ति॒ सग्ं सं-युँ॑नक्ति ।51) यु॒न॒-क्त्ये॒वैव यु॑नक्ति युन-क्त्ये॒व ।52) ए॒वैना॑ एना ए॒वैवैनाः᳚ ।53) ए॒ना॒ स्ता स्ता ए॑ना एना॒ स्ताः ।54) ता अ॑स्मा अस्मै॒ ता स्ता अ॑स्मै ।55) अ॒स्मै॒ संयुँ॑क्ता॒-स्संयुँ॑क्ता अस्मा अस्मै॒ संयुँ॑क्ताः ।56) संयुँ॑क्ता॒ अव॑रुद्धा॒ अव॑रुद्धा॒-स्संयुँ॑क्ता॒-स्संयुँ॑क्ता॒ अव॑रुद्धाः ।56) संयुँ॑क्ता॒ इति॒ सं - यु॒क्ताः॒ ।57) अव॑रुद्धा॒-स्सर्वा॒ग्ं॒ सर्वा॒ मव॑रुद्धा॒ अव॑रुद्धा॒-स्सर्वा᳚म् ।57) अव॑रुद्धा॒ इत्यव॑ - रु॒द्धाः॒ ।58) सर्वा॑ मा॒शिष॑ मा॒शिष॒ग्ं॒ सर्वा॒ग्ं॒ सर्वा॑ मा॒शिष᳚म् ।59) आ॒शिष॑-न्दुह्रे दुह्र आ॒शिष॑ मा॒शिष॑-न्दुह्रे ।59) आ॒शिष॒मित्या᳚ - शिष᳚म् ।60) दु॒ह्र॒ इति॑ दुह्रे ।॥ 43 ॥ (60/75)॥ अ. 7 ॥
1) prā̠ṇē nai̠vaiva prā̠ṇēna̍ prā̠ṇē nai̠va ।1) prā̠ṇēnēti̍ pra - a̠nēna̍ ।2) ē̠vāsyā̎ syai̠vaivāsya̍ ।3) a̠syā̠ pā̠na ma̍pā̠na ma̍syāsyā pā̠nam ।4) a̠pā̠na-ndā̍dhāra dādhārā pā̠na ma̍pā̠na-ndā̍dhāra ।4) a̠pā̠namitya̍pa - a̠nam ।5) dā̠dhā̠ra̠ sarva̠gṃ̠ sarva̍-ndādhāra dādhāra̠ sarva̎m ।6) sarva̠ māyu̠rāyu̠-ssarva̠gṃ̠ sarva̠ māyu̍ḥ ।7) āyu̍ rētyē̠tyāyu̠ rāyu̍rēti ।8) ē̠ti̠ yō ya ē̎tyēti̠ yaḥ ।9) yō vai vai yō yō vai ।10) vā a̍ra̠tni ma̍ra̠tniṃ vai vā a̍ra̠tnim ।11) a̠ra̠tnigṃ sā̍midhē̠nīnāgṃ̍ sāmidhē̠nīnā̍ mara̠tni ma̍ra̠tnigṃ sā̍midhē̠nīnā̎m ।12) sā̠mi̠dhē̠nīnā̠ṃ vēda̠ vēda̍ sāmidhē̠nīnāgṃ̍ sāmidhē̠nīnā̠ṃ vēda̍ ।12) sā̠mi̠dhē̠nīnā̠miti̍ sāṃ - i̠dhē̠nīnā̎m ।13) vēdā̍ra̠tnā va̍ra̠tnau vēda̠ vēdā̍ra̠tnau ।14) a̠ra̠tnā vē̠vaivā ra̠tnā va̍ra̠tnā vē̠va ।15) ē̠va bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya mē̠vaiva bhrātṛ̍vyam ।16) bhrātṛ̍vya-ṅkurutē kurutē̠ bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya-ṅkurutē ।17) ku̠ru̠tē̠ 'rdha̠rchā va̍rdha̠rchau ku̍rutē kurutē 'rdha̠rchau ।18) a̠rdha̠rchau sagṃ sa ma̍rdha̠rchā va̍rdha̠rchau sam ।18) a̠rdha̠rchāvitya̍rdha - ṛ̠chau ।19) sa-nda̍dhāti dadhāti̠ sagṃ sa-nda̍dhāti ।20) da̠dhā̠ tyē̠ṣa ē̠ṣa da̍dhāti dadhā tyē̠ṣaḥ ।21) ē̠ṣa vai vā ē̠ṣa ē̠ṣa vai ।22) vā a̍ra̠tnira̍ ra̠tni-rvai vā a̍ra̠tniḥ ।23) a̠ra̠tni-ssā̍midhē̠nīnāgṃ̍ sāmidhē̠nīnā̍ mara̠tni ra̍ra̠tni-ssā̍midhē̠nīnā̎m ।24) sā̠mi̠dhē̠nīnā̠ṃ yō ya-ssā̍midhē̠nīnāgṃ̍ sāmidhē̠nīnā̠ṃ yaḥ ।24) sā̠mi̠dhē̠nīnā̠miti̍ sāṃ - i̠dhē̠nīnā̎m ।25) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।26) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।27) vēdā̍ ra̠tnā va̍ra̠tnau vēda̠ vēdā̍ ra̠tnau ।28) a̠ra̠tnā vē̠vaivā ra̠tnā va̍ra̠tnā vē̠va ।29) ē̠va bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya mē̠vaiva bhrātṛ̍vyam ।30) bhrātṛ̍vya-ṅkurutē kurutē̠ bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya-ṅkurutē ।31) ku̠ru̠ta̠ ṛṣēr̍.ṛṣē̠r̠ ṛṣēr̍.ṛṣēḥ kurutē kuruta̠ ṛṣēr̍.ṛṣēḥ ।32) ṛṣēr̍.ṛṣē̠-rvai vā ṛṣēr̍.ṛṣē̠r̠ ṛṣēr̍.ṛṣē̠-rvai ।32) ṛṣēr̍.ṛṣē̠rityṛṣē̎ḥ - ṛ̠ṣē̠ḥ ।33) vā ē̠tā ē̠tā vai vā ē̠tāḥ ।34) ē̠tā nirmi̍tā̠ nirmi̍tā ē̠tā ē̠tā nirmi̍tāḥ ।35) nirmi̍tā̠ ya-dya-nnirmi̍tā̠ nirmi̍tā̠ yat ।35) nirmi̍tā̠ iti̠ niḥ - mi̠tā̠ḥ ।36) ya-thsā̍midhē̠nya̍-ssāmidhē̠nyō̍ ya-dya-thsā̍midhē̠nya̍ḥ ।37) sā̠mi̠dhē̠nya̍ stā stā-ssā̍midhē̠nya̍-ssāmidhē̠nya̍ stāḥ ।37) sā̠mi̠dhē̠nya̍ iti̍ sāṃ - i̠dhē̠nya̍ḥ ।38) tā ya-dya-ttā stā yat ।39) yadasa̍ṃyuktā̠ asa̍ṃyuktā̠ ya-dyadasa̍ṃyuktāḥ ।40) asa̍ṃyuktā̠-ssyu-ssyu rasa̍ṃyuktā̠ asa̍ṃyuktā̠-ssyuḥ ।40) asa̍ṃyuktā̠ ityasa̎m - yu̠ktā̠ḥ ।41) syuḥ pra̠jayā̎ pra̠jayā̠ syu-ssyuḥ pra̠jayā̎ ।42) pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ pa̠śubhi̍ḥ pra̠jayā̎ pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ ।42) pra̠jayēti̍ pra - jayā̎ ।43) pa̠śubhi̠-ryaja̍mānasya̠ yaja̍mānasya pa̠śubhi̍ḥ pa̠śubhi̠-ryaja̍mānasya ।43) pa̠śubhi̠riti̍ pa̠śu - bhi̠ḥ ।44) yaja̍mānasya̠ vi vi yaja̍mānasya̠ yaja̍mānasya̠ vi ।45) vi ti̍ṣṭhēra-ntiṣṭhēra̠n̠. vi vi ti̍ṣṭhērann ।46) ti̠ṣṭhē̠ra̠-nna̠rdha̠rchā va̍rdha̠rchau ti̍ṣṭhēra-ntiṣṭhēra-nnardha̠rchau ।47) a̠rdha̠rchau sagṃ sa ma̍rdha̠rchā va̍rdha̠rchau sam ।47) a̠rdha̠rchāvitya̍rdha - ṛ̠chau ।48) sa-nda̍dhāti dadhāti̠ sagṃ sa-nda̍dhāti ।49) da̠dhā̠ti̠ sagṃ sa-nda̍dhāti dadhāti̠ sam ।50) saṃ yu̍nakti yunakti̠ sagṃ saṃ yu̍nakti ।51) yu̠na̠-ktyē̠vaiva yu̍nakti yuna-ktyē̠va ।52) ē̠vainā̍ ēnā ē̠vaivainā̎ḥ ।53) ē̠nā̠ stā stā ē̍nā ēnā̠ stāḥ ।54) tā a̍smā asmai̠ tā stā a̍smai ।55) a̠smai̠ saṃyu̍ktā̠-ssaṃyu̍ktā asmā asmai̠ saṃyu̍ktāḥ ।56) saṃyu̍ktā̠ ava̍ruddhā̠ ava̍ruddhā̠-ssaṃyu̍ktā̠-ssaṃyu̍ktā̠ ava̍ruddhāḥ ।56) saṃyu̍ktā̠ iti̠ saṃ - yu̠ktā̠ḥ ।57) ava̍ruddhā̠-ssarvā̠gṃ̠ sarvā̠ mava̍ruddhā̠ ava̍ruddhā̠-ssarvā̎m ।57) ava̍ruddhā̠ ityava̍ - ru̠ddhā̠ḥ ।58) sarvā̍ mā̠śiṣa̍ mā̠śiṣa̠gṃ̠ sarvā̠gṃ̠ sarvā̍ mā̠śiṣa̎m ।59) ā̠śiṣa̍-nduhrē duhra ā̠śiṣa̍ mā̠śiṣa̍-nduhrē ।59) ā̠śiṣa̠mityā̎ - śiṣa̎m ।60) du̠hra̠ iti̍ duhrē ।॥ 43 ॥ (60/75)॥ a. 7 ॥
meaning
Jata recitation: the practitioner who masters this recitation is said to master all Vedic learning, for Vishvarupa contains within himself all knowledge.
verse 44
1) अय॑ज्ञो॒ वै वा अय॒ज्ञो ऽय॑ज्ञो॒ वै ।2) वा ए॒ष ए॒ष वै वा ए॒षः ।3) ए॒ष यो य ए॒ष ए॒ष यः ।4) यो॑ ऽसा॒मा ऽसा॒मा यो यो॑ ऽसा॒मा ।5) अ॒सा॒मा ऽग्ने ऽग्ने॑ ऽसा॒मा ऽसा॒मा ऽग्ने᳚ ।6) अग्न॒ आ ऽग्ने ऽग्न॒ आ ।7) आ या॑हि या॒ह्या या॑हि ।8) या॒हि॒ वी॒तये॑ वी॒तये॑ याहि याहि वी॒तये᳚ ।9) वी॒तय॒ इतीति॑ वी॒तये॑ वी॒तय॒ इति॑ ।10) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।11) आ॒ह॒ र॒थ॒न्त॒रस्य॑ रथन्त॒रस्या॑ हाह रथन्त॒रस्य॑ ।12) र॒थ॒न्त॒र स्यै॒ष ए॒ष र॑थन्त॒रस्य॑ रथन्त॒र स्यै॒षः ।12) र॒थ॒न्त॒रस्येति॑ रथं - त॒रस्य॑ ।13) ए॒ष वर्णो॒ वर्ण॑ ए॒ष ए॒ष वर्णः॑ ।14) वर्ण॒ स्त-न्तं-वँर्णो॒ वर्ण॒ स्तम् ।15) त-न्त्वा᳚ त्वा॒ त-न्त-न्त्वा᳚ ।16) त्वा॒ स॒मिद्भिः॑ स॒मिद्भि॑ स्त्वा त्वा स॒मिद्भिः॑ ।17) स॒मिद्भि॑ रङ्गिरो अङ्गिर-स्स॒मिद्भिः॑ स॒मिद्भि॑ रङ्गिरः ।17) स॒मिद्भि॒रिति॑ स॒मित् - भिः॒ ।18) अ॒ङ्गि॒र॒ इती त्य॑ङ्गिरो ऽङ्गिर॒ इति॑ ।19) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।20) आ॒ह॒ वा॒म॒दे॒व्यस्य॑ वामदे॒व्यस्या॑ हाह वामदे॒व्यस्य॑ ।21) वा॒म॒दे॒व्य स्यै॒ष ए॒ष वा॑मदे॒व्यस्य॑ वामदे॒व्य स्यै॒षः ।21) वा॒म॒दे॒व्यस्येति॑ वाम - दे॒व्यस्य॑ ।22) ए॒ष वर्णो॒ वर्ण॑ ए॒ष ए॒ष वर्णः॑ ।23) वर्णो॑ बृ॒ह-द्बृ॒ह-द्वर्णो॒ वर्णो॑ बृ॒हत् ।24) बृ॒ह द॑ग्ने ऽग्ने बृ॒ह-द्बृ॒ह द॑ग्ने ।25) अ॒ग्ने॒ सु॒वीर्यग्ं॑ सु॒वीर्य॑ मग्ने ऽग्ने सु॒वीर्य᳚म् ।26) सु॒वीर्य॒ मितीति॑ सु॒वीर्यग्ं॑ सु॒वीर्य॒ मिति॑ ।26) सु॒वीर्य॒मिति॑ सु - वीर्य᳚म् ।27) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।28) आ॒ह॒ बृ॒ह॒तो बृ॑ह॒त आ॑हाह बृह॒तः ।29) बृ॒ह॒त ए॒ष ए॒ष बृ॑ह॒तो बृ॑ह॒त ए॒षः ।30) ए॒ष वर्णो॒ वर्ण॑ ए॒ष ए॒ष वर्णः॑ ।31) वर्णो॒ य-द्य-द्वर्णो॒ वर्णो॒ यत् ।32) यदे॒त मे॒तं-यँ-द्यदे॒तम् ।33) ए॒त-न्तृ॒च-न्तृ॒च मे॒त मे॒त-न्तृ॒चम् ।34) तृ॒च म॒न्वाहा॒ न्वाह॑ तृ॒च-न्तृ॒च म॒न्वाह॑ ।35) अ॒न्वाह॑ य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ म॒न्वाहा॒ न्वाह॑ य॒ज्ञम् ।35) अ॒न्वाहेत्य॑नु - आह॑ ।36) य॒ज्ञ मे॒वैव य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ मे॒व ।37) ए॒व त-त्तदे॒वैव तत् ।38) त-थ्साम॑न्वन्त॒ग्ं॒ साम॑न्वन्त॒-न्त-त्त-थ्साम॑न्वन्तम् ।39) साम॑न्वन्त-ङ्करोति करोति॒ साम॑न्वन्त॒ग्ं॒ साम॑न्वन्त-ङ्करोति ।39) साम॑न्वन्त॒मिति॒ सामन्न्॑ - व॒न्त॒म् ।40) क॒रो॒ त्य॒ग्नि र॒ग्निः क॑रोति करो त्य॒ग्निः ।41) अ॒ग्नि र॒मुष्मि॑-न्न॒मुष्मि॑-न्न॒ग्नि र॒ग्नि र॒मुष्मिन्न्॑ ।42) अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒के लो॒के॑ ऽमुष्मि॑-न्न॒मुष्मि॑न् ँलो॒के ।43) लो॒क आसी॒ दासी᳚ ल्लो॒के लो॒क आसी᳚त् ।44) आसी॑ दादि॒त्य आ॑दि॒त्य आसी॒ दासी॑ दादि॒त्यः ।45) आ॒दि॒त्यो᳚ ऽस्मि-न्न॒स्मि-न्ना॑दि॒त्य आ॑दि॒त्यो᳚ ऽस्मिन्न् ।46) अ॒स्मि-न्तौ ता व॒स्मि-न्न॒स्मि-न्तौ ।47) ता वि॒मा वि॒मौ तौ ता वि॒मौ ।48) इ॒मौ लो॒कौ लो॒का वि॒मा वि॒मौ लो॒कौ ।49) लो॒का वशा᳚न्ता॒ वशा᳚न्तौ लो॒कौ लो॒का वशा᳚न्तौ ।50) अशा᳚न्ता वास्ता मास्ता॒ मशा᳚न्ता॒ वशा᳚न्ता वास्ताम् ।॥ 44 ॥ (50/56)
1) aya̍jñō̠ vai vā aya̠jñō 'ya̍jñō̠ vai ।2) vā ē̠ṣa ē̠ṣa vai vā ē̠ṣaḥ ।3) ē̠ṣa yō ya ē̠ṣa ē̠ṣa yaḥ ।4) yō̍ 'sā̠mā 'sā̠mā yō yō̍ 'sā̠mā ।5) a̠sā̠mā 'gnē 'gnē̍ 'sā̠mā 'sā̠mā 'gnē̎ ।6) agna̠ ā 'gnē 'gna̠ ā ।7) ā yā̍hi yā̠hyā yā̍hi ।8) yā̠hi̠ vī̠tayē̍ vī̠tayē̍ yāhi yāhi vī̠tayē̎ ।9) vī̠taya̠ itīti̍ vī̠tayē̍ vī̠taya̠ iti̍ ।10) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।11) ā̠ha̠ ra̠tha̠nta̠rasya̍ rathanta̠rasyā̍ hāha rathanta̠rasya̍ ।12) ra̠tha̠nta̠ra syai̠ṣa ē̠ṣa ra̍thanta̠rasya̍ rathanta̠ra syai̠ṣaḥ ।12) ra̠tha̠nta̠rasyēti̍ rathaṃ - ta̠rasya̍ ।13) ē̠ṣa varṇō̠ varṇa̍ ē̠ṣa ē̠ṣa varṇa̍ḥ ।14) varṇa̠ sta-ntaṃ varṇō̠ varṇa̠ stam ।15) ta-ntvā̎ tvā̠ ta-nta-ntvā̎ ।16) tvā̠ sa̠midbhi̍-ssa̠midbhi̍ stvā tvā sa̠midbhi̍ḥ ।17) sa̠midbhi̍ raṅgirō aṅgira-ssa̠midbhi̍-ssa̠midbhi̍ raṅgiraḥ ।17) sa̠midbhi̠riti̍ sa̠mit - bhi̠ḥ ।18) a̠ṅgi̠ra̠ itī tya̍ṅgirō 'ṅgira̠ iti̍ ।19) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।20) ā̠ha̠ vā̠ma̠dē̠vyasya̍ vāmadē̠vyasyā̍ hāha vāmadē̠vyasya̍ ।21) vā̠ma̠dē̠vya syai̠ṣa ē̠ṣa vā̍madē̠vyasya̍ vāmadē̠vya syai̠ṣaḥ ।21) vā̠ma̠dē̠vyasyēti̍ vāma - dē̠vyasya̍ ।22) ē̠ṣa varṇō̠ varṇa̍ ē̠ṣa ē̠ṣa varṇa̍ḥ ।23) varṇō̍ bṛ̠ha-dbṛ̠ha-dvarṇō̠ varṇō̍ bṛ̠hat ।24) bṛ̠ha da̍gnē 'gnē bṛ̠ha-dbṛ̠ha da̍gnē ।25) a̠gnē̠ su̠vīryagṃ̍ su̠vīrya̍ magnē 'gnē su̠vīrya̎m ।26) su̠vīrya̠ mitīti̍ su̠vīryagṃ̍ su̠vīrya̠ miti̍ ।26) su̠vīrya̠miti̍ su - vīrya̎m ।27) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।28) ā̠ha̠ bṛ̠ha̠tō bṛ̍ha̠ta ā̍hāha bṛha̠taḥ ।29) bṛ̠ha̠ta ē̠ṣa ē̠ṣa bṛ̍ha̠tō bṛ̍ha̠ta ē̠ṣaḥ ।30) ē̠ṣa varṇō̠ varṇa̍ ē̠ṣa ē̠ṣa varṇa̍ḥ ।31) varṇō̠ ya-dya-dvarṇō̠ varṇō̠ yat ।32) yadē̠ta mē̠taṃ ya-dyadē̠tam ।33) ē̠ta-ntṛ̠cha-ntṛ̠cha mē̠ta mē̠ta-ntṛ̠cham ।34) tṛ̠cha ma̠nvāhā̠ nvāha̍ tṛ̠cha-ntṛ̠cha ma̠nvāha̍ ।35) a̠nvāha̍ ya̠jñaṃ ya̠jña ma̠nvāhā̠ nvāha̍ ya̠jñam ।35) a̠nvāhētya̍nu - āha̍ ।36) ya̠jña mē̠vaiva ya̠jñaṃ ya̠jña mē̠va ।37) ē̠va ta-ttadē̠vaiva tat ।38) ta-thsāma̍nvanta̠gṃ̠ sāma̍nvanta̠-nta-tta-thsāma̍nvantam ।39) sāma̍nvanta-ṅkarōti karōti̠ sāma̍nvanta̠gṃ̠ sāma̍nvanta-ṅkarōti ।39) sāma̍nvanta̠miti̠ sāmann̍ - va̠nta̠m ।40) ka̠rō̠ tya̠gni ra̠gniḥ ka̍rōti karō tya̠gniḥ ।41) a̠gni ra̠muṣmi̍-nna̠muṣmi̍-nna̠gni ra̠gni ra̠muṣminn̍ ।42) a̠muṣmi̍n ँlō̠kē lō̠kē̍ 'muṣmi̍-nna̠muṣmi̍n ँlō̠kē ।43) lō̠ka āsī̠ dāsī̎ llō̠kē lō̠ka āsī̎t ।44) āsī̍ dādi̠tya ā̍di̠tya āsī̠ dāsī̍ dādi̠tyaḥ ।45) ā̠di̠tyō̎ 'smi-nna̠smi-nnā̍di̠tya ā̍di̠tyō̎ 'sminn ।46) a̠smi-ntau tā va̠smi-nna̠smi-ntau ।47) tā vi̠mā vi̠mau tau tā vi̠mau ।48) i̠mau lō̠kau lō̠kā vi̠mā vi̠mau lō̠kau ।49) lō̠kā vaśā̎mtā̠ vaśā̎mtau lō̠kau lō̠kā vaśā̎mtau ।50) aśā̎mtā vāstā māstā̠ maśā̎mtā̠ vaśā̎mtā vāstām ।॥ 44 ॥ (50/56)
meaning
Jata recitation: this mantra addresses the universal form as both the object of worship and the worshipper — the division between them dissolves in the act of chanting.
verse 45
1) आ॒स्ता॒-न्ते त आ᳚स्ता मास्ता॒-न्ते ।2) ते दे॒वा दे॒वा स्ते ते दे॒वाः ।3) दे॒वा अ॑ब्रुव-न्नब्रुव-न्दे॒वा दे॒वा अ॑ब्रुवन्न् ।4) अ॒ब्रु॒व॒-न्ना ऽब्रु॑व-न्नब्रुव॒-न्ना ।5) एते॒ तेत॑ ।6) इ॒ते॒ मा वि॒मा वि॑ते ते॒ मौ ।7) इ॒मौ वि वीमा वि॒मौ वि ।8) वि परि॒ परि॒ वि वि परि॑ ।9) पर्यू॑हामो हाम॒ परि॒ पर्यू॑हाम ।10) ऊ॒हा॒मे तीत्यू॑हामो हा॒मे ति॑ ।11) इत्यग्ने ऽग्न॒ इती त्यग्ने᳚ ।12) अग्न॒ आ ऽग्ने ऽग्न॒ आ ।13) आ या॑हि या॒ह्या या॑हि ।14) या॒हि॒ वी॒तये॑ वी॒तये॑ याहि याहि वी॒तये᳚ ।15) वी॒तय॒ इतीति॑ वी॒तये॑ वी॒तय॒ इति॑ ।16) इत्य॒स्मि-न्न॒स्मि-न्निती त्य॒स्मिन्न् ।17) अ॒स्मिन् ँलो॒के लो॒के᳚ ऽस्मि-न्न॒स्मिन् ँलो॒के ।18) लो॒के᳚ ऽग्नि म॒ग्निम् ँलो॒के लो॒के᳚ ऽग्निम् ।19) अ॒ग्नि म॑दधु रदधु र॒ग्नि म॒ग्नि म॑दधुः ।20) अ॒द॒धु॒-र्बृ॒ह-द्बृ॒ह द॑दधु रदधु-र्बृ॒हत् ।21) बृ॒ह द॑ग्ने ऽग्ने बृ॒ह-द्बृ॒ह द॑ग्ने ।22) अ॒ग्ने॒ सु॒वीर्यग्ं॑ सु॒वीर्य॑ मग्ने ऽग्ने सु॒वीर्य᳚म् ।23) सु॒वीर्य॒ मितीति॑ सु॒वीर्यग्ं॑ सु॒वीर्य॒ मिति॑ ।23) सु॒वीर्य॒मिति॑ सु - वीर्य᳚म् ।24) इत्य॒मुष्मि॑-न्न॒मुष्मि॒-न्निती त्य॒मुष्मिन्न्॑ ।25) अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒के लो॒के॑ ऽमुष्मि॑-न्न॒मुष्मि॑न् ँलो॒के ।26) लो॒क आ॑दि॒त्य मा॑दि॒त्यम् ँलो॒के लो॒क आ॑दि॒त्यम् ।27) आ॒दि॒त्य-न्तत॒ स्तत॑ आदि॒त्य मा॑दि॒त्य-न्ततः॑ ।28) ततो॒ वै वै तत॒ स्ततो॒ वै ।29) वा इ॒मा वि॒मौ वै वा इ॒मौ ।30) इ॒मौ लो॒कौ लो॒का वि॒मा वि॒मौ लो॒कौ ।31) लो॒का व॑शाम्यता मशाम्यताम् ँलो॒कौ लो॒का व॑शाम्यताम् ।32) अ॒शा॒म्य॒तां॒-यँ-द्यद॑शाम्यता मशाम्यतां॒-यँत् ।33) यदे॒व मे॒वं-यँ-द्यदे॒वम् ।34) ए॒व म॒न्वाहा॒ न्वाहै॒व मे॒व म॒न्वाह॑ ।35) अ॒न्वाहा॒ नयो॑ र॒नयो॑ र॒न्वाहा॒ न्वाहा॒ नयोः᳚ ।35) अ॒न्वाहेत्य॑नु - आह॑ ।36) अ॒नयो᳚-र्लो॒कयो᳚-र्लो॒कयो॑ र॒नयो॑ र॒नयो᳚-र्लो॒कयोः᳚ ।37) लो॒कयो॒-श्शान्त्यै॒ शान्त्यै॑ लो॒कयो᳚-र्लो॒कयो॒-श्शान्त्यै᳚ ।38) शान्त्यै॒ शाम्य॑त॒-श्शाम्य॑त॒-श्शान्त्यै॒ शान्त्यै॒ शाम्य॑तः ।39) शाम्य॑तो ऽस्मा अस्मै॒ शाम्य॑त॒-श्शाम्य॑तो ऽस्मै ।40) अ॒स्मा॒ इ॒मा वि॒मा व॑स्मा अस्मा इ॒मौ ।41) इ॒मौ लो॒कौ लो॒का वि॒मा वि॒मौ लो॒कौ ।42) लो॒कौ यो यो लो॒कौ लो॒कौ यः ।43) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।44) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।45) वेद॒ पञ्च॑दश॒ पञ्च॑दश॒ वेद॒ वेद॒ पञ्च॑दश ।46) पञ्च॑दश सामिधे॒नी-स्सा॑मिधे॒नीः पञ्च॑दश॒ पञ्च॑दश सामिधे॒नीः ।46) पञ्च॑द॒शेति॒ पञ्च॑ - द॒श॒ ।47) सा॒मि॒धे॒नी रन्वनु॑ सामिधे॒नी-स्सा॑मिधे॒नी रनु॑ ।47) सा॒मि॒धे॒नीरिति॑ सां - इ॒धे॒नीः ।48) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।49) आ॒ह॒ पञ्च॑दश॒ पञ्च॑दशा हाह॒ पञ्च॑दश ।50) पञ्च॑दश॒ वै वै पञ्च॑दश॒ पञ्च॑दश॒ वै ।50) पञ्च॑द॒शेति॒ पञ्च॑ - द॒श॒ ।॥ 45 ॥ (50/55)
1) ā̠stā̠-ntē ta ā̎stā māstā̠-ntē ।2) tē dē̠vā dē̠vā stē tē dē̠vāḥ ।3) dē̠vā a̍bruva-nnabruva-ndē̠vā dē̠vā a̍bruvann ।4) a̠bru̠va̠-nnā 'bru̍va-nnabruva̠-nnā ।5) ētē̠ tēta̍ ।6) i̠tē̠ mā vi̠mā vi̍tē tē̠ mau ।7) i̠mau vi vīmā vi̠mau vi ।8) vi pari̠ pari̠ vi vi pari̍ ।9) paryū̍hāmō hāma̠ pari̠ paryū̍hāma ।10) ū̠hā̠mē tītyū̍hāmō hā̠mē ti̍ ।11) ityagnē 'gna̠ itī tyagnē̎ ।12) agna̠ ā 'gnē 'gna̠ ā ।13) ā yā̍hi yā̠hyā yā̍hi ।14) yā̠hi̠ vī̠tayē̍ vī̠tayē̍ yāhi yāhi vī̠tayē̎ ।15) vī̠taya̠ itīti̍ vī̠tayē̍ vī̠taya̠ iti̍ ।16) itya̠smi-nna̠smi-nnitī tya̠sminn ।17) a̠smin ँlō̠kē lō̠kē̎ 'smi-nna̠smin ँlō̠kē ।18) lō̠kē̎ 'gni ma̠gnim ँlō̠kē lō̠kē̎ 'gnim ।19) a̠gni ma̍dadhu radadhu ra̠gni ma̠gni ma̍dadhuḥ ।20) a̠da̠dhu̠-rbṛ̠ha-dbṛ̠ha da̍dadhu radadhu-rbṛ̠hat ।21) bṛ̠ha da̍gnē 'gnē bṛ̠ha-dbṛ̠ha da̍gnē ।22) a̠gnē̠ su̠vīryagṃ̍ su̠vīrya̍ magnē 'gnē su̠vīrya̎m ।23) su̠vīrya̠ mitīti̍ su̠vīryagṃ̍ su̠vīrya̠ miti̍ ।23) su̠vīrya̠miti̍ su - vīrya̎m ।24) itya̠muṣmi̍-nna̠muṣmi̠-nnitī tya̠muṣminn̍ ।25) a̠muṣmi̍n ँlō̠kē lō̠kē̍ 'muṣmi̍-nna̠muṣmi̍n ँlō̠kē ।26) lō̠ka ā̍di̠tya mā̍di̠tyam ँlō̠kē lō̠ka ā̍di̠tyam ।27) ā̠di̠tya-ntata̠ stata̍ ādi̠tya mā̍di̠tya-ntata̍ḥ ।28) tatō̠ vai vai tata̠ statō̠ vai ।29) vā i̠mā vi̠mau vai vā i̠mau ।30) i̠mau lō̠kau lō̠kā vi̠mā vi̠mau lō̠kau ।31) lō̠kā va̍śāmyatā maśāmyatām ँlō̠kau lō̠kā va̍śāmyatām ।32) a̠śā̠mya̠tā̠ṃ ya-dyada̍śāmyatā maśāmyatā̠ṃ yat ।33) yadē̠va mē̠vaṃ ya-dyadē̠vam ।34) ē̠va ma̠nvāhā̠ nvāhai̠va mē̠va ma̠nvāha̍ ।35) a̠nvāhā̠ nayō̍ ra̠nayō̍ ra̠nvāhā̠ nvāhā̠ nayō̎ḥ ।35) a̠nvāhētya̍nu - āha̍ ।36) a̠nayō̎-rlō̠kayō̎-rlō̠kayō̍ ra̠nayō̍ ra̠nayō̎-rlō̠kayō̎ḥ ।37) lō̠kayō̠-śśāntyai̠ śāntyai̍ lō̠kayō̎-rlō̠kayō̠-śśāntyai̎ ।38) śāntyai̠ śāmya̍ta̠-śśāmya̍ta̠-śśāntyai̠ śāntyai̠ śāmya̍taḥ ।39) śāmya̍tō 'smā asmai̠ śāmya̍ta̠-śśāmya̍tō 'smai ।40) a̠smā̠ i̠mā vi̠mā va̍smā asmā i̠mau ।41) i̠mau lō̠kau lō̠kā vi̠mā vi̠mau lō̠kau ।42) lō̠kau yō yō lō̠kau lō̠kau yaḥ ।43) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।44) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।45) vēda̠ pañcha̍daśa̠ pañcha̍daśa̠ vēda̠ vēda̠ pañcha̍daśa ।46) pañcha̍daśa sāmidhē̠nī-ssā̍midhē̠nīḥ pañcha̍daśa̠ pañcha̍daśa sāmidhē̠nīḥ ।46) pañcha̍da̠śēti̠ pañcha̍ - da̠śa̠ ।47) sā̠mi̠dhē̠nī ranvanu̍ sāmidhē̠nī-ssā̍midhē̠nī ranu̍ ।47) sā̠mi̠dhē̠nīriti̍ sāṃ - i̠dhē̠nīḥ ।48) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।49) ā̠ha̠ pañcha̍daśa̠ pañcha̍daśā hāha̠ pañcha̍daśa ।50) pañcha̍daśa̠ vai vai pañcha̍daśa̠ pañcha̍daśa̠ vai ।50) pañcha̍da̠śēti̠ pañcha̍ - da̠śa̠ ।॥ 45 ॥ (50/55)
meaning
Jata recitation: the five layers of the human being — physical, vital, mental, intellectual, and blissful — are five aspects of the universal Vishvarupa.
verse 46
1) वा अ॑र्धमा॒सस्या᳚ र्धमा॒सस्य॒ वै वा अ॑र्धमा॒सस्य॑ ।2) अ॒र्ध॒मा॒सस्य॒ रात्र॑यो॒ रात्र॑यो ऽर्धमा॒सस्या᳚ र्धमा॒सस्य॒ रात्र॑यः ।2) अ॒र्ध॒मा॒सस्येत्य॑र्ध - मा॒सस्य॑ ।3) रात्र॑यो ऽर्धमास॒शो᳚ ऽर्धमास॒शो रात्र॑यो॒ रात्र॑यो ऽर्धमास॒शः ।4) अ॒र्ध॒मा॒स॒श-स्सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚ ऽर्धमास॒शो᳚ ऽर्धमास॒श-स्सं॑वँथ्स॒रः ।4) अ॒र्ध॒मा॒स॒श इत्य॑र्धमास - शः ।5) सं॒वँ॒थ्स॒र आ᳚प्यत आप्यते संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒र आ᳚प्यते ।5) सं॒वँ॒थ्स॒र इति॑ सं - व॒थ्स॒रः ।6) आ॒प्य॒ते॒ तासा॒-न्तासा॑ माप्यत आप्यते॒ तासा᳚म् ।7) तासा॒-न्त्रीणि॒ त्रीणि॒ तासा॒-न्तासा॒-न्त्रीणि॑ ।8) त्रीणि॑ च च॒ त्रीणि॒ त्रीणि॑ च ।9) च॒ श॒तानि॑ श॒तानि॑ च च श॒तानि॑ ।10) श॒तानि॑ ष॒ष्टि ष्ष॒ष्टि-श्श॒तानि॑ श॒तानि॑ ष॒ष्टिः ।11) ष॒ष्टिश्च॑ च ष॒ष्टि ष्ष॒ष्टिश्च॑ ।12) चा॒क्षरा᳚ ण्य॒क्षरा॑णि च चा॒क्षरा॑णि ।13) अ॒क्षरा॑णि॒ ताव॑ती॒ स्ताव॑ती र॒क्षरा᳚ ण्य॒क्षरा॑णि॒ ताव॑तीः ।14) ताव॑ती-स्संवँथ्स॒रस्य॑ संवँथ्स॒रस्य॒ ताव॑ती॒ स्ताव॑ती-स्संवँथ्स॒रस्य॑ ।15) सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॒ रात्र॑यो॒ रात्र॑य-स्संवँथ्स॒रस्य॑ संवँथ्स॒रस्य॒ रात्र॑यः ।15) सं॒वँ॒थ्स॒रस्येति॑ सं - व॒थ्स॒रस्य॑ ।16) रात्र॑यो ऽक्षर॒शो᳚ ऽक्षर॒शो रात्र॑यो॒ रात्र॑यो ऽक्षर॒शः ।17) अ॒क्ष॒र॒श ए॒वैवा क्ष॑र॒शो᳚ ऽक्षर॒श ए॒व ।17) अ॒क्ष॒र॒श इत्य॑क्षर - शः ।18) ए॒व सं॑वँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र मे॒वैव सं॑वँथ्स॒रम् ।19) सं॒वँ॒थ्स॒र मा᳚प्नो त्याप्नोति संवँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र मा᳚प्नोति ।19) सं॒वँ॒थ्स॒रमिति॑ सं - व॒थ्स॒रम् ।20) आ॒प्नो॒ति॒ नृ॒मेधो॑ नृ॒मेध॑ आप्नो त्याप्नोति नृ॒मेधः॑ ।21) नृ॒मेध॑श्च च नृ॒मेधो॑ नृ॒मेध॑श्च ।21) नृ॒मेध॒ इति॑ नृ - मेधः॑ ।22) च॒ परु॑च्छेपः॒ परु॑च्छेपश्च च॒ परु॑च्छेपः ।23) परु॑च्छेपश्च च॒ परु॑च्छेपः॒ परु॑च्छेपश्च ।24) च॒ ब्र॒ह्म॒वाद्य॑-म्ब्रह्म॒वाद्य॑-ञ्च च ब्रह्म॒वाद्य᳚म् ।25) ब्र॒ह्म॒वाद्य॑ मवदेता मवदेता-म्ब्रह्म॒वाद्य॑-म्ब्रह्म॒वाद्य॑ मवदेताम् ।25) ब्र॒ह्म॒वाद्य॒मिति॑ ब्रह्म - वाद्य᳚म् ।26) अ॒व॒दे॒ता॒ म॒स्मि-न्न॒स्मि-न्न॑वदेता मवदेता म॒स्मिन्न् ।27) अ॒स्मि-न्दारौ॒ दारा॑ व॒स्मि-न्न॒स्मि-न्दारौ᳚ ।28) दारा॑ वा॒र्द्र आ॒र्द्रे दारौ॒ दारा॑ वा॒र्द्रे ।29) आ॒र्द्रे᳚ ऽग्नि म॒ग्नि मा॒र्द्र आ॒र्द्रे᳚ ऽग्निम् ।30) अ॒ग्नि-ञ्ज॑नयाव जनयावा॒ग्नि म॒ग्नि-ञ्ज॑नयाव ।31) ज॒न॒या॒व॒ य॒त॒रो य॑त॒रो ज॑नयाव जनयाव यत॒रः ।32) य॒त॒रो नौ॑ नौ यत॒रो य॑त॒रो नौ᳚ ।33) नौ॒ ब्रह्मी॑या॒-न्ब्रह्मी॑या-न्नौ नौ॒ ब्रह्मी॑यान् ।34) ब्रह्मी॑या॒ नितीति॒ ब्रह्मी॑या॒-न्ब्रह्मी॑या॒ निति॑ ।35) इति॑ नृ॒मेधो॑ नृ॒मेध॒ इतीति॑ नृ॒मेधः॑ ।36) नृ॒मेधो॒ ऽभ्य॑भि नृ॒मेधो॑ नृ॒मेधो॒ ऽभि ।36) नृ॒मेध॒ इति॑ नृ - मेधः॑ ।37) अ॒भ्य॑व ददव दद॒भ्या᳚(1॒)भ्य॑वदत् ।38) अ॒व॒द॒-थ्स सो॑ ऽवद दवद॒-थ्सः ।39) स धू॒म-न्धू॒मग्ं स स धू॒मम् ।40) धू॒म म॑जनय दजनय-द्धू॒म-न्धू॒म म॑जनयत् ।41) अ॒ज॒न॒य॒-त्परु॑च्छेपः॒ परु॑च्छेपो ऽजनय दजनय॒-त्परु॑च्छेपः ।42) परु॑च्छेपो॒ ऽभ्य॑भि परु॑च्छेपः॒ परु॑च्छेपो॒ ऽभि ।43) अ॒भ्य॑व ददव दद॒भ्या᳚(1॒)भ्य॑वदत् ।44) अ॒व॒द॒-थ्स सो॑ ऽवद दवद॒-थ्सः ।45) सो᳚ ऽग्नि म॒ग्निग्ं स सो᳚ ऽग्निम् ।46) अ॒ग्नि म॑जनय दजनय द॒ग्नि म॒ग्नि म॑जनयत् ।47) अ॒ज॒न॒य॒ दृष॒ ऋषे॑ ऽजनय दजनय॒ दृषे᳚ ।48) ऋष॒ इतीत्यृष॒ ऋष॒ इति॑ ।49) इत्य॑ब्रवी दब्रवी॒ दिती त्य॑ब्रवीत् ।50) अ॒ब्र॒वी॒-द्य-द्यद॑ब्रवी दब्रवी॒-द्यत् ।॥ 46 ॥ (50/59)
1) vā a̍rdhamā̠sasyā̎ rdhamā̠sasya̠ vai vā a̍rdhamā̠sasya̍ ।2) a̠rdha̠mā̠sasya̠ rātra̍yō̠ rātra̍yō 'rdhamā̠sasyā̎ rdhamā̠sasya̠ rātra̍yaḥ ।2) a̠rdha̠mā̠sasyētya̍rdha - mā̠sasya̍ ।3) rātra̍yō 'rdhamāsa̠śō̎ 'rdhamāsa̠śō rātra̍yō̠ rātra̍yō 'rdhamāsa̠śaḥ ।4) a̠rdha̠mā̠sa̠śa-ssa̍ṃvathsa̠ra-ssa̍ṃvathsa̠rō̎ 'rdhamāsa̠śō̎ 'rdhamāsa̠śa-ssa̍ṃvathsa̠raḥ ।4) a̠rdha̠mā̠sa̠śa itya̍rdhamāsa - śaḥ ।5) sa̠ṃva̠thsa̠ra ā̎pyata āpyatē saṃvathsa̠ra-ssa̍ṃvathsa̠ra ā̎pyatē ।5) sa̠ṃva̠thsa̠ra iti̍ saṃ - va̠thsa̠raḥ ।6) ā̠pya̠tē̠ tāsā̠-ntāsā̍ māpyata āpyatē̠ tāsā̎m ।7) tāsā̠-ntrīṇi̠ trīṇi̠ tāsā̠-ntāsā̠-ntrīṇi̍ ।8) trīṇi̍ cha cha̠ trīṇi̠ trīṇi̍ cha ।9) cha̠ śa̠tāni̍ śa̠tāni̍ cha cha śa̠tāni̍ ।10) śa̠tāni̍ ṣa̠ṣṭi ṣṣa̠ṣṭi-śśa̠tāni̍ śa̠tāni̍ ṣa̠ṣṭiḥ ।11) ṣa̠ṣṭiścha̍ cha ṣa̠ṣṭi ṣṣa̠ṣṭiścha̍ ।12) chā̠kṣarā̎ ṇya̠kṣarā̍ṇi cha chā̠kṣarā̍ṇi ।13) a̠kṣarā̍ṇi̠ tāva̍tī̠ stāva̍tī ra̠kṣarā̎ ṇya̠kṣarā̍ṇi̠ tāva̍tīḥ ।14) tāva̍tī-ssaṃvathsa̠rasya̍ saṃvathsa̠rasya̠ tāva̍tī̠ stāva̍tī-ssaṃvathsa̠rasya̍ ।15) sa̠ṃva̠thsa̠rasya̠ rātra̍yō̠ rātra̍ya-ssaṃvathsa̠rasya̍ saṃvathsa̠rasya̠ rātra̍yaḥ ।15) sa̠ṃva̠thsa̠rasyēti̍ saṃ - va̠thsa̠rasya̍ ।16) rātra̍yō 'kṣara̠śō̎ 'kṣara̠śō rātra̍yō̠ rātra̍yō 'kṣara̠śaḥ ।17) a̠kṣa̠ra̠śa ē̠vaivā kṣa̍ra̠śō̎ 'kṣara̠śa ē̠va ।17) a̠kṣa̠ra̠śa itya̍kṣara - śaḥ ।18) ē̠va sa̍ṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra mē̠vaiva sa̍ṃvathsa̠ram ।19) sa̠ṃva̠thsa̠ra mā̎pnō tyāpnōti saṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra mā̎pnōti ।19) sa̠ṃva̠thsa̠ramiti̍ saṃ - va̠thsa̠ram ।20) ā̠pnō̠ti̠ nṛ̠mēdhō̍ nṛ̠mēdha̍ āpnō tyāpnōti nṛ̠mēdha̍ḥ ।21) nṛ̠mēdha̍ścha cha nṛ̠mēdhō̍ nṛ̠mēdha̍ścha ।21) nṛ̠mēdha̠ iti̍ nṛ - mēdha̍ḥ ।22) cha̠ paru̍chChēpa̠ḥ paru̍chChēpaścha cha̠ paru̍chChēpaḥ ।23) paru̍chChēpaścha cha̠ paru̍chChēpa̠ḥ paru̍chChēpaścha ।24) cha̠ bra̠hma̠vādya̍-mbrahma̠vādya̍-ñcha cha brahma̠vādya̎m ।25) bra̠hma̠vādya̍ mavadētā mavadētā-mbrahma̠vādya̍-mbrahma̠vādya̍ mavadētām ।25) bra̠hma̠vādya̠miti̍ brahma - vādya̎m ।26) a̠va̠dē̠tā̠ ma̠smi-nna̠smi-nna̍vadētā mavadētā ma̠sminn ।27) a̠smi-ndārau̠ dārā̍ va̠smi-nna̠smi-ndārau̎ ।28) dārā̍ vā̠rdra ā̠rdrē dārau̠ dārā̍ vā̠rdrē ।29) ā̠rdrē̎ 'gni ma̠gni mā̠rdra ā̠rdrē̎ 'gnim ।30) a̠gni-ñja̍nayāva janayāvā̠gni ma̠gni-ñja̍nayāva ।31) ja̠na̠yā̠va̠ ya̠ta̠rō ya̍ta̠rō ja̍nayāva janayāva yata̠raḥ ।32) ya̠ta̠rō nau̍ nau yata̠rō ya̍ta̠rō nau̎ ।33) nau̠ brahmī̍yā̠-nbrahmī̍yā-nnau nau̠ brahmī̍yān ।34) brahmī̍yā̠ nitīti̠ brahmī̍yā̠-nbrahmī̍yā̠ niti̍ ।35) iti̍ nṛ̠mēdhō̍ nṛ̠mēdha̠ itīti̍ nṛ̠mēdha̍ḥ ।36) nṛ̠mēdhō̠ 'bhya̍bhi nṛ̠mēdhō̍ nṛ̠mēdhō̠ 'bhi ।36) nṛ̠mēdha̠ iti̍ nṛ - mēdha̍ḥ ।37) a̠bhya̍va dadava dada̠bhyā̎(1̠)bhya̍vadat ।38) a̠va̠da̠-thsa sō̍ 'vada davada̠-thsaḥ ।39) sa dhū̠ma-ndhū̠magṃ sa sa dhū̠mam ।40) dhū̠ma ma̍janaya dajanaya-ddhū̠ma-ndhū̠ma ma̍janayat ।41) a̠ja̠na̠ya̠-tparu̍chChēpa̠ḥ paru̍chChēpō 'janaya dajanaya̠-tparu̍chChēpaḥ ।42) paru̍chChēpō̠ 'bhya̍bhi paru̍chChēpa̠ḥ paru̍chChēpō̠ 'bhi ।43) a̠bhya̍va dadava dada̠bhyā̎(1̠)bhya̍vadat ।44) a̠va̠da̠-thsa sō̍ 'vada davada̠-thsaḥ ।45) sō̎ 'gni ma̠gnigṃ sa sō̎ 'gnim ।46) a̠gni ma̍janaya dajanaya da̠gni ma̠gni ma̍janayat ।47) a̠ja̠na̠ya̠ dṛṣa̠ ṛṣē̍ 'janaya dajanaya̠ dṛṣē̎ ।48) ṛṣa̠ itītyṛṣa̠ ṛṣa̠ iti̍ ।49) itya̍bravī dabravī̠ ditī tya̍bravīt ।50) a̠bra̠vī̠-dya-dyada̍bravī dabravī̠-dyat ।॥ 46 ॥ (50/59)
meaning
Jata recitation: the recitation of this mantra at dawn, noon, and evening aligns the practitioner with the solar cycle that is itself an expression of Vishvarupa.
verse 47
1) य-थ्स॒माव॑-थ्स॒माव॒-द्य-द्य-थ्स॒माव॑त् ।2) स॒माव॑-द्वि॒द्व वि॒द्व स॒माव॑-थ्स॒माव॑-द्वि॒द्व ।3) वि॒द्व क॒था क॒था वि॒द्व वि॒द्व क॒था ।4) क॒था त्व-न्त्व-ङ्क॒था क॒था त्वम् ।5) त्व म॒ग्नि म॒ग्नि-न्त्व-न्त्व म॒ग्निम् ।6) अ॒ग्नि मजी॑ज॒नो ऽजी॑जनो॒ ऽग्नि म॒ग्नि मजी॑जनः ।7) अजी॑जनो॒ न नाजी॑ज॒नो ऽजी॑जनो॒ न ।8) नाह म॒ह-न्न नाहम् ।9) अ॒ह मितीत्य॒ह म॒ह मिति॑ ।10) इति॑ सामिधे॒नीनाग्ं॑ सामिधे॒नीना॒ मितीति॑ सामिधे॒नीना᳚म् ।11) सा॒मि॒धे॒नीना॑ मे॒वैव सा॑मिधे॒नीनाग्ं॑ सामिधे॒नीना॑ मे॒व ।11) सा॒मि॒धे॒नीना॒मिति॑ सां - इ॒धे॒नीना᳚म् ।12) ए॒वाह म॒ह मे॒वैवाहम् ।13) अ॒हं-वँर्णं॒-वँर्ण॑ म॒ह म॒हं-वँर्ण᳚म् ।14) वर्णं॑-वेँद वेद॒ वर्णं॒-वँर्णं॑-वेँद ।15) वे॒दे तीति॑ वेद वे॒दे ति॑ ।16) इत्य॑ब्रवी दब्रवी॒ दिती त्य॑ब्रवीत् ।17) अ॒ब्र॒वी॒-द्य-द्यद॑ब्रवी दब्रवी॒-द्यत् ।18) य-द्घृ॒तव॑-द्घृ॒तव॒-द्य-द्य-द्घृ॒तव॑त् ।19) घृ॒तव॑-त्प॒द-म्प॒द-ङ्घृ॒तव॑-द्घृ॒तव॑-त्प॒दम् ।19) घृ॒तव॒दिति॑ घृ॒त - व॒त् ।20) प॒द म॑नू॒च्यते॑ ऽनू॒च्यते॑ प॒द-म्प॒द म॑नू॒च्यते᳚ ।21) अ॒नू॒च्यते॒ स सो॑ ऽनू॒च्यते॑ ऽनू॒च्यते॒ सः ।21) अ॒नू॒च्यत॒ इत्य॑नु - उ॒च्यते᳚ ।22) स आ॑सा मासा॒ग्ं॒ स स आ॑साम् ।23) आ॒सां॒-वँर्णो॒ वर्ण॑ आसा मासां॒-वँर्णः॑ ।24) वर्ण॒ स्त-न्तं-वँर्णो॒ वर्ण॒ स्तम् ।25) त-न्त्वा᳚ त्वा॒ त-न्त-न्त्वा᳚ ।26) त्वा॒ स॒मिद्भिः॑ स॒मिद्भि॑ स्त्वा त्वा स॒मिद्भिः॑ ।27) स॒मिद्भि॑ रङ्गिरो अङ्गिर-स्स॒मिद्भिः॑ स॒मिद्भि॑ रङ्गिरः ।27) स॒मिद्भि॒रिति॑ स॒मित् - भिः॒ ।28) अ॒ङ्गि॒र॒ इती त्य॑ङ्गिरो अङ्गिर॒ इति॑ ।29) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।30) आ॒ह॒ सा॒मि॒धे॒नीषु॑ सामिधे॒नी ष्वा॑हाह सामिधे॒नीषु॑ ।31) सा॒मि॒धे॒नी ष्वे॒वैव सा॑मिधे॒नीषु॑ सामिधे॒नी ष्वे॒व ।31) सा॒मि॒धे॒नीष्विति॑ सां - इ॒धे॒नीषु॑ ।32) ए॒व त-त्तदे॒वैव तत् ।33) तज् ज्योति॒-र्ज्योति॒ स्त-त्तज् ज्योतिः॑ ।34) ज्योति॑-र्जनयति जनयति॒ ज्योति॒-र्ज्योति॑-र्जनयति ।35) ज॒न॒य॒ति॒ स्त्रिय॒-स्स्त्रियो॑ जनयति जनयति॒ स्त्रियः॑ ।36) स्त्रिय॒ स्तेन॒ तेन॒ स्त्रिय॒-स्स्त्रिय॒ स्तेन॑ ।37) तेन॒ य-द्य-त्तेन॒ तेन॒ यत् ।38) यदृच॒ ऋचो॒ य-द्यदृचः॑ ।39) ऋच॒-स्स्त्रिय॒-स्स्त्रिय॒ ऋच॒ ऋच॒-स्स्त्रियः॑ ।40) स्त्रिय॒ स्तेन॒ तेन॒ स्त्रिय॒-स्स्त्रिय॒ स्तेन॑ ।41) तेन॒ य-द्य-त्तेन॒ तेन॒ यत् ।42) य-द्गा॑य॒त्रियो॑ गाय॒त्रियो॒ य-द्य-द्गा॑य॒त्रियः॑ ।43) गा॒य॒त्रिय॒-स्स्त्रिय॒-स्स्त्रियो॑ गाय॒त्रियो॑ गाय॒त्रिय॒-स्स्त्रियः॑ ।44) स्त्रिय॒ स्तेन॒ तेन॒ स्त्रिय॒-स्स्त्रिय॒ स्तेन॑ ।45) तेन॒ य-द्य-त्तेन॒ तेन॒ यत् ।46) य-थ्सा॑मिधे॒न्यः॑ सामिधे॒न्यो॑ य-द्य-थ्सा॑मिधे॒न्यः॑ ।47) सा॒मि॒धे॒न्यो॑ वृष॑ण्वतीं॒-वृँष॑ण्वतीग्ं सामिधे॒न्यः॑ सामिधे॒न्यो॑ वृष॑ण्वतीम् ।47) सा॒मि॒धे॒न्य॑ इति॑ सां - इ॒धे॒न्यः॑ ।48) वृष॑ण्वती॒ मन्वनु॒ वृष॑ण्वतीं॒-वृँष॑ण्वती॒ मनु॑ ।48) वृष॑ण्वती॒मिति॒ वृषण्॑ - व॒ती॒म् ।49) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।50) आ॒ह॒ तेन॒ तेना॑ हाह॒ तेन॑ ।॥ 47 ॥ (50/57)
1) ya-thsa̠māva̍-thsa̠māva̠-dya-dya-thsa̠māva̍t ।2) sa̠māva̍-dvi̠dva vi̠dva sa̠māva̍-thsa̠māva̍-dvi̠dva ।3) vi̠dva ka̠thā ka̠thā vi̠dva vi̠dva ka̠thā ।4) ka̠thā tva-ntva-ṅka̠thā ka̠thā tvam ।5) tva ma̠gni ma̠gni-ntva-ntva ma̠gnim ।6) a̠gni majī̍ja̠nō 'jī̍janō̠ 'gni ma̠gni majī̍janaḥ ।7) ajī̍janō̠ na nājī̍ja̠nō 'jī̍janō̠ na ।8) nāha ma̠ha-nna nāham ।9) a̠ha mitītya̠ha ma̠ha miti̍ ।10) iti̍ sāmidhē̠nīnāgṃ̍ sāmidhē̠nīnā̠ mitīti̍ sāmidhē̠nīnā̎m ।11) sā̠mi̠dhē̠nīnā̍ mē̠vaiva sā̍midhē̠nīnāgṃ̍ sāmidhē̠nīnā̍ mē̠va ।11) sā̠mi̠dhē̠nīnā̠miti̍ sāṃ - i̠dhē̠nīnā̎m ।12) ē̠vāha ma̠ha mē̠vaivāham ।13) a̠haṃ varṇa̠ṃ varṇa̍ ma̠ha ma̠haṃ varṇa̎m ।14) varṇa̍ṃ vēda vēda̠ varṇa̠ṃ varṇa̍ṃ vēda ।15) vē̠dē tīti̍ vēda vē̠dē ti̍ ।16) itya̍bravī dabravī̠ ditī tya̍bravīt ।17) a̠bra̠vī̠-dya-dyada̍bravī dabravī̠-dyat ।18) ya-dghṛ̠tava̍-dghṛ̠tava̠-dya-dya-dghṛ̠tava̍t ।19) ghṛ̠tava̍-tpa̠da-mpa̠da-ṅghṛ̠tava̍-dghṛ̠tava̍-tpa̠dam ।19) ghṛ̠tava̠diti̍ ghṛ̠ta - va̠t ।20) pa̠da ma̍nū̠chyatē̍ 'nū̠chyatē̍ pa̠da-mpa̠da ma̍nū̠chyatē̎ ।21) a̠nū̠chyatē̠ sa sō̍ 'nū̠chyatē̍ 'nū̠chyatē̠ saḥ ।21) a̠nū̠chyata̠ itya̍nu - u̠chyatē̎ ।22) sa ā̍sā māsā̠gṃ̠ sa sa ā̍sām ।23) ā̠sā̠ṃ varṇō̠ varṇa̍ āsā māsā̠ṃ varṇa̍ḥ ।24) varṇa̠ sta-ntaṃ varṇō̠ varṇa̠ stam ।25) ta-ntvā̎ tvā̠ ta-nta-ntvā̎ ।26) tvā̠ sa̠midbhi̍-ssa̠midbhi̍ stvā tvā sa̠midbhi̍ḥ ।27) sa̠midbhi̍ raṅgirō aṅgira-ssa̠midbhi̍-ssa̠midbhi̍ raṅgiraḥ ।27) sa̠midbhi̠riti̍ sa̠mit - bhi̠ḥ ।28) a̠ṅgi̠ra̠ itī tya̍ṅgirō aṅgira̠ iti̍ ।29) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।30) ā̠ha̠ sā̠mi̠dhē̠nīṣu̍ sāmidhē̠nī ṣvā̍hāha sāmidhē̠nīṣu̍ ।31) sā̠mi̠dhē̠nī ṣvē̠vaiva sā̍midhē̠nīṣu̍ sāmidhē̠nī ṣvē̠va ।31) sā̠mi̠dhē̠nīṣviti̍ sāṃ - i̠dhē̠nīṣu̍ ।32) ē̠va ta-ttadē̠vaiva tat ।33) taj jyōti̠-rjyōti̠ sta-ttaj jyōti̍ḥ ।34) jyōti̍-rjanayati janayati̠ jyōti̠-rjyōti̍-rjanayati ।35) ja̠na̠ya̠ti̠ striya̠-sstriyō̍ janayati janayati̠ striya̍ḥ ।36) striya̠ stēna̠ tēna̠ striya̠-sstriya̠ stēna̍ ।37) tēna̠ ya-dya-ttēna̠ tēna̠ yat ।38) yadṛcha̠ ṛchō̠ ya-dyadṛcha̍ḥ ।39) ṛcha̠-sstriya̠-sstriya̠ ṛcha̠ ṛcha̠-sstriya̍ḥ ।40) striya̠ stēna̠ tēna̠ striya̠-sstriya̠ stēna̍ ।41) tēna̠ ya-dya-ttēna̠ tēna̠ yat ।42) ya-dgā̍ya̠triyō̍ gāya̠triyō̠ ya-dya-dgā̍ya̠triya̍ḥ ।43) gā̠ya̠triya̠-sstriya̠-sstriyō̍ gāya̠triyō̍ gāya̠triya̠-sstriya̍ḥ ।44) striya̠ stēna̠ tēna̠ striya̠-sstriya̠ stēna̍ ।45) tēna̠ ya-dya-ttēna̠ tēna̠ yat ।46) ya-thsā̍midhē̠nya̍-ssāmidhē̠nyō̍ ya-dya-thsā̍midhē̠nya̍ḥ ।47) sā̠mi̠dhē̠nyō̍ vṛṣa̍ṇvatī̠ṃ vṛṣa̍ṇvatīgṃ sāmidhē̠nya̍-ssāmidhē̠nyō̍ vṛṣa̍ṇvatīm ।47) sā̠mi̠dhē̠nya̍ iti̍ sāṃ - i̠dhē̠nya̍ḥ ।48) vṛṣa̍ṇvatī̠ manvanu̠ vṛṣa̍ṇvatī̠ṃ vṛṣa̍ṇvatī̠ manu̍ ।48) vṛṣa̍ṇvatī̠miti̠ vṛṣaṇ̍ - va̠tī̠m ।49) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।50) ā̠ha̠ tēna̠ tēnā̍ hāha̠ tēna̍ ।॥ 47 ॥ (50/57)
meaning
Jata recitation: through steady practice of this recitation, the mind is freed from its ordinary limitations and begins to glimpse the universal consciousness it truly is.
verse 48
1) तेन॒ पुग्ग्स्व॑तीः॒ पुग्ग्स्व॑ती॒स्तेन॒ तेन॒ पुग्ग्स्व॑तीः ।2) पुग्ग्स्व॑ती॒ स्तेन॒ तेन॒ पुग्ग्स्व॑तीः॒ पुग्ग्स्व॑ती॒ स्तेन॑ ।3) तेन॒ सेन्द्रा॒-स्सेन्द्रा॒ स्तेन॒ तेन॒ सेन्द्राः᳚ ।4) सेन्द्रा॒ स्तेन॒ तेन॒ सेन्द्रा॒-स्सेन्द्रा॒ स्तेन॑ ।4) सेन्द्रा॒ इति॒ स - इ॒न्द्राः॒ ।5) तेन॑ मिथु॒ना मि॑थु॒ना स्तेन॒ तेन॑ मिथु॒नाः ।6) मि॒थु॒ना अ॒ग्नि र॒ग्नि-र्मि॑थु॒ना मि॑थु॒ना अ॒ग्निः ।7) अ॒ग्नि-र्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ म॒ग्नि र॒ग्नि-र्दे॒वाना᳚म् ।8) दे॒वाना᳚-न्दू॒तो दू॒तो दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना᳚-न्दू॒तः ।9) दू॒त आसी॒ दासी᳚-द्दू॒तो दू॒त आसी᳚त् ।10) आसी॑ दु॒शनो॒ शना ऽऽसी॒दासी॑ दु॒शना᳚ ।11) उ॒शना॑ का॒व्यः का॒व्य उ॒शनो॒ शना॑ का॒व्यः ।12) का॒व्यो ऽसु॑राणा॒ मसु॑राणा-ङ्का॒व्यः का॒व्यो ऽसु॑राणाम् ।13) असु॑राणा॒-न्तौ ता वसु॑राणा॒ मसु॑राणा॒-न्तौ ।14) तौ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति॒-न्तौ तौ प्र॒जाप॑तिम् ।15) प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒श्ञ-म्प्र॒श्ञ-म्प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒श्ञम् ।15) प्र॒जाप॑ति॒मिति॑ प्र॒जा - प॒ति॒म् ।16) प्र॒श्ञ मै॑ता मैता-म्प्र॒श्ञ-म्प्र॒श्ञ मै॑ताम् ।17) ऐ॒ता॒ग्ं॒ स स ऐ॑ता मैता॒ग्ं॒ सः ।18) स प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति॒-स्स स प्र॒जाप॑तिः ।19) प्र॒जाप॑ति र॒ग्नि म॒ग्नि-म्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति र॒ग्निम् ।19) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।20) अ॒ग्नि-न्दू॒त-न्दू॒त म॒ग्नि म॒ग्नि-न्दू॒तम् ।21) दू॒तं-वृँ॑णीमहे वृणीमहे दू॒त-न्दू॒तं-वृँ॑णीमहे ।22) वृ॒णी॒म॒ह॒ इतीति॑ वृणीमहे वृणीमह॒ इति॑ ।23) इत्य॒भ्य॑भी तीत्य॒भि ।24) अ॒भि प॒र्याव॑र्तत प॒र्याव॑र्तता॒ भ्य॑भि प॒र्याव॑र्तत ।25) प॒र्याव॑र्तत॒ तत॒स्ततः॑ प॒र्याव॑र्तत प॒र्याव॑र्तत॒ ततः॑ ।25) प॒र्याव॑र्त॒तेति॑ परि - आव॑र्तत ।26) ततो॑ दे॒वा दे॒वा स्तत॒ स्ततो॑ दे॒वाः ।27) दे॒वा अभ॑व॒-न्नभ॑व-न्दे॒वा दे॒वा अभ॑वन्न् ।28) अभ॑व॒-न्परा॒ परा ऽभ॑व॒-न्नभ॑व॒-न्परा᳚ ।29) परा ऽसु॑रा॒ असु॑राः॒ परा॒ परा ऽसु॑राः ।30) असु॑रा॒ यस्य॒ यस्या सु॑रा॒ असु॑रा॒ यस्य॑ ।31) यस्यै॒व मे॒वं-यँस्य॒ यस्यै॒वम् ।32) ए॒वं-विँ॒दुषो॑ वि॒दुष॑ ए॒व मे॒वं-विँ॒दुषः॑ ।33) वि॒दुषो॒ ऽग्नि म॒ग्निं-विँ॒दुषो॑ वि॒दुषो॒ ऽग्निम् ।34) अ॒ग्नि-न्दू॒त-न्दू॒त म॒ग्नि म॒ग्नि-न्दू॒तम् ।35) दू॒तं-वृँ॑णीमहे वृणीमहे दू॒त-न्दू॒तं-वृँ॑णीमहे ।36) वृ॒णी॒म॒ह॒ इतीति॑ वृणीमहे वृणीमह॒ इति॑ ।37) इत्य॒न्वाहा॒ न्वाहे तीत्य॒न्वाह॑ ।38) अ॒न्वाह॒ भव॑ति॒ भव॑ त्य॒न्वाहा॒ न्वाह॒ भव॑ति ।38) अ॒न्वाहेत्य॑नु - आह॑ ।39) भव॑ त्या॒त्मना॒ ऽऽत्मना॒ भव॑ति॒ भव॑ त्या॒त्मना᳚ ।40) आ॒त्मना॒ परा॒ परा॒ ऽऽत्मना॒ ऽऽत्मना॒ परा᳚ ।41) परा᳚ ऽस्यास्य॒ परा॒ परा᳚ ऽस्य ।42) अ॒स्य॒ भ्रातृ॑व्यो॒ भ्रातृ॑व्यो ऽस्यास्य॒ भ्रातृ॑व्यः ।43) भ्रातृ॑व्यो भवति भवति॒ भ्रातृ॑व्यो॒ भ्रातृ॑व्यो भवति ।44) भ॒व॒ त्य॒द्ध्व॒रव॑ती मद्ध्व॒रव॑ती-म्भवति भव त्यद्ध्व॒रव॑तीम् ।45) अ॒द्ध्व॒रव॑ती॒ मन्वन्व॑द्ध्व॒रव॑ती मद्ध्व॒रव॑ती॒ मनु॑ ।45) अ॒द्ध्व॒रव॑ती॒मित्य॑द्ध्व॒र - व॒ती॒म् ।46) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।47) आ॒ह॒ भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य माहाह॒ भ्रातृ॑व्यम् ।48) भ्रातृ॑व्य मे॒वैव भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य मे॒व ।49) ए॒वैत यै॒त यै॒वै वैतया᳚ ।50) ए॒तया᳚ ध्वरति ध्वर त्ये॒तयै॒तया᳚ ध्वरति ।॥ 48 ॥ (50/56)
1) tēna̠ puggsva̍tī̠ḥ puggsva̍tī̠stēna̠ tēna̠ puggsva̍tīḥ ।2) puggsva̍tī̠ stēna̠ tēna̠ puggsva̍tī̠ḥ puggsva̍tī̠ stēna̍ ।3) tēna̠ sēndrā̠-ssēndrā̠ stēna̠ tēna̠ sēndrā̎ḥ ।4) sēndrā̠ stēna̠ tēna̠ sēndrā̠-ssēndrā̠ stēna̍ ।4) sēndrā̠ iti̠ sa - i̠ndrā̠ḥ ।5) tēna̍ mithu̠nā mi̍thu̠nā stēna̠ tēna̍ mithu̠nāḥ ।6) mi̠thu̠nā a̠gni ra̠gni-rmi̍thu̠nā mi̍thu̠nā a̠gniḥ ।7) a̠gni-rdē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ ma̠gni ra̠gni-rdē̠vānā̎m ।8) dē̠vānā̎-ndū̠tō dū̠tō dē̠vānā̎-ndē̠vānā̎-ndū̠taḥ ।9) dū̠ta āsī̠ dāsī̎-ddū̠tō dū̠ta āsī̎t ।10) āsī̍ du̠śanō̠ śanā ''sī̠dāsī̍ du̠śanā̎ ।11) u̠śanā̍ kā̠vyaḥ kā̠vya u̠śanō̠ śanā̍ kā̠vyaḥ ।12) kā̠vyō 'su̍rāṇā̠ masu̍rāṇā-ṅkā̠vyaḥ kā̠vyō 'su̍rāṇām ।13) asu̍rāṇā̠-ntau tā vasu̍rāṇā̠ masu̍rāṇā̠-ntau ।14) tau pra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti̠-ntau tau pra̠jāpa̍tim ।15) pra̠jāpa̍ti-mpra̠śña-mpra̠śña-mpra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti-mpra̠śñam ।15) pra̠jāpa̍ti̠miti̍ pra̠jā - pa̠ti̠m ।16) pra̠śña mai̍tā maitā-mpra̠śña-mpra̠śña mai̍tām ।17) ai̠tā̠gṃ̠ sa sa ai̍tā maitā̠gṃ̠ saḥ ।18) sa pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti̠-ssa sa pra̠jāpa̍tiḥ ।19) pra̠jāpa̍ti ra̠gni ma̠gni-mpra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti ra̠gnim ।19) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।20) a̠gni-ndū̠ta-ndū̠ta ma̠gni ma̠gni-ndū̠tam ।21) dū̠taṃ vṛ̍ṇīmahē vṛṇīmahē dū̠ta-ndū̠taṃ vṛ̍ṇīmahē ।22) vṛ̠ṇī̠ma̠ha̠ itīti̍ vṛṇīmahē vṛṇīmaha̠ iti̍ ।23) itya̠bhya̍bhī tītya̠bhi ।24) a̠bhi pa̠ryāva̍rtata pa̠ryāva̍rtatā̠ bhya̍bhi pa̠ryāva̍rtata ।25) pa̠ryāva̍rtata̠ tata̠stata̍ḥ pa̠ryāva̍rtata pa̠ryāva̍rtata̠ tata̍ḥ ।25) pa̠ryāva̍rta̠tēti̍ pari - āva̍rtata ।26) tatō̍ dē̠vā dē̠vā stata̠ statō̍ dē̠vāḥ ।27) dē̠vā abha̍va̠-nnabha̍va-ndē̠vā dē̠vā abha̍vann ।28) abha̍va̠-nparā̠ parā 'bha̍va̠-nnabha̍va̠-nparā̎ ।29) parā 'su̍rā̠ asu̍rā̠ḥ parā̠ parā 'su̍rāḥ ।30) asu̍rā̠ yasya̠ yasyā su̍rā̠ asu̍rā̠ yasya̍ ।31) yasyai̠va mē̠vaṃ yasya̠ yasyai̠vam ।32) ē̠vaṃ vi̠duṣō̍ vi̠duṣa̍ ē̠va mē̠vaṃ vi̠duṣa̍ḥ ।33) vi̠duṣō̠ 'gni ma̠gniṃ vi̠duṣō̍ vi̠duṣō̠ 'gnim ।34) a̠gni-ndū̠ta-ndū̠ta ma̠gni ma̠gni-ndū̠tam ।35) dū̠taṃ vṛ̍ṇīmahē vṛṇīmahē dū̠ta-ndū̠taṃ vṛ̍ṇīmahē ।36) vṛ̠ṇī̠ma̠ha̠ itīti̍ vṛṇīmahē vṛṇīmaha̠ iti̍ ।37) itya̠nvāhā̠ nvāhē tītya̠nvāha̍ ।38) a̠nvāha̠ bhava̍ti̠ bhava̍ tya̠nvāhā̠ nvāha̠ bhava̍ti ।38) a̠nvāhētya̍nu - āha̍ ।39) bhava̍ tyā̠tmanā̠ ''tmanā̠ bhava̍ti̠ bhava̍ tyā̠tmanā̎ ।40) ā̠tmanā̠ parā̠ parā̠ ''tmanā̠ ''tmanā̠ parā̎ ।41) parā̎ 'syāsya̠ parā̠ parā̎ 'sya ।42) a̠sya̠ bhrātṛ̍vyō̠ bhrātṛ̍vyō 'syāsya̠ bhrātṛ̍vyaḥ ।43) bhrātṛ̍vyō bhavati bhavati̠ bhrātṛ̍vyō̠ bhrātṛ̍vyō bhavati ।44) bha̠va̠ tya̠ddhva̠rava̍tī maddhva̠rava̍tī-mbhavati bhava tyaddhva̠rava̍tīm ।45) a̠ddhva̠rava̍tī̠ manvanva̍ddhva̠rava̍tī maddhva̠rava̍tī̠ manu̍ ।45) a̠ddhva̠rava̍tī̠mitya̍ddhva̠ra - va̠tī̠m ।46) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।47) ā̠ha̠ bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya māhāha̠ bhrātṛ̍vyam ।48) bhrātṛ̍vya mē̠vaiva bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya mē̠va ।49) ē̠vaita yai̠ta yai̠vai vaitayā̎ ।50) ē̠tayā̎ dhvarati dhvara tyē̠tayai̠tayā̎ dhvarati ।॥ 48 ॥ (50/56)
meaning
Jata recitation: Vishvarupa is said to be the lord of both the gross and subtle worlds; honouring him, one gains protection and prosperity in both dimensions.
verse 49
1) ध्व॒र॒ति॒ शो॒चिष्के॑श-श्शो॒चिष्के॑शो ध्वरति ध्वरति शो॒चिष्के॑शः ।2) शो॒चिष्के॑श॒ स्त-न्तग्ं शो॒चिष्के॑श-श्शो॒चिष्के॑श॒ स्तम् ।2) शो॒चिष्के॑श॒ इति॑ शो॒चिः - के॒शः॒ ।3) त मी॑मह ईमहे॒ त-न्त मी॑महे ।4) ई॒म॒ह॒ इतीती॑मह ईमह॒ इति॑ ।5) इत्या॑ हा॒हे तीत्या॑ह ।6) आ॒ह॒ प॒वित्र॑-म्प॒वित्र॑ माहाह प॒वित्र᳚म् ।7) प॒वित्र॑ मे॒वैव प॒वित्र॑-म्प॒वित्र॑ मे॒व ।8) ए॒वैत दे॒त दे॒वैवैतत् ।9) ए॒त-द्यज॑मानं॒-यँज॑मान मे॒त दे॒त-द्यज॑मानम् ।10) यज॑मान मे॒वैव यज॑मानं॒-यँज॑मान मे॒व ।11) ए॒वैतयै॒तयै॒वै वैतया᳚ ।12) ए॒तया॑ पवयति पवय त्ये॒त यै॒तया॑ पवयति ।13) प॒व॒य॒ति॒ समि॑द्ध॒-स्समि॑द्धः पवयति पवयति॒ समि॑द्धः ।14) समि॑द्धो अग्ने ऽग्ने॒ समि॑द्ध॒-स्समि॑द्धो अग्ने ।14) समि॑द्ध॒ इति॒ सं - इ॒द्धः॒ ।15) अ॒ग्न॒ आ॒हु॒ता॒ हु॒ता॒ग्ने॒ ऽग्न॒ आ॒हु॒त॒ ।16) आ॒हु॒ते तीत्या॑हुता हु॒ते ति॑ ।16) आ॒हु॒तेत्या᳚ - हु॒त॒ ।17) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।18) आ॒ह॒ प॒रि॒धि-म्प॑रि॒धि मा॑हाह परि॒धिम् ।19) प॒रि॒धि मे॒वैव प॑रि॒धि-म्प॑रि॒धि मे॒व ।19) प॒रि॒धिमिति॑ परि - धिम् ।20) ए॒वैत मे॒त मे॒वैवैतम् ।21) ए॒त-म्परि॒ पर्ये॒त मे॒त-म्परि॑ ।22) परि॑ दधाति दधाति॒ परि॒ परि॑ दधाति ।23) द॒धा॒ त्यस्क॑न्दा॒या स्क॑न्दाय दधाति दधा॒ त्यस्क॑न्दाय ।24) अस्क॑न्दाय॒ य-द्यदस्क॑न्दा॒या स्क॑न्दाय॒ यत् ।25) यदतो ऽतो॒ य-द्यदतः॑ ।26) अत॑ ऊ॒र्ध्व मू॒र्ध्व मतो ऽत॑ ऊ॒र्ध्वम् ।27) ऊ॒र्ध्व म॑भ्याद॒द्ध्या द॑भ्याद॒द्ध्या दू॒र्ध्व मू॒र्ध्व म॑भ्याद॒द्ध्यात् ।28) अ॒भ्या॒द॒द्ध्या-द्यथा॒ यथा᳚ ऽभ्याद॒द्ध्या द॑भ्याद॒द्ध्या-द्यथा᳚ ।28) अ॒भ्या॒द॒द्ध्यादित्य॑भि - आ॒द॒द्ध्यात् ।29) यथा॑ बहिःपरि॒धि ब॑हिःपरि॒धि यथा॒ यथा॑ बहिःपरि॒धि ।30) ब॒हिः॒प॒रि॒धि स्कन्द॑ति॒ स्कन्द॑ति बहिःपरि॒धि ब॑हिःपरि॒धि स्कन्द॑ति ।30) ब॒हिः॒प॒रि॒धीति॑ बहिः - प॒रि॒धि ।31) स्कन्द॑ति ता॒दृ-क्ता॒दृ-ख्स्कन्द॑ति॒ स्कन्द॑ति ता॒दृक् ।32) ता॒दृ गे॒वैव ता॒दृ-क्ता॒दृ गे॒व ।33) ए॒व त-त्तदे॒वैव तत् ।34) त-त्त्रय॒ स्त्रय॒ स्त-त्त-त्त्रयः॑ ।35) त्रयो॒ वै वै त्रय॒ स्त्रयो॒ वै ।36) वा अ॒ग्नयो॒ ऽग्नयो॒ वै वा अ॒ग्नयः॑ ।37) अ॒ग्नयो॑ हव्य॒वाह॑नो हव्य॒वाह॑नो॒ ऽग्नयो॒ ऽग्नयो॑ हव्य॒वाह॑नः ।38) ह॒व्य॒वाह॑नो दे॒वाना᳚-न्दे॒वानाग्ं॑ हव्य॒वाह॑नो हव्य॒वाह॑नो दे॒वाना᳚म् ।38) ह॒व्य॒वाह॑न॒ इति॑ हव्य - वाह॑नः ।39) दे॒वाना᳚-ङ्कव्य॒वाह॑नः कव्य॒वाह॑नो दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना᳚-ङ्कव्य॒वाह॑नः ।40) क॒व्य॒वाह॑नः पितृ॒णा-म्पि॑तृ॒णा-ङ्क॑व्य॒वाह॑नः कव्य॒वाह॑नः पितृ॒णाम् ।40) क॒व्य॒वाह॑न॒ इति॑ कव्य - वाह॑नः ।41) पि॒तृ॒णाग्ं स॒हर॑क्षा-स्स॒हर॑क्षाः पितृ॒णा-म्पि॑तृ॒णाग्ं स॒हर॑क्षाः ।42) स॒हर॑क्षा॒ असु॑राणा॒ मसु॑राणाग्ं स॒हर॑क्षा-स्स॒हर॑क्षा॒ असु॑राणाम् ।42) स॒हर॑क्षा॒ इति॑ स॒ह - र॒क्षाः॒ ।43) असु॑राणा॒-न्ते ते ऽसु॑राणा॒ मसु॑राणा॒-न्ते ।44) त ए॒तर्-ह्ये॒तर्हि॒ ते त ए॒तर्हि॑ ।45) ए॒तर्-ह्यैतर्-ह्ये॒तर्-ह्या ।46) आ शग्ं॑सन्ते शग्ंसन्त॒ आ शग्ं॑सन्ते ।47) श॒ग्ं॒स॒न्ते॒ मा-म्माग्ं शग्ं॑सन्ते शग्ंसन्ते॒ माम् ।48) मां-वँ॑रिष्यते वरिष्यते॒ मा-म्मां-वँ॑रिष्यते ।49) व॒रि॒ष्य॒ते॒ मा-म्मां-वँ॑रिष्यते वरिष्यते॒ माम् ।50) मा मितीति॒ मा-म्मा मिति॑ ।॥ 49 ॥ (50/59)
1) dhva̠ra̠ti̠ śō̠chiṣkē̍śa-śśō̠chiṣkē̍śō dhvarati dhvarati śō̠chiṣkē̍śaḥ ।2) śō̠chiṣkē̍śa̠ sta-ntagṃ śō̠chiṣkē̍śa-śśō̠chiṣkē̍śa̠ stam ।2) śō̠chiṣkē̍śa̠ iti̍ śō̠chiḥ - kē̠śa̠ḥ ।3) ta mī̍maha īmahē̠ ta-nta mī̍mahē ।4) ī̠ma̠ha̠ itītī̍maha īmaha̠ iti̍ ।5) ityā̍ hā̠hē tītyā̍ha ।6) ā̠ha̠ pa̠vitra̍-mpa̠vitra̍ māhāha pa̠vitra̎m ।7) pa̠vitra̍ mē̠vaiva pa̠vitra̍-mpa̠vitra̍ mē̠va ।8) ē̠vaita dē̠ta dē̠vaivaitat ।9) ē̠ta-dyaja̍māna̠ṃ yaja̍māna mē̠ta dē̠ta-dyaja̍mānam ।10) yaja̍māna mē̠vaiva yaja̍māna̠ṃ yaja̍māna mē̠va ।11) ē̠vaitayai̠tayai̠vai vaitayā̎ ।12) ē̠tayā̍ pavayati pavaya tyē̠ta yai̠tayā̍ pavayati ।13) pa̠va̠ya̠ti̠ sami̍ddha̠-ssami̍ddhaḥ pavayati pavayati̠ sami̍ddhaḥ ।14) sami̍ddhō agnē 'gnē̠ sami̍ddha̠-ssami̍ddhō agnē ।14) sami̍ddha̠ iti̠ saṃ - i̠ddha̠ḥ ।15) a̠gna̠ ā̠hu̠tā̠ hu̠tā̠gnē̠ 'gna̠ ā̠hu̠ta̠ ।16) ā̠hu̠tē tītyā̍hutā hu̠tē ti̍ ।16) ā̠hu̠tētyā̎ - hu̠ta̠ ।17) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।18) ā̠ha̠ pa̠ri̠dhi-mpa̍ri̠dhi mā̍hāha pari̠dhim ।19) pa̠ri̠dhi mē̠vaiva pa̍ri̠dhi-mpa̍ri̠dhi mē̠va ।19) pa̠ri̠dhimiti̍ pari - dhim ।20) ē̠vaita mē̠ta mē̠vaivaitam ।21) ē̠ta-mpari̠ paryē̠ta mē̠ta-mpari̍ ।22) pari̍ dadhāti dadhāti̠ pari̠ pari̍ dadhāti ।23) da̠dhā̠ tyaska̍ndā̠yā ska̍ndāya dadhāti dadhā̠ tyaska̍ndāya ।24) aska̍ndāya̠ ya-dyadaska̍ndā̠yā ska̍ndāya̠ yat ।25) yadatō 'tō̠ ya-dyadata̍ḥ ।26) ata̍ ū̠rdhva mū̠rdhva matō 'ta̍ ū̠rdhvam ।27) ū̠rdhva ma̍bhyāda̠ddhyā da̍bhyāda̠ddhyā dū̠rdhva mū̠rdhva ma̍bhyāda̠ddhyāt ।28) a̠bhyā̠da̠ddhyā-dyathā̠ yathā̎ 'bhyāda̠ddhyā da̍bhyāda̠ddhyā-dyathā̎ ।28) a̠bhyā̠da̠ddhyāditya̍bhi - ā̠da̠ddhyāt ।29) yathā̍ bahiḥpari̠dhi ba̍hiḥpari̠dhi yathā̠ yathā̍ bahiḥpari̠dhi ।30) ba̠hi̠ḥpa̠ri̠dhi skanda̍ti̠ skanda̍ti bahiḥpari̠dhi ba̍hiḥpari̠dhi skanda̍ti ।30) ba̠hi̠ḥpa̠ri̠dhīti̍ bahiḥ - pa̠ri̠dhi ।31) skanda̍ti tā̠dṛ-ktā̠dṛ-khskanda̍ti̠ skanda̍ti tā̠dṛk ।32) tā̠dṛ gē̠vaiva tā̠dṛ-ktā̠dṛ gē̠va ।33) ē̠va ta-ttadē̠vaiva tat ।34) ta-ttraya̠ straya̠ sta-tta-ttraya̍ḥ ।35) trayō̠ vai vai traya̠ strayō̠ vai ।36) vā a̠gnayō̠ 'gnayō̠ vai vā a̠gnaya̍ḥ ।37) a̠gnayō̍ havya̠vāha̍nō havya̠vāha̍nō̠ 'gnayō̠ 'gnayō̍ havya̠vāha̍naḥ ।38) ha̠vya̠vāha̍nō dē̠vānā̎-ndē̠vānāgṃ̍ havya̠vāha̍nō havya̠vāha̍nō dē̠vānā̎m ।38) ha̠vya̠vāha̍na̠ iti̍ havya - vāha̍naḥ ।39) dē̠vānā̎-ṅkavya̠vāha̍naḥ kavya̠vāha̍nō dē̠vānā̎-ndē̠vānā̎-ṅkavya̠vāha̍naḥ ।40) ka̠vya̠vāha̍naḥ pitṛ̠ṇā-mpi̍tṛ̠ṇā-ṅka̍vya̠vāha̍naḥ kavya̠vāha̍naḥ pitṛ̠ṇām ।40) ka̠vya̠vāha̍na̠ iti̍ kavya - vāha̍naḥ ।41) pi̠tṛ̠ṇāgṃ sa̠hara̍kṣā-ssa̠hara̍kṣāḥ pitṛ̠ṇā-mpi̍tṛ̠ṇāgṃ sa̠hara̍kṣāḥ ।42) sa̠hara̍kṣā̠ asu̍rāṇā̠ masu̍rāṇāgṃ sa̠hara̍kṣā-ssa̠hara̍kṣā̠ asu̍rāṇām ।42) sa̠hara̍kṣā̠ iti̍ sa̠ha - ra̠kṣā̠ḥ ।43) asu̍rāṇā̠-ntē tē 'su̍rāṇā̠ masu̍rāṇā̠-ntē ।44) ta ē̠tar-hyē̠tarhi̠ tē ta ē̠tarhi̍ ।45) ē̠tar-hyaitar-hyē̠tar-hyā ।46) ā śagṃ̍santē śagṃsanta̠ ā śagṃ̍santē ।47) śa̠gṃ̠sa̠ntē̠ mā-mmāgṃ śagṃ̍santē śagṃsantē̠ mām ।48) māṃ va̍riṣyatē variṣyatē̠ mā-mmāṃ va̍riṣyatē ।49) va̠ri̠ṣya̠tē̠ mā-mmāṃ va̍riṣyatē variṣyatē̠ mām ।50) mā mitīti̠ mā-mmā miti̍ ।॥ 49 ॥ (50/59)
meaning
Jata recitation: this verse is the bridge between the ritual knowledge of the earlier portions and the contemplative wisdom that follows; it unifies action and understanding.
verse 50
1) इति॑ वृणी॒द्ध्वं-वृँ॑णी॒द्ध्व मितीति॑ वृणी॒द्ध्वम् ।2) वृ॒णी॒द्ध्वग्ं ह॑व्य॒वाह॑नग्ं हव्य॒वाह॑नं-वृँणी॒द्ध्वं-वृँ॑णी॒द्ध्वग्ं ह॑व्य॒वाह॑नम् ।3) ह॒व्य॒वाह॑न॒ मितीति॑ हव्य॒वाह॑नग्ं हव्य॒वाह॑न॒ मिति॑ ।3) ह॒व्य॒वाह॑न॒मिति॑ हव्य - वाह॑नम् ।4) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।5) आ॒ह॒ यो य आ॑हाह॒ यः ।6) य ए॒वैव यो य ए॒व ।7) ए॒व दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मे॒वैव दे॒वाना᳚म् ।8) दे॒वाना॒-न्त-न्त-न्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒-न्तम् ।9) तं-वृँ॑णीते वृणीते॒ त-न्तं-वृँ॑णीते ।10) वृ॒णी॒त॒ आ॒र्॒षे॒य मा॑र.षे॒यं-वृँ॑णीते वृणीत आर्षे॒यम् ।11) आ॒र्॒षे॒यं-वृँ॑णीते वृणीत आर्षे॒य मा॑र्षे॒यं-वृँ॑णीते ।12) वृ॒णी॒ते॒ बन्धो॒-र्बन्धो᳚-र्वृणीते वृणीते॒ बन्धोः᳚ ।13) बन्धो॑ रे॒वैव बन्धो॒-र्बन्धो॑ रे॒व ।14) ए॒व न नैवैव न ।15) नैत्ये॑ति॒ न नैति॑ ।16) ए॒त्यथो॒ अथो॑ एत्ये॒त्यथो᳚ ।17) अथो॒ सन्त॑त्यै॒ सन्त॑त्या॒ अथो॒ अथो॒ सन्त॑त्यै ।17) अथो॒ इत्यथो᳚ ।18) सन्त॑त्यै प॒रस्ता᳚-त्प॒रस्ता॒-थ्सन्त॑त्यै॒ सन्त॑त्यै प॒रस्ता᳚त् ।18) सन्त॑त्या॒ इति॒ सं - त॒त्यै॒ ।19) प॒रस्ता॑ द॒र्वाचो॒ ऽर्वाचः॑ प॒रस्ता᳚-त्प॒रस्ता॑ द॒र्वाचः॑ ।20) अ॒र्वाचो॑ वृणीते वृणीते॒ ऽर्वाचो॒ ऽर्वाचो॑ वृणीते ।21) वृ॒णी॒ते॒ तस्मा॒-त्तस्मा᳚-द्वृणीते वृणीते॒ तस्मा᳚त् ।22) तस्मा᳚-त्प॒रस्ता᳚-त्प॒रस्ता॒-त्तस्मा॒-त्तस्मा᳚-त्प॒रस्ता᳚त् ।23) प॒रस्ता॑ द॒र्वाञ्चो॒ ऽर्वाञ्चः॑ प॒रस्ता᳚-त्प॒रस्ता॑ द॒र्वाञ्चः॑ ।24) अ॒र्वाञ्चो॑ मनु॒ष्या᳚-न्मनु॒ष्या॑ न॒र्वाञ्चो॒ ऽर्वाञ्चो॑ मनु॒ष्यान्॑ ।25) म॒नु॒ष्या᳚-न्पि॒तरः॑ पि॒तरो॑ मनु॒ष्या᳚-न्मनु॒ष्या᳚-न्पि॒तरः॑ ।26) पि॒तरो ऽन्वनु॑ पि॒तरः॑ पि॒तरो ऽनु॑ ।27) अनु॒ प्र प्राण्वनु॒ प्र ।28) प्र पि॑पते पिपते॒ प्र प्र पि॑पते ।29) पि॒प॒त इति॑ पिपते ।॥ 50 ॥ (29/32)॥ अ. 8 ॥
1) iti̍ vṛṇī̠ddhvaṃ vṛ̍ṇī̠ddhva mitīti̍ vṛṇī̠ddhvam ।2) vṛ̠ṇī̠ddhvagṃ ha̍vya̠vāha̍nagṃ havya̠vāha̍naṃ vṛṇī̠ddhvaṃ vṛ̍ṇī̠ddhvagṃ ha̍vya̠vāha̍nam ।3) ha̠vya̠vāha̍na̠ mitīti̍ havya̠vāha̍nagṃ havya̠vāha̍na̠ miti̍ ।3) ha̠vya̠vāha̍na̠miti̍ havya - vāha̍nam ।4) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।5) ā̠ha̠ yō ya ā̍hāha̠ yaḥ ।6) ya ē̠vaiva yō ya ē̠va ।7) ē̠va dē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ mē̠vaiva dē̠vānā̎m ।8) dē̠vānā̠-nta-nta-ndē̠vānā̎-ndē̠vānā̠-ntam ।9) taṃ vṛ̍ṇītē vṛṇītē̠ ta-ntaṃ vṛ̍ṇītē ।10) vṛ̠ṇī̠ta̠ ā̠r̠ṣē̠ya mā̍ra.ṣē̠yaṃ vṛ̍ṇītē vṛṇīta ārṣē̠yam ।11) ā̠r̠ṣē̠yaṃ vṛ̍ṇītē vṛṇīta ārṣē̠ya mā̍rṣē̠yaṃ vṛ̍ṇītē ।12) vṛ̠ṇī̠tē̠ bandhō̠-rbandhō̎-rvṛṇītē vṛṇītē̠ bandhō̎ḥ ।13) bandhō̍ rē̠vaiva bandhō̠-rbandhō̍ rē̠va ।14) ē̠va na naivaiva na ।15) naityē̍ti̠ na naiti̍ ।16) ē̠tyathō̠ athō̍ ētyē̠tyathō̎ ।17) athō̠ santa̍tyai̠ santa̍tyā̠ athō̠ athō̠ santa̍tyai ।17) athō̠ ityathō̎ ।18) santa̍tyai pa̠rastā̎-tpa̠rastā̠-thsanta̍tyai̠ santa̍tyai pa̠rastā̎t ।18) santa̍tyā̠ iti̠ saṃ - ta̠tyai̠ ।19) pa̠rastā̍ da̠rvāchō̠ 'rvācha̍ḥ pa̠rastā̎-tpa̠rastā̍ da̠rvācha̍ḥ ।20) a̠rvāchō̍ vṛṇītē vṛṇītē̠ 'rvāchō̠ 'rvāchō̍ vṛṇītē ।21) vṛ̠ṇī̠tē̠ tasmā̠-ttasmā̎-dvṛṇītē vṛṇītē̠ tasmā̎t ।22) tasmā̎-tpa̠rastā̎-tpa̠rastā̠-ttasmā̠-ttasmā̎-tpa̠rastā̎t ।23) pa̠rastā̍ da̠rvāñchō̠ 'rvāñcha̍ḥ pa̠rastā̎-tpa̠rastā̍ da̠rvāñcha̍ḥ ।24) a̠rvāñchō̍ manu̠ṣyā̎-nmanu̠ṣyā̍ na̠rvāñchō̠ 'rvāñchō̍ manu̠ṣyān̍ ।25) ma̠nu̠ṣyā̎-npi̠tara̍ḥ pi̠tarō̍ manu̠ṣyā̎-nmanu̠ṣyā̎-npi̠tara̍ḥ ।26) pi̠tarō 'nvanu̍ pi̠tara̍ḥ pi̠tarō 'nu̍ ।27) anu̠ pra prāṇvanu̠ pra ।28) pra pi̍patē pipatē̠ pra pra pi̍patē ।29) pi̠pa̠ta iti̍ pipatē ।॥ 50 ॥ (29/32)॥ a. 8 ॥
meaning
Jata recitation: the cosmic sacrifice in which Vishvarupa's body was distributed among the gods is re-enacted through this recitation, healing the original division.
verse 51
1) अग्ने॑ म॒हा-न्म॒हाग्ं अग्ने ऽग्ने॑ म॒हान् ।2) म॒हाग्ं अ॑स्यसि म॒हा-न्म॒हाग्ं अ॑सि ।3) अ॒सीती त्य॑स्य॒सीति॑ ।4) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।5) आ॒ह॒ म॒हा-न्म॒हा ना॑हाह म॒हान् ।6) म॒हान्. हि हि म॒हा-न्म॒हान्. हि ।7) ह्ये॑ष ए॒ष हि ह्ये॑षः ।8) ए॒ष य-द्यदे॒ष ए॒ष यत् ।9) यद॒ग्नि र॒ग्नि-र्य-द्यद॒ग्निः ।10) अ॒ग्नि-र्ब्रा᳚ह्मण ब्राह्मणा॒ग्नि र॒ग्नि-र्ब्रा᳚ह्मण ।11) ब्रा॒ह्म॒णे तीति॑ ब्राह्मण ब्राह्म॒णे ति॑ ।12) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।13) आ॒ह॒ ब्रा॒ह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒ण आ॑हाह ब्राह्म॒णः ।14) ब्रा॒ह्म॒णो हि हि ब्रा᳚ह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒णो हि ।15) ह्ये॑ष ए॒ष हि ह्ये॑षः ।16) ए॒ष भा॑रत भारतै॒ष ए॒ष भा॑रत ।17) भा॒र॒ते तीति॑ भारत भार॒ते ति॑ ।18) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।19) आ॒है॒ष ए॒ष आ॑हाहै॒षः ।20) ए॒ष हि ह्ये॑ष ए॒ष हि ।21) हि दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्यो॒ हि हि दे॒वेभ्यः॑ ।22) दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यग्ं ह॒व्य-न्दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यम् ।23) ह॒व्य-म्भर॑ति॒ भर॑ति ह॒व्यग्ं ह॒व्य-म्भर॑ति ।24) भर॑ति दे॒वेद्धो॑ दे॒वेद्धो॒ भर॑ति॒ भर॑ति दे॒वेद्धः॑ ।25) दे॒वेद्ध॒ इतीति॑ दे॒वेद्धो॑ दे॒वेद्ध॒ इति॑ ।25) दे॒वेद्ध॒ इति॑ दे॒व - इ॒द्धः॒ ।26) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।27) आ॒ह॒ दे॒वा दे॒वा आ॑हाह दे॒वाः ।28) दे॒वा हि हि दे॒वा दे॒वा हि ।29) ह्ये॑त मे॒तग्ं हि ह्ये॑तम् ।30) ए॒त मैन्ध॒ तैन्ध॑तै॒त मे॒त मैन्ध॑त ।31) ऐन्ध॑त॒ मन्वि॑द्धो॒ मन्वि॑द्ध॒ ऐन्ध॒ तैन्ध॑त॒ मन्वि॑द्धः ।32) मन्वि॑द्ध॒ इतीति॒ मन्वि॑द्धो॒ मन्वि॑द्ध॒ इति॑ ।32) मन्वि॑द्ध॒ इति॒ मनु॑ - इ॒द्धः॒ ।33) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।34) आ॒ह॒ मनु॒-र्मनु॑ राहाह॒ मनुः॑ ।35) मनु॒र्॒ हि हि मनु॒-र्मनु॒र्॒ हि ।36) ह्ये॑त मे॒तग्ं हि ह्ये॑तम् ।37) ए॒त मुत्त॑र॒ उत्त॑र ए॒त मे॒त मुत्त॑रः ।38) उत्त॑रो दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्य॒ उत्त॑र॒ उत्त॑रो दे॒वेभ्यः॑ ।38) उत्त॑र॒ इत्युत् - त॒रः॒ ।39) दे॒वेभ्य॒ ऐन्धैन्ध॑ दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्य॒ ऐन्ध॑ ।40) ऐन्ध र्षि॑ष्टुत॒ ऋषि॑ष्टुत॒ ऐन्धैन्ध र्षि॑ष्टुतः ।41) ऋषि॑ष्टुत॒ इती त्यृषि॑ष्टुत॒ ऋषि॑ष्टुत॒ इति॑ ।41) ऋषि॑ष्टुत॒ इत्यृषि॑ - स्तु॒तः॒ ।42) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।43) आ॒ह र्ष॑य॒ ऋष॑य आहा॒ह र्ष॑यः ।44) ऋष॑यो॒ हि ह्यृष॑य॒ ऋष॑यो॒ हि ।45) ह्ये॑त मे॒तग्ं हि ह्ये॑तम् ।46) ए॒त मस्तु॑व॒-न्नस्तु॑व-न्ने॒त मे॒त मस्तु॑वन्न् ।47) अस्तु॑व॒न् विप्रा॑नुमदितो॒ विप्रा॑नुमदि॒तो ऽस्तु॑व॒-न्नस्तु॑व॒न् विप्रा॑नुमदितः ।48) विप्रा॑नुमदित॒ इतीति॒ विप्रा॑नुमदितो॒ विप्रा॑नुमदित॒ इति॑ ।48) विप्रा॑नुमदित॒ इति॒ विप्र॑ - अ॒नु॒म॒दि॒तः॒ ।49) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।50) आ॒ह॒ विप्रा॒ विप्रा॑ आहाह॒ विप्राः᳚ ।॥ 51 ॥ (50/55)
1) agnē̍ ma̠hā-nma̠hāgṃ agnē 'gnē̍ ma̠hān ।2) ma̠hāgṃ a̍syasi ma̠hā-nma̠hāgṃ a̍si ।3) a̠sītī tya̍sya̠sīti̍ ।4) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।5) ā̠ha̠ ma̠hā-nma̠hā nā̍hāha ma̠hān ।6) ma̠hān. hi hi ma̠hā-nma̠hān. hi ।7) hyē̍ṣa ē̠ṣa hi hyē̍ṣaḥ ।8) ē̠ṣa ya-dyadē̠ṣa ē̠ṣa yat ।9) yada̠gni ra̠gni-rya-dyada̠gniḥ ।10) a̠gni-rbrā̎hmaṇa brāhmaṇā̠gni ra̠gni-rbrā̎hmaṇa ।11) brā̠hma̠ṇē tīti̍ brāhmaṇa brāhma̠ṇē ti̍ ।12) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।13) ā̠ha̠ brā̠hma̠ṇō brā̎hma̠ṇa ā̍hāha brāhma̠ṇaḥ ।14) brā̠hma̠ṇō hi hi brā̎hma̠ṇō brā̎hma̠ṇō hi ।15) hyē̍ṣa ē̠ṣa hi hyē̍ṣaḥ ।16) ē̠ṣa bhā̍rata bhāratai̠ṣa ē̠ṣa bhā̍rata ।17) bhā̠ra̠tē tīti̍ bhārata bhāra̠tē ti̍ ।18) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।19) ā̠hai̠ṣa ē̠ṣa ā̍hāhai̠ṣaḥ ।20) ē̠ṣa hi hyē̍ṣa ē̠ṣa hi ।21) hi dē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhyō̠ hi hi dē̠vēbhya̍ḥ ।22) dē̠vēbhyō̍ ha̠vyagṃ ha̠vya-ndē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhyō̍ ha̠vyam ।23) ha̠vya-mbhara̍ti̠ bhara̍ti ha̠vyagṃ ha̠vya-mbhara̍ti ।24) bhara̍ti dē̠vēddhō̍ dē̠vēddhō̠ bhara̍ti̠ bhara̍ti dē̠vēddha̍ḥ ।25) dē̠vēddha̠ itīti̍ dē̠vēddhō̍ dē̠vēddha̠ iti̍ ।25) dē̠vēddha̠ iti̍ dē̠va - i̠ddha̠ḥ ।26) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।27) ā̠ha̠ dē̠vā dē̠vā ā̍hāha dē̠vāḥ ।28) dē̠vā hi hi dē̠vā dē̠vā hi ।29) hyē̍ta mē̠tagṃ hi hyē̍tam ।30) ē̠ta maindha̠ taindha̍tai̠ta mē̠ta maindha̍ta ।31) aindha̍ta̠ manvi̍ddhō̠ manvi̍ddha̠ aindha̠ taindha̍ta̠ manvi̍ddhaḥ ।32) manvi̍ddha̠ itīti̠ manvi̍ddhō̠ manvi̍ddha̠ iti̍ ।32) manvi̍ddha̠ iti̠ manu̍ - i̠ddha̠ḥ ।33) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।34) ā̠ha̠ manu̠-rmanu̍ rāhāha̠ manu̍ḥ ।35) manu̠r̠ hi hi manu̠-rmanu̠r̠ hi ।36) hyē̍ta mē̠tagṃ hi hyē̍tam ।37) ē̠ta mutta̍ra̠ utta̍ra ē̠ta mē̠ta mutta̍raḥ ।38) utta̍rō dē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhya̠ utta̍ra̠ utta̍rō dē̠vēbhya̍ḥ ।38) utta̍ra̠ ityut - ta̠ra̠ḥ ।39) dē̠vēbhya̠ aindhaindha̍ dē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhya̠ aindha̍ ।40) aindha rṣi̍ṣṭuta̠ ṛṣi̍ṣṭuta̠ aindhaindha rṣi̍ṣṭutaḥ ।41) ṛṣi̍ṣṭuta̠ itī tyṛṣi̍ṣṭuta̠ ṛṣi̍ṣṭuta̠ iti̍ ।41) ṛṣi̍ṣṭuta̠ ityṛṣi̍ - stu̠ta̠ḥ ।42) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।43) ā̠ha rṣa̍ya̠ ṛṣa̍ya āhā̠ha rṣa̍yaḥ ।44) ṛṣa̍yō̠ hi hyṛṣa̍ya̠ ṛṣa̍yō̠ hi ।45) hyē̍ta mē̠tagṃ hi hyē̍tam ।46) ē̠ta mastu̍va̠-nnastu̍va-nnē̠ta mē̠ta mastu̍vann ।47) astu̍va̠n viprā̍numaditō̠ viprā̍numadi̠tō 'stu̍va̠-nnastu̍va̠n viprā̍numaditaḥ ।48) viprā̍numadita̠ itīti̠ viprā̍numaditō̠ viprā̍numadita̠ iti̍ ।48) viprā̍numadita̠ iti̠ vipra̍ - a̠nu̠ma̠di̠ta̠ḥ ।49) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।50) ā̠ha̠ viprā̠ viprā̍ āhāha̠ viprā̎ḥ ।॥ 51 ॥ (50/55)
meaning
Jata recitation: the primordial sound from which Vishvarupa's form arose is encoded in this mantra; by reciting it, the practitioner touches the source of all creation.
verse 52
1) विप्रा॒ हि हि विप्रा॒ विप्रा॒ हि ।2) ह्ये॑त ए॒ते हि ह्ये॑ते ।3) ए॒ते य-द्यदे॒त ए॒ते यत् ।4) यच् छु॑श्रु॒वाग्ंसः॑ शुश्रु॒वाग्ंसो॒ य-द्यच् छु॑श्रु॒वाग्ंसः॑ ।5) शु॒श्रु॒वाग्ंसः॑ कविश॒स्तः क॑विश॒स्त-श्शु॑श्रु॒वाग्ंसः॑ शुश्रु॒वाग्ंसः॑ कविश॒स्तः ।6) क॒वि॒श॒स्त इतीति॑ कविश॒स्तः क॑विश॒स्त इति॑ ।6) क॒वि॒श॒स्त इति॑ कवि - श॒स्तः ।7) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।8) आ॒ह॒ क॒वयः॑ क॒वय॑ आहाह क॒वयः॑ ।9) क॒वयो॒ हि हि क॒वयः॑ क॒वयो॒ हि ।10) ह्ये॑त ए॒ते हि ह्ये॑ते ।11) ए॒ते य-द्यदे॒त ए॒ते यत् ।12) यच् छु॑श्रु॒वाग्ंसः॑ शुश्रु॒वाग्ंसो॒ य-द्यच् छु॑श्रु॒वाग्ंसः॑ ।13) शु॒श्रु॒वाग्ंसो॒ ब्रह्म॑सग्ंशितो॒ ब्रह्म॑सग्ंशित-श्शुश्रु॒वाग्ंसः॑ शुश्रु॒वाग्ंसो॒ ब्रह्म॑सग्ंशितः ।14) ब्रह्म॑सग्ंशित॒ इतीति॒ ब्रह्म॑सग्ंशितो॒ ब्रह्म॑सग्ंशित॒ इति॑ ।14) ब्रह्म॑सग्ंशित॒ इति॒ ब्रह्म॑ - स॒ग्ं॒शि॒तः॒ ।15) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।16) आ॒ह॒ ब्रह्म॑सग्ंशितो॒ ब्रह्म॑सग्ंशित आहाह॒ ब्रह्म॑सग्ंशितः ।17) ब्रह्म॑सग्ंशितो॒ हि हि ब्रह्म॑सग्ंशितो॒ ब्रह्म॑सग्ंशितो॒ हि ।17) ब्रह्म॑सग्ंशित॒ इति॒ ब्रह्म॑ - स॒ग्ं॒शि॒तः॒ ।18) ह्ये॑ष ए॒ष हि ह्ये॑षः ।19) ए॒ष घृ॒ताह॑वनो घृ॒ताह॑वन ए॒ष ए॒ष घृ॒ताह॑वनः ।20) घृ॒ताह॑वन॒ इतीति॑ घृ॒ताह॑वनो घृ॒ताह॑वन॒ इति॑ ।20) घृ॒ताह॑वन॒ इति॑ घृ॒त - आ॒ह॒व॒नः॒ ।21) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।22) आ॒ह॒ घृ॑ताहु॒ति-र्घृ॑ताहु॒ति रा॑हाह घृताहु॒तिः ।23) घृ॒ता॒हु॒तिर्-हि हि घृ॑ताहु॒ति-र्घृ॑ताहु॒तिर्-हि ।23) घृ॒ता॒हु॒तिरिति॑ घृत - आ॒हु॒तिः ।24) ह्य॑स्यास्य॒ हि ह्य॑स्य ।25) अ॒स्य॒ प्रि॒यत॑मा प्रि॒यत॑मा ऽस्यास्य प्रि॒यत॑मा ।26) प्रि॒यत॑मा प्र॒णीः प्र॒णीः प्रि॒यत॑मा प्रि॒यत॑मा प्र॒णीः ।26) प्रि॒यत॒मेति॑ प्रि॒य - त॒मा॒ ।27) प्र॒णी-र्य॒ज्ञानां᳚-यँ॒ज्ञाना᳚-म्प्र॒णीः प्र॒णी-र्य॒ज्ञाना᳚म् ।27) प्र॒णीरिति॑ प्र - नीः ।28) य॒ज्ञाना॒ मितीति॑ य॒ज्ञानां᳚-यँ॒ज्ञाना॒ मिति॑ ।29) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।30) आ॒ह॒ प्र॒णीः प्र॒णी रा॑हाह प्र॒णीः ।31) प्र॒णीर्-हि हि प्र॒णीः प्र॒णीर्-हि ।31) प्र॒णीरिति॑ प्र - नीः ।32) ह्ये॑ष ए॒ष हि ह्ये॑षः ।33) ए॒ष य॒ज्ञानां᳚-यँ॒ज्ञाना॑ मे॒ष ए॒ष य॒ज्ञाना᳚म् ।34) य॒ज्ञानाग्ं॑ र॒थी र॒थी-र्य॒ज्ञानां᳚-यँ॒ज्ञानाग्ं॑ र॒थीः ।35) र॒थी र॑द्ध्व॒राणा॑ मद्ध्व॒राणाग्ं॑ र॒थी र॒थी र॑द्ध्व॒राणा᳚म् ।36) अ॒द्ध्व॒राणा॒ मिती त्य॑द्ध्व॒राणा॑ मद्ध्व॒राणा॒ मिति॑ ।37) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।38) आ॒है॒ष ए॒ष आ॑हाहै॒षः ।39) ए॒ष हि ह्ये॑ष ए॒ष हि ।40) हि दे॑वर॒थो दे॑वर॒थो हि हि दे॑वर॒थः ।41) दे॒व॒र॒थो॑ ऽतूर्तो॒ ऽतूर्तो॑ देवर॒थो दे॑वर॒थो॑ ऽतूर्तः॑ ।41) दे॒व॒र॒थ इति॑ देव - र॒थः ।42) अ॒तूर्तो॒ होता॒ होता॒ ऽतूर्तो॒ ऽतूर्तो॒ होता᳚ ।43) होतेतीति॒ होता॒ होतेति॑ ।44) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।45) आ॒ह॒ न नाहा॑ह॒ न ।46) न हि हि न न हि ।47) ह्ये॑त मे॒तग्ं हि ह्ये॑तम् ।48) ए॒त-ङ्कः क ए॒त मे॒त-ङ्कः ।49) कश्च॒न च॒न कः कश्च॒न ।50) च॒न तर॑ति॒ तर॑ति च॒न च॒न तर॑ति ।॥ 52 ॥ (50/59)
1) viprā̠ hi hi viprā̠ viprā̠ hi ।2) hyē̍ta ē̠tē hi hyē̍tē ।3) ē̠tē ya-dyadē̠ta ē̠tē yat ।4) yach Chu̍śru̠vāgṃsa̍-śśuśru̠vāgṃsō̠ ya-dyach Chu̍śru̠vāgṃsa̍ḥ ।5) śu̠śru̠vāgṃsa̍ḥ kaviśa̠staḥ ka̍viśa̠sta-śśu̍śru̠vāgṃsa̍-śśuśru̠vāgṃsa̍ḥ kaviśa̠staḥ ।6) ka̠vi̠śa̠sta itīti̍ kaviśa̠staḥ ka̍viśa̠sta iti̍ ।6) ka̠vi̠śa̠sta iti̍ kavi - śa̠staḥ ।7) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।8) ā̠ha̠ ka̠vaya̍ḥ ka̠vaya̍ āhāha ka̠vaya̍ḥ ।9) ka̠vayō̠ hi hi ka̠vaya̍ḥ ka̠vayō̠ hi ।10) hyē̍ta ē̠tē hi hyē̍tē ।11) ē̠tē ya-dyadē̠ta ē̠tē yat ।12) yach Chu̍śru̠vāgṃsa̍-śśuśru̠vāgṃsō̠ ya-dyach Chu̍śru̠vāgṃsa̍ḥ ।13) śu̠śru̠vāgṃsō̠ brahma̍sagṃśitō̠ brahma̍sagṃśita-śśuśru̠vāgṃsa̍-śśuśru̠vāgṃsō̠ brahma̍sagṃśitaḥ ।14) brahma̍sagṃśita̠ itīti̠ brahma̍sagṃśitō̠ brahma̍sagṃśita̠ iti̍ ।14) brahma̍sagṃśita̠ iti̠ brahma̍ - sa̠gṃ̠śi̠ta̠ḥ ।15) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।16) ā̠ha̠ brahma̍sagṃśitō̠ brahma̍sagṃśita āhāha̠ brahma̍sagṃśitaḥ ।17) brahma̍sagṃśitō̠ hi hi brahma̍sagṃśitō̠ brahma̍sagṃśitō̠ hi ।17) brahma̍sagṃśita̠ iti̠ brahma̍ - sa̠gṃ̠śi̠ta̠ḥ ।18) hyē̍ṣa ē̠ṣa hi hyē̍ṣaḥ ।19) ē̠ṣa ghṛ̠tāha̍vanō ghṛ̠tāha̍vana ē̠ṣa ē̠ṣa ghṛ̠tāha̍vanaḥ ।20) ghṛ̠tāha̍vana̠ itīti̍ ghṛ̠tāha̍vanō ghṛ̠tāha̍vana̠ iti̍ ।20) ghṛ̠tāha̍vana̠ iti̍ ghṛ̠ta - ā̠ha̠va̠na̠ḥ ।21) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।22) ā̠ha̠ ghṛ̍tāhu̠ti-rghṛ̍tāhu̠ti rā̍hāha ghṛtāhu̠tiḥ ।23) ghṛ̠tā̠hu̠tir-hi hi ghṛ̍tāhu̠ti-rghṛ̍tāhu̠tir-hi ।23) ghṛ̠tā̠hu̠tiriti̍ ghṛta - ā̠hu̠tiḥ ।24) hya̍syāsya̠ hi hya̍sya ।25) a̠sya̠ pri̠yata̍mā pri̠yata̍mā 'syāsya pri̠yata̍mā ।26) pri̠yata̍mā pra̠ṇīḥ pra̠ṇīḥ pri̠yata̍mā pri̠yata̍mā pra̠ṇīḥ ।26) pri̠yata̠mēti̍ pri̠ya - ta̠mā̠ ।27) pra̠ṇī-rya̠jñānā̎ṃ ya̠jñānā̎-mpra̠ṇīḥ pra̠ṇī-rya̠jñānā̎m ।27) pra̠ṇīriti̍ pra - nīḥ ।28) ya̠jñānā̠ mitīti̍ ya̠jñānā̎ṃ ya̠jñānā̠ miti̍ ।29) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।30) ā̠ha̠ pra̠ṇīḥ pra̠ṇī rā̍hāha pra̠ṇīḥ ।31) pra̠ṇīr-hi hi pra̠ṇīḥ pra̠ṇīr-hi ।31) pra̠ṇīriti̍ pra - nīḥ ।32) hyē̍ṣa ē̠ṣa hi hyē̍ṣaḥ ।33) ē̠ṣa ya̠jñānā̎ṃ ya̠jñānā̍ mē̠ṣa ē̠ṣa ya̠jñānā̎m ।34) ya̠jñānāgṃ̍ ra̠thī ra̠thī-rya̠jñānā̎ṃ ya̠jñānāgṃ̍ ra̠thīḥ ।35) ra̠thī ra̍ddhva̠rāṇā̍ maddhva̠rāṇāgṃ̍ ra̠thī ra̠thī ra̍ddhva̠rāṇā̎m ।36) a̠ddhva̠rāṇā̠ mitī tya̍ddhva̠rāṇā̍ maddhva̠rāṇā̠ miti̍ ।37) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।38) ā̠hai̠ṣa ē̠ṣa ā̍hāhai̠ṣaḥ ।39) ē̠ṣa hi hyē̍ṣa ē̠ṣa hi ।40) hi dē̍vara̠thō dē̍vara̠thō hi hi dē̍vara̠thaḥ ।41) dē̠va̠ra̠thō̍ 'tūrtō̠ 'tūrtō̍ dēvara̠thō dē̍vara̠thō̍ 'tūrta̍ḥ ।41) dē̠va̠ra̠tha iti̍ dēva - ra̠thaḥ ।42) a̠tūrtō̠ hōtā̠ hōtā̠ 'tūrtō̠ 'tūrtō̠ hōtā̎ ।43) hōtētīti̠ hōtā̠ hōtēti̍ ।44) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।45) ā̠ha̠ na nāhā̍ha̠ na ।46) na hi hi na na hi ।47) hyē̍ta mē̠tagṃ hi hyē̍tam ।48) ē̠ta-ṅkaḥ ka ē̠ta mē̠ta-ṅkaḥ ।49) kaścha̠na cha̠na kaḥ kaścha̠na ।50) cha̠na tara̍ti̠ tara̍ti cha̠na cha̠na tara̍ti ।॥ 52 ॥ (50/59)
meaning
Jata recitation: this verse asserts the completeness of the universal form — nothing exists outside Vishvarupa, neither above nor below, neither within nor without.
verse 53
1) तर॑ति॒ तूर्णि॒ स्तूर्णि॒ स्तर॑ति॒ तर॑ति॒ तूर्णिः॑ ।2) तूर्णि॑र्-हव्य॒वा ड्ढ॑व्य॒वा-ट्तूर्णि॒स्तूर्णि॑र्-हव्य॒वाट् ।3) ह॒व्य॒वा डितीति॑ हव्य॒वा ड्ढ॑व्य॒वाडिति॑ ।3) ह॒व्य॒वाडिति॑ हव्य - वाट् ।4) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।5) आ॒ह॒ सर्व॒ग्ं॒ सर्व॑ माहाह॒ सर्व᳚म् ।6) सर्व॒ग्ं॒ हि हि सर्व॒ग्ं॒ सर्व॒ग्ं॒ हि ।7) ह्ये॑ष ए॒ष हि ह्ये॑षः ।8) ए॒ष तर॑ति॒ तर॑ त्ये॒ष ए॒ष तर॑ति ।9) तर॒ त्यास्पात्र॒ मास्पात्र॒-न्तर॑ति॒ तर॒ त्यास्पात्र᳚म् ।10) आस्पात्र॑-ञ्जु॒हू-र्जु॒हू रास्पात्र॒ मास्पात्र॑-ञ्जु॒हूः ।11) जु॒हू-र्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना᳚-ञ्जु॒हू-र्जु॒हू-र्दे॒वाना᳚म् ।12) दे॒वाना॒ मितीति॑ दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒ मिति॑ ।13) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।14) आ॒ह॒ जु॒हू-र्जु॒हू रा॑हाह जु॒हूः ।15) जु॒हूर्-हि हि जु॒हू-र्जु॒हूर्-हि ।16) ह्ये॑ष ए॒ष हि ह्ये॑षः ।17) ए॒ष दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मे॒ष ए॒ष दे॒वाना᳚म् ।18) दे॒वाना᳚-ञ्चम॒स श्च॑म॒सो दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना᳚-ञ्चम॒सः ।19) च॒म॒सो दे॑व॒पानो॑ देव॒पान॑ श्चम॒स श्च॑म॒सो दे॑व॒पानः॑ ।20) दे॒व॒पान॒ इतीति॑ देव॒पानो॑ देव॒पान॒ इति॑ ।20) दे॒व॒पान॒ इति॑ देव - पानः॑ ।21) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।22) आ॒ह॒ च॒म॒स श्च॑म॒स आ॑हाह चम॒सः ।23) च॒म॒सो हि हि च॑म॒स श्च॑म॒सो हि ।24) ह्ये॑ष ए॒ष हि ह्ये॑षः ।25) ए॒ष दे॑व॒पानो॑ देव॒पान॑ ए॒ष ए॒ष दे॑व॒पानः॑ ।26) दे॒व॒पानो॒ ऽराग्ं अ॒रा-न्दे॑व॒पानो॑ देव॒पानो॒ ऽरान् ।26) दे॒व॒पान॒ इति॑ देव - पानः॑ ।27) अ॒राग्ं इ॑वे वा॒राग्ं अ॒राग्ं इ॑व ।28) इ॒वा॒ग्ने॒ ऽग्न॒ इ॒वे॒ वा॒ग्ने॒ ।29) अ॒ग्ने॒ ने॒मि-र्ने॒मि र॑ग्ने ऽग्ने ने॒मिः ।30) ने॒मि-र्दे॒वा-न्दे॒वा-न्ने॒मि-र्ने॒मि-र्दे॒वान् ।31) दे॒वाग् स्त्व-न्त्व-न्दे॒वा-न्दे॒वाग् स्त्वम् ।32) त्व-म्प॑रि॒भूः प॑रि॒भू स्त्व-न्त्व-म्प॑रि॒भूः ।33) प॒रि॒भू र॑स्यसि परि॒भूः प॑रि॒भू र॑सि ।33) प॒रि॒भूरिति॑ परि - भूः ।34) अ॒सीती त्य॑स्य॒सीति॑ ।35) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।36) आ॒ह॒ दे॒वा-न्दे॒वा ना॑हाह दे॒वान् ।37) दे॒वान्. हि हि दे॒वा-न्दे॒वान्. हि ।38) ह्ये॑ष ए॒ष हि ह्ये॑षः ।39) ए॒ष प॑रि॒भूः प॑रि॒भू रे॒ष ए॒ष प॑रि॒भूः ।40) प॒रि॒भू-र्य-द्य-त्प॑रि॒भूः प॑रि॒भू-र्यत् ।40) प॒रि॒भूरिति॑ परि - भूः ।41) य-द्ब्रू॒या-द्ब्रू॒या-द्य-द्य-द्ब्रू॒यात् ।42) ब्रू॒यादा ब्रू॒या-द्ब्रू॒यादा ।43) आ व॑ह व॒हा व॑ह ।44) व॒ह॒ दे॒वा-न्दे॒वान्. व॑ह वह दे॒वान् ।45) दे॒वा-न्दे॑वय॒ते दे॑वय॒ते दे॒वा-न्दे॒वा-न्दे॑वय॒ते ।46) दे॒व॒य॒ते यज॑मानाय॒ यज॑मानाय देवय॒ते दे॑वय॒ते यज॑मानाय ।46) दे॒व॒य॒त इति॑ देव - य॒ते ।47) यज॑माना॒ये तीति॒ यज॑मानाय॒ यज॑माना॒ये ति॑ ।48) इति॒ भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य॒ मितीति॒ भ्रातृ॑व्यम् ।49) भ्रातृ॑व्य मस्मा अस्मै॒ भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य मस्मै ।50) अ॒स्मै॒ ज॒न॒ये॒ज् ज॒न॒ये॒ द॒स्मा॒ अ॒स्मै॒ ज॒न॒ये॒त् ।॥ 53 ॥ (50/56)
1) tara̍ti̠ tūrṇi̠ stūrṇi̠ stara̍ti̠ tara̍ti̠ tūrṇi̍ḥ ।2) tūrṇi̍r-havya̠vā ḍḍha̍vya̠vā-ṭtūrṇi̠stūrṇi̍r-havya̠vāṭ ।3) ha̠vya̠vā ḍitīti̍ havya̠vā ḍḍha̍vya̠vāḍiti̍ ।3) ha̠vya̠vāḍiti̍ havya - vāṭ ।4) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।5) ā̠ha̠ sarva̠gṃ̠ sarva̍ māhāha̠ sarva̎m ।6) sarva̠gṃ̠ hi hi sarva̠gṃ̠ sarva̠gṃ̠ hi ।7) hyē̍ṣa ē̠ṣa hi hyē̍ṣaḥ ।8) ē̠ṣa tara̍ti̠ tara̍ tyē̠ṣa ē̠ṣa tara̍ti ।9) tara̠ tyāspātra̠ māspātra̠-ntara̍ti̠ tara̠ tyāspātra̎m ।10) āspātra̍-ñju̠hū-rju̠hū rāspātra̠ māspātra̍-ñju̠hūḥ ।11) ju̠hū-rdē̠vānā̎-ndē̠vānā̎-ñju̠hū-rju̠hū-rdē̠vānā̎m ।12) dē̠vānā̠ mitīti̍ dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ miti̍ ।13) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।14) ā̠ha̠ ju̠hū-rju̠hū rā̍hāha ju̠hūḥ ।15) ju̠hūr-hi hi ju̠hū-rju̠hūr-hi ।16) hyē̍ṣa ē̠ṣa hi hyē̍ṣaḥ ।17) ē̠ṣa dē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ mē̠ṣa ē̠ṣa dē̠vānā̎m ।18) dē̠vānā̎-ñchama̠sa ścha̍ma̠sō dē̠vānā̎-ndē̠vānā̎-ñchama̠saḥ ।19) cha̠ma̠sō dē̍va̠pānō̍ dēva̠pāna̍ śchama̠sa ścha̍ma̠sō dē̍va̠pāna̍ḥ ।20) dē̠va̠pāna̠ itīti̍ dēva̠pānō̍ dēva̠pāna̠ iti̍ ।20) dē̠va̠pāna̠ iti̍ dēva - pāna̍ḥ ।21) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।22) ā̠ha̠ cha̠ma̠sa ścha̍ma̠sa ā̍hāha chama̠saḥ ।23) cha̠ma̠sō hi hi cha̍ma̠sa ścha̍ma̠sō hi ।24) hyē̍ṣa ē̠ṣa hi hyē̍ṣaḥ ।25) ē̠ṣa dē̍va̠pānō̍ dēva̠pāna̍ ē̠ṣa ē̠ṣa dē̍va̠pāna̍ḥ ।26) dē̠va̠pānō̠ 'rāgṃ a̠rā-ndē̍va̠pānō̍ dēva̠pānō̠ 'rān ।26) dē̠va̠pāna̠ iti̍ dēva - pāna̍ḥ ।27) a̠rāgṃ i̍vē vā̠rāgṃ a̠rāgṃ i̍va ।28) i̠vā̠gnē̠ 'gna̠ i̠vē̠ vā̠gnē̠ ।29) a̠gnē̠ nē̠mi-rnē̠mi ra̍gnē 'gnē nē̠miḥ ।30) nē̠mi-rdē̠vā-ndē̠vā-nnē̠mi-rnē̠mi-rdē̠vān ।31) dē̠vāg stva-ntva-ndē̠vā-ndē̠vāg stvam ।32) tva-mpa̍ri̠bhūḥ pa̍ri̠bhū stva-ntva-mpa̍ri̠bhūḥ ।33) pa̠ri̠bhū ra̍syasi pari̠bhūḥ pa̍ri̠bhū ra̍si ।33) pa̠ri̠bhūriti̍ pari - bhūḥ ।34) a̠sītī tya̍sya̠sīti̍ ।35) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।36) ā̠ha̠ dē̠vā-ndē̠vā nā̍hāha dē̠vān ।37) dē̠vān. hi hi dē̠vā-ndē̠vān. hi ।38) hyē̍ṣa ē̠ṣa hi hyē̍ṣaḥ ।39) ē̠ṣa pa̍ri̠bhūḥ pa̍ri̠bhū rē̠ṣa ē̠ṣa pa̍ri̠bhūḥ ।40) pa̠ri̠bhū-rya-dya-tpa̍ri̠bhūḥ pa̍ri̠bhū-ryat ।40) pa̠ri̠bhūriti̍ pari - bhūḥ ।41) ya-dbrū̠yā-dbrū̠yā-dya-dya-dbrū̠yāt ।42) brū̠yādā brū̠yā-dbrū̠yādā ।43) ā va̍ha va̠hā va̍ha ।44) va̠ha̠ dē̠vā-ndē̠vān. va̍ha vaha dē̠vān ।45) dē̠vā-ndē̍vaya̠tē dē̍vaya̠tē dē̠vā-ndē̠vā-ndē̍vaya̠tē ।46) dē̠va̠ya̠tē yaja̍mānāya̠ yaja̍mānāya dēvaya̠tē dē̍vaya̠tē yaja̍mānāya ।46) dē̠va̠ya̠ta iti̍ dēva - ya̠tē ।47) yaja̍mānā̠yē tīti̠ yaja̍mānāya̠ yaja̍mānā̠yē ti̍ ।48) iti̠ bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya̠ mitīti̠ bhrātṛ̍vyam ।49) bhrātṛ̍vya masmā asmai̠ bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya masmai ।50) a̠smai̠ ja̠na̠yē̠j ja̠na̠yē̠ da̠smā̠ a̠smai̠ ja̠na̠yē̠t ।॥ 53 ॥ (50/56)
meaning
Jata recitation: the practitioner who has completed this entire sequence of jata recitations has, according to the tradition, accomplished a complete mental yagna.
verse 54
1) ज॒न॒ये॒दा ज॑नयेज् जनये॒दा ।2) आ व॑ह व॒हा व॑ह ।3) व॒ह॒ दे॒वा-न्दे॒वान्. व॑ह वह दे॒वान् ।4) दे॒वान्. यज॑मानाय॒ यज॑मानाय दे॒वा-न्दे॒वान्. यज॑मानाय ।5) यज॑माना॒ये तीति॒ यज॑मानाय॒ यज॑माना॒ये ति॑ ।6) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।7) आ॒ह॒ यज॑मानं॒-यँज॑मान माहाह॒ यज॑मानम् ।8) यज॑मान मे॒वैव यज॑मानं॒-यँज॑मान मे॒व ।9) ए॒वैते नै॒ते नै॒वै वैतेन॑ ।10) ए॒तेन॑ वर्धयति वर्धय त्ये॒तेनै॒तेन॑ वर्धयति ।11) व॒र्ध॒य॒ त्य॒ग्नि म॒ग्निं-वँ॑र्धयति वर्धय त्य॒ग्निम् ।12) अ॒ग्नि म॑ग्ने ऽग्ने॒ ऽग्नि म॒ग्नि म॑ग्ने ।13) अ॒ग्न॒ आ ऽग्ने᳚ ऽग्न॒ आ ।14) आ व॑ह व॒हा व॑ह ।15) व॒ह॒ सोम॒ग्ं॒ सोमं॑-वँह वह॒ सोम᳚म् ।16) सोम॒ मा सोम॒ग्ं॒ सोम॒ मा ।17) आ व॑ह व॒हा व॑ह ।18) व॒हे तीति॑ वह व॒हे ति॑ ।19) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।20) आ॒ह॒ दे॒वता॑ दे॒वता॑ आहाह दे॒वताः᳚ ।21) दे॒वता॑ ए॒वैव दे॒वता॑ दे॒वता॑ ए॒व ।22) ए॒व त-त्तदे॒वैव तत् ।23) त-द्य॑थापू॒र्वं-यँ॑थापू॒र्व-न्त-त्त-द्य॑थापू॒र्वम् ।24) य॒था॒पू॒र्व मुपोप॑ यथापू॒र्वं-यँ॑थापू॒र्व मुप॑ ।24) य॒था॒पू॒र्वमिति॑ यथा - पू॒र्वम् ।25) उप॑ ह्वयते ह्वयत॒ उपोप॑ ह्वयते ।26) ह्व॒य॒त॒ आ ह्व॑यते ह्वयत॒ आ ।27) आ च॒ चा च॑ ।28) चा॒ग्ने॒ ऽग्ने॒ च॒ चा॒ग्ने॒ ।29) अ॒ग्ने॒ दे॒वा-न्दे॒वा न॑ग्ने ऽग्ने दे॒वान् ।30) दे॒वान्. वह॒ वह॑ दे॒वा-न्दे॒वान्. वह॑ ।31) वह॑ सु॒यजा॑ सु॒यजा॒ वह॒ वह॑ सु॒यजा᳚ ।32) सु॒यजा॑ च च सु॒यजा॑ सु॒यजा॑ च ।32) सु॒यजेति॑ सु - यजा᳚ ।33) च॒ य॒ज॒ य॒ज॒ च॒ च॒ य॒ज॒ ।34) य॒ज॒ जा॒त॒वे॒दो॒ जा॒त॒वे॒दो॒ य॒ज॒ य॒ज॒ जा॒त॒वे॒दः॒ ।35) जा॒त॒वे॒द॒ इतीति॑ जातवेदो जातवेद॒ इति॑ ।35) जा॒त॒वे॒द॒ इति॑ जात - वे॒दः॒ ।36) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।37) आ॒हा॒ग्नि म॒ग्नि मा॑हाहा॒ग्निम् ।38) अ॒ग्नि मे॒वैवाग्नि म॒ग्नि मे॒व ।39) ए॒व त-त्तदे॒वैव तत् ।40) त-थ्सग्ं स-न्त-त्त-थ्सम् ।41) सग्ग् श्य॑ति श्यति॒ सग्ं सग्ग् श्य॑ति ।42) श्य॒ति॒ स स श्य॑ति श्यति॒ सः ।43) सो᳚ ऽस्यास्य॒ स सो᳚ ऽस्य ।44) अ॒स्य॒ सग्ंशि॑त॒-स्सग्ंशि॑तो ऽस्यास्य॒ सग्ंशि॑तः ।45) सग्ंशि॑तो दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्य॒-स्सग्ंशि॑त॒-स्सग्ंशि॑तो दे॒वेभ्यः॑ ।45) सग्ंशि॑त॒ इति॒ सं - शि॒तः॒ ।46) दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यग्ं ह॒व्य-न्दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यम् ।47) ह॒व्यं-वँ॑हति वहति ह॒व्यग्ं ह॒व्यं-वँ॑हति ।48) व॒ह॒ त्य॒ग्नि र॒ग्नि-र्व॑हति वह त्य॒ग्निः ।49) अ॒ग्निर्-होता॒ होता॒ ऽग्नि र॒ग्निर्-होता᳚ ।50) होतेतीति॒ होता॒ होतेति॑ ।॥ 54 ॥ (50/54)
1) ja̠na̠yē̠dā ja̍nayēj janayē̠dā ।2) ā va̍ha va̠hā va̍ha ।3) va̠ha̠ dē̠vā-ndē̠vān. va̍ha vaha dē̠vān ।4) dē̠vān. yaja̍mānāya̠ yaja̍mānāya dē̠vā-ndē̠vān. yaja̍mānāya ।5) yaja̍mānā̠yē tīti̠ yaja̍mānāya̠ yaja̍mānā̠yē ti̍ ।6) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।7) ā̠ha̠ yaja̍māna̠ṃ yaja̍māna māhāha̠ yaja̍mānam ।8) yaja̍māna mē̠vaiva yaja̍māna̠ṃ yaja̍māna mē̠va ।9) ē̠vaitē nai̠tē nai̠vai vaitēna̍ ।10) ē̠tēna̍ vardhayati vardhaya tyē̠tēnai̠tēna̍ vardhayati ।11) va̠rdha̠ya̠ tya̠gni ma̠gniṃ va̍rdhayati vardhaya tya̠gnim ।12) a̠gni ma̍gnē 'gnē̠ 'gni ma̠gni ma̍gnē ।13) a̠gna̠ ā 'gnē̎ 'gna̠ ā ।14) ā va̍ha va̠hā va̍ha ।15) va̠ha̠ sōma̠gṃ̠ sōma̍ṃ vaha vaha̠ sōma̎m ।16) sōma̠ mā sōma̠gṃ̠ sōma̠ mā ।17) ā va̍ha va̠hā va̍ha ।18) va̠hē tīti̍ vaha va̠hē ti̍ ।19) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।20) ā̠ha̠ dē̠vatā̍ dē̠vatā̍ āhāha dē̠vatā̎ḥ ।21) dē̠vatā̍ ē̠vaiva dē̠vatā̍ dē̠vatā̍ ē̠va ।22) ē̠va ta-ttadē̠vaiva tat ।23) ta-dya̍thāpū̠rvaṃ ya̍thāpū̠rva-nta-tta-dya̍thāpū̠rvam ।24) ya̠thā̠pū̠rva mupōpa̍ yathāpū̠rvaṃ ya̍thāpū̠rva mupa̍ ।24) ya̠thā̠pū̠rvamiti̍ yathā - pū̠rvam ।25) upa̍ hvayatē hvayata̠ upōpa̍ hvayatē ।26) hva̠ya̠ta̠ ā hva̍yatē hvayata̠ ā ।27) ā cha̠ chā cha̍ ।28) chā̠gnē̠ 'gnē̠ cha̠ chā̠gnē̠ ।29) a̠gnē̠ dē̠vā-ndē̠vā na̍gnē 'gnē dē̠vān ।30) dē̠vān. vaha̠ vaha̍ dē̠vā-ndē̠vān. vaha̍ ।31) vaha̍ su̠yajā̍ su̠yajā̠ vaha̠ vaha̍ su̠yajā̎ ।32) su̠yajā̍ cha cha su̠yajā̍ su̠yajā̍ cha ।32) su̠yajēti̍ su - yajā̎ ।33) cha̠ ya̠ja̠ ya̠ja̠ cha̠ cha̠ ya̠ja̠ ।34) ya̠ja̠ jā̠ta̠vē̠dō̠ jā̠ta̠vē̠dō̠ ya̠ja̠ ya̠ja̠ jā̠ta̠vē̠da̠ḥ ।35) jā̠ta̠vē̠da̠ itīti̍ jātavēdō jātavēda̠ iti̍ ।35) jā̠ta̠vē̠da̠ iti̍ jāta - vē̠da̠ḥ ।36) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।37) ā̠hā̠gni ma̠gni mā̍hāhā̠gnim ।38) a̠gni mē̠vaivāgni ma̠gni mē̠va ।39) ē̠va ta-ttadē̠vaiva tat ।40) ta-thsagṃ sa-nta-tta-thsam ।41) sagg śya̍ti śyati̠ sagṃ sagg śya̍ti ।42) śya̠ti̠ sa sa śya̍ti śyati̠ saḥ ।43) sō̎ 'syāsya̠ sa sō̎ 'sya ।44) a̠sya̠ sagṃśi̍ta̠-ssagṃśi̍tō 'syāsya̠ sagṃśi̍taḥ ।45) sagṃśi̍tō dē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhya̠-ssagṃśi̍ta̠-ssagṃśi̍tō dē̠vēbhya̍ḥ ।45) sagṃśi̍ta̠ iti̠ saṃ - śi̠ta̠ḥ ।46) dē̠vēbhyō̍ ha̠vyagṃ ha̠vya-ndē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhyō̍ ha̠vyam ।47) ha̠vyaṃ va̍hati vahati ha̠vyagṃ ha̠vyaṃ va̍hati ।48) va̠ha̠ tya̠gni ra̠gni-rva̍hati vaha tya̠gniḥ ।49) a̠gnir-hōtā̠ hōtā̠ 'gni ra̠gnir-hōtā̎ ।50) hōtētīti̠ hōtā̠ hōtēti̍ ।॥ 54 ॥ (50/54)
meaning
Jata recitation: through this sacred recitation, the teacher transmits to the student not merely words but the living understanding of the universe as one conscious whole.
verse 55
1) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।2) आ॒हा॒ग्नि र॒ग्नि रा॑हाहा॒ग्निः ।3) अ॒ग्नि-र्वै वा अ॒ग्नि र॒ग्नि-र्वै ।4) वै दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां॒-वैँ वै दे॒वाना᳚म् ।5) दे॒वाना॒ग्ं॒ होता॒ होता॑ दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒ग्ं॒ होता᳚ ।6) होता॒ यो यो होता॒ होता॒ यः ।7) य ए॒वैव यो य ए॒व ।8) ए॒व दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मे॒वैव दे॒वाना᳚म् ।9) दे॒वाना॒ग्ं॒ होता॒ होता॑ दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒ग्ं॒ होता᳚ ।10) होता॒ त-न्तग्ं होता॒ होता॒ तम् ।11) तं-वृँ॑णीते वृणीते॒ त-न्तं-वृँ॑णीते ।12) वृ॒णी॒ते॒ स्म-स्स्मो वृ॑णीते वृणीते॒ स्मः ।13) स्मो व॒यं-वँ॒यग्ग् स्म-स्स्मो व॒यम् ।14) व॒य मितीति॑ व॒यं-वँ॒य मिति॑ ।15) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।16) आ॒हा॒त्मान॑ मा॒त्मान॑ माहाहा॒त्मान᳚म् ।17) आ॒त्मान॑ मे॒वैवात्मान॑ मा॒त्मान॑ मे॒व ।18) ए॒व स॒त्त्वग्ं स॒त्त्व मे॒वैव स॒त्त्वम् ।19) स॒त्त्व-ङ्ग॑मयति गमयति स॒त्त्वग्ं स॒त्त्व-ङ्ग॑मयति ।19) स॒त्त्वमिति॑ सत् - त्वम् ।20) ग॒म॒य॒ति॒ सा॒धु सा॒धु ग॑मयति गमयति सा॒धु ।21) सा॒धु ते॑ ते सा॒धु सा॒धु ते᳚ ।22) ते॒ य॒ज॒मा॒न॒ य॒ज॒मा॒न॒ ते॒ ते॒ य॒ज॒मा॒न॒ ।23) य॒ज॒मा॒न॒ दे॒वता॑ दे॒वता॑ यजमान यजमान दे॒वता᳚ ।24) दे॒वतेतीति॑ दे॒वता॑ दे॒वतेति॑ ।25) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।26) आ॒हा॒शिष॑ मा॒शिष॑ माहाहा॒शिष᳚म् ।27) आ॒शिष॑ मे॒वैवाशिष॑ मा॒शिष॑ मे॒व ।27) आ॒शिष॒मित्या᳚ - शिष᳚म् ।28) ए॒वैता मे॒ता मे॒वैवैताम् ।29) ए॒ता मैता मे॒ता मा ।30) आ शा᳚स्ते शास्त॒ आ शा᳚स्ते ।31) शा॒स्ते॒ य-द्यच्छा᳚स्ते शास्ते॒ यत् ।32) य-द्ब्रू॒या-द्ब्रू॒या-द्य-द्य-द्ब्रू॒यात् ।33) ब्रू॒या-द्यो यो ब्रू॒या-द्ब्रू॒या-द्यः ।34) यो᳚ ऽग्नि म॒ग्निं-योँ यो᳚ ऽग्निम् ।35) अ॒ग्निग्ं होता॑र॒ग्ं॒ होता॑र म॒ग्नि म॒ग्निग्ं होता॑रम् ।36) होता॑र॒ मवृ॑था॒ अवृ॑था॒ होता॑र॒ग्ं॒ होता॑र॒ मवृ॑थाः ।37) अवृ॑था॒ इती त्यवृ॑था॒ अवृ॑था॒ इति॑ ।38) इत्य॒ग्निना॒ ऽग्निनेती त्य॒ग्निना᳚ ।39) अ॒ग्निनो॑ भ॒यत॑ उभ॒यतो॒ ऽग्निना॒ ऽग्निनो॑ भ॒यतः॑ ।40) उ॒भ॒यतो॒ यज॑मानं॒-यँज॑मान मुभ॒यत॑ उभ॒यतो॒ यज॑मानम् ।41) यज॑मान॒-म्परि॒ परि॒ यज॑मानं॒-यँज॑मान॒-म्परि॑ ।42) परि॑ गृह्णीया-द्गृह्णीया॒-त्परि॒ परि॑ गृह्णीयात् ।43) गृ॒ह्णी॒या॒-त्प्र॒मायु॑कः प्र॒मायु॑को गृह्णीया-द्गृह्णीया-त्प्र॒मायु॑कः ।44) प्र॒मायु॑क-स्स्या-थ्स्या-त्प्र॒मायु॑कः प्र॒मायु॑क-स्स्यात् ।44) प्र॒मायु॑क॒ इति॑ प्र - मायु॑कः ।45) स्या॒-द्य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्या॑ यजमानदेव॒त्या᳚ स्या-थ्स्या-द्यजमानदेव॒त्या᳚ ।46) य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्या॑ वै वै य॑जमानदेव॒त्या॑ यजमानदेव॒त्या॑ वै ।46) य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्येति॑ यजमान - दे॒व॒त्या᳚ ।47) वै जु॒हू-र्जु॒हू-र्वै वै जु॒हूः ।48) जु॒हू-र्भ्रा॑तृव्यदेव॒त्या᳚ भ्रातृव्यदेव॒त्या॑ जु॒हू-र्जु॒हू-र्भ्रा॑तृव्यदेव॒त्या᳚ ।49) भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒ त्यो॑प॒भृ दु॑प॒भृ-द्भ्रा॑तृव्यदेव॒त्या᳚ भ्रातृव्यदेव॒ त्यो॑प॒भृत् ।49) भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्येति॑ भ्रातृव्य - दे॒व॒त्या᳚ ।50) उ॒प॒भृ-द्य-द्यदु॑प॒भृ दु॑प॒भृ-द्यत् ।50) उ॒प॒भृदित्यु॑प - भृत् ।॥ 55 ॥ (50/56)
1) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।2) ā̠hā̠gni ra̠gni rā̍hāhā̠gniḥ ।3) a̠gni-rvai vā a̠gni ra̠gni-rvai ।4) vai dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ṃ vai vai dē̠vānā̎m ।5) dē̠vānā̠gṃ̠ hōtā̠ hōtā̍ dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠gṃ̠ hōtā̎ ।6) hōtā̠ yō yō hōtā̠ hōtā̠ yaḥ ।7) ya ē̠vaiva yō ya ē̠va ।8) ē̠va dē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ mē̠vaiva dē̠vānā̎m ।9) dē̠vānā̠gṃ̠ hōtā̠ hōtā̍ dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠gṃ̠ hōtā̎ ।10) hōtā̠ ta-ntagṃ hōtā̠ hōtā̠ tam ।11) taṃ vṛ̍ṇītē vṛṇītē̠ ta-ntaṃ vṛ̍ṇītē ।12) vṛ̠ṇī̠tē̠ sma-ssmō vṛ̍ṇītē vṛṇītē̠ smaḥ ।13) smō va̠yaṃ va̠yagg sma-ssmō va̠yam ।14) va̠ya mitīti̍ va̠yaṃ va̠ya miti̍ ।15) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।16) ā̠hā̠tmāna̍ mā̠tmāna̍ māhāhā̠tmāna̎m ।17) ā̠tmāna̍ mē̠vaivātmāna̍ mā̠tmāna̍ mē̠va ।18) ē̠va sa̠ttvagṃ sa̠ttva mē̠vaiva sa̠ttvam ।19) sa̠ttva-ṅga̍mayati gamayati sa̠ttvagṃ sa̠ttva-ṅga̍mayati ।19) sa̠ttvamiti̍ sat - tvam ।20) ga̠ma̠ya̠ti̠ sā̠dhu sā̠dhu ga̍mayati gamayati sā̠dhu ।21) sā̠dhu tē̍ tē sā̠dhu sā̠dhu tē̎ ।22) tē̠ ya̠ja̠mā̠na̠ ya̠ja̠mā̠na̠ tē̠ tē̠ ya̠ja̠mā̠na̠ ।23) ya̠ja̠mā̠na̠ dē̠vatā̍ dē̠vatā̍ yajamāna yajamāna dē̠vatā̎ ।24) dē̠vatētīti̍ dē̠vatā̍ dē̠vatēti̍ ।25) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।26) ā̠hā̠śiṣa̍ mā̠śiṣa̍ māhāhā̠śiṣa̎m ।27) ā̠śiṣa̍ mē̠vaivāśiṣa̍ mā̠śiṣa̍ mē̠va ।27) ā̠śiṣa̠mityā̎ - śiṣa̎m ।28) ē̠vaitā mē̠tā mē̠vaivaitām ।29) ē̠tā maitā mē̠tā mā ।30) ā śā̎stē śāsta̠ ā śā̎stē ।31) śā̠stē̠ ya-dyachChā̎stē śāstē̠ yat ।32) ya-dbrū̠yā-dbrū̠yā-dya-dya-dbrū̠yāt ।33) brū̠yā-dyō yō brū̠yā-dbrū̠yā-dyaḥ ।34) yō̎ 'gni ma̠gniṃ yō yō̎ 'gnim ।35) a̠gnigṃ hōtā̍ra̠gṃ̠ hōtā̍ra ma̠gni ma̠gnigṃ hōtā̍ram ।36) hōtā̍ra̠ mavṛ̍thā̠ avṛ̍thā̠ hōtā̍ra̠gṃ̠ hōtā̍ra̠ mavṛ̍thāḥ ।37) avṛ̍thā̠ itī tyavṛ̍thā̠ avṛ̍thā̠ iti̍ ।38) itya̠gninā̠ 'gninētī tya̠gninā̎ ।39) a̠gninō̍ bha̠yata̍ ubha̠yatō̠ 'gninā̠ 'gninō̍ bha̠yata̍ḥ ।40) u̠bha̠yatō̠ yaja̍māna̠ṃ yaja̍māna mubha̠yata̍ ubha̠yatō̠ yaja̍mānam ।41) yaja̍māna̠-mpari̠ pari̠ yaja̍māna̠ṃ yaja̍māna̠-mpari̍ ।42) pari̍ gṛhṇīyā-dgṛhṇīyā̠-tpari̠ pari̍ gṛhṇīyāt ।43) gṛ̠hṇī̠yā̠-tpra̠māyu̍kaḥ pra̠māyu̍kō gṛhṇīyā-dgṛhṇīyā-tpra̠māyu̍kaḥ ।44) pra̠māyu̍ka-ssyā-thsyā-tpra̠māyu̍kaḥ pra̠māyu̍ka-ssyāt ।44) pra̠māyu̍ka̠ iti̍ pra - māyu̍kaḥ ।45) syā̠-dya̠ja̠mā̠na̠dē̠va̠tyā̍ yajamānadēva̠tyā̎ syā-thsyā-dyajamānadēva̠tyā̎ ।46) ya̠ja̠mā̠na̠dē̠va̠tyā̍ vai vai ya̍jamānadēva̠tyā̍ yajamānadēva̠tyā̍ vai ।46) ya̠ja̠mā̠na̠dē̠va̠tyēti̍ yajamāna - dē̠va̠tyā̎ ।47) vai ju̠hū-rju̠hū-rvai vai ju̠hūḥ ।48) ju̠hū-rbhrā̍tṛvyadēva̠tyā̎ bhrātṛvyadēva̠tyā̍ ju̠hū-rju̠hū-rbhrā̍tṛvyadēva̠tyā̎ ।49) bhrā̠tṛ̠vya̠dē̠va̠ tyō̍pa̠bhṛ du̍pa̠bhṛ-dbhrā̍tṛvyadēva̠tyā̎ bhrātṛvyadēva̠ tyō̍pa̠bhṛt ।49) bhrā̠tṛ̠vya̠dē̠va̠tyēti̍ bhrātṛvya - dē̠va̠tyā̎ ।50) u̠pa̠bhṛ-dya-dyadu̍pa̠bhṛ du̍pa̠bhṛ-dyat ।50) u̠pa̠bhṛdityu̍pa - bhṛt ।॥ 55 ॥ (50/56)
meaning
Jata recitation: the mantra affirms that the universal form is also the innermost self; the distance between the macrocosm and the microcosm is dissolved by this knowledge.
verse 56
1) य-द्द्वे द्वे य-द्य-द्द्वे ।2) द्वे इ॑वे व॒ द्वे द्वे इ॑व ।2) द्वे इति॒ द्वे ।3) इ॒व॒ ब्रू॒या-द्ब्रू॒या दि॑वे व ब्रू॒यात् ।4) ब्रू॒या-द्भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य-म्ब्रू॒या-द्ब्रू॒या-द्भ्रातृ॑व्यम् ।5) भ्रातृ॑व्य मस्मा अस्मै॒ भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य मस्मै ।6) अ॒स्मै॒ ज॒न॒ये॒ज् ज॒न॒ये॒ द॒स्मा॒ अ॒स्मै॒ ज॒न॒ये॒त् ।7) ज॒न॒ये॒-द्घृ॒तव॑ती-ङ्घृ॒तव॑ती-ञ्जनयेज् जनये-द्घृ॒तव॑तीम् ।8) घृ॒तव॑ती मद्ध्वर्यो अद्ध्वर्यो घृ॒तव॑ती-ङ्घृ॒तव॑ती मद्ध्वर्यो ।8) घृ॒तव॑ती॒मिति॑ घृ॒त - व॒ती॒म् ।9) अ॒द्ध्व॒र्यो॒ स्रुच॒ग्ग्॒ स्रुच॑ मद्ध्वर्यो अद्ध्वर्यो॒ स्रुच᳚म् ।9) अ॒द्ध्व॒र्यो॒ इत्य॑द्ध्वर्यो ।10) स्रुच॒ मा स्रुच॒ग्ग्॒ स्रुच॒ मा ।11) आ ऽस्य॑स्वा स्य॒स्वा ऽस्य॑स्व ।12) अ॒स्य॒स्वे तीत्य॑स्यस्वा स्य॒स्वे ति॑ ।13) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।14) आ॒ह॒ यज॑मानं॒-यँज॑मान माहाह॒ यज॑मानम् ।15) यज॑मान मे॒वैव यज॑मानं॒-यँज॑मान मे॒व ।16) ए॒वैते नै॒ते नै॒वै वैतेन॑ ।17) ए॒तेन॑ वर्धयति वर्धय त्ये॒तेनै॒तेन॑ वर्धयति ।18) व॒र्ध॒य॒ति॒ दे॒वा॒युव॑-न्देवा॒युवं॑-वँर्धयति वर्धयति देवा॒युव᳚म् ।19) दे॒वा॒युव॒ मितीति॑ देवा॒युव॑-न्देवा॒युव॒ मिति॑ ।19) दे॒वा॒युव॒मिति॑ देव - युव᳚म् ।20) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।21) आ॒ह॒ दे॒वा-न्दे॒वा ना॑हाह दे॒वान् ।22) दे॒वान्. हि हि दे॒वा-न्दे॒वान्. हि ।23) ह्ये॑षैषा हि ह्ये॑षा ।24) ए॒षा ऽव॒त्यव॑ त्ये॒षैषा ऽव॑ति ।25) अव॑ति वि॒श्ववा॑रां-विँ॒श्ववा॑रा॒ मव॒त्यव॑ति वि॒श्ववा॑राम् ।26) वि॒श्ववा॑रा॒ मितीति॑ वि॒श्ववा॑रां-विँ॒श्ववा॑रा॒ मिति॑ ।26) वि॒श्ववा॑रा॒मिति॑ वि॒श्व - वा॒रा॒म् ।27) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।28) आ॒ह॒ विश्वं॒-विँश्व॑ माहाह॒ विश्व᳚म् ।29) विश्व॒ग्ं॒ हि हि विश्वं॒-विँश्व॒ग्ं॒ हि ।30) ह्ये॑षैषा हि ह्ये॑षा ।31) ए॒षा ऽव॒त्यव॑ त्ये॒षैषा ऽव॑ति ।32) अव॒तीडा॑महा॒ ईडा॑महा॒ अव॒ त्यव॒तीडा॑महै ।33) ईडा॑महै दे॒वा-न्दे॒वाग्ं ईडा॑महा॒ ईडा॑महै दे॒वान् ।34) दे॒वाग्ं ई॒डेन्या॑ नी॒डेन्या᳚-न्दे॒वा-न्दे॒वाग्ं ई॒डेन्यान्॑ ।35) ई॒डेन्या᳚-न्नम॒स्याम॑ नम॒स्या मे॒डेन्या॑ नी॒डेन्या᳚-न्नम॒स्याम॑ ।36) न॒म॒स्याम॑ नम॒स्या᳚-न्नम॒स्या᳚-न्नम॒स्याम॑ नम॒स्याम॑ नम॒स्यान्॑ ।37) न॒म॒स्यान्॑. यजा॑म॒ यजा॑म नम॒स्या᳚-न्नम॒स्यान्॑. यजा॑म ।38) यजा॑म य॒ज्ञियान्॑. य॒ज्ञिया॒न्॒. यजा॑म॒ यजा॑म य॒ज्ञियान्॑ ।39) य॒ज्ञिया॒ नितीति॑ य॒ज्ञियान्॑. य॒ज्ञिया॒ निति॑ ।40) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।41) आ॒ह॒ म॒नु॒ष्या॑ मनु॒ष्या॑ आहाह मनु॒ष्याः᳚ ।42) म॒नु॒ष्या॑ वै वै म॑नु॒ष्या॑ मनु॒ष्या॑ वै ।43) वा ई॒डेन्या॑ ई॒डेन्या॒ वै वा ई॒डेन्याः᳚ ।44) ई॒डेन्याः᳚ पि॒तरः॑ पि॒तर॑ ई॒डेन्या॑ ई॒डेन्याः᳚ पि॒तरः॑ ।45) पि॒तरो॑ नम॒स्या॑ नम॒स्याः᳚ पि॒तरः॑ पि॒तरो॑ नम॒स्याः᳚ ।46) न॒म॒स्या॑ दे॒वा दे॒वा न॑म॒स्या॑ नम॒स्या॑ दे॒वाः ।47) दे॒वा य॒ज्ञिया॑ य॒ज्ञिया॑ दे॒वा दे॒वा य॒ज्ञियाः᳚ ।48) य॒ज्ञिया॑ दे॒वता॑ दे॒वता॑ य॒ज्ञिया॑ य॒ज्ञिया॑ दे॒वताः᳚ ।49) दे॒वता॑ ए॒वैव दे॒वता॑ दे॒वता॑ ए॒व ।50) ए॒व त-त्तदे॒वैव तत् ।51) त-द्य॑थाभा॒गं-यँ॑थाभा॒ग-न्त-त्त-द्य॑थाभा॒गम् ।52) य॒था॒भा॒गं-यँ॑जति यजति यथाभा॒गं-यँ॑थाभा॒गं-यँ॑जति ।52) य॒था॒भा॒गमिति॑ यथा - भा॒गम् ।53) य॒ज॒तीति॑ यजति ।॥ 56 ॥ (53/59)॥ अ. 9 ॥
1) ya-ddvē dvē ya-dya-ddvē ।2) dvē i̍vē va̠ dvē dvē i̍va ।2) dvē iti̠ dvē ।3) i̠va̠ brū̠yā-dbrū̠yā di̍vē va brū̠yāt ।4) brū̠yā-dbhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya-mbrū̠yā-dbrū̠yā-dbhrātṛ̍vyam ।5) bhrātṛ̍vya masmā asmai̠ bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya masmai ।6) a̠smai̠ ja̠na̠yē̠j ja̠na̠yē̠ da̠smā̠ a̠smai̠ ja̠na̠yē̠t ।7) ja̠na̠yē̠-dghṛ̠tava̍tī-ṅghṛ̠tava̍tī-ñjanayēj janayē-dghṛ̠tava̍tīm ।8) ghṛ̠tava̍tī maddhvaryō addhvaryō ghṛ̠tava̍tī-ṅghṛ̠tava̍tī maddhvaryō ।8) ghṛ̠tava̍tī̠miti̍ ghṛ̠ta - va̠tī̠m ।9) a̠ddhva̠ryō̠ srucha̠gg̠ srucha̍ maddhvaryō addhvaryō̠ srucha̎m ।9) a̠ddhva̠ryō̠ itya̍ddhvaryō ।10) srucha̠ mā srucha̠gg̠ srucha̠ mā ।11) ā 'sya̍svā sya̠svā 'sya̍sva ।12) a̠sya̠svē tītya̍syasvā sya̠svē ti̍ ।13) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।14) ā̠ha̠ yaja̍māna̠ṃ yaja̍māna māhāha̠ yaja̍mānam ।15) yaja̍māna mē̠vaiva yaja̍māna̠ṃ yaja̍māna mē̠va ।16) ē̠vaitē nai̠tē nai̠vai vaitēna̍ ।17) ē̠tēna̍ vardhayati vardhaya tyē̠tēnai̠tēna̍ vardhayati ।18) va̠rdha̠ya̠ti̠ dē̠vā̠yuva̍-ndēvā̠yuva̍ṃ vardhayati vardhayati dēvā̠yuva̎m ।19) dē̠vā̠yuva̠ mitīti̍ dēvā̠yuva̍-ndēvā̠yuva̠ miti̍ ।19) dē̠vā̠yuva̠miti̍ dēva - yuva̎m ।20) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।21) ā̠ha̠ dē̠vā-ndē̠vā nā̍hāha dē̠vān ।22) dē̠vān. hi hi dē̠vā-ndē̠vān. hi ।23) hyē̍ṣaiṣā hi hyē̍ṣā ।24) ē̠ṣā 'va̠tyava̍ tyē̠ṣaiṣā 'va̍ti ।25) ava̍ti vi̠śvavā̍rāṃ vi̠śvavā̍rā̠ mava̠tyava̍ti vi̠śvavā̍rām ।26) vi̠śvavā̍rā̠ mitīti̍ vi̠śvavā̍rāṃ vi̠śvavā̍rā̠ miti̍ ।26) vi̠śvavā̍rā̠miti̍ vi̠śva - vā̠rā̠m ।27) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।28) ā̠ha̠ viśva̠ṃ viśva̍ māhāha̠ viśva̎m ।29) viśva̠gṃ̠ hi hi viśva̠ṃ viśva̠gṃ̠ hi ।30) hyē̍ṣaiṣā hi hyē̍ṣā ।31) ē̠ṣā 'va̠tyava̍ tyē̠ṣaiṣā 'va̍ti ।32) ava̠tīḍā̍mahā̠ īḍā̍mahā̠ ava̠ tyava̠tīḍā̍mahai ।33) īḍā̍mahai dē̠vā-ndē̠vāgṃ īḍā̍mahā̠ īḍā̍mahai dē̠vān ।34) dē̠vāgṃ ī̠ḍēnyā̍ nī̠ḍēnyā̎-ndē̠vā-ndē̠vāgṃ ī̠ḍēnyān̍ ।35) ī̠ḍēnyā̎-nnama̠syāma̍ nama̠syā mē̠ḍēnyā̍ nī̠ḍēnyā̎-nnama̠syāma̍ ।36) na̠ma̠syāma̍ nama̠syā̎-nnama̠syā̎-nnama̠syāma̍ nama̠syāma̍ nama̠syān̍ ।37) na̠ma̠syān̍. yajā̍ma̠ yajā̍ma nama̠syā̎-nnama̠syān̍. yajā̍ma ।38) yajā̍ma ya̠jñiyān̍. ya̠jñiyā̠n̠. yajā̍ma̠ yajā̍ma ya̠jñiyān̍ ।39) ya̠jñiyā̠ nitīti̍ ya̠jñiyān̍. ya̠jñiyā̠ niti̍ ।40) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।41) ā̠ha̠ ma̠nu̠ṣyā̍ manu̠ṣyā̍ āhāha manu̠ṣyā̎ḥ ।42) ma̠nu̠ṣyā̍ vai vai ma̍nu̠ṣyā̍ manu̠ṣyā̍ vai ।43) vā ī̠ḍēnyā̍ ī̠ḍēnyā̠ vai vā ī̠ḍēnyā̎ḥ ।44) ī̠ḍēnyā̎ḥ pi̠tara̍ḥ pi̠tara̍ ī̠ḍēnyā̍ ī̠ḍēnyā̎ḥ pi̠tara̍ḥ ।45) pi̠tarō̍ nama̠syā̍ nama̠syā̎ḥ pi̠tara̍ḥ pi̠tarō̍ nama̠syā̎ḥ ।46) na̠ma̠syā̍ dē̠vā dē̠vā na̍ma̠syā̍ nama̠syā̍ dē̠vāḥ ।47) dē̠vā ya̠jñiyā̍ ya̠jñiyā̍ dē̠vā dē̠vā ya̠jñiyā̎ḥ ।48) ya̠jñiyā̍ dē̠vatā̍ dē̠vatā̍ ya̠jñiyā̍ ya̠jñiyā̍ dē̠vatā̎ḥ ।49) dē̠vatā̍ ē̠vaiva dē̠vatā̍ dē̠vatā̍ ē̠va ।50) ē̠va ta-ttadē̠vaiva tat ।51) ta-dya̍thābhā̠gaṃ ya̍thābhā̠ga-nta-tta-dya̍thābhā̠gam ।52) ya̠thā̠bhā̠gaṃ ya̍jati yajati yathābhā̠gaṃ ya̍thābhā̠gaṃ ya̍jati ।52) ya̠thā̠bhā̠gamiti̍ yathā - bhā̠gam ।53) ya̠ja̠tīti̍ yajati ।॥ 56 ॥ (53/59)॥ a. 9 ॥
meaning
Jata recitation: the sacrificer who knows Vishvarupa as his own Self performs all actions as offerings and receives all experiences as gifts from that universal presence.
verse 57
1) त्रीग् स्तृ॒चा-न्तृ॒चा-न्त्रीग् स्त्रीग् स्तृ॒चान् ।2) तृ॒चा नन्वनु॑ तृ॒चा-न्तृ॒चा ननु॑ ।3) अनु॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दन्वनु॑ ब्रूयात् ।4) ब्रू॒या॒-द्रा॒ज॒न्य॑स्य राज॒न्य॑स्य ब्रूया-द्ब्रूया-द्राज॒न्य॑स्य ।5) रा॒ज॒न्य॑स्य॒ त्रय॒स्त्रयो॑ राज॒न्य॑स्य राज॒न्य॑स्य॒ त्रयः॑ ।6) त्रयो॒ वै वै त्रय॒ स्त्रयो॒ वै ।7) वा अ॒न्ये᳚ ऽन्ये वै वा अ॒न्ये ।8) अ॒न्ये रा॑ज॒न्या᳚-द्राज॒न्या॑ द॒न्ये᳚ ऽन्ये रा॑ज॒न्या᳚त् ।9) रा॒ज॒न्या᳚-त्पुरु॑षाः॒ पुरु॑षा राज॒न्या᳚-द्राज॒न्या᳚-त्पुरु॑षाः ।10) पुरु॑षा ब्राह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒णः पुरु॑षाः॒ पुरु॑षा ब्राह्म॒णः ।11) ब्रा॒ह्म॒णो वैश्यो॒ वैश्यो᳚ ब्राह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒णो वैश्यः॑ ।12) वैश्यः॑ शू॒द्र-श्शू॒द्रो वैश्यो॒ वैश्यः॑ शू॒द्रः ।13) शू॒द्र स्ताग् स्ता-ञ्छू॒द्र-श्शू॒द्र स्तान् ।14) ता ने॒वैव ताग् स्ता ने॒व ।15) ए॒वास्मा॑ अस्मा ए॒वैवास्मै᳚ ।16) अ॒स्मा॒ अनु॑का॒ ननु॑का नस्मा अस्मा॒ अनु॑कान् ।17) अनु॑कान् करोति करो॒त्यनु॑का॒ ननु॑कान् करोति ।17) अनु॑का॒नित्यनु॑ - का॒न् ।18) क॒रो॒ति॒ पञ्च॑दश॒ पञ्च॑दश करोति करोति॒ पञ्च॑दश ।19) पञ्च॑द॒शान्वनु॒ पञ्च॑दश॒ पञ्च॑द॒शानु॑ ।19) पञ्च॑द॒शेति॒ पञ्च॑ - द॒श॒ ।20) अनु॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दन्वनु॑ ब्रूयात् ।21) ब्रू॒या॒-द्रा॒ज॒न्य॑स्य राज॒न्य॑स्य ब्रूया-द्ब्रूया-द्राज॒न्य॑स्य ।22) रा॒ज॒न्य॑स्य पञ्चद॒शः प॑ञ्चद॒शो रा॑ज॒न्य॑स्य राज॒न्य॑स्य पञ्चद॒शः ।23) प॒ञ्च॒द॒शो वै वै प॑ञ्चद॒शः प॑ञ्चद॒शो वै ।23) प॒ञ्च॒द॒श इति॑ पञ्च - द॒शः ।24) वै रा॑ज॒न्यो॑ राज॒न्यो॑ वै वै रा॑ज॒न्यः॑ ।25) रा॒ज॒न्यः॑ स्वे स्वे रा॑ज॒न्यो॑ राज॒न्यः॑ स्वे ।26) स्व ए॒वैव स्वे स्व ए॒व ।27) ए॒वैन॑ मेन मे॒वैवैन᳚म् ।28) ए॒न॒ग्ग्॒ स्तोमे॒ स्तोम॑ एन मेन॒ग्ग्॒ स्तोमे᳚ ।29) स्तोमे॒ प्रति॒ प्रति॒ स्तोमे॒ स्तोमे॒ प्रति॑ ।30) प्रति॑ ष्ठापयति स्थापयति॒ प्रति॒ प्रति॑ ष्ठापयति ।31) स्था॒प॒य॒ति॒ त्रि॒ष्टुभा᳚ त्रि॒ष्टुभा᳚ स्थापयति स्थापयति त्रि॒ष्टुभा᳚ ।32) त्रि॒ष्टुभा॒ परि॒ परि॑ त्रि॒ष्टुभा᳚ त्रि॒ष्टुभा॒ परि॑ ।33) परि॑ दद्ध्या-द्दद्ध्या॒-त्परि॒ परि॑ दद्ध्यात् ।34) द॒द्ध्या॒ दि॒न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-न्द॑द्ध्या-द्दद्ध्या दिन्द्रि॒यम् ।35) इ॒न्द्रि॒यं-वैँ वा इ॑न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒यं-वैँ ।36) वै त्रि॒ष्टु-क्त्रि॒ष्टुग् वै वै त्रि॒ष्टुक् ।37) त्रि॒ष्टु गि॑न्द्रि॒यका॑म इन्द्रि॒यका॑म स्त्रि॒ष्टु-क्त्रि॒ष्टु गि॑न्द्रि॒यका॑मः ।38) इ॒न्द्रि॒यका॑मः॒ खलु॒ खल्वि॑न्द्रि॒यका॑म इन्द्रि॒यका॑मः॒ खलु॑ ।38) इ॒न्द्रि॒यका॑म॒ इती᳚न्द्रि॒य - का॒मः॒ ।39) खलु॒ वै वै खलु॒ खलु॒ वै ।40) वै रा॑ज॒न्यो॑ राज॒न्यो॑ वै वै रा॑ज॒न्यः॑ ।41) रा॒ज॒न्यो॑ यजते यजते राज॒न्यो॑ राज॒न्यो॑ यजते ।42) य॒ज॒ते॒ त्रि॒ष्टुभा᳚ त्रि॒ष्टुभा॑ यजते यजते त्रि॒ष्टुभा᳚ ।43) त्रि॒ष्टुभै॒वैव त्रि॒ष्टुभा᳚ त्रि॒ष्टुभै॒व ।44) ए॒वास्मा॑ अस्मा ए॒वैवास्मै᳚ ।45) अ॒स्मा॒ इ॒न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य म॑स्मा अस्मा इन्द्रि॒यम् ।46) इ॒न्द्रि॒य-म्परि॒ परी᳚न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-म्परि॑ ।47) परि॑ गृह्णाति गृह्णाति॒ परि॒ परि॑ गृह्णाति ।48) गृ॒ह्णा॒ति॒ यदि॒ यदि॑ गृह्णाति गृह्णाति॒ यदि॑ ।49) यदि॑ का॒मये॑त का॒मये॑त॒ यदि॒ यदि॑ का॒मये॑त ।50) का॒मये॑त ब्रह्मवर्च॒स-म्ब्र॑ह्मवर्च॒स-ङ्का॒मये॑त का॒मये॑त ब्रह्मवर्च॒सम् ।॥ 57 ॥ (50/54)
1) trīg stṛ̠chā-ntṛ̠chā-ntrīg strīg stṛ̠chān ।2) tṛ̠chā nanvanu̍ tṛ̠chā-ntṛ̠chā nanu̍ ।3) anu̍ brūyā-dbrūyā̠ danvanu̍ brūyāt ।4) brū̠yā̠-drā̠ja̠nya̍sya rāja̠nya̍sya brūyā-dbrūyā-drāja̠nya̍sya ।5) rā̠ja̠nya̍sya̠ traya̠strayō̍ rāja̠nya̍sya rāja̠nya̍sya̠ traya̍ḥ ।6) trayō̠ vai vai traya̠ strayō̠ vai ।7) vā a̠nyē̎ 'nyē vai vā a̠nyē ।8) a̠nyē rā̍ja̠nyā̎-drāja̠nyā̍ da̠nyē̎ 'nyē rā̍ja̠nyā̎t ।9) rā̠ja̠nyā̎-tpuru̍ṣā̠ḥ puru̍ṣā rāja̠nyā̎-drāja̠nyā̎-tpuru̍ṣāḥ ।10) puru̍ṣā brāhma̠ṇō brā̎hma̠ṇaḥ puru̍ṣā̠ḥ puru̍ṣā brāhma̠ṇaḥ ।11) brā̠hma̠ṇō vaiśyō̠ vaiśyō̎ brāhma̠ṇō brā̎hma̠ṇō vaiśya̍ḥ ।12) vaiśya̍-śśū̠dra-śśū̠drō vaiśyō̠ vaiśya̍-śśū̠draḥ ।13) śū̠dra stāg stā-ñChū̠dra-śśū̠dra stān ।14) tā nē̠vaiva tāg stā nē̠va ।15) ē̠vāsmā̍ asmā ē̠vaivāsmai̎ ।16) a̠smā̠ anu̍kā̠ nanu̍kā nasmā asmā̠ anu̍kān ।17) anu̍kān karōti karō̠tyanu̍kā̠ nanu̍kān karōti ।17) anu̍kā̠nityanu̍ - kā̠n ।18) ka̠rō̠ti̠ pañcha̍daśa̠ pañcha̍daśa karōti karōti̠ pañcha̍daśa ।19) pañcha̍da̠śānvanu̠ pañcha̍daśa̠ pañcha̍da̠śānu̍ ।19) pañcha̍da̠śēti̠ pañcha̍ - da̠śa̠ ।20) anu̍ brūyā-dbrūyā̠ danvanu̍ brūyāt ।21) brū̠yā̠-drā̠ja̠nya̍sya rāja̠nya̍sya brūyā-dbrūyā-drāja̠nya̍sya ।22) rā̠ja̠nya̍sya pañchada̠śaḥ pa̍ñchada̠śō rā̍ja̠nya̍sya rāja̠nya̍sya pañchada̠śaḥ ।23) pa̠ñcha̠da̠śō vai vai pa̍ñchada̠śaḥ pa̍ñchada̠śō vai ।23) pa̠ñcha̠da̠śa iti̍ pañcha - da̠śaḥ ।24) vai rā̍ja̠nyō̍ rāja̠nyō̍ vai vai rā̍ja̠nya̍ḥ ।25) rā̠ja̠nya̍-ssvē svē rā̍ja̠nyō̍ rāja̠nya̍-ssvē ।26) sva ē̠vaiva svē sva ē̠va ।27) ē̠vaina̍ mēna mē̠vaivaina̎m ।28) ē̠na̠gg̠ stōmē̠ stōma̍ ēna mēna̠gg̠ stōmē̎ ।29) stōmē̠ prati̠ prati̠ stōmē̠ stōmē̠ prati̍ ।30) prati̍ ṣṭhāpayati sthāpayati̠ prati̠ prati̍ ṣṭhāpayati ।31) sthā̠pa̠ya̠ti̠ tri̠ṣṭubhā̎ tri̠ṣṭubhā̎ sthāpayati sthāpayati tri̠ṣṭubhā̎ ।32) tri̠ṣṭubhā̠ pari̠ pari̍ tri̠ṣṭubhā̎ tri̠ṣṭubhā̠ pari̍ ।33) pari̍ daddhyā-ddaddhyā̠-tpari̠ pari̍ daddhyāt ।34) da̠ddhyā̠ di̠ndri̠ya mi̍ndri̠ya-nda̍ddhyā-ddaddhyā dindri̠yam ।35) i̠ndri̠yaṃ vai vā i̍ndri̠ya mi̍ndri̠yaṃ vai ।36) vai tri̠ṣṭu-ktri̠ṣṭug vai vai tri̠ṣṭuk ।37) tri̠ṣṭu gi̍ndri̠yakā̍ma indri̠yakā̍ma stri̠ṣṭu-ktri̠ṣṭu gi̍ndri̠yakā̍maḥ ।38) i̠ndri̠yakā̍ma̠ḥ khalu̠ khalvi̍ndri̠yakā̍ma indri̠yakā̍ma̠ḥ khalu̍ ।38) i̠ndri̠yakā̍ma̠ itī̎mdri̠ya - kā̠ma̠ḥ ।39) khalu̠ vai vai khalu̠ khalu̠ vai ।40) vai rā̍ja̠nyō̍ rāja̠nyō̍ vai vai rā̍ja̠nya̍ḥ ।41) rā̠ja̠nyō̍ yajatē yajatē rāja̠nyō̍ rāja̠nyō̍ yajatē ।42) ya̠ja̠tē̠ tri̠ṣṭubhā̎ tri̠ṣṭubhā̍ yajatē yajatē tri̠ṣṭubhā̎ ।43) tri̠ṣṭubhai̠vaiva tri̠ṣṭubhā̎ tri̠ṣṭubhai̠va ।44) ē̠vāsmā̍ asmā ē̠vaivāsmai̎ ।45) a̠smā̠ i̠ndri̠ya mi̍ndri̠ya ma̍smā asmā indri̠yam ।46) i̠ndri̠ya-mpari̠ parī̎mdri̠ya mi̍ndri̠ya-mpari̍ ।47) pari̍ gṛhṇāti gṛhṇāti̠ pari̠ pari̍ gṛhṇāti ।48) gṛ̠hṇā̠ti̠ yadi̠ yadi̍ gṛhṇāti gṛhṇāti̠ yadi̍ ।49) yadi̍ kā̠mayē̍ta kā̠mayē̍ta̠ yadi̠ yadi̍ kā̠mayē̍ta ।50) kā̠mayē̍ta brahmavarcha̠sa-mbra̍hmavarcha̠sa-ṅkā̠mayē̍ta kā̠mayē̍ta brahmavarcha̠sam ।॥ 57 ॥ (50/54)
meaning
Jata recitation: the syllables of this mantra are the subtle threads from which the fabric of the universe is woven; reciting them is an act of cosmological participation.
verse 58
1) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स म॑स्त्वस्तु ब्रह्मवर्च॒स-म्ब्र॑ह्मवर्च॒स म॑स्तु ।1) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒समिति॑ ब्रह्म - व॒र्च॒सम् ।2) अ॒स्त्विती त्य॑स्त्व॒ स्त्विति॑ ।3) इति॑ गायत्रि॒या गा॑यत्रि॒येतीति॑ गायत्रि॒या ।4) गा॒य॒त्रि॒या परि॒ परि॑ गायत्रि॒या गा॑यत्रि॒या परि॑ ।5) परि॑ दद्ध्या-द्दद्ध्या॒-त्परि॒ परि॑ दद्ध्यात् ।6) द॒द्ध्या॒-द्ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स-म्ब्र॑ह्मवर्च॒स-न्द॑द्ध्या-द्दद्ध्या-द्ब्रह्मवर्च॒सम् ।7) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सं-वैँ वै ब्र॑ह्मवर्च॒स-म्ब्र॑ह्मवर्च॒सं-वैँ ।7) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒समिति॑ ब्रह्म - व॒र्च॒सम् ।8) वै गा॑य॒त्री गा॑य॒त्री वै वै गा॑य॒त्री ।9) गा॒य॒त्री ब्र॑ह्मवर्च॒स-म्ब्र॑ह्मवर्च॒स-ङ्गा॑य॒त्री गा॑य॒त्री ब्र॑ह्मवर्च॒सम् ।10) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स मे॒वैव ब्र॑ह्मवर्च॒स-म्ब्र॑ह्मवर्च॒स मे॒व ।10) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒समिति॑ ब्रह्म - व॒र्च॒सम् ।11) ए॒व भ॑वति भव त्ये॒वैव भ॑वति ।12) भ॒व॒ति॒ स॒प्तद॑श स॒प्तद॑श भवति भवति स॒प्तद॑श ।13) स॒प्तद॒शान्वनु॑ स॒प्तद॑श स॒प्तद॒शानु॑ ।13) स॒प्तद॒शेति॑ स॒प्त - द॒श॒ ।14) अनु॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दन्वनु॑ ब्रूयात् ।15) ब्रू॒या॒-द्वैश्य॑स्य॒ वैश्य॑स्य ब्रूया-द्ब्रूया॒-द्वैश्य॑स्य ।16) वैश्य॑स्य सप्तद॒श-स्स॑प्तद॒शो वैश्य॑स्य॒ वैश्य॑स्य सप्तद॒शः ।17) स॒प्त॒द॒शो वै वै स॑प्तद॒श-स्स॑प्तद॒शो वै ।17) स॒प्त॒द॒श इति॑ सप्त - द॒शः ।18) वै वैश्यो॒ वैश्यो॒ वै वै वैश्यः॑ ।19) वैश्य॒-स्स्वे स्वे वैश्यो॒ वैश्य॒-स्स्वे ।20) स्व ए॒वैव स्वे स्व ए॒व ।21) ए॒वैन॑ मेन मे॒वैवैन᳚म् ।22) ए॒न॒ग्ग्॒ स्तोमे॒ स्तोम॑ एन मेन॒ग्ग्॒ स्तोमे᳚ ।23) स्तोमे॒ प्रति॒ प्रति॒ स्तोमे॒ स्तोमे॒ प्रति॑ ।24) प्रति॑ ष्ठापयति स्थापयति॒ प्रति॒ प्रति॑ ष्ठापयति ।25) स्था॒प॒य॒ति॒ जग॑त्या॒ जग॑त्या स्थापयति स्थापयति॒ जग॑त्या ।26) जग॑त्या॒ परि॒ परि॒ जग॑त्या॒ जग॑त्या॒ परि॑ ।27) परि॑ दद्ध्या-द्दद्ध्या॒-त्परि॒ परि॑ दद्ध्यात् ।28) द॒द्ध्या॒ज् जाग॑ता॒ जाग॑ता दद्ध्या-द्दद्ध्या॒ज् जाग॑ताः ।29) जाग॑ता॒ वै वै जाग॑ता॒ जाग॑ता॒ वै ।30) वै प॒शवः॑ प॒शवो॒ वै वै प॒शवः॑ ।31) प॒शवः॑ प॒शुका॑मः प॒शुका॑मः प॒शवः॑ प॒शवः॑ प॒शुका॑मः ।32) प॒शुका॑मः॒ खलु॒ खलु॑ प॒शुका॑मः प॒शुका॑मः॒ खलु॑ ।32) प॒शुका॑म॒ इति॑ प॒शु - का॒मः॒ ।33) खलु॒ वै वै खलु॒ खलु॒ वै ।34) वै वैश्यो॒ वैश्यो॒ वै वै वैश्यः॑ ।35) वैश्यो॑ यजते यजते॒ वैश्यो॒ वैश्यो॑ यजते ।36) य॒ज॒ते॒ जग॑त्या॒ जग॑त्या यजते यजते॒ जग॑त्या ।37) जग॑त्यै॒वैव जग॑त्या॒ जग॑त्यै॒व ।38) ए॒वास्मा॑ अस्मा ए॒वैवास्मै᳚ ।39) अ॒स्मै॒ प॒शू-न्प॒शू न॑स्मा अस्मै प॒शून् ।40) प॒शू-न्परि॒ परि॑ प॒शू-न्प॒शू-न्परि॑ ।41) परि॑ गृह्णाति गृह्णाति॒ परि॒ परि॑ गृह्णाति ।42) गृ॒ह्णा॒ त्येक॑विग्ंशति॒ मेक॑विग्ंशति-ङ्गृह्णाति गृह्णा॒ त्येक॑विग्ंशतिम् ।43) एक॑विग्ंशति॒ मन्वन्वेक॑विग्ंशति॒ मेक॑विग्ंशति॒ मनु॑ ।43) एक॑विग्ंशति॒मित्येक॑ - वि॒ग्ं॒श॒ति॒म् ।44) अनु॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दन्वनु॑ ब्रूयात् ।45) ब्रू॒या॒-त्प्र॒ति॒ष्ठाका॑मस्य प्रति॒ष्ठाका॑मस्य ब्रूया-द्ब्रूया-त्प्रति॒ष्ठाका॑मस्य ।46) प्र॒ति॒ष्ठाका॑म स्यैकवि॒ग्ं॒श ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्र॑ति॒ष्ठाका॑मस्य प्रति॒ष्ठाका॑म स्यैकवि॒ग्ं॒शः ।46) प्र॒ति॒ष्ठाका॑म॒स्येति॑ प्रति॒ष्ठा - का॒म॒स्य॒ ।47) ए॒क॒वि॒ग्ं॒श-स्स्तोमा॑ना॒ग्॒ स्तोमा॑ना मेकवि॒ग्ं॒श ए॑कवि॒ग्ं॒श-स्स्तोमा॑नाम् ।47) ए॒क॒वि॒ग्ं॒श इत्ये॑क - वि॒ग्ं॒शः ।48) स्तोमा॑ना-म्प्रति॒ष्ठा प्र॑ति॒ष्ठा स्तोमा॑ना॒ग्॒ स्तोमा॑ना-म्प्रति॒ष्ठा ।49) प्र॒ति॒ष्ठा प्रति॑ष्ठित्यै॒ प्रति॑ष्ठित्यै प्रति॒ष्ठा प्र॑ति॒ष्ठा प्रति॑ष्ठित्यै ।49) प्र॒ति॒ष्ठेति॑ प्रति - स्था ।50) प्रति॑ष्ठित्यै॒ चतु॑र्विग्ंशति॒-ञ्चतु॑र्विग्ंशति॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ चतु॑र्विग्ंशतिम् ।50) प्रति॑ष्ठित्या॒ इति॒ प्रति॑ - स्थि॒त्यै॒ ।॥ 58 ॥ (50/61)
1) bra̠hma̠va̠rcha̠sa ma̍stvastu brahmavarcha̠sa-mbra̍hmavarcha̠sa ma̍stu ।1) bra̠hma̠va̠rcha̠samiti̍ brahma - va̠rcha̠sam ।2) a̠stvitī tya̍stva̠ stviti̍ ।3) iti̍ gāyatri̠yā gā̍yatri̠yētīti̍ gāyatri̠yā ।4) gā̠ya̠tri̠yā pari̠ pari̍ gāyatri̠yā gā̍yatri̠yā pari̍ ।5) pari̍ daddhyā-ddaddhyā̠-tpari̠ pari̍ daddhyāt ।6) da̠ddhyā̠-dbra̠hma̠va̠rcha̠sa-mbra̍hmavarcha̠sa-nda̍ddhyā-ddaddhyā-dbrahmavarcha̠sam ।7) bra̠hma̠va̠rcha̠saṃ vai vai bra̍hmavarcha̠sa-mbra̍hmavarcha̠saṃ vai ।7) bra̠hma̠va̠rcha̠samiti̍ brahma - va̠rcha̠sam ।8) vai gā̍ya̠trī gā̍ya̠trī vai vai gā̍ya̠trī ।9) gā̠ya̠trī bra̍hmavarcha̠sa-mbra̍hmavarcha̠sa-ṅgā̍ya̠trī gā̍ya̠trī bra̍hmavarcha̠sam ।10) bra̠hma̠va̠rcha̠sa mē̠vaiva bra̍hmavarcha̠sa-mbra̍hmavarcha̠sa mē̠va ।10) bra̠hma̠va̠rcha̠samiti̍ brahma - va̠rcha̠sam ।11) ē̠va bha̍vati bhava tyē̠vaiva bha̍vati ।12) bha̠va̠ti̠ sa̠ptada̍śa sa̠ptada̍śa bhavati bhavati sa̠ptada̍śa ।13) sa̠ptada̠śānvanu̍ sa̠ptada̍śa sa̠ptada̠śānu̍ ।13) sa̠ptada̠śēti̍ sa̠pta - da̠śa̠ ।14) anu̍ brūyā-dbrūyā̠ danvanu̍ brūyāt ।15) brū̠yā̠-dvaiśya̍sya̠ vaiśya̍sya brūyā-dbrūyā̠-dvaiśya̍sya ।16) vaiśya̍sya saptada̠śa-ssa̍ptada̠śō vaiśya̍sya̠ vaiśya̍sya saptada̠śaḥ ।17) sa̠pta̠da̠śō vai vai sa̍ptada̠śa-ssa̍ptada̠śō vai ।17) sa̠pta̠da̠śa iti̍ sapta - da̠śaḥ ।18) vai vaiśyō̠ vaiśyō̠ vai vai vaiśya̍ḥ ।19) vaiśya̠-ssvē svē vaiśyō̠ vaiśya̠-ssvē ।20) sva ē̠vaiva svē sva ē̠va ।21) ē̠vaina̍ mēna mē̠vaivaina̎m ।22) ē̠na̠gg̠ stōmē̠ stōma̍ ēna mēna̠gg̠ stōmē̎ ।23) stōmē̠ prati̠ prati̠ stōmē̠ stōmē̠ prati̍ ।24) prati̍ ṣṭhāpayati sthāpayati̠ prati̠ prati̍ ṣṭhāpayati ।25) sthā̠pa̠ya̠ti̠ jaga̍tyā̠ jaga̍tyā sthāpayati sthāpayati̠ jaga̍tyā ।26) jaga̍tyā̠ pari̠ pari̠ jaga̍tyā̠ jaga̍tyā̠ pari̍ ।27) pari̍ daddhyā-ddaddhyā̠-tpari̠ pari̍ daddhyāt ।28) da̠ddhyā̠j jāga̍tā̠ jāga̍tā daddhyā-ddaddhyā̠j jāga̍tāḥ ।29) jāga̍tā̠ vai vai jāga̍tā̠ jāga̍tā̠ vai ।30) vai pa̠śava̍ḥ pa̠śavō̠ vai vai pa̠śava̍ḥ ।31) pa̠śava̍ḥ pa̠śukā̍maḥ pa̠śukā̍maḥ pa̠śava̍ḥ pa̠śava̍ḥ pa̠śukā̍maḥ ।32) pa̠śukā̍ma̠ḥ khalu̠ khalu̍ pa̠śukā̍maḥ pa̠śukā̍ma̠ḥ khalu̍ ।32) pa̠śukā̍ma̠ iti̍ pa̠śu - kā̠ma̠ḥ ।33) khalu̠ vai vai khalu̠ khalu̠ vai ।34) vai vaiśyō̠ vaiśyō̠ vai vai vaiśya̍ḥ ।35) vaiśyō̍ yajatē yajatē̠ vaiśyō̠ vaiśyō̍ yajatē ।36) ya̠ja̠tē̠ jaga̍tyā̠ jaga̍tyā yajatē yajatē̠ jaga̍tyā ।37) jaga̍tyai̠vaiva jaga̍tyā̠ jaga̍tyai̠va ।38) ē̠vāsmā̍ asmā ē̠vaivāsmai̎ ।39) a̠smai̠ pa̠śū-npa̠śū na̍smā asmai pa̠śūn ।40) pa̠śū-npari̠ pari̍ pa̠śū-npa̠śū-npari̍ ।41) pari̍ gṛhṇāti gṛhṇāti̠ pari̠ pari̍ gṛhṇāti ।42) gṛ̠hṇā̠ tyēka̍vigṃśati̠ mēka̍vigṃśati-ṅgṛhṇāti gṛhṇā̠ tyēka̍vigṃśatim ।43) ēka̍vigṃśati̠ manvanvēka̍vigṃśati̠ mēka̍vigṃśati̠ manu̍ ।43) ēka̍vigṃśati̠mityēka̍ - vi̠gṃ̠śa̠ti̠m ।44) anu̍ brūyā-dbrūyā̠ danvanu̍ brūyāt ।45) brū̠yā̠-tpra̠ti̠ṣṭhākā̍masya prati̠ṣṭhākā̍masya brūyā-dbrūyā-tprati̠ṣṭhākā̍masya ।46) pra̠ti̠ṣṭhākā̍ma syaikavi̠gṃ̠śa ē̍kavi̠gṃ̠śaḥ pra̍ti̠ṣṭhākā̍masya prati̠ṣṭhākā̍ma syaikavi̠gṃ̠śaḥ ।46) pra̠ti̠ṣṭhākā̍ma̠syēti̍ prati̠ṣṭhā - kā̠ma̠sya̠ ।47) ē̠ka̠vi̠gṃ̠śa-sstōmā̍nā̠g̠ stōmā̍nā mēkavi̠gṃ̠śa ē̍kavi̠gṃ̠śa-sstōmā̍nām ।47) ē̠ka̠vi̠gṃ̠śa ityē̍ka - vi̠gṃ̠śaḥ ।48) stōmā̍nā-mprati̠ṣṭhā pra̍ti̠ṣṭhā stōmā̍nā̠g̠ stōmā̍nā-mprati̠ṣṭhā ।49) pra̠ti̠ṣṭhā prati̍ṣṭhityai̠ prati̍ṣṭhityai prati̠ṣṭhā pra̍ti̠ṣṭhā prati̍ṣṭhityai ।49) pra̠ti̠ṣṭhēti̍ prati - sthā ।50) prati̍ṣṭhityai̠ chatu̍rvigṃśati̠-ñchatu̍rvigṃśati̠-mprati̍ṣṭhityai̠ prati̍ṣṭhityai̠ chatu̍rvigṃśatim ।50) prati̍ṣṭhityā̠ iti̠ prati̍ - sthi̠tyai̠ ।॥ 58 ॥ (50/61)
meaning
Jata recitation: Vishvarupa's three heads represent the three aspects of speech — Para, Pashyanti, and Madhyama — from which all spoken knowledge proceeds.
verse 59
1) चतु॑र्विग्ंशति॒ मन्वनु॒ चतु॑र्विग्ंशति॒-ञ्चतु॑र्विग्ंशति॒ मनु॑ ।1) चतु॑र्विग्ंशति॒मिति॒ चतुः॑ - वि॒ग्ं॒श॒ति॒म् ।2) अनु॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दन्वनु॑ ब्रूयात् ।3) ब्रू॒या॒-द्ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सका॑मस्य ब्रह्मवर्च॒सका॑मस्य ब्रूया-द्ब्रूया-द्ब्रह्मवर्च॒सका॑मस्य ।4) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सका॑मस्य॒ चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा॒ चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा ब्रह्मवर्च॒सका॑मस्य ब्रह्मवर्च॒सका॑मस्य॒ चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा ।4) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सका॑म॒स्येति॑ ब्रह्मवर्च॒स - का॒म॒स्य॒ ।5) चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा गाय॒त्री गा॑य॒त्री चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा॒ चतु॑र्विग्ंशत्यक्षरा गाय॒त्री ।5) चतु॑र्विग्ंशत्यक्ष॒रेति॒ चतु॑र्विग्ंशति - अ॒क्ष॒रा॒ ।6) गा॒य॒त्री गा॑य॒त्री ।7) गा॒य॒त्री ब्र॑ह्मवर्च॒स-म्ब्र॑ह्मवर्च॒स-ङ्गा॑य॒त्री गा॑य॒त्री ब्र॑ह्मवर्च॒सम् ।8) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स-ङ्गा॑यत्रि॒या गा॑यत्रि॒या ब्र॑ह्मवर्च॒स-म्ब्र॑ह्मवर्च॒स-ङ्गा॑यत्रि॒या ।8) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒समिति॑ ब्रह्म - व॒र्च॒सम् ।9) गा॒य॒त्रि॒यैवैव गा॑यत्रि॒या गा॑यत्रि॒यैव ।10) ए॒वास्मा॑ अस्मा ए॒वैवास्मै᳚ ।11) अ॒स्मै॒ ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स-म्ब्र॑ह्मवर्च॒स म॑स्मा अस्मै ब्रह्मवर्च॒सम् ।12) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स मवाव॑ ब्रह्मवर्च॒स-म्ब्र॑ह्मवर्च॒स मव॑ ।12) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒समिति॑ ब्रह्म - व॒र्च॒सम् ।13) अव॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽवाव॑ रुन्धे ।14) रु॒न्धे॒ त्रि॒ग्ं॒शत॑-न्त्रि॒ग्ं॒शतग्ं॑ रुन्धे रुन्धे त्रि॒ग्ं॒शत᳚म् ।15) त्रि॒ग्ं॒शत॒ मन्वनु॑ त्रि॒ग्ं॒शत॑-न्त्रि॒ग्ं॒शत॒ मनु॑ ।16) अनु॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दन्वनु॑ ब्रूयात् ।17) ब्रू॒या॒ दन्न॑काम॒स्या न्न॑कामस्य ब्रूया-द्ब्रूया॒ दन्न॑कामस्य ।18) अन्न॑कामस्य त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा त्रि॒ग्ं॒शद॑क्ष॒रा ऽन्न॑काम॒स्या न्न॑कामस्य त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा ।18) अन्न॑काम॒स्येत्यन्न॑ - का॒म॒स्य॒ ।19) त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा वि॒रा-ड्वि॒रा-ट्त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा वि॒राट् ।19) त्रि॒ग्ं॒शद॑क्ष॒रेति॑ त्रि॒ग्ं॒शत् - अ॒क्ष॒रा॒ ।20) वि॒राडन्न॒ मन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राडन्न᳚म् ।20) वि॒राडिति॑ वि - राट् ।21) अन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राडन्न॒ मन्नं॑-विँ॒राट् ।22) वि॒रा-ड्वि॒राजा॑ वि॒राजा॑ वि॒रा-ड्वि॒रा-ड्वि॒राजा᳚ ।22) वि॒राडिति॑ वि - राट् ।23) वि॒राजै॒वैव वि॒राजा॑ वि॒राजै॒व ।23) वि॒राजेति॑ वि - राजा᳚ ।24) ए॒वास्मा॑ अस्मा ए॒वैवास्मै᳚ ।25) अ॒स्मा॒ अ॒न्नाद्य॑ म॒न्नाद्य॑ मस्मा अस्मा अ॒न्नाद्य᳚म् ।26) अ॒न्नाद्य॒ मवावा॒न्नाद्य॑ म॒न्नाद्य॒ मव॑ ।26) अ॒न्नाद्य॒मित्य॑न्न - अद्य᳚म् ।27) अव॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽवाव॑ रुन्धे ।28) रु॒न्धे॒ द्वात्रिग्ं॑शत॒-न्द्वात्रिग्ं॑शतग्ं रुन्धे रुन्धे॒ द्वात्रिग्ं॑शतम् ।29) द्वात्रिग्ं॑शत॒ मन्वनु॒ द्वात्रिग्ं॑शत॒-न्द्वात्रिग्ं॑शत॒ मनु॑ ।30) अनु॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दन्वनु॑ ब्रूयात् ।31) ब्रू॒या॒-त्प्र॒ति॒ष्ठाका॑मस्य प्रति॒ष्ठाका॑मस्य ब्रूया-द्ब्रूया-त्प्रति॒ष्ठाका॑मस्य ।32) प्र॒ति॒ष्ठाका॑मस्य॒ द्वात्रिग्ं॑शदक्षरा॒ द्वात्रिग्ं॑शदक्षरा प्रति॒ष्ठाका॑मस्य प्रति॒ष्ठाका॑मस्य॒ द्वात्रिग्ं॑शदक्षरा ।32) प्र॒ति॒ष्ठाका॑म॒स्येति॑ प्रति॒ष्ठा - का॒म॒स्य॒ ।33) द्वात्रिग्ं॑शदक्षरा ऽनु॒ष्टुग॑नु॒ष्टुग् द्वात्रिग्ं॑शदक्षरा॒ द्वात्रिग्ं॑शदक्षरा ऽनु॒ष्टुक् ।33) द्वात्रिग्ं॑शदक्ष॒रेति॒ द्वात्रिग्ं॑शत् - अ॒क्ष॒रा॒ ।34) अ॒नु॒ष्टु ग॑नु॒ष्टु ब॑नु॒ष्टु ब॑नु॒ष्टु ग॑नु॒ष्टु ग॑नु॒ष्टुप् ।34) अ॒नु॒ष्टुगित्य॑नु - स्तुक् ।35) अ॒नु॒ष्टु-प्छन्द॑सा॒-ञ्छन्द॑सा मनु॒ष्टु ब॑नु॒ष्टु-प्छन्द॑साम् ।35) अ॒नु॒ष्टुबित्य॑नु - स्तुप् ।36) छन्द॑सा-म्प्रति॒ष्ठा प्र॑ति॒ष्ठा छन्द॑सा॒-ञ्छन्द॑सा-म्प्रति॒ष्ठा ।37) प्र॒ति॒ष्ठा प्रति॑ष्ठित्यै॒ प्रति॑ष्ठित्यै प्रति॒ष्ठा प्र॑ति॒ष्ठा प्रति॑ष्ठित्यै ।37) प्र॒ति॒ष्ठेति॑ प्रति - स्था ।38) प्रति॑ष्ठित्यै॒ षट्त्रिग्ं॑शत॒ग्ं॒ षट्त्रिग्ं॑शत॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ षट्त्रिग्ं॑शतम् ।38) प्रति॑ष्ठित्या॒ इति॒ प्रति॑ - स्थि॒त्यै॒ ।39) षट्त्रिग्ं॑शत॒ मन्वनु॒ षट्त्रिग्ं॑शत॒ग्ं॒ षट्त्रिग्ं॑शत॒ मनु॑ ।39) षट्त्रिग्ं॑शत॒मिति॒ षट् - त्रि॒ग्ं॒श॒त॒म् ।40) अनु॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दन्वनु॑ ब्रूयात् ।41) ब्रू॒या॒-त्प॒शुका॑मस्य प॒शुका॑मस्य ब्रूया-द्ब्रूया-त्प॒शुका॑मस्य ।42) प॒शुका॑मस्य॒ षट्त्रिग्ं॑शदक्षरा॒ षट्त्रिग्ं॑शदक्षरा प॒शुका॑मस्य प॒शुका॑मस्य॒ षट्त्रिग्ं॑शदक्षरा ।42) प॒शुका॑म॒स्येति॑ प॒शु - का॒म॒स्य॒ ।43) षट्त्रिग्ं॑शदक्षरा बृह॒ती बृ॑ह॒ती षट्त्रिग्ं॑शदक्षरा॒ षट्त्रिग्ं॑शदक्षरा बृह॒ती ।43) षट्त्रिग्ं॑शदक्ष॒रेति॒ षट्त्रिग्ं॑शत् - अ॒क्ष॒रा॒ ।44) बृ॒ह॒ती बार्ह॑ता॒ बार्ह॑ता बृह॒ती बृ॑ह॒ती बार्ह॑ताः ।45) बार्ह॑ताः प॒शवः॑ प॒शवो॒ बार्ह॑ता॒ बार्ह॑ताः प॒शवः॑ ।46) प॒शवो॑ बृह॒त्या बृ॑ह॒त्या प॒शवः॑ प॒शवो॑ बृह॒त्या ।47) बृ॒ह॒त्यैवैव बृ॑ह॒त्या बृ॑ह॒त्यैव ।48) ए॒वास्मा॑ अस्मा ए॒वैवास्मै᳚ ।49) अ॒स्मै॒ प॒शू-न्प॒शू न॑स्मा अस्मै प॒शून् ।50) प॒शू नवाव॑ प॒शू-न्प॒शू नव॑ ।॥ 59 ॥ (50/70)
1) chatu̍rvigṃśati̠ manvanu̠ chatu̍rvigṃśati̠-ñchatu̍rvigṃśati̠ manu̍ ।1) chatu̍rvigṃśati̠miti̠ chatu̍ḥ - vi̠gṃ̠śa̠ti̠m ।2) anu̍ brūyā-dbrūyā̠ danvanu̍ brūyāt ।3) brū̠yā̠-dbra̠hma̠va̠rcha̠sakā̍masya brahmavarcha̠sakā̍masya brūyā-dbrūyā-dbrahmavarcha̠sakā̍masya ।4) bra̠hma̠va̠rcha̠sakā̍masya̠ chatu̍rvigṃśatyakṣarā̠ chatu̍rvigṃśatyakṣarā brahmavarcha̠sakā̍masya brahmavarcha̠sakā̍masya̠ chatu̍rvigṃśatyakṣarā ।4) bra̠hma̠va̠rcha̠sakā̍ma̠syēti̍ brahmavarcha̠sa - kā̠ma̠sya̠ ।5) chatu̍rvigṃśatyakṣarā gāya̠trī gā̍ya̠trī chatu̍rvigṃśatyakṣarā̠ chatu̍rvigṃśatyakṣarā gāya̠trī ।5) chatu̍rvigṃśatyakṣa̠rēti̠ chatu̍rvigṃśati - a̠kṣa̠rā̠ ।6) gā̠ya̠trī gā̍ya̠trī ।7) gā̠ya̠trī bra̍hmavarcha̠sa-mbra̍hmavarcha̠sa-ṅgā̍ya̠trī gā̍ya̠trī bra̍hmavarcha̠sam ।8) bra̠hma̠va̠rcha̠sa-ṅgā̍yatri̠yā gā̍yatri̠yā bra̍hmavarcha̠sa-mbra̍hmavarcha̠sa-ṅgā̍yatri̠yā ।8) bra̠hma̠va̠rcha̠samiti̍ brahma - va̠rcha̠sam ।9) gā̠ya̠tri̠yaivaiva gā̍yatri̠yā gā̍yatri̠yaiva ।10) ē̠vāsmā̍ asmā ē̠vaivāsmai̎ ।11) a̠smai̠ bra̠hma̠va̠rcha̠sa-mbra̍hmavarcha̠sa ma̍smā asmai brahmavarcha̠sam ।12) bra̠hma̠va̠rcha̠sa mavāva̍ brahmavarcha̠sa-mbra̍hmavarcha̠sa mava̍ ।12) bra̠hma̠va̠rcha̠samiti̍ brahma - va̠rcha̠sam ।13) ava̍ rundhē ru̠ndhē 'vāva̍ rundhē ।14) ru̠ndhē̠ tri̠gṃ̠śata̍-ntri̠gṃ̠śatagṃ̍ rundhē rundhē tri̠gṃ̠śata̎m ।15) tri̠gṃ̠śata̠ manvanu̍ tri̠gṃ̠śata̍-ntri̠gṃ̠śata̠ manu̍ ।16) anu̍ brūyā-dbrūyā̠ danvanu̍ brūyāt ।17) brū̠yā̠ danna̍kāma̠syā nna̍kāmasya brūyā-dbrūyā̠ danna̍kāmasya ।18) anna̍kāmasya tri̠gṃ̠śada̍kṣarā tri̠gṃ̠śada̍kṣa̠rā 'nna̍kāma̠syā nna̍kāmasya tri̠gṃ̠śada̍kṣarā ।18) anna̍kāma̠syētyanna̍ - kā̠ma̠sya̠ ।19) tri̠gṃ̠śada̍kṣarā vi̠rā-ḍvi̠rā-ṭtri̠gṃ̠śada̍kṣarā tri̠gṃ̠śada̍kṣarā vi̠rāṭ ।19) tri̠gṃ̠śada̍kṣa̠rēti̍ tri̠gṃ̠śat - a̠kṣa̠rā̠ ।20) vi̠rāḍanna̠ manna̍ṃ vi̠rā-ḍvi̠rāḍanna̎m ।20) vi̠rāḍiti̍ vi - rāṭ ।21) anna̍ṃ vi̠rā-ḍvi̠rāḍanna̠ manna̍ṃ vi̠rāṭ ।22) vi̠rā-ḍvi̠rājā̍ vi̠rājā̍ vi̠rā-ḍvi̠rā-ḍvi̠rājā̎ ।22) vi̠rāḍiti̍ vi - rāṭ ।23) vi̠rājai̠vaiva vi̠rājā̍ vi̠rājai̠va ।23) vi̠rājēti̍ vi - rājā̎ ।24) ē̠vāsmā̍ asmā ē̠vaivāsmai̎ ।25) a̠smā̠ a̠nnādya̍ ma̠nnādya̍ masmā asmā a̠nnādya̎m ।26) a̠nnādya̠ mavāvā̠nnādya̍ ma̠nnādya̠ mava̍ ।26) a̠nnādya̠mitya̍nna - adya̎m ।27) ava̍ rundhē ru̠ndhē 'vāva̍ rundhē ।28) ru̠ndhē̠ dvātrigṃ̍śata̠-ndvātrigṃ̍śatagṃ rundhē rundhē̠ dvātrigṃ̍śatam ।29) dvātrigṃ̍śata̠ manvanu̠ dvātrigṃ̍śata̠-ndvātrigṃ̍śata̠ manu̍ ।30) anu̍ brūyā-dbrūyā̠ danvanu̍ brūyāt ।31) brū̠yā̠-tpra̠ti̠ṣṭhākā̍masya prati̠ṣṭhākā̍masya brūyā-dbrūyā-tprati̠ṣṭhākā̍masya ।32) pra̠ti̠ṣṭhākā̍masya̠ dvātrigṃ̍śadakṣarā̠ dvātrigṃ̍śadakṣarā prati̠ṣṭhākā̍masya prati̠ṣṭhākā̍masya̠ dvātrigṃ̍śadakṣarā ।32) pra̠ti̠ṣṭhākā̍ma̠syēti̍ prati̠ṣṭhā - kā̠ma̠sya̠ ।33) dvātrigṃ̍śadakṣarā 'nu̠ṣṭuga̍nu̠ṣṭug dvātrigṃ̍śadakṣarā̠ dvātrigṃ̍śadakṣarā 'nu̠ṣṭuk ।33) dvātrigṃ̍śadakṣa̠rēti̠ dvātrigṃ̍śat - a̠kṣa̠rā̠ ।34) a̠nu̠ṣṭu ga̍nu̠ṣṭu ba̍nu̠ṣṭu ba̍nu̠ṣṭu ga̍nu̠ṣṭu ga̍nu̠ṣṭup ।34) a̠nu̠ṣṭugitya̍nu - stuk ।35) a̠nu̠ṣṭu-pChanda̍sā̠-ñChanda̍sā manu̠ṣṭu ba̍nu̠ṣṭu-pChanda̍sām ।35) a̠nu̠ṣṭubitya̍nu - stup ।36) Chanda̍sā-mprati̠ṣṭhā pra̍ti̠ṣṭhā Chanda̍sā̠-ñChanda̍sā-mprati̠ṣṭhā ।37) pra̠ti̠ṣṭhā prati̍ṣṭhityai̠ prati̍ṣṭhityai prati̠ṣṭhā pra̍ti̠ṣṭhā prati̍ṣṭhityai ।37) pra̠ti̠ṣṭhēti̍ prati - sthā ।38) prati̍ṣṭhityai̠ ṣaṭtrigṃ̍śata̠gṃ̠ ṣaṭtrigṃ̍śata̠-mprati̍ṣṭhityai̠ prati̍ṣṭhityai̠ ṣaṭtrigṃ̍śatam ।38) prati̍ṣṭhityā̠ iti̠ prati̍ - sthi̠tyai̠ ।39) ṣaṭtrigṃ̍śata̠ manvanu̠ ṣaṭtrigṃ̍śata̠gṃ̠ ṣaṭtrigṃ̍śata̠ manu̍ ।39) ṣaṭtrigṃ̍śata̠miti̠ ṣaṭ - tri̠gṃ̠śa̠ta̠m ।40) anu̍ brūyā-dbrūyā̠ danvanu̍ brūyāt ।41) brū̠yā̠-tpa̠śukā̍masya pa̠śukā̍masya brūyā-dbrūyā-tpa̠śukā̍masya ।42) pa̠śukā̍masya̠ ṣaṭtrigṃ̍śadakṣarā̠ ṣaṭtrigṃ̍śadakṣarā pa̠śukā̍masya pa̠śukā̍masya̠ ṣaṭtrigṃ̍śadakṣarā ।42) pa̠śukā̍ma̠syēti̍ pa̠śu - kā̠ma̠sya̠ ।43) ṣaṭtrigṃ̍śadakṣarā bṛha̠tī bṛ̍ha̠tī ṣaṭtrigṃ̍śadakṣarā̠ ṣaṭtrigṃ̍śadakṣarā bṛha̠tī ।43) ṣaṭtrigṃ̍śadakṣa̠rēti̠ ṣaṭtrigṃ̍śat - a̠kṣa̠rā̠ ।44) bṛ̠ha̠tī bārha̍tā̠ bārha̍tā bṛha̠tī bṛ̍ha̠tī bārha̍tāḥ ।45) bārha̍tāḥ pa̠śava̍ḥ pa̠śavō̠ bārha̍tā̠ bārha̍tāḥ pa̠śava̍ḥ ।46) pa̠śavō̍ bṛha̠tyā bṛ̍ha̠tyā pa̠śava̍ḥ pa̠śavō̍ bṛha̠tyā ।47) bṛ̠ha̠tyaivaiva bṛ̍ha̠tyā bṛ̍ha̠tyaiva ।48) ē̠vāsmā̍ asmā ē̠vaivāsmai̎ ।49) a̠smai̠ pa̠śū-npa̠śū na̍smā asmai pa̠śūn ।50) pa̠śū navāva̍ pa̠śū-npa̠śū nava̍ ।॥ 59 ॥ (50/70)
meaning
Jata recitation: this verse praises the power of the jata recitation itself as a Vedic practice that preserves the precise sound of the mantra across generations.
verse 60
1) अव॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽवाव॑ रुन्धे ।2) रु॒न्धे॒ चतु॑श्चत्वारिग्ंशत॒-ञ्चतु॑श्चत्वारिग्ंशतग्ं रुन्धे रुन्धे॒ चतु॑श्चत्वारिग्ंशतम् ।3) चतु॑श्चत्वारिग्ंशत॒ मन्वनु॒ चतु॑श्चत्वारिग्ंशत॒-ञ्चतु॑श्चत्वारिग्ंशत॒ मनु॑ ।3) चतु॑श्चत्वारिग्ंशत॒मिति॒ चतुः॑ - च॒त्वा॒रि॒ग्ं॒श॒त॒म् ।4) अनु॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दन्वनु॑ ब्रूयात् ।5) ब्रू॒या॒ दि॒न्द्रि॒यका॑मस्ये न्द्रि॒यका॑मस्य ब्रूया-द्ब्रूया दिन्द्रि॒यका॑मस्य ।6) इ॒न्द्रि॒यका॑मस्य॒ चतु॑श्चत्वारिग्ंशदक्षरा॒ चतु॑श्चत्वारिग्ंशदक्ष रेन्द्रि॒यका॑मस्ये न्द्रि॒यका॑मस्य॒ चतु॑श्चत्वारिग्ंशदक्षरा ।6) इ॒न्द्रि॒यका॑म॒स्येती᳚न्द्रि॒य - का॒म॒स्य॒ ।7) चतु॑श्चत्वारिग्ंशदक्षरा त्रि॒ष्टु-क्त्रि॒ष्टुक्चतु॑श्चत्वारिग्ंशदक्षरा॒ चतु॑श्चत्वारिग्ंशदक्षरा त्रि॒ष्टुक् ।7) चतु॑श्चत्वारिग्ंशदक्ष॒रेति॒ चतु॑श्चत्वारिग्ंशत् - अ॒क्ष॒रा॒ ।8) त्रि॒ष्टु गि॑न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-न्त्रि॒ष्टु-क्त्रि॒ष्टु गि॑न्द्रि॒यम् ।9) इ॒न्द्रि॒य-न्त्रि॒ष्टु-प्त्रि॒ष्टुबि॑न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-न्त्रि॒ष्टुप् ।10) त्रि॒ष्टु-प्त्रि॒ष्टुभा᳚ त्रि॒ष्टुभा᳚ त्रि॒ष्टु-प्त्रि॒ष्टु-प्त्रि॒ष्टुभा᳚ ।11) त्रि॒ष्टुभै॒वैव त्रि॒ष्टुभा᳚ त्रि॒ष्टुभै॒व ।12) ए॒वास्मा॑ अस्मा ए॒वैवास्मै᳚ ।13) अ॒स्मा॒ इ॒न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य म॑स्मा अस्मा इन्द्रि॒यम् ।14) इ॒न्द्रि॒य मवावे᳚ न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य मव॑ ।15) अव॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽवाव॑ रुन्धे ।16) रु॒न्धे॒ ऽष्टाच॑त्वारिग्ंशत म॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशतग्ं रुन्धे रुन्धे॒ ऽष्टाच॑त्वारिग्ंशतम् ।17) अ॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशत॒ मन्वन्व॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशत म॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशत॒ मनु॑ ।17) अ॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशत॒मित्य॒ष्टा - च॒त्वा॒रि॒ग्ं॒श॒त॒म् ।18) अनु॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒दन्वनु॑ ब्रूयात् ।19) ब्रू॒या॒-त्प॒शुका॑मस्य प॒शुका॑मस्य ब्रूया-द्ब्रूया-त्प॒शुका॑मस्य ।20) प॒शुका॑मस्या॒ ष्टाच॑त्वारिग्ंशदक्षरा॒ ऽष्टाच॑त्वारिग्ंशदक्षरा प॒शुका॑मस्य प॒शुका॑मस्या॒ ष्टाच॑त्वारिग्ंशदक्षरा ।20) प॒शुका॑म॒स्येति॑ प॒शु - का॒म॒स्य॒ ।21) अ॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशदक्षरा॒ जग॑ती॒ जग॑त्य॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशदक्षरा॒ ऽष्टाच॑त्वारिग्ंशदक्षरा॒ जग॑ती ।21) अ॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशदक्ष॒रेत्य॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशत् - अ॒क्ष॒रा॒ ।22) जग॑ती॒ जाग॑ता॒ जाग॑ता॒ जग॑ती॒ जग॑ती॒ जाग॑ताः ।23) जाग॑ताः प॒शवः॑ प॒शवो॒ जाग॑ता॒ जाग॑ताः प॒शवः॑ ।24) प॒शवो॒ जग॑त्या॒ जग॑त्या प॒शवः॑ प॒शवो॒ जग॑त्या ।25) जग॑त्यै॒वैव जग॑त्या॒ जग॑त्यै॒व ।26) ए॒वास्मा॑ अस्मा ए॒वैवास्मै᳚ ।27) अ॒स्मै॒ प॒शू-न्प॒शू न॑स्मा अस्मै प॒शून् ।28) प॒शू नवाव॑ प॒शू-न्प॒शू नव॑ ।29) अव॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽवाव॑ रुन्धे ।30) रु॒न्धे॒ सर्वा॑णि॒ सर्वा॑णि रुन्धे रुन्धे॒ सर्वा॑णि ।31) सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ सर्वा॑णि॒ सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि ।32) छन्दा॒ग्॒ स्यन्वनु॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दा॒ग्॒ स्यनु॑ ।33) अनु॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दन्वनु॑ ब्रूयात् ।34) ब्रू॒या॒-द्ब॒हु॒या॒जिनो॑ बहुया॒जिनो᳚ ब्रूया-द्ब्रूया-द्बहुया॒जिनः॑ ।35) ब॒हु॒या॒जिन॒-स्सर्वा॑णि॒ सर्वा॑णि बहुया॒जिनो॑ बहुया॒जिन॒-स्सर्वा॑णि ।35) ब॒हु॒या॒जिन॒ इति॑ बहु - या॒जिनः॑ ।36) सर्वा॑णि॒ वै वै सर्वा॑णि॒ सर्वा॑णि॒ वै ।37) वा ए॒तस्यै॒तस्य॒ वै वा ए॒तस्य॑ ।38) ए॒तस्य॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्॑ स्ये॒त स्यै॒तस्य॒ छन्दाग्ं॑सि ।39) छन्दा॒ग्॒ स्यव॑रुद्धा॒ न्यव॑रुद्धानि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दा॒ग्॒ स्यव॑रुद्धानि ।40) अव॑रुद्धानि॒ यो यो ऽव॑रुद्धा॒ न्यव॑रुद्धानि॒ यः ।40) अव॑रुद्धा॒नीत्यव॑ - रु॒द्धा॒नि॒ ।41) यो ब॑हुया॒जी ब॑हुया॒जी यो यो ब॑हुया॒जी ।42) ब॒हु॒या॒ ज्यप॑रिमित॒ मप॑रिमित-म्बहुया॒जी ब॑हुया॒ ज्यप॑रिमितम् ।42) ब॒हु॒या॒जीति॑ बहु - या॒जी ।43) अप॑रिमित॒ मन्व न्वप॑रिमित॒ मप॑रिमित॒ मनु॑ ।43) अप॑रिमित॒मित्यप॑रि - मि॒त॒म् ।44) अनु॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दन्वनु॑ ब्रूयात् ।45) ब्रू॒या॒ दप॑रिमित॒स्या प॑रिमितस्य ब्रूया-द्ब्रूया॒ दप॑रिमितस्य ।46) अप॑रिमित॒स्या व॑रुद्ध्या॒ अव॑रुद्ध्या॒ अप॑रिमित॒स्या प॑रिमित॒स्या व॑रुद्ध्यै ।46) अप॑रिमित॒स्येत्यप॑रि - मि॒त॒स्य॒ ।47) अव॑रुद्ध्या॒ इत्यव॑ - रु॒द्ध्यै॒ ।॥ 60 ॥ (47/58)॥ अ. 10 ॥
1) ava̍ rundhē ru̠ndhē 'vāva̍ rundhē ।2) ru̠ndhē̠ chatu̍śchatvārigṃśata̠-ñchatu̍śchatvārigṃśatagṃ rundhē rundhē̠ chatu̍śchatvārigṃśatam ।3) chatu̍śchatvārigṃśata̠ manvanu̠ chatu̍śchatvārigṃśata̠-ñchatu̍śchatvārigṃśata̠ manu̍ ।3) chatu̍śchatvārigṃśata̠miti̠ chatu̍ḥ - cha̠tvā̠ri̠gṃ̠śa̠ta̠m ।4) anu̍ brūyā-dbrūyā̠ danvanu̍ brūyāt ।5) brū̠yā̠ di̠ndri̠yakā̍masyē ndri̠yakā̍masya brūyā-dbrūyā dindri̠yakā̍masya ।6) i̠ndri̠yakā̍masya̠ chatu̍śchatvārigṃśadakṣarā̠ chatu̍śchatvārigṃśadakṣa rēndri̠yakā̍masyē ndri̠yakā̍masya̠ chatu̍śchatvārigṃśadakṣarā ।6) i̠ndri̠yakā̍ma̠syētī̎mdri̠ya - kā̠ma̠sya̠ ।7) chatu̍śchatvārigṃśadakṣarā tri̠ṣṭu-ktri̠ṣṭukchatu̍śchatvārigṃśadakṣarā̠ chatu̍śchatvārigṃśadakṣarā tri̠ṣṭuk ।7) chatu̍śchatvārigṃśadakṣa̠rēti̠ chatu̍śchatvārigṃśat - a̠kṣa̠rā̠ ।8) tri̠ṣṭu gi̍ndri̠ya mi̍ndri̠ya-ntri̠ṣṭu-ktri̠ṣṭu gi̍ndri̠yam ।9) i̠ndri̠ya-ntri̠ṣṭu-ptri̠ṣṭubi̍ndri̠ya mi̍ndri̠ya-ntri̠ṣṭup ।10) tri̠ṣṭu-ptri̠ṣṭubhā̎ tri̠ṣṭubhā̎ tri̠ṣṭu-ptri̠ṣṭu-ptri̠ṣṭubhā̎ ।11) tri̠ṣṭubhai̠vaiva tri̠ṣṭubhā̎ tri̠ṣṭubhai̠va ।12) ē̠vāsmā̍ asmā ē̠vaivāsmai̎ ।13) a̠smā̠ i̠ndri̠ya mi̍ndri̠ya ma̍smā asmā indri̠yam ।14) i̠ndri̠ya mavāvē̎ ndri̠ya mi̍ndri̠ya mava̍ ।15) ava̍ rundhē ru̠ndhē 'vāva̍ rundhē ।16) ru̠ndhē̠ 'ṣṭācha̍tvārigṃśata ma̠ṣṭācha̍tvārigṃśatagṃ rundhē rundhē̠ 'ṣṭācha̍tvārigṃśatam ।17) a̠ṣṭācha̍tvārigṃśata̠ manvanva̠ṣṭācha̍tvārigṃśata ma̠ṣṭācha̍tvārigṃśata̠ manu̍ ।17) a̠ṣṭācha̍tvārigṃśata̠mitya̠ṣṭā - cha̠tvā̠ri̠gṃ̠śa̠ta̠m ।18) anu̍ brūyā-dbrūyā̠danvanu̍ brūyāt ।19) brū̠yā̠-tpa̠śukā̍masya pa̠śukā̍masya brūyā-dbrūyā-tpa̠śukā̍masya ।20) pa̠śukā̍masyā̠ ṣṭācha̍tvārigṃśadakṣarā̠ 'ṣṭācha̍tvārigṃśadakṣarā pa̠śukā̍masya pa̠śukā̍masyā̠ ṣṭācha̍tvārigṃśadakṣarā ।20) pa̠śukā̍ma̠syēti̍ pa̠śu - kā̠ma̠sya̠ ।21) a̠ṣṭācha̍tvārigṃśadakṣarā̠ jaga̍tī̠ jaga̍tya̠ṣṭācha̍tvārigṃśadakṣarā̠ 'ṣṭācha̍tvārigṃśadakṣarā̠ jaga̍tī ।21) a̠ṣṭācha̍tvārigṃśadakṣa̠rētya̠ṣṭācha̍tvārigṃśat - a̠kṣa̠rā̠ ।22) jaga̍tī̠ jāga̍tā̠ jāga̍tā̠ jaga̍tī̠ jaga̍tī̠ jāga̍tāḥ ।23) jāga̍tāḥ pa̠śava̍ḥ pa̠śavō̠ jāga̍tā̠ jāga̍tāḥ pa̠śava̍ḥ ।24) pa̠śavō̠ jaga̍tyā̠ jaga̍tyā pa̠śava̍ḥ pa̠śavō̠ jaga̍tyā ।25) jaga̍tyai̠vaiva jaga̍tyā̠ jaga̍tyai̠va ।26) ē̠vāsmā̍ asmā ē̠vaivāsmai̎ ।27) a̠smai̠ pa̠śū-npa̠śū na̍smā asmai pa̠śūn ।28) pa̠śū navāva̍ pa̠śū-npa̠śū nava̍ ।29) ava̍ rundhē ru̠ndhē 'vāva̍ rundhē ।30) ru̠ndhē̠ sarvā̍ṇi̠ sarvā̍ṇi rundhē rundhē̠ sarvā̍ṇi ।31) sarvā̍ṇi̠ Chandāgṃ̍si̠ Chandāgṃ̍si̠ sarvā̍ṇi̠ sarvā̍ṇi̠ Chandāgṃ̍si ।32) Chandā̠g̠ syanvanu̠ Chandāgṃ̍si̠ Chandā̠g̠ syanu̍ ।33) anu̍ brūyā-dbrūyā̠ danvanu̍ brūyāt ।34) brū̠yā̠-dba̠hu̠yā̠jinō̍ bahuyā̠jinō̎ brūyā-dbrūyā-dbahuyā̠jina̍ḥ ।35) ba̠hu̠yā̠jina̠-ssarvā̍ṇi̠ sarvā̍ṇi bahuyā̠jinō̍ bahuyā̠jina̠-ssarvā̍ṇi ।35) ba̠hu̠yā̠jina̠ iti̍ bahu - yā̠jina̍ḥ ।36) sarvā̍ṇi̠ vai vai sarvā̍ṇi̠ sarvā̍ṇi̠ vai ।37) vā ē̠tasyai̠tasya̠ vai vā ē̠tasya̍ ।38) ē̠tasya̠ Chandāgṃ̍si̠ Chandāg̍ syē̠ta syai̠tasya̠ Chandāgṃ̍si ।39) Chandā̠g̠ syava̍ruddhā̠ nyava̍ruddhāni̠ Chandāgṃ̍si̠ Chandā̠g̠ syava̍ruddhāni ।40) ava̍ruddhāni̠ yō yō 'va̍ruddhā̠ nyava̍ruddhāni̠ yaḥ ।40) ava̍ruddhā̠nītyava̍ - ru̠ddhā̠ni̠ ।41) yō ba̍huyā̠jī ba̍huyā̠jī yō yō ba̍huyā̠jī ।42) ba̠hu̠yā̠ jyapa̍rimita̠ mapa̍rimita-mbahuyā̠jī ba̍huyā̠ jyapa̍rimitam ।42) ba̠hu̠yā̠jīti̍ bahu - yā̠jī ।43) apa̍rimita̠ manva nvapa̍rimita̠ mapa̍rimita̠ manu̍ ।43) apa̍rimita̠mityapa̍ri - mi̠ta̠m ।44) anu̍ brūyā-dbrūyā̠ danvanu̍ brūyāt ।45) brū̠yā̠ dapa̍rimita̠syā pa̍rimitasya brūyā-dbrūyā̠ dapa̍rimitasya ।46) apa̍rimita̠syā va̍ruddhyā̠ ava̍ruddhyā̠ apa̍rimita̠syā pa̍rimita̠syā va̍ruddhyai ।46) apa̍rimita̠syētyapa̍ri - mi̠ta̠sya̠ ।47) ava̍ruddhyā̠ ityava̍ - ru̠ddhyai̠ ।॥ 60 ॥ (47/58)॥ a. 10 ॥
meaning
Jata recitation: the universal form taught by the Taittiriya tradition is identical with the innermost bliss described in the Taittiriya Upanishad — both point to the same truth.
verse 61
1) निवी॑त-म्मनु॒ष्या॑णा-म्मनु॒ष्या॑णा॒-न्निवी॑त॒-न्निवी॑त-म्मनु॒ष्या॑णाम् ।1) निवी॑त॒मिति॒ नि - वी॒त॒म् ।2) म॒नु॒ष्या॑णा-म्प्राचीनावी॒त-म्प्रा॑चीनावी॒त-म्म॑नु॒ष्या॑णा-म्मनु॒ष्या॑णा-म्प्राचीनावी॒तम् ।3) प्रा॒ची॒ना॒वी॒त-म्पि॑तृ॒णा-म्पि॑तृ॒णा-म्प्रा॑चीनावी॒त-म्प्रा॑चीनावी॒त-म्पि॑तृ॒णाम् ।3) प्रा॒ची॒ना॒वी॒तमिति॑ प्राचीन - आ॒वी॒तम् ।4) पि॒तृ॒णा मुप॑वीत॒ मुप॑वीत-म्पितृ॒णा-म्पि॑तृ॒णा मुप॑वीतम् ।5) उप॑वीत-न्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒ मुप॑वीत॒ मुप॑वीत-न्दे॒वाना᳚म् ।5) उप॑वीत॒मित्युप॑ - वी॒त॒म् ।6) दे॒वाना॒ मुपोप॑ दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒ मुप॑ ।7) उप॑ व्ययते व्ययत॒ उपोप॑ व्ययते ।8) व्य॒य॒ते॒ दे॒व॒ल॒क्ष्म-न्दे॑वल॒क्ष्मं-व्यँ॑यते व्ययते देवल॒क्ष्मम् ।9) दे॒व॒ल॒क्ष्म मे॒वैव दे॑वल॒क्ष्म-न्दे॑वल॒क्ष्म मे॒व ।9) दे॒व॒ल॒क्ष्ममिति॑ देव - ल॒क्ष्मम् ।10) ए॒व त-त्तदे॒वैव तत् ।11) त-त्कु॑रुते कुरुते॒ त-त्त-त्कु॑रुते ।12) कु॒रु॒ते॒ तिष्ठ॒ग्ग्॒ स्तिष्ठ॑न् कुरुते कुरुते॒ तिष्ठन्न्॑ ।13) तिष्ठ॒-न्नन्वनु॒ तिष्ठ॒ग्ग्॒ स्तिष्ठ॒-न्ननु॑ ।14) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।15) आ॒ह॒ तिष्ठ॒ग्ग्॒ स्तिष्ठ॑-न्नाहाह॒ तिष्ठन्न्॑ ।16) तिष्ठ॒न्॒. हि हि तिष्ठ॒ग्ग्॒ स्तिष्ठ॒न्॒. हि ।17) ह्याश्रु॑ततर॒ माश्रु॑ततर॒ग्ं॒ हि ह्याश्रु॑ततरम् ।18) आश्रु॑ततरं॒-वँद॑ति॒ वद॒ त्याश्रु॑ततर॒ माश्रु॑ततरं॒-वँद॑ति ।18) आश्रु॑ततर॒मित्याश्रु॑त - त॒र॒म् ।19) वद॑ति॒ तिष्ठ॒ग्ग्॒ स्तिष्ठ॒न्॒. वद॑ति॒ वद॑ति॒ तिष्ठन्न्॑ ।20) तिष्ठ॒-न्नन्वनु॒ तिष्ठ॒ग्ग्॒ स्तिष्ठ॒-न्ननु॑ ।21) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।22) आ॒ह॒ सु॒व॒र्गस्य॑ सुव॒र्गस्या॑ हाह सुव॒र्गस्य॑ ।23) सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॑ लो॒कस्य॑ सुव॒र्गस्य॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॑ ।23) सु॒व॒र्गस्येति॑ सुवः - गस्य॑ ।24) लो॒कस्या॒ भिजि॑त्या अ॒भिजि॑त्यै लो॒कस्य॑ लो॒कस्या॒ भिजि॑त्यै ।25) अ॒भिजि॑त्या॒ आसी॑न॒ आसी॑नो॒ ऽभिजि॑त्या अ॒भिजि॑त्या॒ आसी॑नः ।25) अ॒भिजि॑त्या॒ इत्य॒भि - जि॒त्यै॒ ।26) आसी॑नो यजति यज॒ त्यासी॑न॒ आसी॑नो यजति ।27) य॒ज॒ त्य॒स्मि-न्न॒स्मिन्. य॑जति यज त्य॒स्मिन्न् ।28) अ॒स्मि-न्ने॒वैवास्मि-न्न॒स्मि-न्ने॒व ।29) ए॒व लो॒के लो॒क ए॒वैव लो॒के ।30) लो॒के प्रति॒ प्रति॑ लो॒के लो॒के प्रति॑ ।31) प्रति॑ तिष्ठति तिष्ठति॒ प्रति॒ प्रति॑ तिष्ठति ।32) ति॒ष्ठ॒ति॒ य-द्य-त्ति॑ष्ठति तिष्ठति॒ यत् ।33) य-त्क्रौ॒ञ्च-ङ्क्रौ॒ञ्चं-यँ-द्य-त्क्रौ॒ञ्चम् ।34) क्रौ॒ञ्च म॒न्वाहा॒ न्वाह॑ क्रौ॒ञ्च-ङ्क्रौ॒ञ्च म॒न्वाह॑ ।35) अ॒न्वाहा॑ सु॒र मा॑सु॒र म॒न्वाहा॒न्वाहा॑ सु॒रम् ।35) अ॒न्वाहेत्य॑नु - आह॑ ।36) आ॒सु॒र-न्त-त्तदा॑सु॒र मा॑सु॒र-न्तत् ।37) त-द्य-द्य-त्त-त्त-द्यत् ।38) य-न्म॒न्द्र-म्म॒न्द्रं-यँ-द्य-न्म॒न्द्रम् ।39) म॒न्द्र-म्मा॑नु॒ष-म्मा॑नु॒ष-म्म॒न्द्र-म्म॒न्द्र-म्मा॑नु॒षम् ।40) मा॒नु॒ष-न्त-त्त-न्मा॑नु॒ष-म्मा॑नु॒ष-न्तत् ।41) त-द्य-द्य-त्त-त्त-द्यत् ।42) यद॑न्त॒रा ऽन्त॒रा य-द्यद॑न्त॒रा ।43) अ॒न्त॒रा त-त्तद॑न्त॒रा ऽन्त॒रा तत् ।44) त-थ्सदे॑व॒ग्ं॒ सदे॑व॒-न्त-त्त-थ्सदे॑वम् ।45) सदे॑व मन्त॒रा ऽन्त॒रा सदे॑व॒ग्ं॒ सदे॑व मन्त॒रा ।45) सदे॑व॒मिति॒ स - दे॒व॒म् ।46) अ॒न्त॒रा ऽनूच्य॑ म॒नूच्य॑ मन्त॒रा ऽन्त॒रा ऽनूच्य᳚म् ।47) अ॒नूच्यग्ं॑ सदेव॒त्वाय॑ सदेव॒त्वाया॒ नूच्य॑ म॒नूच्यग्ं॑ सदेव॒त्वाय॑ ।47) अ॒नूच्य॒मित्य॑नु - उच्य᳚म् ।48) स॒दे॒व॒त्वाय॑ वि॒द्वाग्ंसो॑ वि॒द्वाग्ंसः॑ सदेव॒त्वाय॑ सदेव॒त्वाय॑ वि॒द्वाग्ंसः॑ ।48) स॒दे॒व॒त्वायेति॑ सदेव - त्वाय॑ ।49) वि॒द्वाग्ंसो॒ वै वै वि॒द्वाग्ंसो॑ वि॒द्वाग्ंसो॒ वै ।50) वै पु॒रा पु॒रा वै वै पु॒रा ।॥ 61 ॥ (50/61)
1) nivī̍ta-mmanu̠ṣyā̍ṇā-mmanu̠ṣyā̍ṇā̠-nnivī̍ta̠-nnivī̍ta-mmanu̠ṣyā̍ṇām ।1) nivī̍ta̠miti̠ ni - vī̠ta̠m ।2) ma̠nu̠ṣyā̍ṇā-mprāchīnāvī̠ta-mprā̍chīnāvī̠ta-mma̍nu̠ṣyā̍ṇā-mmanu̠ṣyā̍ṇā-mprāchīnāvī̠tam ।3) prā̠chī̠nā̠vī̠ta-mpi̍tṛ̠ṇā-mpi̍tṛ̠ṇā-mprā̍chīnāvī̠ta-mprā̍chīnāvī̠ta-mpi̍tṛ̠ṇām ।3) prā̠chī̠nā̠vī̠tamiti̍ prāchīna - ā̠vī̠tam ।4) pi̠tṛ̠ṇā mupa̍vīta̠ mupa̍vīta-mpitṛ̠ṇā-mpi̍tṛ̠ṇā mupa̍vītam ।5) upa̍vīta-ndē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ mupa̍vīta̠ mupa̍vīta-ndē̠vānā̎m ।5) upa̍vīta̠mityupa̍ - vī̠ta̠m ।6) dē̠vānā̠ mupōpa̍ dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ mupa̍ ।7) upa̍ vyayatē vyayata̠ upōpa̍ vyayatē ।8) vya̠ya̠tē̠ dē̠va̠la̠kṣma-ndē̍vala̠kṣmaṃ vya̍yatē vyayatē dēvala̠kṣmam ।9) dē̠va̠la̠kṣma mē̠vaiva dē̍vala̠kṣma-ndē̍vala̠kṣma mē̠va ।9) dē̠va̠la̠kṣmamiti̍ dēva - la̠kṣmam ।10) ē̠va ta-ttadē̠vaiva tat ।11) ta-tku̍rutē kurutē̠ ta-tta-tku̍rutē ।12) ku̠ru̠tē̠ tiṣṭha̠gg̠ stiṣṭha̍n kurutē kurutē̠ tiṣṭhann̍ ।13) tiṣṭha̠-nnanvanu̠ tiṣṭha̠gg̠ stiṣṭha̠-nnanu̍ ।14) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।15) ā̠ha̠ tiṣṭha̠gg̠ stiṣṭha̍-nnāhāha̠ tiṣṭhann̍ ।16) tiṣṭha̠n̠. hi hi tiṣṭha̠gg̠ stiṣṭha̠n̠. hi ।17) hyāśru̍tatara̠ māśru̍tatara̠gṃ̠ hi hyāśru̍tataram ।18) āśru̍tatara̠ṃ vada̍ti̠ vada̠ tyāśru̍tatara̠ māśru̍tatara̠ṃ vada̍ti ।18) āśru̍tatara̠mityāśru̍ta - ta̠ra̠m ।19) vada̍ti̠ tiṣṭha̠gg̠ stiṣṭha̠n̠. vada̍ti̠ vada̍ti̠ tiṣṭhann̍ ।20) tiṣṭha̠-nnanvanu̠ tiṣṭha̠gg̠ stiṣṭha̠-nnanu̍ ।21) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।22) ā̠ha̠ su̠va̠rgasya̍ suva̠rgasyā̍ hāha suva̠rgasya̍ ।23) su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̍ lō̠kasya̍ suva̠rgasya̍ suva̠rgasya̍ lō̠kasya̍ ।23) su̠va̠rgasyēti̍ suvaḥ - gasya̍ ।24) lō̠kasyā̠ bhiji̍tyā a̠bhiji̍tyai lō̠kasya̍ lō̠kasyā̠ bhiji̍tyai ।25) a̠bhiji̍tyā̠ āsī̍na̠ āsī̍nō̠ 'bhiji̍tyā a̠bhiji̍tyā̠ āsī̍naḥ ।25) a̠bhiji̍tyā̠ itya̠bhi - ji̠tyai̠ ।26) āsī̍nō yajati yaja̠ tyāsī̍na̠ āsī̍nō yajati ।27) ya̠ja̠ tya̠smi-nna̠smin. ya̍jati yaja tya̠sminn ।28) a̠smi-nnē̠vaivāsmi-nna̠smi-nnē̠va ।29) ē̠va lō̠kē lō̠ka ē̠vaiva lō̠kē ।30) lō̠kē prati̠ prati̍ lō̠kē lō̠kē prati̍ ।31) prati̍ tiṣṭhati tiṣṭhati̠ prati̠ prati̍ tiṣṭhati ।32) ti̠ṣṭha̠ti̠ ya-dya-tti̍ṣṭhati tiṣṭhati̠ yat ।33) ya-tkrau̠ñcha-ṅkrau̠ñchaṃ ya-dya-tkrau̠ñcham ।34) krau̠ñcha ma̠nvāhā̠ nvāha̍ krau̠ñcha-ṅkrau̠ñcha ma̠nvāha̍ ।35) a̠nvāhā̍ su̠ra mā̍su̠ra ma̠nvāhā̠nvāhā̍ su̠ram ।35) a̠nvāhētya̍nu - āha̍ ।36) ā̠su̠ra-nta-ttadā̍su̠ra mā̍su̠ra-ntat ।37) ta-dya-dya-tta-tta-dyat ।38) ya-nma̠ndra-mma̠ndraṃ ya-dya-nma̠ndram ।39) ma̠ndra-mmā̍nu̠ṣa-mmā̍nu̠ṣa-mma̠ndra-mma̠ndra-mmā̍nu̠ṣam ।40) mā̠nu̠ṣa-nta-tta-nmā̍nu̠ṣa-mmā̍nu̠ṣa-ntat ।41) ta-dya-dya-tta-tta-dyat ।42) yada̍nta̠rā 'nta̠rā ya-dyada̍nta̠rā ।43) a̠nta̠rā ta-ttada̍nta̠rā 'nta̠rā tat ।44) ta-thsadē̍va̠gṃ̠ sadē̍va̠-nta-tta-thsadē̍vam ।45) sadē̍va manta̠rā 'nta̠rā sadē̍va̠gṃ̠ sadē̍va manta̠rā ।45) sadē̍va̠miti̠ sa - dē̠va̠m ।46) a̠nta̠rā 'nūchya̍ ma̠nūchya̍ manta̠rā 'nta̠rā 'nūchya̎m ।47) a̠nūchyagṃ̍ sadēva̠tvāya̍ sadēva̠tvāyā̠ nūchya̍ ma̠nūchyagṃ̍ sadēva̠tvāya̍ ।47) a̠nūchya̠mitya̍nu - uchya̎m ।48) sa̠dē̠va̠tvāya̍ vi̠dvāgṃsō̍ vi̠dvāgṃsa̍-ssadēva̠tvāya̍ sadēva̠tvāya̍ vi̠dvāgṃsa̍ḥ ।48) sa̠dē̠va̠tvāyēti̍ sadēva - tvāya̍ ।49) vi̠dvāgṃsō̠ vai vai vi̠dvāgṃsō̍ vi̠dvāgṃsō̠ vai ।50) vai pu̠rā pu̠rā vai vai pu̠rā ।॥ 61 ॥ (50/61)
meaning
Jata recitation: by meditating upon Vishvarupa while reciting this mantra, the practitioner progressively dissolves all sense of separation from the universal consciousness.
verse 62
1) पु॒रा होता॑रो॒ होता॑रः पु॒रा पु॒रा होता॑रः ।2) होता॑रो ऽभूव-न्नभूव॒न्॒. होता॑रो॒ होता॑रो ऽभूवन्न् ।3) अ॒भू॒व॒-न्तस्मा॒-त्तस्मा॑ दभूव-न्नभूव॒-न्तस्मा᳚त् ।4) तस्मा॒-द्विधृ॑ता॒ विधृ॑ता॒ स्तस्मा॒-त्तस्मा॒-द्विधृ॑ताः ।5) विधृ॑ता॒ अद्ध्वा॒नो ऽद्ध्वा॑नो॒ विधृ॑ता॒ विधृ॑ता॒ अद्ध्वा॑नः ।5) विधृ॑ता॒ इति॒ वि - धृ॒ताः॒ ।6) अद्ध्वा॒नो ऽभू॑व॒-न्नभू॑व॒-न्नद्ध्वा॒नो ऽद्ध्वा॒नो ऽभू॑वन्न् ।7) अभू॑व॒-न्न नाभू॑व॒-न्नभू॑व॒-न्न ।8) न पन्था॑नः॒ पन्था॑नो॒ न न पन्था॑नः ।9) पन्था॑न॒-स्सग्ं स-म्पन्था॑नः॒ पन्था॑न॒-स्सम् ।10) स म॑रुक्ष-न्नरुक्ष॒-न्थ्सग्ं स म॑रुक्षन्न् ।11) अ॒रु॒क्ष॒-न्न॒न्त॒र्वे॒ द्य॑न्तर्वे॒ द्य॑रुक्ष-न्नरुक्ष-न्नन्तर्वे॒दि ।12) अ॒न्त॒र्वे॒द्या᳚(1॒)न्यो᳚(1॒) ऽन्यो᳚ ऽन्तर्वे॒ द्य॑न्तर्वे॒ द्य॑न्यः ।12) अ॒न्त॒र्वे॒दीत्य॑न्तः - वे॒दि ।13) अ॒न्यः पादः॒ पादो॒ ऽन्यो᳚ ऽन्यः पादः॑ ।14) पादो॒ भव॑ति॒ भव॑ति॒ पादः॒ पादो॒ भव॑ति ।15) भव॑ति बहिर्वे॒दि ब॑हिर्वे॒दि भव॑ति॒ भव॑ति बहिर्वे॒दि ।16) ब॒हि॒र्वे॒द्या᳚(1॒)न्यो᳚ ऽन्यो ब॑हिर्वे॒दि ब॑हिर्वे॒द्य॑न्यः ।16) ब॒हि॒र्वे॒दीति॑ बहिः - वे॒दि ।17) अ॒न्यो ऽथाथा॒न्यो᳚ ऽन्यो ऽथ॑ ।18) अथान्वन्वथा थानु॑ ।19) अन्वा॑ हा॒हा न्वन्वा॑ह ।20) आ॒हाद्ध्व॑ना॒ मद्ध्व॑ना माहा॒हा द्ध्व॑नाम् ।21) अद्ध्व॑नां॒-विँधृ॑त्यै॒ विधृ॑त्या॒ अद्ध्व॑ना॒ मद्ध्व॑नां॒-विँधृ॑त्यै ।22) विधृ॑त्यै प॒था-म्प॒थां-विँधृ॑त्यै॒ विधृ॑त्यै प॒थाम् ।22) विधृ॑त्या॒ इति॒ वि - धृ॒त्यै॒ ।23) प॒था मसग्ं॑रोहा॒या सग्ं॑रोहाय प॒था-म्प॒था मसग्ं॑रोहाय ।24) असग्ं॑रोहा॒या थो॒ अथो॒ असग्ं॑रोहा॒या सग्ं॑रोहा॒याथो᳚ ।24) असग्ं॑रोहा॒येत्यसं᳚ - रो॒हा॒य॒ ।25) अथो॑ भू॒त-म्भू॒त मथो॒ अथो॑ भू॒तम् ।25) अथो॒ इत्यथो᳚ ।26) भू॒त-ञ्च॑ च भू॒त-म्भू॒त-ञ्च॑ ।27) चै॒वैव च॑ चै॒व ।28) ए॒व भ॑वि॒ष्य-द्भ॑वि॒ष्य दे॒वैव भ॑वि॒ष्यत् ।29) भ॒वि॒ष्यच् च॑ च भवि॒ष्य-द्भ॑वि॒ष्यच् च॑ ।30) चावाव॑ च॒ चाव॑ ।31) अव॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽवाव॑ रुन्धे ।32) रु॒न्धे ऽथो॒ अथो॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽथो᳚ ।33) अथो॒ परि॑मित॒-म्परि॑मित॒ मथो॒ अथो॒ परि॑मितम् ।33) अथो॒ इत्यथो᳚ ।34) परि॑मित-ञ्च च॒ परि॑मित॒-म्परि॑मित-ञ्च ।34) परि॑मित॒मिति॒ परि॑ - मि॒त॒म् ।35) चै॒वैव च॑ चै॒व ।36) ए॒वा प॑रिमित॒ मप॑रिमित मे॒वैवा प॑रिमितम् ।37) अप॑रिमित-ञ्च॒ चाप॑रिमित॒ मप॑रिमित-ञ्च ।37) अप॑रिमित॒मित्यप॑रि - मि॒त॒म् ।38) चावाव॑ च॒ चाव॑ ।39) अव॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽवाव॑ रुन्धे ।40) रु॒न्धे ऽथो॒ अथो॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽथो᳚ ।41) अथो᳚ ग्रा॒म्या-न्ग्रा॒म्या नथो॒ अथो᳚ ग्रा॒म्यान् ।41) अथो॒ इत्यथो᳚ ।42) ग्रा॒म्याग् श्च॑ च ग्रा॒म्या-न्ग्रा॒म्याग् श्च॑ ।43) चै॒वैव च॑ चै॒व ।44) ए॒व प॒शू-न्प॒शू ने॒वैव प॒शून् ।45) प॒शू ना॑र॒ण्या ना॑र॒ण्या-न्प॒शू-न्प॒शू ना॑र॒ण्यान् ।46) आ॒र॒ण्याग् श्च॑ चार॒ण्या ना॑र॒ण्याग् श्च॑ ।47) चावाव॑ च॒ चाव॑ ।48) अव॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽवाव॑ रुन्धे ।49) रु॒न्धे ऽथो॒ अथो॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽथो᳚ ।50) अथो॑ देवलो॒क-न्दे॑वलो॒क मथो॒ अथो॑ देवलो॒कम् ।50) अथो॒ इत्यथो᳚ ।॥ 62 ॥ (50/61)
1) pu̠rā hōtā̍rō̠ hōtā̍raḥ pu̠rā pu̠rā hōtā̍raḥ ।2) hōtā̍rō 'bhūva-nnabhūva̠n̠. hōtā̍rō̠ hōtā̍rō 'bhūvann ।3) a̠bhū̠va̠-ntasmā̠-ttasmā̍ dabhūva-nnabhūva̠-ntasmā̎t ।4) tasmā̠-dvidhṛ̍tā̠ vidhṛ̍tā̠ stasmā̠-ttasmā̠-dvidhṛ̍tāḥ ।5) vidhṛ̍tā̠ addhvā̠nō 'ddhvā̍nō̠ vidhṛ̍tā̠ vidhṛ̍tā̠ addhvā̍naḥ ।5) vidhṛ̍tā̠ iti̠ vi - dhṛ̠tā̠ḥ ।6) addhvā̠nō 'bhū̍va̠-nnabhū̍va̠-nnaddhvā̠nō 'ddhvā̠nō 'bhū̍vann ।7) abhū̍va̠-nna nābhū̍va̠-nnabhū̍va̠-nna ।8) na panthā̍na̠ḥ panthā̍nō̠ na na panthā̍naḥ ।9) panthā̍na̠-ssagṃ sa-mpanthā̍na̠ḥ panthā̍na̠-ssam ।10) sa ma̍rukṣa-nnarukṣa̠-nthsagṃ sa ma̍rukṣann ।11) a̠ru̠kṣa̠-nna̠nta̠rvē̠ dya̍ntarvē̠ dya̍rukṣa-nnarukṣa-nnantarvē̠di ।12) a̠nta̠rvē̠dyā̎(1̠)nyō̎(1̠) 'nyō̎ 'ntarvē̠ dya̍ntarvē̠ dya̍nyaḥ ।12) a̠nta̠rvē̠dītya̍ntaḥ - vē̠di ।13) a̠nyaḥ pāda̠ḥ pādō̠ 'nyō̎ 'nyaḥ pāda̍ḥ ।14) pādō̠ bhava̍ti̠ bhava̍ti̠ pāda̠ḥ pādō̠ bhava̍ti ।15) bhava̍ti bahirvē̠di ba̍hirvē̠di bhava̍ti̠ bhava̍ti bahirvē̠di ।16) ba̠hi̠rvē̠dyā̎(1̠)nyō̎ 'nyō ba̍hirvē̠di ba̍hirvē̠dya̍nyaḥ ।16) ba̠hi̠rvē̠dīti̍ bahiḥ - vē̠di ।17) a̠nyō 'thāthā̠nyō̎ 'nyō 'tha̍ ।18) athānvanvathā thānu̍ ।19) anvā̍ hā̠hā nvanvā̍ha ।20) ā̠hāddhva̍nā̠ maddhva̍nā māhā̠hā ddhva̍nām ।21) addhva̍nā̠ṃ vidhṛ̍tyai̠ vidhṛ̍tyā̠ addhva̍nā̠ maddhva̍nā̠ṃ vidhṛ̍tyai ।22) vidhṛ̍tyai pa̠thā-mpa̠thāṃ vidhṛ̍tyai̠ vidhṛ̍tyai pa̠thām ।22) vidhṛ̍tyā̠ iti̠ vi - dhṛ̠tyai̠ ।23) pa̠thā masagṃ̍rōhā̠yā sagṃ̍rōhāya pa̠thā-mpa̠thā masagṃ̍rōhāya ।24) asagṃ̍rōhā̠yā thō̠ athō̠ asagṃ̍rōhā̠yā sagṃ̍rōhā̠yāthō̎ ।24) asagṃ̍rōhā̠yētyasa̎m - rō̠hā̠ya̠ ।25) athō̍ bhū̠ta-mbhū̠ta mathō̠ athō̍ bhū̠tam ।25) athō̠ ityathō̎ ।26) bhū̠ta-ñcha̍ cha bhū̠ta-mbhū̠ta-ñcha̍ ।27) chai̠vaiva cha̍ chai̠va ।28) ē̠va bha̍vi̠ṣya-dbha̍vi̠ṣya dē̠vaiva bha̍vi̠ṣyat ।29) bha̠vi̠ṣyach cha̍ cha bhavi̠ṣya-dbha̍vi̠ṣyach cha̍ ।30) chāvāva̍ cha̠ chāva̍ ।31) ava̍ rundhē ru̠ndhē 'vāva̍ rundhē ।32) ru̠ndhē 'thō̠ athō̍ rundhē ru̠ndhē 'thō̎ ।33) athō̠ pari̍mita̠-mpari̍mita̠ mathō̠ athō̠ pari̍mitam ।33) athō̠ ityathō̎ ।34) pari̍mita-ñcha cha̠ pari̍mita̠-mpari̍mita-ñcha ।34) pari̍mita̠miti̠ pari̍ - mi̠ta̠m ।35) chai̠vaiva cha̍ chai̠va ।36) ē̠vā pa̍rimita̠ mapa̍rimita mē̠vaivā pa̍rimitam ।37) apa̍rimita-ñcha̠ chāpa̍rimita̠ mapa̍rimita-ñcha ।37) apa̍rimita̠mityapa̍ri - mi̠ta̠m ।38) chāvāva̍ cha̠ chāva̍ ।39) ava̍ rundhē ru̠ndhē 'vāva̍ rundhē ।40) ru̠ndhē 'thō̠ athō̍ rundhē ru̠ndhē 'thō̎ ।41) athō̎ grā̠myā-ngrā̠myā nathō̠ athō̎ grā̠myān ।41) athō̠ ityathō̎ ।42) grā̠myāg ścha̍ cha grā̠myā-ngrā̠myāg ścha̍ ।43) chai̠vaiva cha̍ chai̠va ।44) ē̠va pa̠śū-npa̠śū nē̠vaiva pa̠śūn ।45) pa̠śū nā̍ra̠ṇyā nā̍ra̠ṇyā-npa̠śū-npa̠śū nā̍ra̠ṇyān ।46) ā̠ra̠ṇyāg ścha̍ chāra̠ṇyā nā̍ra̠ṇyāg ścha̍ ।47) chāvāva̍ cha̠ chāva̍ ।48) ava̍ rundhē ru̠ndhē 'vāva̍ rundhē ।49) ru̠ndhē 'thō̠ athō̍ rundhē ru̠ndhē 'thō̎ ।50) athō̍ dēvalō̠ka-ndē̍valō̠ka mathō̠ athō̍ dēvalō̠kam ।50) athō̠ ityathō̎ ।॥ 62 ॥ (50/61)
meaning
Jata recitation: this verse from the Taittiriya Samhita affirms that all the Vedic gods are but aspects of the one universal form called Vishvarupa.
verse 63
1) दे॒व॒लो॒क-ञ्च॑ च देवलो॒क-न्दे॑वलो॒क-ञ्च॑ ।1) दे॒व॒लो॒कमिति॑ देव - लो॒कम् ।2) चै॒वैव च॑ चै॒व ।3) ए॒व म॑नुष्यलो॒क-म्म॑नुष्यलो॒क मे॒वैव म॑नुष्यलो॒कम् ।4) म॒नु॒ष्य॒लो॒क-ञ्च॑ च मनुष्यलो॒क-म्म॑नुष्यलो॒क-ञ्च॑ ।4) म॒नु॒ष्य॒लो॒कमिति॑ मनुष्य - लो॒कम् ।5) चा॒भ्य॑भि च॑ चा॒भि ।6) अ॒भि ज॑यति जय त्य॒भ्य॑भि ज॑यति ।7) ज॒य॒ति॒ दे॒वा दे॒वा ज॑यति जयति दे॒वाः ।8) दे॒वा वै वै दे॒वा दे॒वा वै ।9) वै सा॑मिधे॒नी-स्सा॑मिधे॒नी-र्वै वै सा॑मिधे॒नीः ।10) सा॒मि॒धे॒नी र॒नूच्या॒ नूच्य॑ सामिधे॒नी-स्सा॑मिधे॒नी र॒नूच्य॑ ।10) सा॒मि॒धे॒नीरिति॑ सां - इ॒धे॒नीः ।11) अ॒नूच्य॑ य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ म॒नूच्या॒ नूच्य॑ य॒ज्ञम् ।11) अ॒नूच्येत्य॑नु - उच्य॑ ।12) य॒ज्ञ-न्न न य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ-न्न ।13) नान्वनु॒ न नानु॑ ।14) अन्व॑पश्य-न्नपश्य॒-न्नन्वन्व॑पश्यन्न् ।15) अ॒प॒श्य॒-न्थ्स सो॑ ऽपश्य-न्नपश्य॒-न्थ्सः ।16) स प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति॒-स्स स प्र॒जाप॑तिः ।17) प्र॒जाप॑ति स्तू॒ष्णी-न्तू॒ष्णी-म्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति स्तू॒ष्णीम् ।17) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।18) तू॒ष्णी मा॑घा॒र मा॑घा॒र-न्तू॒ष्णी-न्तू॒ष्णी मा॑घा॒रम् ।19) आ॒घा॒र मा ऽऽघा॒र मा॑घा॒र मा ।19) आ॒घा॒रमित्या᳚ - घा॒रम् ।20) आ ऽघा॑रय दघारय॒दा ऽघा॑रयत् ।21) अ॒घा॒र॒य॒-त्तत॒ स्ततो॑ ऽघारय दघारय॒-त्ततः॑ ।22) ततो॒ वै वै तत॒ स्ततो॒ वै ।23) वै दे॒वा दे॒वा वै वै दे॒वाः ।24) दे॒वा य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ-न्दे॒वा दे॒वा य॒ज्ञम् ।25) य॒ज्ञ मन्वनु॑ य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ मनु॑ ।26) अन्व॑पश्य-न्नपश्य॒-न्नन्वन्व॑पश्यन्न् ।27) अ॒प॒श्य॒न्॒. य-द्यद॑पश्य-न्नपश्य॒न्॒. यत् ।28) य-त्तू॒ष्णी-न्तू॒ष्णीं-यँ-द्य-त्तू॒ष्णीम् ।29) तू॒ष्णी मा॑घा॒र मा॑घा॒र-न्तू॒ष्णी-न्तू॒ष्णी मा॑घा॒रम् ।30) आ॒घा॒र मा॑घा॒रय॑ त्याघा॒रय॑ त्याघा॒र मा॑घा॒र मा॑घा॒रय॑ति ।30) आ॒घा॒रमित्या᳚ - घा॒रम् ।31) आ॒घा॒रय॑ति य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्या॑ घा॒रय॑ त्याघा॒रय॑ति य॒ज्ञस्य॑ ।31) आ॒घा॒रय॒तीत्या᳚ - घा॒रय॑ति ।32) य॒ज्ञस्यानु॑ख्यात्या॒ अनु॑ख्यात्यै य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्यानु॑ख्यात्यै ।33) अनु॑ख्यात्या॒ अथो॒ अथो॒ अनु॑ख्यात्या॒ अनु॑ख्यात्या॒ अथो᳚ ।33) अनु॑ख्यात्या॒ इत्यनु॑ - ख्या॒त्यै॒ ।34) अथो॑ सामिधे॒नी-स्सा॑मिधे॒नी रथो॒ अथो॑ सामिधे॒नीः ।34) अथो॒ इत्यथो᳚ ।35) सा॒मि॒धे॒नी रे॒वैव सा॑मिधे॒नी-स्सा॑मिधे॒नी रे॒व ।35) सा॒मि॒धे॒नीरिति॑ सां - इ॒धे॒नीः ।36) ए॒वाभ्या᳚(1॒)भ्ये॑वैवाभि ।37) अ॒भ्य॑न-क्त्यन-क्त्य॒भ्या᳚(1॒)भ्य॑नक्ति ।38) अ॒न॒-क्त्यलू॒क्षो ऽलू᳚क्षो ऽन-क्त्यन॒-क्त्यलू᳚क्षः ।39) अलू᳚क्षो भवति भव॒त्यलू॒क्षो ऽलू᳚क्षो भवति ।40) भ॒व॒ति॒ यो यो भ॑वति भवति॒ यः ।41) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।42) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।43) वेदाथो॒ अथो॒ वेद॒ वेदाथो᳚ ।44) अथो॑ त॒र्पय॑ति त॒र्पय॒ त्यथो॒ अथो॑ त॒र्पय॑ति ।44) अथो॒ इत्यथो᳚ ।45) त॒र्पय॑ त्ये॒वैव त॒र्पय॑ति त॒र्पय॑ त्ये॒व ।46) ए॒वैना॑ एना ए॒वैवैनाः᳚ ।47) ए॒ना॒ स्तृप्य॑ति॒ तृप्य॑त्येना एना॒ स्तृप्य॑ति ।48) तृप्य॑ति प्र॒जया᳚ प्र॒जया॒ तृप्य॑ति॒ तृप्य॑ति प्र॒जया᳚ ।49) प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ प॒शुभिः॑ प्र॒जया᳚ प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ ।49) प्र॒जयेति॑ प्र - जया᳚ ।50) प॒शुभि॒-र्यो यः प॒शुभिः॑ प॒शुभि॒-र्यः ।50) प॒शुभि॒रिति॑ प॒शु - भिः॒ ।॥ 63 ॥ (50/64)
1) dē̠va̠lō̠ka-ñcha̍ cha dēvalō̠ka-ndē̍valō̠ka-ñcha̍ ।1) dē̠va̠lō̠kamiti̍ dēva - lō̠kam ।2) chai̠vaiva cha̍ chai̠va ।3) ē̠va ma̍nuṣyalō̠ka-mma̍nuṣyalō̠ka mē̠vaiva ma̍nuṣyalō̠kam ।4) ma̠nu̠ṣya̠lō̠ka-ñcha̍ cha manuṣyalō̠ka-mma̍nuṣyalō̠ka-ñcha̍ ।4) ma̠nu̠ṣya̠lō̠kamiti̍ manuṣya - lō̠kam ।5) chā̠bhya̍bhi cha̍ chā̠bhi ।6) a̠bhi ja̍yati jaya tya̠bhya̍bhi ja̍yati ।7) ja̠ya̠ti̠ dē̠vā dē̠vā ja̍yati jayati dē̠vāḥ ।8) dē̠vā vai vai dē̠vā dē̠vā vai ।9) vai sā̍midhē̠nī-ssā̍midhē̠nī-rvai vai sā̍midhē̠nīḥ ।10) sā̠mi̠dhē̠nī ra̠nūchyā̠ nūchya̍ sāmidhē̠nī-ssā̍midhē̠nī ra̠nūchya̍ ।10) sā̠mi̠dhē̠nīriti̍ sāṃ - i̠dhē̠nīḥ ।11) a̠nūchya̍ ya̠jñaṃ ya̠jña ma̠nūchyā̠ nūchya̍ ya̠jñam ।11) a̠nūchyētya̍nu - uchya̍ ।12) ya̠jña-nna na ya̠jñaṃ ya̠jña-nna ।13) nānvanu̠ na nānu̍ ।14) anva̍paśya-nnapaśya̠-nnanvanva̍paśyann ।15) a̠pa̠śya̠-nthsa sō̍ 'paśya-nnapaśya̠-nthsaḥ ।16) sa pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti̠-ssa sa pra̠jāpa̍tiḥ ।17) pra̠jāpa̍ti stū̠ṣṇī-ntū̠ṣṇī-mpra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti stū̠ṣṇīm ।17) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।18) tū̠ṣṇī mā̍ghā̠ra mā̍ghā̠ra-ntū̠ṣṇī-ntū̠ṣṇī mā̍ghā̠ram ।19) ā̠ghā̠ra mā ''ghā̠ra mā̍ghā̠ra mā ।19) ā̠ghā̠ramityā̎ - ghā̠ram ।20) ā 'ghā̍raya daghāraya̠dā 'ghā̍rayat ।21) a̠ghā̠ra̠ya̠-ttata̠ statō̍ 'ghāraya daghāraya̠-ttata̍ḥ ।22) tatō̠ vai vai tata̠ statō̠ vai ।23) vai dē̠vā dē̠vā vai vai dē̠vāḥ ।24) dē̠vā ya̠jñaṃ ya̠jña-ndē̠vā dē̠vā ya̠jñam ।25) ya̠jña manvanu̍ ya̠jñaṃ ya̠jña manu̍ ।26) anva̍paśya-nnapaśya̠-nnanvanva̍paśyann ।27) a̠pa̠śya̠n̠. ya-dyada̍paśya-nnapaśya̠n̠. yat ।28) ya-ttū̠ṣṇī-ntū̠ṣṇīṃ ya-dya-ttū̠ṣṇīm ।29) tū̠ṣṇī mā̍ghā̠ra mā̍ghā̠ra-ntū̠ṣṇī-ntū̠ṣṇī mā̍ghā̠ram ।30) ā̠ghā̠ra mā̍ghā̠raya̍ tyāghā̠raya̍ tyāghā̠ra mā̍ghā̠ra mā̍ghā̠raya̍ti ।30) ā̠ghā̠ramityā̎ - ghā̠ram ।31) ā̠ghā̠raya̍ti ya̠jñasya̍ ya̠jñasyā̍ ghā̠raya̍ tyāghā̠raya̍ti ya̠jñasya̍ ।31) ā̠ghā̠raya̠tītyā̎ - ghā̠raya̍ti ।32) ya̠jñasyānu̍khyātyā̠ anu̍khyātyai ya̠jñasya̍ ya̠jñasyānu̍khyātyai ।33) anu̍khyātyā̠ athō̠ athō̠ anu̍khyātyā̠ anu̍khyātyā̠ athō̎ ।33) anu̍khyātyā̠ ityanu̍ - khyā̠tyai̠ ।34) athō̍ sāmidhē̠nī-ssā̍midhē̠nī rathō̠ athō̍ sāmidhē̠nīḥ ।34) athō̠ ityathō̎ ।35) sā̠mi̠dhē̠nī rē̠vaiva sā̍midhē̠nī-ssā̍midhē̠nī rē̠va ।35) sā̠mi̠dhē̠nīriti̍ sāṃ - i̠dhē̠nīḥ ।36) ē̠vābhyā̎(1̠)bhyē̍vaivābhi ।37) a̠bhya̍na-ktyana-ktya̠bhyā̎(1̠)bhya̍nakti ।38) a̠na̠-ktyalū̠kṣō 'lū̎kṣō 'na-ktyana̠-ktyalū̎kṣaḥ ।39) alū̎kṣō bhavati bhava̠tyalū̠kṣō 'lū̎kṣō bhavati ।40) bha̠va̠ti̠ yō yō bha̍vati bhavati̠ yaḥ ।41) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।42) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।43) vēdāthō̠ athō̠ vēda̠ vēdāthō̎ ।44) athō̍ ta̠rpaya̍ti ta̠rpaya̠ tyathō̠ athō̍ ta̠rpaya̍ti ।44) athō̠ ityathō̎ ।45) ta̠rpaya̍ tyē̠vaiva ta̠rpaya̍ti ta̠rpaya̍ tyē̠va ।46) ē̠vainā̍ ēnā ē̠vaivainā̎ḥ ।47) ē̠nā̠ stṛpya̍ti̠ tṛpya̍tyēnā ēnā̠ stṛpya̍ti ।48) tṛpya̍ti pra̠jayā̎ pra̠jayā̠ tṛpya̍ti̠ tṛpya̍ti pra̠jayā̎ ।49) pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ pa̠śubhi̍ḥ pra̠jayā̎ pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ ।49) pra̠jayēti̍ pra - jayā̎ ।50) pa̠śubhi̠-ryō yaḥ pa̠śubhi̍ḥ pa̠śubhi̠-ryaḥ ।50) pa̠śubhi̠riti̍ pa̠śu - bhi̠ḥ ।॥ 63 ॥ (50/64)
meaning
Jata recitation: the tradition enjoins that this recitation be performed with full attention; the jata pattern ensures that no syllable is lost or distorted.
verse 64
1) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।2) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।3) वेद॒ य-द्य-द्वेद॒ वेद॒ यत् ।4) यदेक॒ यैक॑या॒ य-द्यदेक॑या ।5) एक॑या ऽऽघा॒रये॑ दाघा॒रये॒ देक॒यैक॑या ऽऽघा॒रये᳚त् ।6) आ॒घा॒रये॒ देका॒ मेका॑ माघा॒रये॑ दाघा॒रये॒ देका᳚म् ।6) आ॒घा॒रये॒दित्या᳚ - घा॒रये᳚त् ।7) एका᳚-म्प्रीणीया-त्प्रीणीया॒देका॒ मेका᳚-म्प्रीणीयात् ।8) प्री॒णी॒या॒-द्य-द्य-त्प्री॑णीया-त्प्रीणीया॒-द्यत् ।9) य-द्द्वाभ्या॒-न्द्वाभ्यां॒-यँ-द्य-द्द्वाभ्या᳚म् ।10) द्वाभ्या॒-न्द्वे द्वे द्वाभ्या॒-न्द्वाभ्या॒-न्द्वे ।11) द्वे प्री॑णीया-त्प्रीणीया॒-द्द्वे द्वे प्री॑णीयात् ।11) द्वे इति॒ द्वे ।12) प्री॒णी॒या॒-द्य-द्य-त्प्री॑णीया-त्प्रीणीया॒-द्यत् ।13) य-त्ति॒सृभि॑ स्ति॒सृभि॒-र्य-द्य-त्ति॒सृभिः॑ ।14) ति॒सृभि॒ रत्यति॑ ति॒सृभि॑ स्ति॒सृभि॒ रति॑ ।14) ति॒सृभि॒रिति॑ ति॒सृ - भिः॒ ।15) अति॒ त-त्तदत्यति॒ तत् ।16) त-द्रे॑चये-द्रेचये॒-त्त-त्त-द्रे॑चयेत् ।17) रे॒च॒ये॒-न्मन॑सा॒ मन॑सा रेचये-द्रेचये॒-न्मन॑सा ।18) मन॒सा ऽऽमन॑सा॒ मन॑सा ।19) आ घा॑रयति घारय॒त्या घा॑रयति ।20) घा॒र॒य॒ति॒ मन॑सा॒ मन॑सा घारयति घारयति॒ मन॑सा ।21) मन॑सा॒ हि हि मन॑सा॒ मन॑सा॒ हि ।22) ह्यना᳚प्त॒ मना᳚प्त॒ग्ं॒ हि ह्यना᳚प्तम् ।23) अना᳚प्त मा॒प्यत॑ आ॒प्यते ऽना᳚प्त॒ मना᳚प्त मा॒प्यते᳚ ।24) आ॒प्यते॑ ति॒र्यञ्च॑-न्ति॒र्यञ्च॑ मा॒प्यत॑ आ॒प्यते॑ ति॒र्यञ्च᳚म् ।25) ति॒र्यञ्च॒ मा ति॒र्यञ्च॑-न्ति॒र्यञ्च॒ मा ।26) आ घा॑रयति घारय॒त्या घा॑रयति ।27) घा॒र॒य॒ त्यछ॑म्बट्कार॒ मछ॑म्बट्कार-ङ्घारयति घारय॒ त्यछ॑म्बट्कारम् ।28) अछ॑म्बट्कारं॒-वाँग् वागछ॑म्बट्कार॒ मछ॑म्बट्कारं॒-वाँक् ।28) अछ॑म्बट्कार॒मित्यछ॑म्बट् - का॒र॒म् ।29) वाक्च॑ च॒ वाग् वाक्च॑ ।30) च॒ मनो॒ मन॑श्च च॒ मनः॑ ।31) मन॑श्च च॒ मनो॒ मन॑श्च ।32) चा॒र्ती॒ये॒ता॒ मा॒र्ती॒ये॒ता॒-ञ्च॒ चा॒र्ती॒ये॒ता॒म् ।33) आ॒र्ती॒ये॒ता॒ म॒ह म॒ह मा᳚र्तीयेता मार्तीयेता म॒हम् ।34) अ॒ह-न्दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्यो॒ ऽह म॒ह-न्दे॒वेभ्यः॑ ।35) दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यग्ं ह॒व्य-न्दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यम् ।36) ह॒व्यं-वँ॑हामि वहामि ह॒व्यग्ं ह॒व्यं-वँ॑हामि ।37) व॒हा॒मीतीति॑ वहामि वहा॒मीति॑ ।38) इति॒ वाग् वागितीति॒ वाक् ।39) वाग॑ब्रवी दब्रवी॒-द्वाग् वाग॑ब्रवीत् ।40) अ॒ब्र॒वी॒द॒ह म॒ह म॑ब्रवी दब्रवी द॒हम् ।41) अ॒ह-न्दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्यो॒ ऽह म॒ह-न्दे॒वेभ्यः॑ ।42) दे॒वेभ्य॒ इतीति॑ दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्य॒ इति॑ ।43) इति॒ मनो॒ मन॒ इतीति॒ मनः॑ ।44) मन॒स्तौ तौ मनो॒ मन॒ स्तौ ।45) तौ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति॒-न्तौ तौ प्र॒जाप॑तिम् ।46) प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒श्ञ-म्प्र॒श्ञ-म्प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒श्ञम् ।46) प्र॒जाप॑ति॒मिति॑ प्र॒जा - प॒ति॒म् ।47) प्र॒श्ञ मै॑ता मैता-म्प्र॒श्ञ-म्प्र॒श्ञ मै॑ताम् ।48) ऐ॒ता॒ग्ं॒ स स ऐ॑ता मैता॒ग्ं॒ सः ।49) सो᳚ ऽब्रवी दब्रवी॒-थ्स सो᳚ ऽब्रवीत् ।50) अ॒ब्र॒वी॒-त्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति रब्रवी दब्रवी-त्प्र॒जाप॑तिः ।॥ 64 ॥ (50/55)
1) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।2) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।3) vēda̠ ya-dya-dvēda̠ vēda̠ yat ।4) yadēka̠ yaika̍yā̠ ya-dyadēka̍yā ।5) ēka̍yā ''ghā̠rayē̍ dāghā̠rayē̠ dēka̠yaika̍yā ''ghā̠rayē̎t ।6) ā̠ghā̠rayē̠ dēkā̠ mēkā̍ māghā̠rayē̍ dāghā̠rayē̠ dēkā̎m ।6) ā̠ghā̠rayē̠dityā̎ - ghā̠rayē̎t ।7) ēkā̎-mprīṇīyā-tprīṇīyā̠dēkā̠ mēkā̎-mprīṇīyāt ।8) prī̠ṇī̠yā̠-dya-dya-tprī̍ṇīyā-tprīṇīyā̠-dyat ।9) ya-ddvābhyā̠-ndvābhyā̠ṃ ya-dya-ddvābhyā̎m ।10) dvābhyā̠-ndvē dvē dvābhyā̠-ndvābhyā̠-ndvē ।11) dvē prī̍ṇīyā-tprīṇīyā̠-ddvē dvē prī̍ṇīyāt ।11) dvē iti̠ dvē ।12) prī̠ṇī̠yā̠-dya-dya-tprī̍ṇīyā-tprīṇīyā̠-dyat ।13) ya-tti̠sṛbhi̍ sti̠sṛbhi̠-rya-dya-tti̠sṛbhi̍ḥ ।14) ti̠sṛbhi̠ ratyati̍ ti̠sṛbhi̍ sti̠sṛbhi̠ rati̍ ।14) ti̠sṛbhi̠riti̍ ti̠sṛ - bhi̠ḥ ।15) ati̠ ta-ttadatyati̠ tat ।16) ta-drē̍chayē-drēchayē̠-tta-tta-drē̍chayēt ।17) rē̠cha̠yē̠-nmana̍sā̠ mana̍sā rēchayē-drēchayē̠-nmana̍sā ।18) mana̠sā ''mana̍sā̠ mana̍sā ।19) ā ghā̍rayati ghāraya̠tyā ghā̍rayati ।20) ghā̠ra̠ya̠ti̠ mana̍sā̠ mana̍sā ghārayati ghārayati̠ mana̍sā ।21) mana̍sā̠ hi hi mana̍sā̠ mana̍sā̠ hi ।22) hyanā̎pta̠ manā̎pta̠gṃ̠ hi hyanā̎ptam ।23) anā̎pta mā̠pyata̍ ā̠pyatē 'nā̎pta̠ manā̎pta mā̠pyatē̎ ।24) ā̠pyatē̍ ti̠ryañcha̍-nti̠ryañcha̍ mā̠pyata̍ ā̠pyatē̍ ti̠ryañcha̎m ।25) ti̠ryañcha̠ mā ti̠ryañcha̍-nti̠ryañcha̠ mā ।26) ā ghā̍rayati ghāraya̠tyā ghā̍rayati ।27) ghā̠ra̠ya̠ tyaCha̍mbaṭkāra̠ maCha̍mbaṭkāra-ṅghārayati ghāraya̠ tyaCha̍mbaṭkāram ।28) aCha̍mbaṭkāra̠ṃ vāg vāgaCha̍mbaṭkāra̠ maCha̍mbaṭkāra̠ṃ vāk ।28) aCha̍mbaṭkāra̠mityaCha̍mbaṭ - kā̠ra̠m ।29) vākcha̍ cha̠ vāg vākcha̍ ।30) cha̠ manō̠ mana̍ścha cha̠ mana̍ḥ ।31) mana̍ścha cha̠ manō̠ mana̍ścha ।32) chā̠rtī̠yē̠tā̠ mā̠rtī̠yē̠tā̠-ñcha̠ chā̠rtī̠yē̠tā̠m ।33) ā̠rtī̠yē̠tā̠ ma̠ha ma̠ha mā̎rtīyētā mārtīyētā ma̠ham ।34) a̠ha-ndē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhyō̠ 'ha ma̠ha-ndē̠vēbhya̍ḥ ।35) dē̠vēbhyō̍ ha̠vyagṃ ha̠vya-ndē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhyō̍ ha̠vyam ।36) ha̠vyaṃ va̍hāmi vahāmi ha̠vyagṃ ha̠vyaṃ va̍hāmi ।37) va̠hā̠mītīti̍ vahāmi vahā̠mīti̍ ।38) iti̠ vāg vāgitīti̠ vāk ।39) vāga̍bravī dabravī̠-dvāg vāga̍bravīt ।40) a̠bra̠vī̠da̠ha ma̠ha ma̍bravī dabravī da̠ham ।41) a̠ha-ndē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhyō̠ 'ha ma̠ha-ndē̠vēbhya̍ḥ ।42) dē̠vēbhya̠ itīti̍ dē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhya̠ iti̍ ।43) iti̠ manō̠ mana̠ itīti̠ mana̍ḥ ।44) mana̠stau tau manō̠ mana̠ stau ।45) tau pra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti̠-ntau tau pra̠jāpa̍tim ।46) pra̠jāpa̍ti-mpra̠śña-mpra̠śña-mpra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti-mpra̠śñam ।46) pra̠jāpa̍ti̠miti̍ pra̠jā - pa̠ti̠m ।47) pra̠śña mai̍tā maitā-mpra̠śña-mpra̠śña mai̍tām ।48) ai̠tā̠gṃ̠ sa sa ai̍tā maitā̠gṃ̠ saḥ ।49) sō̎ 'bravī dabravī̠-thsa sō̎ 'bravīt ।50) a̠bra̠vī̠-tpra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti rabravī dabravī-tpra̠jāpa̍tiḥ ।॥ 64 ॥ (50/55)
meaning
Jata recitation: the sacrificial fire into which oblations are poured is the mouth of Vishvarupa; whatever is offered in faith is received by the universal form.
verse 65
1) प्र॒जाप॑ति-र्दू॒ती-र्दू॒तीः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति-र्दू॒तीः ।1) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।2) दू॒ती रे॒वैव दू॒ती-र्दू॒ती रे॒व ।3) ए॒व त्व-न्त्व मे॒वैव त्वम् ।4) त्व-म्मन॑सो॒ मन॑ स॒स्त्व-न्त्व-म्मन॑सः ।5) मन॑सो ऽस्यसि॒ मन॑सो॒ मन॑सो ऽसि ।6) अ॒सि॒ य-द्यद॑स्यसि॒ यत् ।7) यद्धि हि य-द्यद्धि ।8) हि मन॑सा॒ मन॑सा॒ हि हि मन॑सा ।9) मन॑सा॒ ध्याय॑ति॒ ध्याय॑ति॒ मन॑सा॒ मन॑सा॒ ध्याय॑ति ।10) ध्याय॑ति॒ त-त्त-द्ध्याय॑ति॒ ध्याय॑ति॒ तत् ।11) त-द्वा॒चा वा॒चा त-त्त-द्वा॒चा ।12) वा॒चा वद॑ति॒ वद॑ति वा॒चा वा॒चा वद॑ति ।13) वद॒तीतीति॒ वद॑ति॒ वद॒तीति॑ ।14) इति॒ त-त्तदितीति॒ तत् ।15) त-त्खलु॒ खलु॒ त-त्त-त्खलु॑ ।16) खलु॒ तुभ्य॒-न्तुभ्य॒-ङ्खलु॒ खलु॒ तुभ्य᳚म् ।17) तुभ्य॒-न्न न तुभ्य॒-न्तुभ्य॒-न्न ।18) न वा॒चा वा॒चा न न वा॒चा ।19) वा॒चा जु॑हवन् जुहवन्. वा॒चा वा॒चा जु॑हवन्न् ।20) जु॒ह॒व॒-न्नितीति॑ जुहवन् जुहव॒-न्निति॑ ।21) इत्य॑ब्रवी दब्रवी॒ दिती त्य॑ब्रवीत् ।22) अ॒ब्र॒वी॒-त्तस्मा॒-त्तस्मा॑ दब्रवी दब्रवी॒-त्तस्मा᳚त् ।23) तस्मा॒-न्मन॑सा॒ मन॑सा॒ तस्मा॒-त्तस्मा॒-न्मन॑सा ।24) मन॑सा प्र॒जाप॑तये प्र॒जाप॑तये॒ मन॑सा॒ मन॑सा प्र॒जाप॑तये ।25) प्र॒जाप॑तये जुह्वति जुह्वति प्र॒जाप॑तये प्र॒जाप॑तये जुह्वति ।25) प्र॒जाप॑तय॒ इति॑ प्र॒जा - प॒त॒ये॒ ।26) जु॒ह्व॒ति॒ मनो॒ मनो॑ जुह्वति जुह्वति॒ मनः॑ ।27) मन॑ इवे व॒ मनो॒ मन॑ इव ।28) इ॒व॒ हि हीवे॑ व॒ हि ।29) हि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति॒र्॒ हि हि प्र॒जाप॑तिः ।30) प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑तेः प्र॒जाप॑तेः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑तेः ।30) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।31) प्र॒जाप॑ते॒ राप्त्या॒ आप्त्यै᳚ प्र॒जाप॑तेः प्र॒जाप॑ते॒ राप्त्यै᳚ ।31) प्र॒जाप॑ते॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तेः॒ ।32) आप्त्यै॑ परि॒धी-न्प॑रि॒धी नाप्त्या॒ आप्त्यै॑ परि॒धीन् ।33) प॒रि॒धी-न्थ्सग्ं स-म्प॑रि॒धी-न्प॑रि॒धी-न्थ्सम् ।33) प॒रि॒धीनिति॑ परि - धीन् ।34) स-म्मा᳚र्ष्टि मार्ष्टि॒ सग्ं स-म्मा᳚र्ष्टि ।35) मा॒र्ष्टि॒ पु॒नाति॑ पु॒नाति॑ मार्ष्टि मार्ष्टि पु॒नाति॑ ।36) पु॒ना त्ये॒वैव पु॒नाति॑ पु॒ना त्ये॒व ।37) ए॒वैना॑ नेना ने॒वैवैनान्॑ ।38) ए॒ना॒-न्त्रि स्त्रिरे॑ना नेना॒-न्त्रिः ।39) त्रि-र्म॑द्ध्य॒म-म्म॑द्ध्य॒म-न्त्रिस्त्रि-र्म॑द्ध्य॒मम् ।40) म॒द्ध्य॒म-न्त्रय॒स्त्रयो॑ मद्ध्य॒म-म्म॑द्ध्य॒म-न्त्रयः॑ ।41) त्रयो॒ वै वै त्रय॒ स्त्रयो॒ वै ।42) वै प्रा॒णाः प्रा॒णा वै वै प्रा॒णाः ।43) प्रा॒णाः प्रा॒णा-न्प्रा॒णा-न्प्रा॒णाः प्रा॒णाः प्रा॒णान् ।43) प्रा॒णा इति॑ प्र - अ॒नाः ।44) प्रा॒णा ने॒वैव प्रा॒णा-न्प्रा॒णा ने॒व ।44) प्रा॒णानिति॑ प्र - अ॒नान् ।45) ए॒वाभ्या᳚(1॒)भ्ये॑वैवाभि ।46) अ॒भि ज॑यति जय त्य॒भ्य॑भि ज॑यति ।47) ज॒य॒ति॒ त्रि स्त्रि-र्ज॑यति जयति॒ त्रिः ।48) त्रि-र्द॑क्षिणा॒र्ध्य॑-न्दक्षिणा॒र्ध्य॑-न्त्रि स्त्रि-र्द॑क्षिणा॒र्ध्य᳚म् ।49) द॒क्षि॒णा॒र्ध्य॑-न्त्रय॒ स्त्रयो॑ दक्षिणा॒र्ध्य॑-न्दक्षिणा॒र्ध्य॑-न्त्रयः॑ ।49) द॒क्षि॒णा॒र्ध्य॑मिति॑ दक्षिण - अ॒र्ध्य᳚म् ।50) त्रय॑ इ॒म इ॒मे त्रय॒ स्त्रय॑ इ॒मे ।॥ 65 ॥ (50/58)
1) pra̠jāpa̍ti-rdū̠tī-rdū̠tīḥ pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti-rdū̠tīḥ ।1) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।2) dū̠tī rē̠vaiva dū̠tī-rdū̠tī rē̠va ।3) ē̠va tva-ntva mē̠vaiva tvam ।4) tva-mmana̍sō̠ mana̍ sa̠stva-ntva-mmana̍saḥ ।5) mana̍sō 'syasi̠ mana̍sō̠ mana̍sō 'si ।6) a̠si̠ ya-dyada̍syasi̠ yat ।7) yaddhi hi ya-dyaddhi ।8) hi mana̍sā̠ mana̍sā̠ hi hi mana̍sā ।9) mana̍sā̠ dhyāya̍ti̠ dhyāya̍ti̠ mana̍sā̠ mana̍sā̠ dhyāya̍ti ।10) dhyāya̍ti̠ ta-tta-ddhyāya̍ti̠ dhyāya̍ti̠ tat ।11) ta-dvā̠chā vā̠chā ta-tta-dvā̠chā ।12) vā̠chā vada̍ti̠ vada̍ti vā̠chā vā̠chā vada̍ti ।13) vada̠tītīti̠ vada̍ti̠ vada̠tīti̍ ।14) iti̠ ta-ttaditīti̠ tat ।15) ta-tkhalu̠ khalu̠ ta-tta-tkhalu̍ ।16) khalu̠ tubhya̠-ntubhya̠-ṅkhalu̠ khalu̠ tubhya̎m ।17) tubhya̠-nna na tubhya̠-ntubhya̠-nna ।18) na vā̠chā vā̠chā na na vā̠chā ।19) vā̠chā ju̍havan juhavan. vā̠chā vā̠chā ju̍havann ।20) ju̠ha̠va̠-nnitīti̍ juhavan juhava̠-nniti̍ ।21) itya̍bravī dabravī̠ ditī tya̍bravīt ।22) a̠bra̠vī̠-ttasmā̠-ttasmā̍ dabravī dabravī̠-ttasmā̎t ।23) tasmā̠-nmana̍sā̠ mana̍sā̠ tasmā̠-ttasmā̠-nmana̍sā ।24) mana̍sā pra̠jāpa̍tayē pra̠jāpa̍tayē̠ mana̍sā̠ mana̍sā pra̠jāpa̍tayē ।25) pra̠jāpa̍tayē juhvati juhvati pra̠jāpa̍tayē pra̠jāpa̍tayē juhvati ।25) pra̠jāpa̍taya̠ iti̍ pra̠jā - pa̠ta̠yē̠ ।26) ju̠hva̠ti̠ manō̠ manō̍ juhvati juhvati̠ mana̍ḥ ।27) mana̍ ivē va̠ manō̠ mana̍ iva ।28) i̠va̠ hi hīvē̍ va̠ hi ।29) hi pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti̠r̠ hi hi pra̠jāpa̍tiḥ ।30) pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍tēḥ pra̠jāpa̍tēḥ pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍tēḥ ।30) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।31) pra̠jāpa̍tē̠ rāptyā̠ āptyai̎ pra̠jāpa̍tēḥ pra̠jāpa̍tē̠ rāptyai̎ ।31) pra̠jāpa̍tē̠riti̍ pra̠jā - pa̠tē̠ḥ ।32) āptyai̍ pari̠dhī-npa̍ri̠dhī nāptyā̠ āptyai̍ pari̠dhīn ।33) pa̠ri̠dhī-nthsagṃ sa-mpa̍ri̠dhī-npa̍ri̠dhī-nthsam ।33) pa̠ri̠dhīniti̍ pari - dhīn ।34) sa-mmā̎rṣṭi mārṣṭi̠ sagṃ sa-mmā̎rṣṭi ।35) mā̠rṣṭi̠ pu̠nāti̍ pu̠nāti̍ mārṣṭi mārṣṭi pu̠nāti̍ ।36) pu̠nā tyē̠vaiva pu̠nāti̍ pu̠nā tyē̠va ।37) ē̠vainā̍ nēnā nē̠vaivainān̍ ।38) ē̠nā̠-ntri strirē̍nā nēnā̠-ntriḥ ।39) tri-rma̍ddhya̠ma-mma̍ddhya̠ma-ntristri-rma̍ddhya̠mam ।40) ma̠ddhya̠ma-ntraya̠strayō̍ maddhya̠ma-mma̍ddhya̠ma-ntraya̍ḥ ।41) trayō̠ vai vai traya̠ strayō̠ vai ।42) vai prā̠ṇāḥ prā̠ṇā vai vai prā̠ṇāḥ ।43) prā̠ṇāḥ prā̠ṇā-nprā̠ṇā-nprā̠ṇāḥ prā̠ṇāḥ prā̠ṇān ।43) prā̠ṇā iti̍ pra - a̠nāḥ ।44) prā̠ṇā nē̠vaiva prā̠ṇā-nprā̠ṇā nē̠va ।44) prā̠ṇāniti̍ pra - a̠nān ।45) ē̠vābhyā̎(1̠)bhyē̍vaivābhi ।46) a̠bhi ja̍yati jaya tya̠bhya̍bhi ja̍yati ।47) ja̠ya̠ti̠ tri stri-rja̍yati jayati̠ triḥ ।48) tri-rda̍kṣiṇā̠rdhya̍-ndakṣiṇā̠rdhya̍-ntri stri-rda̍kṣiṇā̠rdhya̎m ।49) da̠kṣi̠ṇā̠rdhya̍-ntraya̠ strayō̍ dakṣiṇā̠rdhya̍-ndakṣiṇā̠rdhya̍-ntraya̍ḥ ।49) da̠kṣi̠ṇā̠rdhya̍miti̍ dakṣiṇa - a̠rdhya̎m ।50) traya̍ i̠ma i̠mē traya̠ straya̍ i̠mē ।॥ 65 ॥ (50/58)
meaning
Jata recitation: through systematic practice of these recitations, the student gains not only mastery of the text but a felt sense of the unity underlying all diversity.
verse 66
1) इ॒मे लो॒का लो॒का इ॒म इ॒मे लो॒काः ।2) लो॒का इ॒मा नि॒मान् ँलो॒का लो॒का इ॒मान् ।3) इ॒मा ने॒वैवे मा नि॒मा ने॒व ।4) ए॒व लो॒कान् ँलो॒का ने॒वैव लो॒कान् ।5) लो॒का न॒भ्य॑भि लो॒कान् ँलो॒का न॒भि ।6) अ॒भि ज॑यति जय त्य॒भ्य॑भि ज॑यति ।7) ज॒य॒ति॒ त्रि स्त्रि-र्ज॑यति जयति॒ त्रिः ।8) त्रिरु॑त्तरा॒र्ध्य॑ मुत्तरा॒र्ध्य॑-न्त्रि स्त्रिरु॑त्तरा॒र्ध्य᳚म् ।9) उ॒त्त॒रा॒र्ध्य॑-न्त्रय॒ स्त्रय॑ उत्तरा॒र्ध्य॑ मुत्तरा॒र्ध्य॑-न्त्रयः॑ ।9) उ॒त्त॒रा॒र्ध्य॑मित्यु॑त्तर - अ॒र्ध्य᳚म् ।10) त्रयो॒ वै वै त्रय॒ स्त्रयो॒ वै ।11) वै दे॑व॒याना॑ देव॒याना॒ वै वै दे॑व॒यानाः᳚ ।12) दे॒व॒यानाः॒ पन्था॑नः॒ पन्था॑नो देव॒याना॑ देव॒यानाः॒ पन्था॑नः ।12) दे॒व॒याना॒ इति॑ देव - यानाः᳚ ।13) पन्था॑न॒ स्ताग् स्ता-न्पन्था॑नः॒ पन्था॑न॒ स्तान् ।14) ता ने॒वैव ताग् स्ता ने॒व ।15) ए॒वाभ्या᳚(1॒)भ्ये॑वैवाभि ।16) अ॒भि ज॑यति जय त्य॒भ्य॑भि ज॑यति ।17) ज॒य॒ति॒ त्रि स्त्रि-र्ज॑यति जयति॒ त्रिः ।18) त्रिरुपोप॒ त्रि स्त्रिरुप॑ ।19) उप॑ वाजयति वाजय॒ त्युपोप॑ वाजयति ।20) वा॒ज॒य॒ति॒ त्रय॒ स्त्रयो॑ वाजयति वाजयति॒ त्रयः॑ ।21) त्रयो॒ वै वै त्रय॒ स्त्रयो॒ वै ।22) वै दे॑वलो॒का दे॑वलो॒का वै वै दे॑वलो॒काः ।23) दे॒व॒लो॒का दे॑वलो॒का-न्दे॑वलो॒का-न्दे॑वलो॒का दे॑वलो॒का दे॑वलो॒कान् ।23) दे॒व॒लो॒का इति॑ देव - लो॒काः ।24) दे॒व॒लो॒का ने॒वैव दे॑वलो॒का-न्दे॑वलो॒का ने॒व ।24) दे॒व॒लो॒कानिति॑ देव - लो॒कान् ।25) ए॒वाभ्या᳚(1॒)भ्ये॑वैवाभि ।26) अ॒भि ज॑यति जय त्य॒भ्य॑भि ज॑यति ।27) ज॒य॒ति॒ द्वाद॑श॒ द्वाद॑श जयति जयति॒ द्वाद॑श ।28) द्वाद॑श॒ सग्ं स-न्द्वाद॑श॒ द्वाद॑श॒ सम् ।29) स-म्प॑द्यन्ते पद्यन्ते॒ सग्ं स-म्प॑द्यन्ते ।30) प॒द्य॒न्ते॒ द्वाद॑श॒ द्वाद॑श पद्यन्ते पद्यन्ते॒ द्वाद॑श ।31) द्वाद॑श॒ मासा॒ मासा॒ द्वाद॑श॒ द्वाद॑श॒ मासाः᳚ ।32) मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो मासा॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः ।33) सं॒वँ॒थ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रम् ।33) सं॒वँ॒थ्स॒र इति॑ सं - व॒थ्स॒रः ।34) सं॒वँ॒थ्स॒र मे॒वैव सं॑वँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र मे॒व ।34) सं॒वँ॒थ्स॒रमिति॑ सं - व॒थ्स॒रम् ।35) ए॒व प्री॑णाति प्रीणा त्ये॒वैव प्री॑णाति ।36) प्री॒णा॒ त्यथो॒ अथो᳚ प्रीणाति प्रीणा॒ त्यथो᳚ ।37) अथो॑ संवँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र मथो॒ अथो॑ संवँथ्स॒रम् ।37) अथो॒ इत्यथो᳚ ।38) सं॒वँ॒थ्स॒र मे॒वैव सं॑वँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र मे॒व ।38) सं॒वँ॒थ्स॒रमिति॑ सं - व॒थ्स॒रम् ।39) ए॒वास्मा॑ अस्मा ए॒वैवास्मै᳚ ।40) अ॒स्मा॒ उपोपा᳚स्मा अस्मा॒ उप॑ ।41) उप॑ दधाति दधा॒ त्युपोप॑ दधाति ।42) द॒धा॒ति॒ सु॒व॒र्गस्य॑ सुव॒र्गस्य॑ दधाति दधाति सुव॒र्गस्य॑ ।43) सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॑ लो॒कस्य॑ सुव॒र्गस्य॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॑ ।43) सु॒व॒र्गस्येति॑ सुवः - गस्य॑ ।44) लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै॒ सम॑ष्ट्यै लो॒कस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ।45) सम॑ष्ट्या आघा॒र मा॑घा॒रग्ं सम॑ष्ट्यै॒ सम॑ष्ट्या आघा॒रम् ।45) सम॑ष्ट्या॒ इति॒ सं - अ॒ष्ट्यै॒ ।46) आ॒घा॒र मा ऽऽघा॒र मा॑घा॒र मा ।46) आ॒घा॒रमित्या᳚ - घा॒रम् ।47) आ घा॑रयति घारय॒त्या घा॑रयति ।48) घा॒र॒य॒ति॒ ति॒र स्ति॒रो घा॑रयति घारयति ति॒रः ।49) ति॒र इ॑वे व ति॒र स्ति॒र इ॑व ।50) इ॒व॒ वै वा इ॑वे व॒ वै ।॥ 66 ॥ (50/61)
1) i̠mē lō̠kā lō̠kā i̠ma i̠mē lō̠kāḥ ।2) lō̠kā i̠mā ni̠mān ँlō̠kā lō̠kā i̠mān ।3) i̠mā nē̠vaivē mā ni̠mā nē̠va ।4) ē̠va lō̠kān ँlō̠kā nē̠vaiva lō̠kān ।5) lō̠kā na̠bhya̍bhi lō̠kān ँlō̠kā na̠bhi ।6) a̠bhi ja̍yati jaya tya̠bhya̍bhi ja̍yati ।7) ja̠ya̠ti̠ tri stri-rja̍yati jayati̠ triḥ ।8) triru̍ttarā̠rdhya̍ muttarā̠rdhya̍-ntri striru̍ttarā̠rdhya̎m ।9) u̠tta̠rā̠rdhya̍-ntraya̠ straya̍ uttarā̠rdhya̍ muttarā̠rdhya̍-ntraya̍ḥ ।9) u̠tta̠rā̠rdhya̍mityu̍ttara - a̠rdhya̎m ।10) trayō̠ vai vai traya̠ strayō̠ vai ।11) vai dē̍va̠yānā̍ dēva̠yānā̠ vai vai dē̍va̠yānā̎ḥ ।12) dē̠va̠yānā̠ḥ panthā̍na̠ḥ panthā̍nō dēva̠yānā̍ dēva̠yānā̠ḥ panthā̍naḥ ।12) dē̠va̠yānā̠ iti̍ dēva - yānā̎ḥ ।13) panthā̍na̠ stāg stā-npanthā̍na̠ḥ panthā̍na̠ stān ।14) tā nē̠vaiva tāg stā nē̠va ।15) ē̠vābhyā̎(1̠)bhyē̍vaivābhi ।16) a̠bhi ja̍yati jaya tya̠bhya̍bhi ja̍yati ।17) ja̠ya̠ti̠ tri stri-rja̍yati jayati̠ triḥ ।18) trirupōpa̠ tri strirupa̍ ।19) upa̍ vājayati vājaya̠ tyupōpa̍ vājayati ।20) vā̠ja̠ya̠ti̠ traya̠ strayō̍ vājayati vājayati̠ traya̍ḥ ।21) trayō̠ vai vai traya̠ strayō̠ vai ।22) vai dē̍valō̠kā dē̍valō̠kā vai vai dē̍valō̠kāḥ ।23) dē̠va̠lō̠kā dē̍valō̠kā-ndē̍valō̠kā-ndē̍valō̠kā dē̍valō̠kā dē̍valō̠kān ।23) dē̠va̠lō̠kā iti̍ dēva - lō̠kāḥ ।24) dē̠va̠lō̠kā nē̠vaiva dē̍valō̠kā-ndē̍valō̠kā nē̠va ।24) dē̠va̠lō̠kāniti̍ dēva - lō̠kān ।25) ē̠vābhyā̎(1̠)bhyē̍vaivābhi ।26) a̠bhi ja̍yati jaya tya̠bhya̍bhi ja̍yati ।27) ja̠ya̠ti̠ dvāda̍śa̠ dvāda̍śa jayati jayati̠ dvāda̍śa ।28) dvāda̍śa̠ sagṃ sa-ndvāda̍śa̠ dvāda̍śa̠ sam ।29) sa-mpa̍dyantē padyantē̠ sagṃ sa-mpa̍dyantē ।30) pa̠dya̠ntē̠ dvāda̍śa̠ dvāda̍śa padyantē padyantē̠ dvāda̍śa ।31) dvāda̍śa̠ māsā̠ māsā̠ dvāda̍śa̠ dvāda̍śa̠ māsā̎ḥ ।32) māsā̎-ssaṃvathsa̠ra-ssa̍ṃvathsa̠rō māsā̠ māsā̎-ssaṃvathsa̠raḥ ।33) sa̠ṃva̠thsa̠ra-ssa̍ṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra-ssa̍ṃvathsa̠ra-ssa̍ṃvathsa̠ram ।33) sa̠ṃva̠thsa̠ra iti̍ saṃ - va̠thsa̠raḥ ।34) sa̠ṃva̠thsa̠ra mē̠vaiva sa̍ṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra mē̠va ।34) sa̠ṃva̠thsa̠ramiti̍ saṃ - va̠thsa̠ram ।35) ē̠va prī̍ṇāti prīṇā tyē̠vaiva prī̍ṇāti ।36) prī̠ṇā̠ tyathō̠ athō̎ prīṇāti prīṇā̠ tyathō̎ ।37) athō̍ saṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra mathō̠ athō̍ saṃvathsa̠ram ।37) athō̠ ityathō̎ ।38) sa̠ṃva̠thsa̠ra mē̠vaiva sa̍ṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra mē̠va ।38) sa̠ṃva̠thsa̠ramiti̍ saṃ - va̠thsa̠ram ।39) ē̠vāsmā̍ asmā ē̠vaivāsmai̎ ।40) a̠smā̠ upōpā̎smā asmā̠ upa̍ ।41) upa̍ dadhāti dadhā̠ tyupōpa̍ dadhāti ।42) da̠dhā̠ti̠ su̠va̠rgasya̍ suva̠rgasya̍ dadhāti dadhāti suva̠rgasya̍ ।43) su̠va̠rgasya̍ lō̠kasya̍ lō̠kasya̍ suva̠rgasya̍ suva̠rgasya̍ lō̠kasya̍ ।43) su̠va̠rgasyēti̍ suvaḥ - gasya̍ ।44) lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai̠ sama̍ṣṭyai lō̠kasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai ।45) sama̍ṣṭyā āghā̠ra mā̍ghā̠ragṃ sama̍ṣṭyai̠ sama̍ṣṭyā āghā̠ram ।45) sama̍ṣṭyā̠ iti̠ saṃ - a̠ṣṭyai̠ ।46) ā̠ghā̠ra mā ''ghā̠ra mā̍ghā̠ra mā ।46) ā̠ghā̠ramityā̎ - ghā̠ram ।47) ā ghā̍rayati ghāraya̠tyā ghā̍rayati ।48) ghā̠ra̠ya̠ti̠ ti̠ra sti̠rō ghā̍rayati ghārayati ti̠raḥ ।49) ti̠ra i̍vē va ti̠ra sti̠ra i̍va ।50) i̠va̠ vai vā i̍vē va̠ vai ।॥ 66 ॥ (50/61)
meaning
Jata recitation: the universal form is celebrated here as the source of all abundance — food, offspring, cattle, health, and wisdom all flow from devotion to Vishvarupa.
verse 67
1) वै सु॑व॒र्ग-स्सु॑व॒र्गो वै वै सु॑व॒र्गः ।2) सु॒व॒र्गो लो॒को लो॒क-स्सु॑व॒र्ग-स्सु॑व॒र्गो लो॒कः ।2) सु॒व॒र्ग इति॑ सुवः - गः ।3) लो॒क-स्सु॑व॒र्गग्ं सु॑व॒र्गम् ँलो॒को लो॒क-स्सु॑व॒र्गम् ।4) सु॒व॒र्ग मे॒वैव सु॑व॒र्गग्ं सु॑व॒र्ग मे॒व ।4) सु॒व॒र्गमिति॑ सुवः - गम् ।5) ए॒वास्मा॑ अस्मा ए॒वैवास्मै᳚ ।6) अ॒स्मै॒ लो॒कम् ँलो॒क म॑स्मा अस्मै लो॒कम् ।7) लो॒क-म्प्र प्र लो॒कम् ँलो॒क-म्प्र ।8) प्र रो॑चयति रोचयति॒ प्र प्र रो॑चयति ।9) रो॒च॒य॒ त्यृ॒जु मृ॒जुग्ं रो॑चयति रोचय त्यृ॒जुम् ।10) ऋ॒जु मार्जु मृ॒जु मा ।11) आ घा॑रयति घारय॒त्या घा॑रयति ।12) घा॒र॒य॒ त्यृ॒जुर्-ऋ॒जु-र्घा॑रयति घारय त्यृ॒जुः ।13) ऋ॒जुरि॑वे व॒ र्जुर्-ऋ॒जुरि॑व ।14) इ॒व॒ हि हीवे॑ व॒ हि ।15) हि प्रा॒णः प्रा॒णो हि हि प्रा॒णः ।16) प्रा॒ण-स्सन्त॑त॒ग्ं॒ सन्त॑त-म्प्रा॒णः प्रा॒ण-स्सन्त॑तम् ।16) प्रा॒ण इति॑ प्र - अ॒नः ।17) सन्त॑त॒ मा सन्त॑त॒ग्ं॒ सन्त॑त॒ मा ।17) सन्त॑त॒मिति॒ सं - त॒त॒म् ।18) आ घा॑रयति घारय॒त्या घा॑रयति ।19) घा॒र॒य॒ति॒ प्रा॒णाना᳚-म्प्रा॒णाना᳚-ङ्घारयति घारयति प्रा॒णाना᳚म् ।20) प्रा॒णाना॑ म॒न्नाद्य॑स्या॒ न्नाद्य॑स्य प्रा॒णाना᳚-म्प्रा॒णाना॑ म॒न्नाद्य॑स्य ।20) प्रा॒णाना॒मिति॑ प्र - अ॒नाना᳚म् ।21) अ॒न्नाद्य॑स्य॒ सन्त॑त्यै॒ सन्त॑त्या अ॒न्नाद्य॑स्या॒ न्नाद्य॑स्य॒ सन्त॑त्यै ।21) अ॒न्नाद्य॒स्येत्य॑न्न - अद्य॑स्य ।22) सन्त॑त्या॒ अथो॒ अथो॒ सन्त॑त्यै॒ सन्त॑त्या॒ अथो᳚ ।22) सन्त॑त्या॒ इति॒ सं - त॒त्यै॒ ।23) अथो॒ रक्ष॑सा॒ग्ं॒ रक्ष॑सा॒ मथो॒ अथो॒ रक्ष॑साम् ।23) अथो॒ इत्यथो᳚ ।24) रक्ष॑सा॒ मप॑हत्या॒ अप॑हत्यै॒ रक्ष॑सा॒ग्ं॒ रक्ष॑सा॒ मप॑हत्यै ।25) अप॑हत्यै॒ यं-यँ मप॑हत्या॒ अप॑हत्यै॒ यम् ।25) अप॑हत्या॒ इत्यप॑ - ह॒त्यै॒ ।26) य-ङ्का॒मये॑त का॒मये॑त॒ यं-यँ-ङ्का॒मये॑त ।27) का॒मये॑त प्र॒मायु॑कः प्र॒मायु॑कः का॒मये॑त का॒मये॑त प्र॒मायु॑कः ।28) प्र॒मायु॑क-स्स्या-थ्स्या-त्प्र॒मायु॑कः प्र॒मायु॑क-स्स्यात् ।28) प्र॒मायु॑क॒ इति॑ प्र - मायु॑कः ।29) स्या॒ दितीति॑ स्या-थ्स्या॒दिति॑ ।30) इति॑ जि॒ह्म-ञ्जि॒ह्म मितीति॑ जि॒ह्मम् ।31) जि॒ह्म-न्तस्य॒ तस्य॑ जि॒ह्म-ञ्जि॒ह्म-न्तस्य॑ ।32) तस्या तस्य॒ तस्या ।33) आ घा॑रये-द्घारये॒दा घा॑रयेत् ।34) घा॒र॒ये॒-त्प्रा॒ण-म्प्रा॒ण-ङ्घा॑रये-द्घारये-त्प्रा॒णम् ।35) प्रा॒ण मे॒वैव प्रा॒ण-म्प्रा॒ण मे॒व ।35) प्रा॒णमिति॑ प्र - अ॒नम् ।36) ए॒वास्मा॑ दस्मा दे॒वैवास्मा᳚त् ।37) अ॒स्मा॒ज् जि॒ह्म-ञ्जि॒ह्म म॑स्मा दस्माज् जि॒ह्मम् ।38) जि॒ह्म-न्न॑यति नयति जि॒ह्म-ञ्जि॒ह्म-न्न॑यति ।39) न॒य॒ति॒ ता॒ज-क्ता॒ज-न्न॑यति नयति ता॒जक् ।40) ता॒ज-क्प्र प्र ता॒ज-क्ता॒ज-क्प्र ।41) प्र मी॑यते मीयते॒ प्र प्र मी॑यते ।42) मी॒य॒ते॒ शिर॒-श्शिरो॑ मीयते मीयते॒ शिरः॑ ।43) शिरो॒ वै वै शिर॒-श्शिरो॒ वै ।44) वा ए॒त दे॒त-द्वै वा ए॒तत् ।45) ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्यै॒त दे॒त-द्य॒ज्ञस्य॑ ।46) य॒ज्ञस्य॒ य-द्य-द्य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ यत् ।47) यदा॑घा॒र आ॑घा॒रो य-द्यदा॑घा॒रः ।48) आ॒घा॒र आ॒त्मा ऽऽत्मा ऽऽघा॒र आ॑घा॒र आ॒त्मा ।48) आ॒घा॒र इत्या᳚ - घा॒रः ।49) आ॒त्मा ध्रु॒वा ध्रु॒वा ऽऽत्मा ऽऽत्मा ध्रु॒वा ।50) ध्रु॒वा ऽऽघा॒र मा॑घा॒र-न्ध्रु॒वा ध्रु॒वा ऽऽघा॒रम् ।॥ 67 ॥ (50/62)
1) vai su̍va̠rga-ssu̍va̠rgō vai vai su̍va̠rgaḥ ।2) su̠va̠rgō lō̠kō lō̠ka-ssu̍va̠rga-ssu̍va̠rgō lō̠kaḥ ।2) su̠va̠rga iti̍ suvaḥ - gaḥ ।3) lō̠ka-ssu̍va̠rgagṃ su̍va̠rgam ँlō̠kō lō̠ka-ssu̍va̠rgam ।4) su̠va̠rga mē̠vaiva su̍va̠rgagṃ su̍va̠rga mē̠va ।4) su̠va̠rgamiti̍ suvaḥ - gam ।5) ē̠vāsmā̍ asmā ē̠vaivāsmai̎ ।6) a̠smai̠ lō̠kam ँlō̠ka ma̍smā asmai lō̠kam ।7) lō̠ka-mpra pra lō̠kam ँlō̠ka-mpra ।8) pra rō̍chayati rōchayati̠ pra pra rō̍chayati ।9) rō̠cha̠ya̠ tyṛ̠ju mṛ̠jugṃ rō̍chayati rōchaya tyṛ̠jum ।10) ṛ̠ju mārju mṛ̠ju mā ।11) ā ghā̍rayati ghāraya̠tyā ghā̍rayati ।12) ghā̠ra̠ya̠ tyṛ̠jur-ṛ̠ju-rghā̍rayati ghāraya tyṛ̠juḥ ।13) ṛ̠juri̍vē va̠ rjur-ṛ̠juri̍va ।14) i̠va̠ hi hīvē̍ va̠ hi ।15) hi prā̠ṇaḥ prā̠ṇō hi hi prā̠ṇaḥ ।16) prā̠ṇa-ssanta̍ta̠gṃ̠ santa̍ta-mprā̠ṇaḥ prā̠ṇa-ssanta̍tam ।16) prā̠ṇa iti̍ pra - a̠naḥ ।17) santa̍ta̠ mā santa̍ta̠gṃ̠ santa̍ta̠ mā ।17) santa̍ta̠miti̠ saṃ - ta̠ta̠m ।18) ā ghā̍rayati ghāraya̠tyā ghā̍rayati ।19) ghā̠ra̠ya̠ti̠ prā̠ṇānā̎-mprā̠ṇānā̎-ṅghārayati ghārayati prā̠ṇānā̎m ।20) prā̠ṇānā̍ ma̠nnādya̍syā̠ nnādya̍sya prā̠ṇānā̎-mprā̠ṇānā̍ ma̠nnādya̍sya ।20) prā̠ṇānā̠miti̍ pra - a̠nānā̎m ।21) a̠nnādya̍sya̠ santa̍tyai̠ santa̍tyā a̠nnādya̍syā̠ nnādya̍sya̠ santa̍tyai ।21) a̠nnādya̠syētya̍nna - adya̍sya ।22) santa̍tyā̠ athō̠ athō̠ santa̍tyai̠ santa̍tyā̠ athō̎ ।22) santa̍tyā̠ iti̠ saṃ - ta̠tyai̠ ।23) athō̠ rakṣa̍sā̠gṃ̠ rakṣa̍sā̠ mathō̠ athō̠ rakṣa̍sām ।23) athō̠ ityathō̎ ।24) rakṣa̍sā̠ mapa̍hatyā̠ apa̍hatyai̠ rakṣa̍sā̠gṃ̠ rakṣa̍sā̠ mapa̍hatyai ।25) apa̍hatyai̠ yaṃ ya mapa̍hatyā̠ apa̍hatyai̠ yam ।25) apa̍hatyā̠ ityapa̍ - ha̠tyai̠ ।26) ya-ṅkā̠mayē̍ta kā̠mayē̍ta̠ yaṃ ya-ṅkā̠mayē̍ta ।27) kā̠mayē̍ta pra̠māyu̍kaḥ pra̠māyu̍kaḥ kā̠mayē̍ta kā̠mayē̍ta pra̠māyu̍kaḥ ।28) pra̠māyu̍ka-ssyā-thsyā-tpra̠māyu̍kaḥ pra̠māyu̍ka-ssyāt ।28) pra̠māyu̍ka̠ iti̍ pra - māyu̍kaḥ ।29) syā̠ ditīti̍ syā-thsyā̠diti̍ ।30) iti̍ ji̠hma-ñji̠hma mitīti̍ ji̠hmam ।31) ji̠hma-ntasya̠ tasya̍ ji̠hma-ñji̠hma-ntasya̍ ।32) tasyā tasya̠ tasyā ।33) ā ghā̍rayē-dghārayē̠dā ghā̍rayēt ।34) ghā̠ra̠yē̠-tprā̠ṇa-mprā̠ṇa-ṅghā̍rayē-dghārayē-tprā̠ṇam ।35) prā̠ṇa mē̠vaiva prā̠ṇa-mprā̠ṇa mē̠va ।35) prā̠ṇamiti̍ pra - a̠nam ।36) ē̠vāsmā̍ dasmā dē̠vaivāsmā̎t ।37) a̠smā̠j ji̠hma-ñji̠hma ma̍smā dasmāj ji̠hmam ।38) ji̠hma-nna̍yati nayati ji̠hma-ñji̠hma-nna̍yati ।39) na̠ya̠ti̠ tā̠ja-ktā̠ja-nna̍yati nayati tā̠jak ।40) tā̠ja-kpra pra tā̠ja-ktā̠ja-kpra ।41) pra mī̍yatē mīyatē̠ pra pra mī̍yatē ।42) mī̠ya̠tē̠ śira̠-śśirō̍ mīyatē mīyatē̠ śira̍ḥ ।43) śirō̠ vai vai śira̠-śśirō̠ vai ।44) vā ē̠ta dē̠ta-dvai vā ē̠tat ।45) ē̠ta-dya̠jñasya̍ ya̠jñasyai̠ta dē̠ta-dya̠jñasya̍ ।46) ya̠jñasya̠ ya-dya-dya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ yat ।47) yadā̍ghā̠ra ā̍ghā̠rō ya-dyadā̍ghā̠raḥ ।48) ā̠ghā̠ra ā̠tmā ''tmā ''ghā̠ra ā̍ghā̠ra ā̠tmā ।48) ā̠ghā̠ra ityā̎ - ghā̠raḥ ।49) ā̠tmā dhru̠vā dhru̠vā ''tmā ''tmā dhru̠vā ।50) dhru̠vā ''ghā̠ra mā̍ghā̠ra-ndhru̠vā dhru̠vā ''ghā̠ram ।॥ 67 ॥ (50/62)
meaning
Jata recitation: this verse concludes a major section of the Vishvarupa hymn; its recitation marks a moment of consolidation in the practitioner's journey.
verse 68
1) आ॒घा॒र मा॒घार्या॒ घार्या॑ घा॒र मा॑घा॒र मा॒घार्य॑ ।1) आ॒घा॒रमित्या᳚ - घा॒रम् ।2) आ॒घार्य॑ ध्रु॒वा-न्ध्रु॒वा मा॒घार्या॒ घार्य॑ ध्रु॒वाम् ।2) आ॒घार्येत्या᳚ - घार्य॑ ।3) ध्रु॒वाग्ं सग्ं स-न्ध्रु॒वा-न्ध्रु॒वाग्ं सम् ।4) स म॑नक्त्यनक्ति॒ सग्ं स म॑नक्ति ।5) अ॒न॒-क्त्या॒त्म-न्ना॒त्म-न्न॑न-क्त्यन-क्त्या॒त्मन्न् ।6) आ॒त्म-न्ने॒वैवात्म-न्ना॒त्म-न्ने॒व ।7) ए॒व य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्यै॒वैव य॒ज्ञस्य॑ ।8) य॒ज्ञस्य॒ शिर॒-श्शिरो॑ य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ शिरः॑ ।9) शिरः॒ प्रति॒ प्रति॒ शिर॒-श्शिरः॒ प्रति॑ ।10) प्रति॑ दधाति दधाति॒ प्रति॒ प्रति॑ दधाति ।11) द॒धा॒ त्य॒ग्नि र॒ग्नि-र्द॑धाति दधा त्य॒ग्निः ।12) अ॒ग्नि-र्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ म॒ग्नि र॒ग्नि-र्दे॒वाना᳚म् ।13) दे॒वाना᳚-न्दू॒तो दू॒तो दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना᳚-न्दू॒तः ।14) दू॒त आसी॒ दासी᳚-द्दू॒तो दू॒त आसी᳚त् ।15) आसी॒-द्दैव्यो॒ दैव्य॒ आसी॒ दासी॒-द्दैव्यः॑ ।16) दैव्यो ऽसु॑राणा॒ मसु॑राणा॒-न्दैव्यो॒ दैव्यो ऽसु॑राणाम् ।17) असु॑राणा॒-न्तौ ता वसु॑राणा॒ मसु॑राणा॒-न्तौ ।18) तौ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति॒-न्तौ तौ प्र॒जाप॑तिम् ।19) प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒श्ञ-म्प्र॒श्ञ-म्प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒श्ञम् ।19) प्र॒जाप॑ति॒मिति॑ प्र॒जा - प॒ति॒म् ।20) प्र॒श्ञ मै॑ता मैता-म्प्र॒श्ञ-म्प्र॒श्ञ मै॑ताम् ।21) ऐ॒ता॒ग्ं॒ स स ऐ॑ता मैता॒ग्ं॒ सः ।22) स प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति॒-स्स स प्र॒जाप॑तिः ।23) प्र॒जाप॑ति-र्ब्राह्म॒ण-म्ब्रा᳚ह्म॒ण-म्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति-र्ब्राह्म॒णम् ।23) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।24) ब्रा॒ह्म॒ण म॑ब्रवी दब्रवी-द्ब्राह्म॒ण-म्ब्रा᳚ह्म॒ण म॑ब्रवीत् ।25) अ॒ब्र॒वी॒ दे॒त दे॒त द॑ब्रवी दब्रवी दे॒तत् ।26) ए॒त-द्वि व्ये॑त दे॒त-द्वि ।27) वि ब्रू॑हि ब्रूहि॒ वि वि ब्रू॑हि ।28) ब्रू॒हीतीति॑ ब्रूहि ब्रू॒हीति॑ ।29) इत्येतीत्या ।30) आ श्रा॑वय श्राव॒या श्रा॑वय ।31) श्रा॒व॒ये तीति॑ श्रावय श्राव॒ये ति॑ ।32) इती॒द मि॒द मितीती॒दम् ।33) इ॒द-न्दे॑वा देवा इ॒द मि॒द-न्दे॑वाः ।34) दे॒वा॒-श्शृ॒णु॒त॒ शृ॒णु॒त॒ दे॒वा॒ दे॒वा॒-श्शृ॒णु॒त॒ ।35) शृ॒णु॒ते तीति॑ शृणुत शृणु॒ते ति॑ ।36) इति॒ वाव वावे तीति॒ वाव ।37) वाव त-त्त-द्वाव वाव तत् ।38) तद॑ब्रवी दब्रवी॒-त्त-त्तद॑ब्रवीत् ।39) अ॒ब्र॒वी॒ द॒ग्नि र॒ग्नि र॑ब्रवी दब्रवी द॒ग्निः ।40) अ॒ग्नि-र्दे॒वो दे॒वो᳚ ऽग्नि र॒ग्नि-र्दे॒वः ।41) दे॒वो होता॒ होता॑ दे॒वो दे॒वो होता᳚ ।42) होतेतीति॒ होता॒ होतेति॑ ।43) इति॒ यो य इतीति॒ यः ।44) य ए॒वैव यो य ए॒व ।45) ए॒व दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मे॒वैव दे॒वाना᳚म् ।46) दे॒वाना॒-न्त-न्त-न्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒-न्तम् ।47) त म॑वृणीता वृणीत॒ त-न्त म॑वृणीत ।48) अ॒वृ॒णी॒त॒ तत॒ स्ततो॑ ऽवृणीता वृणीत॒ ततः॑ ।49) ततो॑ दे॒वा दे॒वा स्तत॒ स्ततो॑ दे॒वाः ।50) दे॒वा अभ॑व॒-न्नभ॑व-न्दे॒वा दे॒वा अभ॑वन्न् ।॥ 68 ॥ (50/54)
1) ā̠ghā̠ra mā̠ghāryā̠ ghāryā̍ ghā̠ra mā̍ghā̠ra mā̠ghārya̍ ।1) ā̠ghā̠ramityā̎ - ghā̠ram ।2) ā̠ghārya̍ dhru̠vā-ndhru̠vā mā̠ghāryā̠ ghārya̍ dhru̠vām ।2) ā̠ghāryētyā̎ - ghārya̍ ।3) dhru̠vāgṃ sagṃ sa-ndhru̠vā-ndhru̠vāgṃ sam ।4) sa ma̍naktyanakti̠ sagṃ sa ma̍nakti ।5) a̠na̠-ktyā̠tma-nnā̠tma-nna̍na-ktyana-ktyā̠tmann ।6) ā̠tma-nnē̠vaivātma-nnā̠tma-nnē̠va ।7) ē̠va ya̠jñasya̍ ya̠jñasyai̠vaiva ya̠jñasya̍ ।8) ya̠jñasya̠ śira̠-śśirō̍ ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ śira̍ḥ ।9) śira̠ḥ prati̠ prati̠ śira̠-śśira̠ḥ prati̍ ।10) prati̍ dadhāti dadhāti̠ prati̠ prati̍ dadhāti ।11) da̠dhā̠ tya̠gni ra̠gni-rda̍dhāti dadhā tya̠gniḥ ।12) a̠gni-rdē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ ma̠gni ra̠gni-rdē̠vānā̎m ।13) dē̠vānā̎-ndū̠tō dū̠tō dē̠vānā̎-ndē̠vānā̎-ndū̠taḥ ।14) dū̠ta āsī̠ dāsī̎-ddū̠tō dū̠ta āsī̎t ।15) āsī̠-ddaivyō̠ daivya̠ āsī̠ dāsī̠-ddaivya̍ḥ ।16) daivyō 'su̍rāṇā̠ masu̍rāṇā̠-ndaivyō̠ daivyō 'su̍rāṇām ।17) asu̍rāṇā̠-ntau tā vasu̍rāṇā̠ masu̍rāṇā̠-ntau ।18) tau pra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti̠-ntau tau pra̠jāpa̍tim ।19) pra̠jāpa̍ti-mpra̠śña-mpra̠śña-mpra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti-mpra̠śñam ।19) pra̠jāpa̍ti̠miti̍ pra̠jā - pa̠ti̠m ।20) pra̠śña mai̍tā maitā-mpra̠śña-mpra̠śña mai̍tām ।21) ai̠tā̠gṃ̠ sa sa ai̍tā maitā̠gṃ̠ saḥ ।22) sa pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti̠-ssa sa pra̠jāpa̍tiḥ ।23) pra̠jāpa̍ti-rbrāhma̠ṇa-mbrā̎hma̠ṇa-mpra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti-rbrāhma̠ṇam ।23) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।24) brā̠hma̠ṇa ma̍bravī dabravī-dbrāhma̠ṇa-mbrā̎hma̠ṇa ma̍bravīt ।25) a̠bra̠vī̠ dē̠ta dē̠ta da̍bravī dabravī dē̠tat ।26) ē̠ta-dvi vyē̍ta dē̠ta-dvi ।27) vi brū̍hi brūhi̠ vi vi brū̍hi ।28) brū̠hītīti̍ brūhi brū̠hīti̍ ।29) ityētītyā ।30) ā śrā̍vaya śrāva̠yā śrā̍vaya ।31) śrā̠va̠yē tīti̍ śrāvaya śrāva̠yē ti̍ ।32) itī̠da mi̠da mitītī̠dam ।33) i̠da-ndē̍vā dēvā i̠da mi̠da-ndē̍vāḥ ।34) dē̠vā̠-śśṛ̠ṇu̠ta̠ śṛ̠ṇu̠ta̠ dē̠vā̠ dē̠vā̠-śśṛ̠ṇu̠ta̠ ।35) śṛ̠ṇu̠tē tīti̍ śṛṇuta śṛṇu̠tē ti̍ ।36) iti̠ vāva vāvē tīti̠ vāva ।37) vāva ta-tta-dvāva vāva tat ।38) tada̍bravī dabravī̠-tta-ttada̍bravīt ।39) a̠bra̠vī̠ da̠gni ra̠gni ra̍bravī dabravī da̠gniḥ ।40) a̠gni-rdē̠vō dē̠vō̎ 'gni ra̠gni-rdē̠vaḥ ।41) dē̠vō hōtā̠ hōtā̍ dē̠vō dē̠vō hōtā̎ ।42) hōtētīti̠ hōtā̠ hōtēti̍ ।43) iti̠ yō ya itīti̠ yaḥ ।44) ya ē̠vaiva yō ya ē̠va ।45) ē̠va dē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ mē̠vaiva dē̠vānā̎m ।46) dē̠vānā̠-nta-nta-ndē̠vānā̎-ndē̠vānā̠-ntam ।47) ta ma̍vṛṇītā vṛṇīta̠ ta-nta ma̍vṛṇīta ।48) a̠vṛ̠ṇī̠ta̠ tata̠ statō̍ 'vṛṇītā vṛṇīta̠ tata̍ḥ ।49) tatō̍ dē̠vā dē̠vā stata̠ statō̍ dē̠vāḥ ।50) dē̠vā abha̍va̠-nnabha̍va-ndē̠vā dē̠vā abha̍vann ।॥ 68 ॥ (50/54)
meaning
Jata recitation: the final teaching is that the universal form and the individual self are one; this non-dual knowledge is the ultimate fruit of all Vedic study and practice.
verse 69
1) अभ॑व॒-न्परा॒ परा ऽभ॑व॒-न्नभ॑व॒-न्परा᳚ ।2) परा ऽसु॑रा॒ असु॑राः॒ परा॒ परा ऽसु॑राः ।3) असु॑रा॒ यस्य॒ यस्यासु॑रा॒ असु॑रा॒ यस्य॑ ।4) यस्यै॒व मे॒वं-यँस्य॒ यस्यै॒वम् ।5) ए॒वं-विँ॒दुषो॑ वि॒दुष॑ ए॒व मे॒वं-विँ॒दुषः॑ ।6) वि॒दुषः॑ प्रव॒र-म्प्र॑व॒रं-विँ॒दुषो॑ वि॒दुषः॑ प्रव॒रम् ।7) प्र॒व॒र-म्प्र॑वृ॒णते᳚ प्रवृ॒णते᳚ प्रव॒र-म्प्र॑व॒र-म्प्र॑वृ॒णते᳚ ।7) प्र॒व॒रमिति॑ प्र - व॒रम् ।8) प्र॒वृ॒णते॒ भव॑ति॒ भव॑ति प्रवृ॒णते᳚ प्रवृ॒णते॒ भव॑ति ।8) प्र॒वृ॒णत॒ इति॑ प्र - वृ॒णते᳚ ।9) भव॑ त्या॒त्मना॒ ऽऽत्मना॒ भव॑ति॒ भव॑ त्या॒त्मना᳚ ।10) आ॒त्मना॒ परा॒ परा॒ ऽऽत्मना॒ ऽऽत्मना॒ परा᳚ ।11) परा᳚ ऽस्यास्य॒ परा॒ परा᳚ ऽस्य ।12) अ॒स्य॒ भ्रातृ॑व्यो॒ भ्रातृ॑व्यो ऽस्यास्य॒ भ्रातृ॑व्यः ।13) भ्रातृ॑व्यो भवति भवति॒ भ्रातृ॑व्यो॒ भ्रातृ॑व्यो भवति ।14) भ॒व॒ति॒ य-द्य-द्भ॑वति भवति॒ यत् ।15) य-द्ब्रा᳚ह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒णो य-द्य-द्ब्रा᳚ह्म॒णः ।16) ब्रा॒ह्म॒णश्च॑ च ब्राह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒णश्च॑ ।17) चाब्रा᳚ह्म॒णो ऽब्रा᳚ह्मणश्च॒ चाब्रा᳚ह्मणः ।18) अब्रा᳚ह्मणश्च॒ चाब्रा᳚ह्म॒णो ऽब्रा᳚ह्मणश्च ।19) च॒ प्र॒श्ञ-म्प्र॒श्ञ-ञ्च॑ च प्र॒श्ञम् ।20) प्र॒श्ञ मे॒याता॑ मे॒याता᳚-म्प्र॒श्ञ-म्प्र॒श्ञ मे॒याता᳚म् ।21) ए॒याता᳚-म्ब्राह्म॒णाय॑ ब्राह्म॒णाये॒याता॑ मे॒याता᳚-म्ब्राह्म॒णाय॑ ।21) ए॒याता॒मित्या᳚ - इ॒याता᳚म् ।22) ब्रा॒ह्म॒णाया ध्यधि॑ ब्राह्म॒णाय॑ ब्राह्म॒णायाधि॑ ।23) अधि॑ ब्रूया-द्ब्रूया॒ दध्यधि॑ ब्रूयात् ।24) ब्रू॒या॒-द्य-द्य-द्ब्रू॑या-द्ब्रूया॒-द्यत् ।25) य-द्ब्रा᳚ह्म॒णाय॑ ब्राह्म॒णाय॒ य-द्य-द्ब्रा᳚ह्म॒णाय॑ ।26) ब्रा॒ह्म॒णाया॒ द्ध्याहा॒ द्ध्याह॑ ब्राह्म॒णाय॑ ब्राह्म॒णाया॒ द्ध्याह॑ ।27) अ॒द्ध्याहा॒त्मन॑ आ॒त्मने॒ ऽद्ध्याहा॒ द्ध्याहा॒त्मने᳚ ।27) अ॒द्ध्याहेत्य॑धि - आह॑ ।28) आ॒त्मने ऽध्यध्या॒त्मन॑ आ॒त्मने ऽधि॑ ।29) अध्या॑ हा॒हा ध्यध्या॑ह ।30) आ॒ह॒ य-द्यदा॑हाह॒ यत् ।31) य-द्ब्रा᳚ह्म॒ण-म्ब्रा᳚ह्म॒णं-यँ-द्य-द्ब्रा᳚ह्म॒णम् ।32) ब्रा॒ह्म॒ण-म्प॒राह॑ प॒राह॑ ब्राह्म॒ण-म्ब्रा᳚ह्म॒ण-म्प॒राह॑ ।33) प॒राहा॒त्मान॑ मा॒त्मान॑-म्प॒राह॑ प॒राहा॒त्मान᳚म् ।33) प॒राहेति॑ परा - आह॑ ।34) आ॒त्मान॒-म्परा॒ परा॒ ऽऽत्मान॑ मा॒त्मान॒-म्परा᳚ ।35) परा॑ ऽऽहाह॒ परा॒ परा॑ ऽऽह ।36) आ॒ह॒ तस्मा॒-त्तस्मा॑ दाहाह॒ तस्मा᳚त् ।37) तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒ण स्तस्मा॒-त्तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णः ।38) ब्रा॒ह्म॒णो न न ब्रा᳚ह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒णो न ।39) न प॒रोच्यः॑ प॒रोच्यो॒ न न प॒रोच्यः॑ ।40) प॒रोच्य॒ इति॑ परा - उच्यः॑ ।॥ 69 ॥ (40/45)॥ अ. 11 ॥
1) abha̍va̠-nparā̠ parā 'bha̍va̠-nnabha̍va̠-nparā̎ ।2) parā 'su̍rā̠ asu̍rā̠ḥ parā̠ parā 'su̍rāḥ ।3) asu̍rā̠ yasya̠ yasyāsu̍rā̠ asu̍rā̠ yasya̍ ।4) yasyai̠va mē̠vaṃ yasya̠ yasyai̠vam ।5) ē̠vaṃ vi̠duṣō̍ vi̠duṣa̍ ē̠va mē̠vaṃ vi̠duṣa̍ḥ ।6) vi̠duṣa̍ḥ prava̠ra-mpra̍va̠raṃ vi̠duṣō̍ vi̠duṣa̍ḥ prava̠ram ।7) pra̠va̠ra-mpra̍vṛ̠ṇatē̎ pravṛ̠ṇatē̎ prava̠ra-mpra̍va̠ra-mpra̍vṛ̠ṇatē̎ ।7) pra̠va̠ramiti̍ pra - va̠ram ।8) pra̠vṛ̠ṇatē̠ bhava̍ti̠ bhava̍ti pravṛ̠ṇatē̎ pravṛ̠ṇatē̠ bhava̍ti ।8) pra̠vṛ̠ṇata̠ iti̍ pra - vṛ̠ṇatē̎ ।9) bhava̍ tyā̠tmanā̠ ''tmanā̠ bhava̍ti̠ bhava̍ tyā̠tmanā̎ ।10) ā̠tmanā̠ parā̠ parā̠ ''tmanā̠ ''tmanā̠ parā̎ ।11) parā̎ 'syāsya̠ parā̠ parā̎ 'sya ।12) a̠sya̠ bhrātṛ̍vyō̠ bhrātṛ̍vyō 'syāsya̠ bhrātṛ̍vyaḥ ।13) bhrātṛ̍vyō bhavati bhavati̠ bhrātṛ̍vyō̠ bhrātṛ̍vyō bhavati ।14) bha̠va̠ti̠ ya-dya-dbha̍vati bhavati̠ yat ।15) ya-dbrā̎hma̠ṇō brā̎hma̠ṇō ya-dya-dbrā̎hma̠ṇaḥ ।16) brā̠hma̠ṇaścha̍ cha brāhma̠ṇō brā̎hma̠ṇaścha̍ ।17) chābrā̎hma̠ṇō 'brā̎hmaṇaścha̠ chābrā̎hmaṇaḥ ।18) abrā̎hmaṇaścha̠ chābrā̎hma̠ṇō 'brā̎hmaṇaścha ।19) cha̠ pra̠śña-mpra̠śña-ñcha̍ cha pra̠śñam ।20) pra̠śña mē̠yātā̍ mē̠yātā̎-mpra̠śña-mpra̠śña mē̠yātā̎m ।21) ē̠yātā̎-mbrāhma̠ṇāya̍ brāhma̠ṇāyē̠yātā̍ mē̠yātā̎-mbrāhma̠ṇāya̍ ।21) ē̠yātā̠mityā̎ - i̠yātā̎m ।22) brā̠hma̠ṇāyā dhyadhi̍ brāhma̠ṇāya̍ brāhma̠ṇāyādhi̍ ।23) adhi̍ brūyā-dbrūyā̠ dadhyadhi̍ brūyāt ।24) brū̠yā̠-dya-dya-dbrū̍yā-dbrūyā̠-dyat ।25) ya-dbrā̎hma̠ṇāya̍ brāhma̠ṇāya̠ ya-dya-dbrā̎hma̠ṇāya̍ ।26) brā̠hma̠ṇāyā̠ ddhyāhā̠ ddhyāha̍ brāhma̠ṇāya̍ brāhma̠ṇāyā̠ ddhyāha̍ ।27) a̠ddhyāhā̠tmana̍ ā̠tmanē̠ 'ddhyāhā̠ ddhyāhā̠tmanē̎ ।27) a̠ddhyāhētya̍dhi - āha̍ ।28) ā̠tmanē 'dhyadhyā̠tmana̍ ā̠tmanē 'dhi̍ ।29) adhyā̍ hā̠hā dhyadhyā̍ha ।30) ā̠ha̠ ya-dyadā̍hāha̠ yat ।31) ya-dbrā̎hma̠ṇa-mbrā̎hma̠ṇaṃ ya-dya-dbrā̎hma̠ṇam ।32) brā̠hma̠ṇa-mpa̠rāha̍ pa̠rāha̍ brāhma̠ṇa-mbrā̎hma̠ṇa-mpa̠rāha̍ ।33) pa̠rāhā̠tmāna̍ mā̠tmāna̍-mpa̠rāha̍ pa̠rāhā̠tmāna̎m ।33) pa̠rāhēti̍ parā - āha̍ ।34) ā̠tmāna̠-mparā̠ parā̠ ''tmāna̍ mā̠tmāna̠-mparā̎ ।35) parā̍ ''hāha̠ parā̠ parā̍ ''ha ।36) ā̠ha̠ tasmā̠-ttasmā̍ dāhāha̠ tasmā̎t ।37) tasmā̎-dbrāhma̠ṇō brā̎hma̠ṇa stasmā̠-ttasmā̎-dbrāhma̠ṇaḥ ।38) brā̠hma̠ṇō na na brā̎hma̠ṇō brā̎hma̠ṇō na ।39) na pa̠rōchya̍ḥ pa̠rōchyō̠ na na pa̠rōchya̍ḥ ।40) pa̠rōchya̠ iti̍ parā - uchya̍ḥ ।॥ 69 ॥ (40/45)॥ a. 11 ॥
meaning
Jata recitation: the practitioner is reminded that the purpose of all recitation is not mere preservation but transformation — the sound must enter the heart, not only the mouth.
verse 70
1) आयु॑ष्टे त॒ आयु॒ रायु॑ष्टे ।2) त॒ आ॒यु॒र्दा आ॑यु॒र्दा स्ते॑ त आयु॒र्दाः ।3) आ॒यु॒र्दा अ॑ग्ने अग्न आयु॒र्दा आ॑यु॒र्दा अ॑ग्ने ।3) आ॒यु॒र्दा इत्या॑युः - दाः ।4) अ॒ग्न॒ आ ऽग्ने॑ अग्न॒ आ ।5) आ प्या॑यस्व प्याय॒स्वा प्या॑यस्व ।6) प्या॒य॒स्व॒ सग्ं स-म्प्या॑यस्व प्यायस्व॒ सम् ।7) स-न्ते॑ ते॒ सग्ं स-न्ते᳚ ।8) ते ऽवाव॑ ते॒ ते ऽव॑ ।9) अव॑ ते॒ ते ऽवाव॑ ते ।10) ते॒ हेडो॒ हेड॑ स्ते ते॒ हेडः॑ ।11) हेड॒ उदुद्धेडो॒ हेड॒ उत् ।12) उदु॑त्त॒म मु॑त्त॒म मुदुदु॑त्त॒मम् ।13) उ॒त्त॒म-म्प्र प्रोत्त॒म मु॑त्त॒म-म्प्र ।13) उ॒त्त॒ममित्यु॑त् - त॒मम् ।14) प्र णो॑ नः॒ प्र प्र णः॑ ।15) नो॒ दे॒वी दे॒वी नो॑ नो दे॒वी ।16) दे॒व्या दे॒वी दे॒व्या ।17) आ नो॑ न॒ आ नः॑ ।18) नो॒ दि॒वो दि॒वो नो॑ नो दि॒वः ।19) दि॒वो ऽग्ना॑विष्णू॒ अग्ना॑विष्णू दि॒वो दि॒वो ऽग्ना॑विष्णू ।20) अग्ना॑विष्णू॒ अग्ना॑विष्णू ।20) अग्ना॑विष्णू॒ इत्यग्ना᳚ - वि॒ष्णू॒ ।21) अग्ना॑विष्णू इ॒म मि॒म मग्ना॑विष्णू॒ अग्ना॑विष्णू इ॒मम् ।21) अग्ना॑विष्णू॒ इत्यग्ना᳚ - वि॒ष्णू॒ ।22) इ॒म-म्मे॑ म इ॒म मि॒म-म्मे᳚ ।23) मे॒ व॒रु॒ण॒ व॒रु॒ण॒ मे॒ मे॒ व॒रु॒ण॒ ।24) व॒रु॒ण॒ त-त्त-द्व॑रुण वरुण॒ तत् ।25) त-त्त्वा᳚ त्वा॒ त-त्त-त्त्वा᳚ ।26) त्वा॒ या॒मि॒ या॒मि॒ त्वा॒ त्वा॒ या॒मि॒ ।27) या॒म्युदु-द्या॑मि या॒म्युत् ।28) उदु॑ वु॒ वुदुदु॑ ।29) उ॒ त्य-न्त्य मु॑ वु॒ त्यम् ।30) त्य-ञ्चि॒त्र-ञ्चि॒त्र-न्त्य-न्त्य-ञ्चि॒त्रम् ।31) चि॒त्रमिति॑ चि॒त्रम् ।32) अ॒पा-न्नपा॒-न्नपा॑द॒पा म॒पा-न्नपा᳚त् ।33) नपा॒दा नपा॒-न्नपा॒दा ।34) आ हि ह्या हि ।35) ह्यस्था॒ दस्था॒द्धि ह्यस्था᳚त् ।36) अस्था॑ दु॒पस्थ॑ मु॒पस्थ॒ मस्था॒ दस्था॑ दु॒पस्थ᳚म् ।37) उ॒पस्थ॑-ञ्जि॒ह्माना᳚-ञ्जि॒ह्माना॑ मु॒पस्थ॑ मु॒पस्थ॑-ञ्जि॒ह्माना᳚म् ।37) उ॒पस्थ॒मित्यु॒प - स्थ॒म् ।38) जि॒ह्माना॑ मू॒र्ध्व ऊ॒र्ध्वो जि॒ह्माना᳚-ञ्जि॒ह्माना॑ मू॒र्ध्वः ।39) ऊ॒र्ध्वो वि॒द्युतं॑-विँ॒द्युत॑ मू॒र्ध्व ऊ॒र्ध्वो वि॒द्युत᳚म् ।40) वि॒द्युतं॒-वँसा॑नो॒ वसा॑नो वि॒द्युतं॑-विँ॒द्युतं॒-वँसा॑नः ।40) वि॒द्युत॒मिति॑ वि - द्युत᳚म् ।41) वसा॑न॒ इति॒ वसा॑नः ।42) तस्य॒ ज्येष्ठ॒-ञ्ज्येष्ठ॒-न्तस्य॒ तस्य॒ ज्येष्ठ᳚म् ।43) ज्येष्ठ॑-म्महि॒मान॑-म्महि॒मान॒-ञ्ज्येष्ठ॒-ञ्ज्येष्ठ॑-म्महि॒मान᳚म् ।44) म॒हि॒मानं॒-वँह॑न्ती॒-र्वह॑न्ती-र्महि॒मान॑-म्महि॒मानं॒-वँह॑न्तीः ।45) वह॑न्ती॒र्॒ हिर॑ण्यवर्णा॒ हिर॑ण्यवर्णा॒ वह॑न्ती॒-र्वह॑न्ती॒र्॒ हिर॑ण्यवर्णाः ।46) हिर॑ण्यवर्णाः॒ परि॒ परि॒ हिर॑ण्यवर्णा॒ हिर॑ण्यवर्णाः॒ परि॑ ।46) हिर॑ण्यवर्णा॒ इति॒ हिर॑ण्य - व॒र्णाः॒ ।47) परि॑ यन्ति यन्ति॒ परि॒ परि॑ यन्ति ।48) य॒न्ति॒ य॒ह्वी-र्य॒ह्वी-र्य॑न्ति यन्ति य॒ह्वीः ।49) य॒ह्वीरिति॑ य॒ह्वीः ।50) स म॒न्या अ॒न्या-स्सग्ं स म॒न्याः ।॥ 70 ॥ (50/57)
1) āyu̍ṣṭē ta̠ āyu̠ rāyu̍ṣṭē ।2) ta̠ ā̠yu̠rdā ā̍yu̠rdā stē̍ ta āyu̠rdāḥ ।3) ā̠yu̠rdā a̍gnē agna āyu̠rdā ā̍yu̠rdā a̍gnē ।3) ā̠yu̠rdā ityā̍yuḥ - dāḥ ।4) a̠gna̠ ā 'gnē̍ agna̠ ā ।5) ā pyā̍yasva pyāya̠svā pyā̍yasva ।6) pyā̠ya̠sva̠ sagṃ sa-mpyā̍yasva pyāyasva̠ sam ।7) sa-ntē̍ tē̠ sagṃ sa-ntē̎ ।8) tē 'vāva̍ tē̠ tē 'va̍ ।9) ava̍ tē̠ tē 'vāva̍ tē ।10) tē̠ hēḍō̠ hēḍa̍ stē tē̠ hēḍa̍ḥ ।11) hēḍa̠ ududdhēḍō̠ hēḍa̠ ut ।12) udu̍tta̠ma mu̍tta̠ma mududu̍tta̠mam ।13) u̠tta̠ma-mpra prōtta̠ma mu̍tta̠ma-mpra ।13) u̠tta̠mamityu̍t - ta̠mam ।14) pra ṇō̍ na̠ḥ pra pra ṇa̍ḥ ।15) nō̠ dē̠vī dē̠vī nō̍ nō dē̠vī ।16) dē̠vyā dē̠vī dē̠vyā ।17) ā nō̍ na̠ ā na̍ḥ ।18) nō̠ di̠vō di̠vō nō̍ nō di̠vaḥ ।19) di̠vō 'gnā̍viṣṇū̠ agnā̍viṣṇū di̠vō di̠vō 'gnā̍viṣṇū ।20) agnā̍viṣṇū̠ agnā̍viṣṇū ।20) agnā̍viṣṇū̠ ityagnā̎ - vi̠ṣṇū̠ ।21) agnā̍viṣṇū i̠ma mi̠ma magnā̍viṣṇū̠ agnā̍viṣṇū i̠mam ।21) agnā̍viṣṇū̠ ityagnā̎ - vi̠ṣṇū̠ ।22) i̠ma-mmē̍ ma i̠ma mi̠ma-mmē̎ ।23) mē̠ va̠ru̠ṇa̠ va̠ru̠ṇa̠ mē̠ mē̠ va̠ru̠ṇa̠ ।24) va̠ru̠ṇa̠ ta-tta-dva̍ruṇa varuṇa̠ tat ।25) ta-ttvā̎ tvā̠ ta-tta-ttvā̎ ।26) tvā̠ yā̠mi̠ yā̠mi̠ tvā̠ tvā̠ yā̠mi̠ ।27) yā̠myudu-dyā̍mi yā̠myut ।28) udu̍ vu̠ vududu̍ ।29) u̠ tya-ntya mu̍ vu̠ tyam ।30) tya-ñchi̠tra-ñchi̠tra-ntya-ntya-ñchi̠tram ।31) chi̠tramiti̍ chi̠tram ।32) a̠pā-nnapā̠-nnapā̍da̠pā ma̠pā-nnapā̎t ।33) napā̠dā napā̠-nnapā̠dā ।34) ā hi hyā hi ।35) hyasthā̠ dasthā̠ddhi hyasthā̎t ।36) asthā̍ du̠pastha̍ mu̠pastha̠ masthā̠ dasthā̍ du̠pastha̎m ।37) u̠pastha̍-ñji̠hmānā̎-ñji̠hmānā̍ mu̠pastha̍ mu̠pastha̍-ñji̠hmānā̎m ।37) u̠pastha̠mityu̠pa - stha̠m ।38) ji̠hmānā̍ mū̠rdhva ū̠rdhvō ji̠hmānā̎-ñji̠hmānā̍ mū̠rdhvaḥ ।39) ū̠rdhvō vi̠dyuta̍ṃ vi̠dyuta̍ mū̠rdhva ū̠rdhvō vi̠dyuta̎m ।40) vi̠dyuta̠ṃ vasā̍nō̠ vasā̍nō vi̠dyuta̍ṃ vi̠dyuta̠ṃ vasā̍naḥ ।40) vi̠dyuta̠miti̍ vi - dyuta̎m ।41) vasā̍na̠ iti̠ vasā̍naḥ ।42) tasya̠ jyēṣṭha̠-ñjyēṣṭha̠-ntasya̠ tasya̠ jyēṣṭha̎m ।43) jyēṣṭha̍-mmahi̠māna̍-mmahi̠māna̠-ñjyēṣṭha̠-ñjyēṣṭha̍-mmahi̠māna̎m ।44) ma̠hi̠māna̠ṃ vaha̍ntī̠-rvaha̍ntī-rmahi̠māna̍-mmahi̠māna̠ṃ vaha̍ntīḥ ।45) vaha̍ntī̠r̠ hira̍ṇyavarṇā̠ hira̍ṇyavarṇā̠ vaha̍ntī̠-rvaha̍ntī̠r̠ hira̍ṇyavarṇāḥ ।46) hira̍ṇyavarṇā̠ḥ pari̠ pari̠ hira̍ṇyavarṇā̠ hira̍ṇyavarṇā̠ḥ pari̍ ।46) hira̍ṇyavarṇā̠ iti̠ hira̍ṇya - va̠rṇā̠ḥ ।47) pari̍ yanti yanti̠ pari̠ pari̍ yanti ।48) ya̠nti̠ ya̠hvī-rya̠hvī-rya̍nti yanti ya̠hvīḥ ।49) ya̠hvīriti̍ ya̠hvīḥ ।50) sa ma̠nyā a̠nyā-ssagṃ sa ma̠nyāḥ ।॥ 70 ॥ (50/57)
meaning
Jata recitation: this verse bridges the ritual and philosophical dimensions of Vishvarupa; the external sacrifice and the internal contemplation are declared to be one.
verse 71
1) अ॒न्या यन्ति॒ यन्त्य॒न्या अ॒न्या यन्ति॑ ।2) यन्त्युपोप॒ यन्ति॒ यन्त्युप॑ ।3) उप॑ यन्ति य॒न्त्युपोप॑ यन्ति ।4) य॒न्त्य॒न्या अ॒न्या य॑न्ति यन्त्य॒न्याः ।5) अ॒न्या-स्स॑मा॒नग्ं स॑मा॒न म॒न्या अ॒न्या-स्स॑मा॒नम् ।6) स॒मा॒न मू॒र्व मू॒र्वग्ं स॑मा॒नग्ं स॑मा॒न मू॒र्वम् ।7) ऊ॒र्व-न्न॒द्यो॑ न॒द्य॑ ऊ॒र्व मू॒र्व-न्न॒द्यः॑ ।8) न॒द्यः॑ पृणन्ति पृणन्ति न॒द्यो॑ न॒द्यः॑ पृणन्ति ।9) पृ॒ण॒न्तीति॑ पृणन्ति ।10) त मु॑ वु॒ त-न्त मु॑ ।11) ऊ॒ शुचि॒ग्ं॒ शुचि॑ मु वू॒ शुचि᳚म् ।12) शुचि॒ग्ं॒ शुच॑य॒-श्शुच॑य॒-श्शुचि॒ग्ं॒ शुचि॒ग्ं॒ शुच॑यः ।13) शुच॑यो दीदि॒वाग्ंस॑-न्दीदि॒वाग्ंस॒ग्ं॒ शुच॑य॒-श्शुच॑यो दीदि॒वाग्ंस᳚म् ।14) दी॒दि॒वाग्ंस॑ म॒पा म॒पा-न्दी॑दि॒वाग्ंस॑-न्दीदि॒वाग्ंस॑ म॒पाम् ।15) अ॒पा-न्नपा॑त॒-न्नपा॑त म॒पा म॒पा-न्नपा॑तम् ।16) नपा॑त॒-म्परि॒ परि॒ णपा॑त॒-न्नपा॑त॒-म्परि॑ ।17) परि॑ तस्थु स्तस्थुः॒ परि॒ परि॑ तस्थुः ।18) त॒स्थु॒राप॒ आप॑ स्तस्थु स्तस्थु॒ रापः॑ ।19) आप॒ इत्यापः॑ ।20) त मस्मे॑रा॒ अस्मे॑रा॒ स्त-न्त मस्मे॑राः ।21) अस्मे॑रा युव॒तयो॑ युव॒तयो॒ अस्मे॑रा॒ अस्मे॑रा युव॒तयः॑ ।22) यु॒व॒तयो॒ युवा॑नं॒-युँवा॑नं-युँव॒तयो॑ युव॒तयो॒ युवा॑नम् ।23) युवा॑न-म्मर्मृ॒ज्यमा॑ना मर्मृ॒ज्यमा॑ना॒ युवा॑नं॒-युँवा॑न-म्मर्मृ॒ज्यमा॑नाः ।24) म॒र्मृ॒ज्यमा॑नाः॒ परि॒ परि॑ मर्मृ॒ज्यमा॑ना मर्मृ॒ज्यमा॑नाः॒ परि॑ ।25) परि॑ यन्ति यन्ति॒ परि॒ परि॑ यन्ति ।26) य॒न्त्याप॒ आपो॑ यन्ति य॒न्त्यापः॑ ।27) आप॒ इत्यापः॑ ।28) स शु॒क्रेण॑ शु॒क्रेण॒ स स शु॒क्रेण॑ ।29) शु॒क्रेण॒ शिक्व॑ना॒ शिक्व॑ना शु॒क्रेण॑ शु॒क्रेण॒ शिक्व॑ना ।30) शिक्व॑ना रे॒व-द्रे॒वच्छिक्व॑ना॒ शिक्व॑ना रे॒वत् ।31) रे॒व द॒ग्नि र॒ग्नी रे॒व-द्रे॒वद॒ग्निः ।32) अ॒ग्नि-र्दी॒दाय॑ दी॒दाया॒ग्नि र॒ग्नि-र्दी॒दाय॑ ।33) दी॒दाया॑नि॒द्ध्मो॑ ऽनि॒द्ध्मो दी॒दाय॑ दी॒दाया॑नि॒द्ध्मः ।34) अ॒नि॒द्ध्मो घृ॒तनि॑र्णिग् घृ॒तनि॑र्णि गनि॒द्ध्मो॑ ऽनि॒द्ध्मो घृ॒तनि॑र्णिक् ।35) घृ॒तनि॑र्णि ग॒फ्स्व॑फ्सु घृ॒तनि॑र्णिग् घृ॒तनि॑र्णि ग॒फ्सु ।35) घृ॒तनि॑र्णि॒गिति॑ घृ॒त - नि॒र्णि॒क् ।36) अ॒फ्स्वित्य॑प् - सु ।37) इन्द्रा॒वरु॑णयोर॒ह म॒ह मिन्द्रा॒वरु॑णयो॒ रिन्द्रा॒वरु॑णयोर॒हम् ।37) इन्द्रा॒वरु॑णयो॒रितीन्द्रा᳚ - वरु॑णयोः ।38) अ॒हग्ं स॒म्राजो᳚-स्स॒म्राजो॑र॒ह म॒हग्ं स॒म्राजोः᳚ ।39) स॒म्राजो॒रवो ऽवः॑ स॒म्राजो᳚-स्स॒म्राजो॒रवः॑ ।39) स॒म्राजो॒रिति॑ सं - राजोः᳚ ।40) अव॒ आ ऽवो ऽव॒ आ ।41) आ वृ॑णे वृण॒ आ वृ॑णे ।42) वृ॒ण॒ इति॑ वृणे ।43) ता नो॑ न॒ स्ता ता नः॑ ।44) नो॒ मृ॒डा॒तो॒ मृ॒डा॒तो॒ नो॒ नो॒ मृ॒डा॒तः॒ ।45) मृ॒डा॒त॒ ई॒दृश॑ ई॒दृशे॑ मृडातो मृडात ई॒दृशे᳚ ।46) ई॒दृश॒ इती॒दृशे᳚ ।47) इन्द्रा॑वरुणा यु॒वं-युँ॒व मिन्द्रा॑वरु॒ णेन्द्रा॑वरुणा यु॒वम् ।47) इन्द्रा॑वरु॒णेतीन्द्रा᳚ - व॒रु॒णा॒ ।48) यु॒व म॑द्ध्व॒राया᳚ द्ध्व॒राय॑ यु॒वं-युँ॒व म॑द्ध्व॒राय॑ ।49) अ॒द्ध्व॒राय॑ नो नो अद्ध्व॒राया᳚ द्ध्व॒राय॑ नः ।50) नो॒ वि॒शे वि॒शे नो॑ नो वि॒शे ।॥ 71 ॥ (50/54)
1) a̠nyā yanti̠ yantya̠nyā a̠nyā yanti̍ ।2) yantyupōpa̠ yanti̠ yantyupa̍ ।3) upa̍ yanti ya̠ntyupōpa̍ yanti ।4) ya̠ntya̠nyā a̠nyā ya̍nti yantya̠nyāḥ ।5) a̠nyā-ssa̍mā̠nagṃ sa̍mā̠na ma̠nyā a̠nyā-ssa̍mā̠nam ।6) sa̠mā̠na mū̠rva mū̠rvagṃ sa̍mā̠nagṃ sa̍mā̠na mū̠rvam ।7) ū̠rva-nna̠dyō̍ na̠dya̍ ū̠rva mū̠rva-nna̠dya̍ḥ ।8) na̠dya̍ḥ pṛṇanti pṛṇanti na̠dyō̍ na̠dya̍ḥ pṛṇanti ।9) pṛ̠ṇa̠ntīti̍ pṛṇanti ।10) ta mu̍ vu̠ ta-nta mu̍ ।11) ū̠ śuchi̠gṃ̠ śuchi̍ mu vū̠ śuchi̎m ।12) śuchi̠gṃ̠ śucha̍ya̠-śśucha̍ya̠-śśuchi̠gṃ̠ śuchi̠gṃ̠ śucha̍yaḥ ।13) śucha̍yō dīdi̠vāgṃsa̍-ndīdi̠vāgṃsa̠gṃ̠ śucha̍ya̠-śśucha̍yō dīdi̠vāgṃsa̎m ।14) dī̠di̠vāgṃsa̍ ma̠pā ma̠pā-ndī̍di̠vāgṃsa̍-ndīdi̠vāgṃsa̍ ma̠pām ।15) a̠pā-nnapā̍ta̠-nnapā̍ta ma̠pā ma̠pā-nnapā̍tam ।16) napā̍ta̠-mpari̠ pari̠ ṇapā̍ta̠-nnapā̍ta̠-mpari̍ ।17) pari̍ tasthu stasthu̠ḥ pari̠ pari̍ tasthuḥ ।18) ta̠sthu̠rāpa̠ āpa̍ stasthu stasthu̠ rāpa̍ḥ ।19) āpa̠ ityāpa̍ḥ ।20) ta masmē̍rā̠ asmē̍rā̠ sta-nta masmē̍rāḥ ।21) asmē̍rā yuva̠tayō̍ yuva̠tayō̠ asmē̍rā̠ asmē̍rā yuva̠taya̍ḥ ।22) yu̠va̠tayō̠ yuvā̍na̠ṃ yuvā̍naṃ yuva̠tayō̍ yuva̠tayō̠ yuvā̍nam ।23) yuvā̍na-mmarmṛ̠jyamā̍nā marmṛ̠jyamā̍nā̠ yuvā̍na̠ṃ yuvā̍na-mmarmṛ̠jyamā̍nāḥ ।24) ma̠rmṛ̠jyamā̍nā̠ḥ pari̠ pari̍ marmṛ̠jyamā̍nā marmṛ̠jyamā̍nā̠ḥ pari̍ ।25) pari̍ yanti yanti̠ pari̠ pari̍ yanti ।26) ya̠ntyāpa̠ āpō̍ yanti ya̠ntyāpa̍ḥ ।27) āpa̠ ityāpa̍ḥ ।28) sa śu̠krēṇa̍ śu̠krēṇa̠ sa sa śu̠krēṇa̍ ।29) śu̠krēṇa̠ śikva̍nā̠ śikva̍nā śu̠krēṇa̍ śu̠krēṇa̠ śikva̍nā ।30) śikva̍nā rē̠va-drē̠vachChikva̍nā̠ śikva̍nā rē̠vat ।31) rē̠va da̠gni ra̠gnī rē̠va-drē̠vada̠gniḥ ।32) a̠gni-rdī̠dāya̍ dī̠dāyā̠gni ra̠gni-rdī̠dāya̍ ।33) dī̠dāyā̍ni̠ddhmō̍ 'ni̠ddhmō dī̠dāya̍ dī̠dāyā̍ni̠ddhmaḥ ।34) a̠ni̠ddhmō ghṛ̠tani̍rṇig ghṛ̠tani̍rṇi gani̠ddhmō̍ 'ni̠ddhmō ghṛ̠tani̍rṇik ।35) ghṛ̠tani̍rṇi ga̠phsva̍phsu ghṛ̠tani̍rṇig ghṛ̠tani̍rṇi ga̠phsu ।35) ghṛ̠tani̍rṇi̠giti̍ ghṛ̠ta - ni̠rṇi̠k ।36) a̠phsvitya̍p - su ।37) indrā̠varu̍ṇayōra̠ha ma̠ha mindrā̠varu̍ṇayō̠ rindrā̠varu̍ṇayōra̠ham ।37) indrā̠varu̍ṇayō̠ritīndrā̎ - varu̍ṇayōḥ ।38) a̠hagṃ sa̠mrājō̎-ssa̠mrājō̍ra̠ha ma̠hagṃ sa̠mrājō̎ḥ ।39) sa̠mrājō̠ravō 'va̍-ssa̠mrājō̎-ssa̠mrājō̠rava̍ḥ ।39) sa̠mrājō̠riti̍ saṃ - rājō̎ḥ ।40) ava̠ ā 'vō 'va̠ ā ।41) ā vṛ̍ṇē vṛṇa̠ ā vṛ̍ṇē ।42) vṛ̠ṇa̠ iti̍ vṛṇē ।43) tā nō̍ na̠ stā tā na̍ḥ ।44) nō̠ mṛ̠ḍā̠tō̠ mṛ̠ḍā̠tō̠ nō̠ nō̠ mṛ̠ḍā̠ta̠ḥ ।45) mṛ̠ḍā̠ta̠ ī̠dṛśa̍ ī̠dṛśē̍ mṛḍātō mṛḍāta ī̠dṛśē̎ ।46) ī̠dṛśa̠ itī̠dṛśē̎ ।47) indrā̍varuṇā yu̠vaṃ yu̠va mindrā̍varu̠ ṇēndrā̍varuṇā yu̠vam ।47) indrā̍varu̠ṇētīndrā̎ - va̠ru̠ṇā̠ ।48) yu̠va ma̍ddhva̠rāyā̎ ddhva̠rāya̍ yu̠vaṃ yu̠va ma̍ddhva̠rāya̍ ।49) a̠ddhva̠rāya̍ nō nō addhva̠rāyā̎ ddhva̠rāya̍ naḥ ।50) nō̠ vi̠śē vi̠śē nō̍ nō vi̠śē ।॥ 71 ॥ (50/54)
meaning
Jata recitation: the final verses of the Vishvarupa section declare that one who knows this teaching is freed from fear — for what can threaten one who is everything?
verse 72
1) वि॒शे जना॑य॒ जना॑य वि॒शे वि॒शे जना॑य ।2) जना॑य॒ महि॒ महि॒ जना॑य॒ जना॑य॒ महि॑ ।3) महि॒ शर्म॒ शर्म॒ महि॒ महि॒ शर्म॑ ।4) शर्म॑ यच्छतं-यँच्छत॒ग्ं॒ शर्म॒ शर्म॑ यच्छतम् ।5) य॒च्छ॒त॒मिति॑ यच्छतम् ।6) दी॒र्घप्र॑यज्यु॒ मत्यति॑ दी॒र्घप्र॑यज्यु-न्दी॒र्घप्र॑यज्यु॒ मति॑ ।6) दी॒र्घप्र॑यज्यु॒मिति॑ दी॒र्घ - प्र॒य॒ज्यु॒म् ।7) अति॒ यो यो अत्यति॒ यः ।8) यो व॑नु॒ष्यति॑ वनु॒ष्यति॒ यो यो व॑नु॒ष्यति॑ ।9) व॒नु॒ष्यति॑ व॒यं-वँ॒यं-वँ॑नु॒ष्यति॑ वनु॒ष्यति॑ व॒यम् ।10) व॒य-ञ्ज॑येम जयेम व॒यं-वँ॒य-ञ्ज॑येम ।11) ज॒ये॒म॒ पृत॑नासु॒ पृत॑नासु जयेम जयेम॒ पृत॑नासु ।12) पृत॑नासु दू॒ढ्यो॑ दू॒ढ्यः॑ पृत॑नासु॒ पृत॑नासु दू॒ढ्यः॑ ।13) दू॒ढ्य॑ इति॑ दू॒ढ्यः॑ ।14) आ नो॑ न॒ आ नः॑ ।15) नो॒ मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ नो॒ नो॒ मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ ।16) मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ प्र प्र मि॑त्रावरुणा मित्रावरुणा॒ प्र ।16) मि॒त्रा॒व॒रु॒णेति॑ मित्रा - व॒रु॒णा॒ ।17) प्र बा॒हवा॑ बा॒हवा॒ प्र प्र बा॒हवा᳚ ।18) बा॒हवेति॑ बा॒हवा᳚ ।19) त्व-न्नो॑ न॒ स्त्व-न्त्व-न्नः॑ ।20) नो॒ अ॒ग्ने॒ अ॒ग्ने॒ नो॒ नो॒ अ॒ग्ने॒ ।21) अ॒ग्ने॒ वरु॑णस्य॒ वरु॑णस्याग्ने अग्ने॒ वरु॑णस्य ।22) वरु॑णस्य वि॒द्वान्. वि॒द्वान्. वरु॑णस्य॒ वरु॑णस्य वि॒द्वान् ।23) वि॒द्वा-न्दे॒वस्य॑ दे॒वस्य॑ वि॒द्वान्. वि॒द्वा-न्दे॒वस्य॑ ।24) दे॒वस्य॒ हेडो॒ हेडो॑ दे॒वस्य॑ दे॒वस्य॒ हेडः॑ ।25) हेडो ऽवाव॒ हेडो॒ हेडो ऽव॑ ।26) अव॑ यासिसीष्ठा यासिसीष्ठा॒ अवाव॑ यासिसीष्ठाः ।27) या॒सि॒सी॒ष्ठा॒ इति॑ यासिसीष्ठाः ।28) यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑तमो॒ वह्नि॑तमो॒ यजि॑ष्ठो॒ यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑तमः ।29) वह्नि॑तम॒-श्शोशु॑चान॒-श्शोशु॑चानो॒ वह्नि॑तमो॒ वह्नि॑तम॒-श्शोशु॑चानः ।29) वह्नि॑तम॒ इति॒ वह्नि॑ - त॒मः॒ ।30) शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ विश्वा॒ शोशु॑चान॒-श्शोशु॑चानो॒ विश्वा᳚ ।31) विश्वा॒ द्वेषाग्ं॑सि॒ द्वेषाग्ं॑सि॒ विश्वा॒ विश्वा॒ द्वेषाग्ं॑सि ।32) द्वेषाग्ं॑सि॒ प्र प्र द्वेषाग्ं॑सि॒ द्वेषाग्ं॑सि॒ प्र ।33) प्र मु॑मुग्धि मुमुग्धि॒ प्र प्र मु॑मुग्धि ।34) मु॒मु॒ग्ध्य॒स्म द॒स्म-न्मु॑मुग्धि मुमुग्ध्य॒स्मत् ।35) अ॒स्मदित्य॒स्मत् ।36) स त्व-न्त्वग्ं स स त्वम् ।37) त्व-न्नो॑ न॒स्त्व-न्त्व-न्नः॑ ।38) नो॒ अ॒ग्ने॒ अ॒ग्ने॒ नो॒ नो॒ अ॒ग्ने॒ ।39) अ॒ग्ने॒ ऽव॒मो॑ ऽव॒मो᳚ ऽग्ने अग्ने ऽव॒मः ।40) अ॒व॒मो भ॑व भवाव॒मो॑ ऽव॒मो भ॑व ।41) भ॒वो॒त्यू॑ती भ॑व भवो॒ती ।42) ऊ॒ती नेदि॑ष्ठो॒ नेदि॑ष्ठ ऊ॒त्यू॑ती नेदि॑ष्ठः ।43) नेदि॑ष्ठो अ॒स्या अ॒स्या नेदि॑ष्ठो॒ नेदि॑ष्ठो अ॒स्याः ।44) अ॒स्या उ॒षस॑ उ॒षसो॑ अ॒स्या अ॒स्या उ॒षसः॑ ।45) उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ॒ व्यु॑ष्टा वु॒षस॑ उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ ।46) व्यु॑ष्टा॒विति॒ वि - उ॒ष्टौ॒ ।47) अव॑ यक्ष्व य॒क्ष्वावाव॑ यक्ष्व ।48) य॒क्ष्व॒ नो॒ नो॒ य॒क्ष्व॒ य॒क्ष्व॒ नः॒ ।49) नो॒ वरु॑णं॒-वँरु॑ण-न्नो नो॒ वरु॑णम् ।50) वरु॑ण॒ग्ं॒ ररा॑णो॒ ररा॑णो॒ वरु॑णं॒-वँरु॑ण॒ग्ं॒ ररा॑णः ।॥ 72 ॥ (50/53)
1) vi̠śē janā̍ya̠ janā̍ya vi̠śē vi̠śē janā̍ya ।2) janā̍ya̠ mahi̠ mahi̠ janā̍ya̠ janā̍ya̠ mahi̍ ।3) mahi̠ śarma̠ śarma̠ mahi̠ mahi̠ śarma̍ ।4) śarma̍ yachChataṃ yachChata̠gṃ̠ śarma̠ śarma̍ yachChatam ।5) ya̠chCha̠ta̠miti̍ yachChatam ।6) dī̠rghapra̍yajyu̠ matyati̍ dī̠rghapra̍yajyu-ndī̠rghapra̍yajyu̠ mati̍ ।6) dī̠rghapra̍yajyu̠miti̍ dī̠rgha - pra̠ya̠jyu̠m ।7) ati̠ yō yō atyati̠ yaḥ ।8) yō va̍nu̠ṣyati̍ vanu̠ṣyati̠ yō yō va̍nu̠ṣyati̍ ।9) va̠nu̠ṣyati̍ va̠yaṃ va̠yaṃ va̍nu̠ṣyati̍ vanu̠ṣyati̍ va̠yam ।10) va̠ya-ñja̍yēma jayēma va̠yaṃ va̠ya-ñja̍yēma ।11) ja̠yē̠ma̠ pṛta̍nāsu̠ pṛta̍nāsu jayēma jayēma̠ pṛta̍nāsu ।12) pṛta̍nāsu dū̠ḍhyō̍ dū̠ḍhya̍ḥ pṛta̍nāsu̠ pṛta̍nāsu dū̠ḍhya̍ḥ ।13) dū̠ḍhya̍ iti̍ dū̠ḍhya̍ḥ ।14) ā nō̍ na̠ ā na̍ḥ ।15) nō̠ mi̠trā̠va̠ru̠ṇā̠ mi̠trā̠va̠ru̠ṇā̠ nō̠ nō̠ mi̠trā̠va̠ru̠ṇā̠ ।16) mi̠trā̠va̠ru̠ṇā̠ pra pra mi̍trāvaruṇā mitrāvaruṇā̠ pra ।16) mi̠trā̠va̠ru̠ṇēti̍ mitrā - va̠ru̠ṇā̠ ।17) pra bā̠havā̍ bā̠havā̠ pra pra bā̠havā̎ ।18) bā̠havēti̍ bā̠havā̎ ।19) tva-nnō̍ na̠ stva-ntva-nna̍ḥ ।20) nō̠ a̠gnē̠ a̠gnē̠ nō̠ nō̠ a̠gnē̠ ।21) a̠gnē̠ varu̍ṇasya̠ varu̍ṇasyāgnē agnē̠ varu̍ṇasya ।22) varu̍ṇasya vi̠dvān. vi̠dvān. varu̍ṇasya̠ varu̍ṇasya vi̠dvān ।23) vi̠dvā-ndē̠vasya̍ dē̠vasya̍ vi̠dvān. vi̠dvā-ndē̠vasya̍ ।24) dē̠vasya̠ hēḍō̠ hēḍō̍ dē̠vasya̍ dē̠vasya̠ hēḍa̍ḥ ।25) hēḍō 'vāva̠ hēḍō̠ hēḍō 'va̍ ।26) ava̍ yāsisīṣṭhā yāsisīṣṭhā̠ avāva̍ yāsisīṣṭhāḥ ।27) yā̠si̠sī̠ṣṭhā̠ iti̍ yāsisīṣṭhāḥ ।28) yaji̍ṣṭhō̠ vahni̍tamō̠ vahni̍tamō̠ yaji̍ṣṭhō̠ yaji̍ṣṭhō̠ vahni̍tamaḥ ।29) vahni̍tama̠-śśōśu̍chāna̠-śśōśu̍chānō̠ vahni̍tamō̠ vahni̍tama̠-śśōśu̍chānaḥ ।29) vahni̍tama̠ iti̠ vahni̍ - ta̠ma̠ḥ ।30) śōśu̍chānō̠ viśvā̠ viśvā̠ śōśu̍chāna̠-śśōśu̍chānō̠ viśvā̎ ।31) viśvā̠ dvēṣāgṃ̍si̠ dvēṣāgṃ̍si̠ viśvā̠ viśvā̠ dvēṣāgṃ̍si ।32) dvēṣāgṃ̍si̠ pra pra dvēṣāgṃ̍si̠ dvēṣāgṃ̍si̠ pra ।33) pra mu̍mugdhi mumugdhi̠ pra pra mu̍mugdhi ।34) mu̠mu̠gdhya̠sma da̠sma-nmu̍mugdhi mumugdhya̠smat ।35) a̠smaditya̠smat ।36) sa tva-ntvagṃ sa sa tvam ।37) tva-nnō̍ na̠stva-ntva-nna̍ḥ ।38) nō̠ a̠gnē̠ a̠gnē̠ nō̠ nō̠ a̠gnē̠ ।39) a̠gnē̠ 'va̠mō̍ 'va̠mō̎ 'gnē agnē 'va̠maḥ ।40) a̠va̠mō bha̍va bhavāva̠mō̍ 'va̠mō bha̍va ।41) bha̠vō̠tyū̍tī bha̍va bhavō̠tī ।42) ū̠tī nēdi̍ṣṭhō̠ nēdi̍ṣṭha ū̠tyū̍tī nēdi̍ṣṭhaḥ ।43) nēdi̍ṣṭhō a̠syā a̠syā nēdi̍ṣṭhō̠ nēdi̍ṣṭhō a̠syāḥ ।44) a̠syā u̠ṣasa̍ u̠ṣasō̍ a̠syā a̠syā u̠ṣasa̍ḥ ।45) u̠ṣasō̠ vyu̍ṣṭau̠ vyu̍ṣṭā vu̠ṣasa̍ u̠ṣasō̠ vyu̍ṣṭau ।46) vyu̍ṣṭā̠viti̠ vi - u̠ṣṭau̠ ।47) ava̍ yakṣva ya̠kṣvāvāva̍ yakṣva ।48) ya̠kṣva̠ nō̠ nō̠ ya̠kṣva̠ ya̠kṣva̠ na̠ḥ ।49) nō̠ varu̍ṇa̠ṃ varu̍ṇa-nnō nō̠ varu̍ṇam ।50) varu̍ṇa̠gṃ̠ rarā̍ṇō̠ rarā̍ṇō̠ varu̍ṇa̠ṃ varu̍ṇa̠gṃ̠ rarā̍ṇaḥ ।॥ 72 ॥ (50/53)
meaning
Jata recitation: having established the identity of the self with the universal form, the text now praises the guru who transmitted this knowledge through the unbroken lineage.
verse 73
1) ररा॑णो वी॒हि वी॒हि ररा॑णो॒ ररा॑णो वी॒हि ।2) वी॒हि मृ॑डी॒क-म्मृ॑डी॒कं-वीँ॒हि वी॒हि मृ॑डी॒कम् ।3) मृ॒डी॒कग्ं सु॒हवः॑ सु॒हवो॑ मृडी॒क-म्मृ॑डी॒कग्ं सु॒हवः॑ ।4) सु॒हवो॑ नो न-स्सु॒हवः॑ सु॒हवो॑ नः ।4) सु॒हव॒ इति॑ सु - हवः॑ ।5) न॒ ए॒ध्ये॒धि॒ नो॒ न॒ ए॒धि॒ ।6) ए॒धीत्ये॑धि ।7) प्रप्रा॒य म॒य-म्प्रप्र॒ प्रप्रा॒यम् ।7) प्रप्रेति॒ प्र - प्र॒ ।8) अ॒य म॒ग्नि र॒ग्नि र॒य म॒य म॒ग्निः ।9) अ॒ग्नि-र्भ॑र॒तस्य॑ भर॒तस्या॒ग्नि र॒ग्नि-र्भ॑र॒तस्य॑ ।10) भ॒र॒तस्य॑ शृण्वे शृण्वे भर॒तस्य॑ भर॒तस्य॑ शृण्वे ।11) शृ॒ण्वे॒ वि वि शृ॑ण्वे शृण्वे॒ वि ।12) वि य-द्य-द्वि वि यत् ।13) य-थ्सूर्य॒-स्सूर्यो॒ य-द्य-थ्सूर्यः॑ ।14) सूर्यो॒ न न सूर्य॒-स्सूर्यो॒ न ।15) न रोच॑ते॒ रोच॑ते॒ न न रोच॑ते ।16) रोच॑ते बृ॒ह-द्बृ॒ह-द्रोच॑ते॒ रोच॑ते बृ॒हत् ।17) बृ॒ह-द्भा भा बृ॒ह-द्बृ॒ह-द्भाः ।18) भा इति॒ भाः ।19) अ॒भि यो यो अ॒भ्य॑भि यः ।20) यः पू॒रु-म्पू॒रुं-योँ यः पू॒रुम् ।21) पू॒रु-म्पृत॑नासु॒ पृत॑नासु पू॒रु-म्पू॒रु-म्पृत॑नासु ।22) पृत॑नासु त॒स्थौ त॒स्थौ पृत॑नासु॒ पृत॑नासु त॒स्थौ ।23) त॒स्थौ दी॒दाय॑ दी॒दाय॑ त॒स्थौ त॒स्थौ दी॒दाय॑ ।24) दी॒दाय॒ दैव्यो॒ दैव्यो॑ दी॒दाय॑ दी॒दाय॒ दैव्यः॑ ।25) दैव्यो॒ अति॑थि॒ रति॑थि॒-र्दैव्यो॒ दैव्यो॒ अति॑थिः ।26) अति॑थि-श्शि॒व-श्शि॒वो अति॑थि॒ रति॑थि-श्शि॒वः ।27) शि॒वो नो॑ न-श्शि॒व-श्शि॒वो नः॑ ।28) न॒ इति॑ नः ।29) प्र ते॑ ते॒ प्र प्र ते᳚ ।30) ते॒ य॒क्षि॒ य॒क्षि॒ ते॒ ते॒ य॒क्षि॒ ।31) य॒क्षि॒ प्र प्र य॑क्षि यक्षि॒ प्र ।32) प्र ते॑ ते॒ प्र प्र ते᳚ ।33) त॒ इ॒य॒र्मी॒य॒र्मि॒ ते॒ त॒ इ॒य॒र्मि॒ ।34) इ॒य॒र्मि॒ मन्म॒ मन्मे॑ यर्मीयर्मि॒ मन्म॑ ।35) मन्म॒ भुवो॒ भुवो॒ मन्म॒ मन्म॒ भुवः॑ ।36) भुवो॒ यथा॒ यथा॒ भुवो॒ भुवो॒ यथा᳚ ।37) यथा॒ वन्द्यो॒ वन्द्यो॒ यथा॒ यथा॒ वन्द्यः॑ ।38) वन्द्यो॑ नो नो॒ वन्द्यो॒ वन्द्यो॑ नः ।39) नो॒ हवे॑षु॒ हवे॑षु नो नो॒ हवे॑षु ।40) हवे॒ष्विति॒ हवे॑षु ।41) धन्व॑-न्निवे व॒ धन्व॒-न्धन्व॑-न्निव ।42) इ॒व॒ प्रपा॒ प्रपे॑वे व॒ प्रपा᳚ ।43) प्रपा॑ अस्यसि॒ प्रपा॒ प्रपा॑ असि ।43) प्र॒पेति॑ प्र - पा ।44) अ॒सि॒ त्व-न्त्व म॑स्यसि॒ त्वम् ।45) त्व म॑ग्ने अग्ने॒ त्व-न्त्व म॑ग्ने ।46) अ॒ग्न॒ इ॒य॒क्षव॑ इय॒क्षवे॑ अग्ने अग्न इय॒क्षवे᳚ ।47) इ॒य॒क्षवे॑ पू॒रवे॑ पू॒रव॑ इय॒क्षव॑ इय॒क्षवे॑ पू॒रवे᳚ ।48) पू॒रवे᳚ प्रत्न प्रत्न पू॒रवे॑ पू॒रवे᳚ प्रत्न ।49) प्र॒त्न॒ रा॒ज॒-न्रा॒ज॒-न्प्र॒त्न॒ प्र॒त्न॒ रा॒ज॒न्न् ।50) रा॒ज॒न्निति॑ राजन्न् ।॥ 73 ॥ (50/53)
1) rarā̍ṇō vī̠hi vī̠hi rarā̍ṇō̠ rarā̍ṇō vī̠hi ।2) vī̠hi mṛ̍ḍī̠ka-mmṛ̍ḍī̠kaṃ vī̠hi vī̠hi mṛ̍ḍī̠kam ।3) mṛ̠ḍī̠kagṃ su̠hava̍-ssu̠havō̍ mṛḍī̠ka-mmṛ̍ḍī̠kagṃ su̠hava̍ḥ ।4) su̠havō̍ nō na-ssu̠hava̍-ssu̠havō̍ naḥ ।4) su̠hava̠ iti̍ su - hava̍ḥ ।5) na̠ ē̠dhyē̠dhi̠ nō̠ na̠ ē̠dhi̠ ।6) ē̠dhītyē̍dhi ।7) praprā̠ya ma̠ya-mprapra̠ praprā̠yam ।7) praprēti̠ pra - pra̠ ।8) a̠ya ma̠gni ra̠gni ra̠ya ma̠ya ma̠gniḥ ।9) a̠gni-rbha̍ra̠tasya̍ bhara̠tasyā̠gni ra̠gni-rbha̍ra̠tasya̍ ।10) bha̠ra̠tasya̍ śṛṇvē śṛṇvē bhara̠tasya̍ bhara̠tasya̍ śṛṇvē ।11) śṛ̠ṇvē̠ vi vi śṛ̍ṇvē śṛṇvē̠ vi ।12) vi ya-dya-dvi vi yat ।13) ya-thsūrya̠-ssūryō̠ ya-dya-thsūrya̍ḥ ।14) sūryō̠ na na sūrya̠-ssūryō̠ na ।15) na rōcha̍tē̠ rōcha̍tē̠ na na rōcha̍tē ।16) rōcha̍tē bṛ̠ha-dbṛ̠ha-drōcha̍tē̠ rōcha̍tē bṛ̠hat ।17) bṛ̠ha-dbhā bhā bṛ̠ha-dbṛ̠ha-dbhāḥ ।18) bhā iti̠ bhāḥ ।19) a̠bhi yō yō a̠bhya̍bhi yaḥ ।20) yaḥ pū̠ru-mpū̠ruṃ yō yaḥ pū̠rum ।21) pū̠ru-mpṛta̍nāsu̠ pṛta̍nāsu pū̠ru-mpū̠ru-mpṛta̍nāsu ।22) pṛta̍nāsu ta̠sthau ta̠sthau pṛta̍nāsu̠ pṛta̍nāsu ta̠sthau ।23) ta̠sthau dī̠dāya̍ dī̠dāya̍ ta̠sthau ta̠sthau dī̠dāya̍ ।24) dī̠dāya̠ daivyō̠ daivyō̍ dī̠dāya̍ dī̠dāya̠ daivya̍ḥ ।25) daivyō̠ ati̍thi̠ rati̍thi̠-rdaivyō̠ daivyō̠ ati̍thiḥ ।26) ati̍thi-śśi̠va-śśi̠vō ati̍thi̠ rati̍thi-śśi̠vaḥ ।27) śi̠vō nō̍ na-śśi̠va-śśi̠vō na̍ḥ ।28) na̠ iti̍ naḥ ।29) pra tē̍ tē̠ pra pra tē̎ ।30) tē̠ ya̠kṣi̠ ya̠kṣi̠ tē̠ tē̠ ya̠kṣi̠ ।31) ya̠kṣi̠ pra pra ya̍kṣi yakṣi̠ pra ।32) pra tē̍ tē̠ pra pra tē̎ ।33) ta̠ i̠ya̠rmī̠ya̠rmi̠ tē̠ ta̠ i̠ya̠rmi̠ ।34) i̠ya̠rmi̠ manma̠ manmē̍ yarmīyarmi̠ manma̍ ।35) manma̠ bhuvō̠ bhuvō̠ manma̠ manma̠ bhuva̍ḥ ।36) bhuvō̠ yathā̠ yathā̠ bhuvō̠ bhuvō̠ yathā̎ ।37) yathā̠ vandyō̠ vandyō̠ yathā̠ yathā̠ vandya̍ḥ ।38) vandyō̍ nō nō̠ vandyō̠ vandyō̍ naḥ ।39) nō̠ havē̍ṣu̠ havē̍ṣu nō nō̠ havē̍ṣu ।40) havē̠ṣviti̠ havē̍ṣu ।41) dhanva̍-nnivē va̠ dhanva̠-ndhanva̍-nniva ।42) i̠va̠ prapā̠ prapē̍vē va̠ prapā̎ ।43) prapā̍ asyasi̠ prapā̠ prapā̍ asi ।43) pra̠pēti̍ pra - pā ।44) a̠si̠ tva-ntva ma̍syasi̠ tvam ।45) tva ma̍gnē agnē̠ tva-ntva ma̍gnē ।46) a̠gna̠ i̠ya̠kṣava̍ iya̠kṣavē̍ agnē agna iya̠kṣavē̎ ।47) i̠ya̠kṣavē̍ pū̠ravē̍ pū̠rava̍ iya̠kṣava̍ iya̠kṣavē̍ pū̠ravē̎ ।48) pū̠ravē̎ pratna pratna pū̠ravē̍ pū̠ravē̎ pratna ।49) pra̠tna̠ rā̠ja̠-nrā̠ja̠-npra̠tna̠ pra̠tna̠ rā̠ja̠nn ।50) rā̠ja̠nniti̍ rājann ।॥ 73 ॥ (50/53)
meaning
Jata recitation: this verse is the formal conclusion of the Vishvarupa section; its recitation completes the ritual sequence and seals the knowledge within the practitioner.
verse 74
1) वि पाज॑सा॒ पाज॑सा॒ वि वि पाज॑सा ।2) पाज॑सा॒ वि वि पाज॑सा॒ पाज॑सा॒ वि ।3) वि ज्योति॑षा॒ ज्योति॑षा॒ वि वि ज्योति॑षा ।4) ज्योति॒षेति॒ ज्योति॑षा ।5) स त्व-न्त्वग्ं स स त्वम् ।6) त्व म॑ग्ने अग्ने॒ त्व-न्त्व म॑ग्ने ।7) अ॒ग्ने॒ प्रती॑केन॒ प्रती॑केनाग्ने अग्ने॒ प्रती॑केन ।8) प्रती॑केन॒ प्रति॒ प्रति॒ प्रती॑केन॒ प्रती॑केन॒ प्रति॑ ।9) प्रत्यो॑षौष॒ प्रति॒ प्रत्यो॑ष ।10) ओ॒ष॒ या॒तु॒धा॒न्यो॑ यातुधा॒न्य॑ ओषौष यातुधा॒न्यः॑ ।11) या॒तु॒धा॒न्य॑ इति॑ यातु - धा॒न्यः॑ ।12) उ॒रु॒क्षये॑षु॒ दीद्य॒-द्दीद्य॑दुरु॒क्षये॑षू रु॒क्षये॑षु॒ दीद्य॑त् ।12) उ॒रु॒क्षये॒ष्वित्यु॑रु - क्षये॑षु ।13) दीद्य॒दिति॒ दीद्य॑त् ।14) तग्ं सु॒प्रती॑कग्ं सु॒प्रती॑क॒-न्त-न्तग्ं सु॒प्रती॑कम् ।15) सु॒प्रती॑कग्ं सु॒दृशग्ं॑ सु॒दृशग्ं॑ सु॒प्रती॑कग्ं सु॒प्रती॑कग्ं सु॒दृश᳚म् ।15) सु॒प्रती॑क॒मिति॑ सु - प्रती॑कम् ।16) सु॒दृश॒ग्ग्॒ स्वञ्च॒ग्ग्॒ स्वञ्चग्ं॑ सु॒दृशग्ं॑ सु॒दृश॒ग्ग्॒ स्वञ्च᳚म् ।16) सु॒दृश॒मिति॑ सु - दृश᳚म् ।17) स्वञ्च॒ मवि॑द्वा॒ग्ं॒सो ऽवि॑द्वाग्ंस॒-स्स्वञ्च॒ग्ग्॒ स्वञ्च॒ मवि॑द्वाग्ंसः ।18) अवि॑द्वाग्ंसो वि॒दुष्ट॑रं-विँ॒दुष्ट॑र॒ मवि॑द्वा॒ग्ं॒सो ऽवि॑द्वाग्ंसो वि॒दुष्ट॑रम् ।19) वि॒दुष्ट॑रग्ं सपेम सपेम वि॒दुष्ट॑रं-विँ॒दुष्ट॑रग्ं सपेम ।19) वि॒दुष्ट॑र॒मिति॑ वि॒दुः - त॒र॒म् ।20) स॒पे॒मेति॑ सपेम ।21) स य॑क्ष-द्यक्ष॒-थ्स स य॑क्षत् ।22) य॒क्ष॒-द्विश्वा॒ विश्वा॑ यक्ष-द्यक्ष॒-द्विश्वा᳚ ।23) विश्वा॑ व॒युना॑नि व॒युना॑नि॒ विश्वा॒ विश्वा॑ व॒युना॑नि ।24) व॒युना॑नि वि॒द्वान्. वि॒द्वान्. व॒युना॑नि व॒युना॑नि वि॒द्वान् ।25) वि॒द्वा-न्प्र प्र वि॒द्वान्. वि॒द्वा-न्प्र ।26) प्र ह॒व्यग्ं ह॒व्य-म्प्र प्र ह॒व्यम् ।27) ह॒व्य म॒ग्नि र॒ग्निर्-ह॒व्यग्ं ह॒व्य म॒ग्निः ।28) अ॒ग्नि र॒मृते᳚ ष्व॒मृते᳚ ष्व॒ग्नि र॒ग्नि र॒मृते॑षु ।29) अ॒मृते॑षु वोच-द्वोचद॒मृते᳚ ष्व॒मृते॑षु वोचत् ।30) वो॒च॒दिति॑ वोचत् ।31) अ॒ग्ं॒हो॒मुचे॑ वि॒वेष॑ वि॒वेषाग्ं॑हो॒मुचे ऽग्ं॑हो॒मुचे॑ वि॒वेष॑ ।31) अ॒ग्ं॒हो॒मुच॒ इत्यग्ं॑हः - मुचे᳚ ।32) वि॒वेष॒ य-द्य-द्वि॒वेष॑ वि॒वेष॒ यत् ।33) य-न्मा॑ मा॒ य-द्य-न्मा᳚ ।34) मा॒ वि वि मा॑ मा॒ वि ।35) वि नो॑ नो॒ वि वि नः॑ ।36) न॒ इ॒न्द्रे॒ न्द्र॒ नो॒ न॒ इ॒न्द्र॒ ।37) इ॒न्द्रे न्द्रे न्द्रे᳚ न्द्रे॒ न्द्रे न्द्र॑ ।38) इन्द्र॑ क्ष॒त्र-ङ्क्ष॒त्र मिन्द्रे न्द्र॑ क्ष॒त्रम् ।39) क्ष॒त्र मि॑न्द्रि॒याणी᳚ न्द्रि॒याणि॑ क्ष॒त्र-ङ्क्ष॒त्र मि॑न्द्रि॒याणि॑ ।40) इ॒न्द्रि॒याणि॑ शतक्रतो शतक्रतो इन्द्रि॒याणी᳚ न्द्रि॒याणि॑ शतक्रतो ।41) श॒त॒क्र॒तो-ऽन्वनु॑ शतक्रतो शतक्र॒तो-ऽनु॑ ।41) श॒त॒क्र॒तो॒ इति॑ शत - क्र॒तो॒ ।42) अनु॑ ते ते॒ अन्वनु॑ ते ।43) ते॒ दा॒यि॒ दा॒यि॒ ते॒ ते॒ दा॒यि॒ ।44) दा॒यीति॑ दायि ।॥ 74 ॥ (44, 50)
1) vi pāja̍sā̠ pāja̍sā̠ vi vi pāja̍sā ।2) pāja̍sā̠ vi vi pāja̍sā̠ pāja̍sā̠ vi ।3) vi jyōti̍ṣā̠ jyōti̍ṣā̠ vi vi jyōti̍ṣā ।4) jyōti̠ṣēti̠ jyōti̍ṣā ।5) sa tva-ntvagṃ sa sa tvam ।6) tva ma̍gnē agnē̠ tva-ntva ma̍gnē ।7) a̠gnē̠ pratī̍kēna̠ pratī̍kēnāgnē agnē̠ pratī̍kēna ।8) pratī̍kēna̠ prati̠ prati̠ pratī̍kēna̠ pratī̍kēna̠ prati̍ ।9) pratyō̍ṣauṣa̠ prati̠ pratyō̍ṣa ।10) ō̠ṣa̠ yā̠tu̠dhā̠nyō̍ yātudhā̠nya̍ ōṣauṣa yātudhā̠nya̍ḥ ।11) yā̠tu̠dhā̠nya̍ iti̍ yātu - dhā̠nya̍ḥ ।12) u̠ru̠kṣayē̍ṣu̠ dīdya̠-ddīdya̍duru̠kṣayē̍ṣū ru̠kṣayē̍ṣu̠ dīdya̍t ।12) u̠ru̠kṣayē̠ṣvityu̍ru - kṣayē̍ṣu ।13) dīdya̠diti̠ dīdya̍t ।14) tagṃ su̠pratī̍kagṃ su̠pratī̍ka̠-nta-ntagṃ su̠pratī̍kam ।15) su̠pratī̍kagṃ su̠dṛśagṃ̍ su̠dṛśagṃ̍ su̠pratī̍kagṃ su̠pratī̍kagṃ su̠dṛśa̎m ।15) su̠pratī̍ka̠miti̍ su - pratī̍kam ।16) su̠dṛśa̠gg̠ svañcha̠gg̠ svañchagṃ̍ su̠dṛśagṃ̍ su̠dṛśa̠gg̠ svañcha̎m ।16) su̠dṛśa̠miti̍ su - dṛśa̎m ।17) svañcha̠ mavi̍dvā̠gṃ̠sō 'vi̍dvāgṃsa̠-ssvañcha̠gg̠ svañcha̠ mavi̍dvāgṃsaḥ ।18) avi̍dvāgṃsō vi̠duṣṭa̍raṃ vi̠duṣṭa̍ra̠ mavi̍dvā̠gṃ̠sō 'vi̍dvāgṃsō vi̠duṣṭa̍ram ।19) vi̠duṣṭa̍ragṃ sapēma sapēma vi̠duṣṭa̍raṃ vi̠duṣṭa̍ragṃ sapēma ।19) vi̠duṣṭa̍ra̠miti̍ vi̠duḥ - ta̠ra̠m ।20) sa̠pē̠mēti̍ sapēma ।21) sa ya̍kṣa-dyakṣa̠-thsa sa ya̍kṣat ।22) ya̠kṣa̠-dviśvā̠ viśvā̍ yakṣa-dyakṣa̠-dviśvā̎ ।23) viśvā̍ va̠yunā̍ni va̠yunā̍ni̠ viśvā̠ viśvā̍ va̠yunā̍ni ।24) va̠yunā̍ni vi̠dvān. vi̠dvān. va̠yunā̍ni va̠yunā̍ni vi̠dvān ।25) vi̠dvā-npra pra vi̠dvān. vi̠dvā-npra ।26) pra ha̠vyagṃ ha̠vya-mpra pra ha̠vyam ।27) ha̠vya ma̠gni ra̠gnir-ha̠vyagṃ ha̠vya ma̠gniḥ ।28) a̠gni ra̠mṛtē̎ ṣva̠mṛtē̎ ṣva̠gni ra̠gni ra̠mṛtē̍ṣu ।29) a̠mṛtē̍ṣu vōcha-dvōchada̠mṛtē̎ ṣva̠mṛtē̍ṣu vōchat ।30) vō̠cha̠diti̍ vōchat ।31) a̠gṃ̠hō̠muchē̍ vi̠vēṣa̍ vi̠vēṣāgṃ̍hō̠muchē 'gṃ̍hō̠muchē̍ vi̠vēṣa̍ ।31) a̠gṃ̠hō̠mucha̠ ityagṃ̍haḥ - muchē̎ ।32) vi̠vēṣa̠ ya-dya-dvi̠vēṣa̍ vi̠vēṣa̠ yat ।33) ya-nmā̍ mā̠ ya-dya-nmā̎ ।34) mā̠ vi vi mā̍ mā̠ vi ।35) vi nō̍ nō̠ vi vi na̍ḥ ।36) na̠ i̠ndrē̠ ndra̠ nō̠ na̠ i̠ndra̠ ।37) i̠ndrē ndrē ndrē̎ ndrē̠ ndrē ndra̍ ।38) indra̍ kṣa̠tra-ṅkṣa̠tra mindrē ndra̍ kṣa̠tram ।39) kṣa̠tra mi̍ndri̠yāṇī̎ ndri̠yāṇi̍ kṣa̠tra-ṅkṣa̠tra mi̍ndri̠yāṇi̍ ।40) i̠ndri̠yāṇi̍ śatakratō śatakratō indri̠yāṇī̎ ndri̠yāṇi̍ śatakratō ।41) śa̠ta̠kra̠tō-'nvanu̍ śatakratō śatakra̠tō-'nu̍ ।41) śa̠ta̠kra̠tō̠ iti̍ śata - kra̠tō̠ ।42) anu̍ tē tē̠ anvanu̍ tē ।43) tē̠ dā̠yi̠ dā̠yi̠ tē̠ tē̠ dā̠yi̠ ।44) dā̠yīti̍ dāyi ।॥ 74 ॥ (44, 50)
meaning
Jata recitation: the student bows to the text, the teacher, and the tradition before closing; this act of reverence is itself the final teaching on humility and gratitude.
verse 75
॥ अ. 12 ॥
॥ a. 12 ॥
meaning
Colophon: This concludes the jata-patha recitation of the Vishvarupa section of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita; may it bestow all auspiciousness.

Primary text from vignanam.org