KYTS Jata 1.6 Santva Sinchami Yajusha

Krishna

◆

tap any word for its meaning

verse 1
1) स-न्त्वा᳚ त्वा॒ सग्ं स-न्त्वा᳚ ।2) त्वा॒ सि॒ञ्चा॒मि॒ सि॒ञ्चा॒मि॒ त्वा॒ त्वा॒ सि॒ञ्चा॒मि॒ ।3) सि॒ञ्चा॒मि॒ यजु॑षा॒ यजु॑षा सिञ्चामि सिञ्चामि॒ यजु॑षा ।4) यजु॑षा प्र॒जा-म्प्र॒जां-यँजु॑षा॒ यजु॑षा प्र॒जाम् ।5) प्र॒जा मायु॒रायुः॑ प्र॒जा-म्प्र॒जा मायुः॑ ।5) प्र॒जामिति॑ प्र - जाम् ।6) आयु॒-र्धन॒-न्धन॒ मायु॒रायु॒-र्धन᳚म् ।7) धन॑-ञ्च च॒ धन॒-न्धन॑-ञ्च ।8) चेति॑ च ।9) बृह॒स्पति॑प्रसूतो॒ यज॑मानो॒ यज॑मानो॒ बृह॒स्पति॑प्रसूतो॒ बृह॒स्पति॑प्रसूतो॒ यज॑मानः ।9) बृह॒स्पति॑प्रसूत॒ इति॒ बृह॒स्पति॑ - प्र॒सू॒तः॒ ।10) यज॑मान इ॒हे ह यज॑मानो॒ यज॑मान इ॒ह ।11) इ॒ह मा मेहे ह मा ।12) मा रि॑ष-द्रिष॒-न्मा मा रि॑षत् ।13) रि॒ष॒दिति॑ रिषत् ।14) आज्य॑ मस्य॒ स्याज्य॒ माज्य॑ मसि ।15) अ॒सि॒ स॒त्यग्ं स॒त्य म॑स्यसि स॒त्यम् ।16) स॒त्य म॑स्यसि स॒त्यग्ं स॒त्य म॑सि ।17) अ॒सि॒ स॒त्यस्य॑ स॒त्यस्या᳚ स्यसि स॒त्यस्य॑ ।18) स॒त्यस्या द्ध्य॑क्ष॒ मद्ध्य॑क्षग्ं स॒त्यस्य॑ स॒त्यस्या द्ध्य॑क्षम् ।19) अद्ध्य॑क्ष मस्य॒स्य-द्ध्य॑क्ष॒ मद्ध्य॑क्ष मसि ।19) अद्ध्य॑क्ष॒मित्यधि॑ - अ॒क्ष॒म् ।20) अ॒सि॒ ह॒विर्-ह॒विर॑स्यसि ह॒विः ।21) ह॒वि र॑स्यसि ह॒विर्-ह॒विर॑सि ।22) अ॒सि॒ वै॒श्वा॒न॒रं-वैँ᳚श्वान॒र म॑स्यसि वैश्वान॒रम् ।23) वै॒श्वा॒न॒रं-वैँ᳚श्वदे॒वं-वैँ᳚श्वदे॒वं-वैँ᳚श्वान॒रं-वैँ᳚श्वान॒रं-वैँ᳚श्वदे॒वम् ।24) वै॒श्व॒दे॒व मुत्पू॑तशुष्म॒ मुत्पू॑तशुष्मं-वैँश्वदे॒वं-वैँ᳚श्वदे॒व मुत्पू॑तशुष्मम् ।24) वै॒श्व॒दे॒वमिति॑ वैश्व - दे॒वम् ।25) उत्पू॑तशुष्मग्ं स॒त्यौजा᳚-स्स॒त्यौजा॒ उत्पू॑तशुष्म॒ मुत्पू॑तशुष्मग्ं स॒त्यौजाः᳚ ।25) उत्पू॑तशुष्म॒मित्युत्पू॑त - शु॒ष्म॒म् ।26) स॒त्यौजा॒-स्सह॒-स्सहः॑ स॒त्यौजा᳚-स्स॒त्यौजा॒-स्सहः॑ ।26) स॒त्यौजा॒ इति॑ स॒त्य - ओ॒जाः॒ ।27) सहो᳚ ऽस्यसि॒ सह॒-स्सहो॑ ऽसि ।28) अ॒सि॒ सह॑मान॒(ग्म्॒) सह॑मान मस्यसि॒ सह॑मानम् ।29) सह॑मान मस्यसि॒ सह॑मान॒(ग्म्॒) सह॑मान मसि ।30) अ॒सि॒ सह॑स्व॒ सह॑स्वा स्यसि॒ सह॑स्व ।31) सह॒स्वा रा॑ती॒ररा॑ती॒-स्सह॑स्व॒ सह॒स्वारा॑तीः ।32) अरा॑ती॒-स्सह॑स्व॒ सह॒स्वा रा॑ती॒ररा॑ती॒-स्सह॑स्व ।33) सह॑स्वा रातीय॒तो॑ ऽरातीय॒त-स्सह॑स्व॒ सह॑स्वा रातीय॒तः ।34) अ॒रा॒ती॒य॒त-स्सह॑स्व॒ सह॑स्वा रातीय॒तो॑ ऽरातीय॒त-स्सह॑स्व ।35) सह॑स्व॒ पृत॑नाः॒ पृत॑ना॒-स्सह॑स्व॒ सह॑स्व॒ पृत॑नाः ।36) पृत॑ना॒-स्सह॑स्व॒ सह॑स्व॒ पृत॑नाः॒ पृत॑ना॒-स्सह॑स्व ।37) सह॑स्व पृतन्य॒तः पृ॑तन्य॒त-स्सह॑स्व॒ सह॑स्व पृतन्य॒तः ।38) पृ॒त॒न्य॒त इति॑ पृतन्य॒तः ।39) स॒हस्र॑वीर्य मस्यसि स॒हस्र॑वीर्यग्ं स॒हस्र॑वीर्य मसि ।39) स॒हस्र॑वीर्य॒मिति॑ स॒हस्र॑ - वी॒र्य॒म् ।40) अ॒सि॒ त-त्तद॑स्यसि॒ तत् ।41) त-न्मा॑ मा॒ त-त्त-न्मा᳚ ।42) मा॒ जि॒न्व॒ जि॒न्व॒ मा॒ मा॒ जि॒न्व॒ ।43) जि॒न्वाज्य॒ स्याज्य॑स्य जिन्व जि॒न्वाज्य॑स्य ।44) आज्य॒स्याज्य॒ माज्य॒ माज्य॒ स्याज्य॒ स्याज्य᳚म् ।45) आज्य॑ मस्य॒ स्याज्य॒ माज्य॑ मसि ।46) अ॒सि॒ स॒त्यस्य॑ स॒त्यस्या᳚ स्यसि स॒त्यस्य॑ ।47) स॒त्यस्य॑ स॒त्यग्ं स॒त्यग्ं स॒त्यस्य॑ स॒त्यस्य॑ स॒त्यम् ।48) स॒त्य म॑स्यसि स॒त्यग्ं स॒त्य म॑सि ।49) अ॒सि॒ स॒त्यायुः॑ स॒त्यायु॑ रस्यसि स॒त्यायुः॑ ।50) स॒त्यायु॑ रस्यसि स॒त्यायुः॑ स॒त्यायु॑रसि ।50) स॒त्यायु॒रिति॑ स॒त्य - आ॒युः॒ ।॥ 1 ॥ (50/58)
1) sa-ntvā̎ tvā̠ sagṃ sa-ntvā̎ ।2) tvā̠ si̠ñchā̠mi̠ si̠ñchā̠mi̠ tvā̠ tvā̠ si̠ñchā̠mi̠ ।3) si̠ñchā̠mi̠ yaju̍ṣā̠ yaju̍ṣā siñchāmi siñchāmi̠ yaju̍ṣā ।4) yaju̍ṣā pra̠jā-mpra̠jāṃ yaju̍ṣā̠ yaju̍ṣā pra̠jām ।5) pra̠jā māyu̠rāyu̍ḥ pra̠jā-mpra̠jā māyu̍ḥ ।5) pra̠jāmiti̍ pra - jām ।6) āyu̠-rdhana̠-ndhana̠ māyu̠rāyu̠-rdhana̎m ।7) dhana̍-ñcha cha̠ dhana̠-ndhana̍-ñcha ।8) chēti̍ cha ।9) bṛha̠spati̍prasūtō̠ yaja̍mānō̠ yaja̍mānō̠ bṛha̠spati̍prasūtō̠ bṛha̠spati̍prasūtō̠ yaja̍mānaḥ ।9) bṛha̠spati̍prasūta̠ iti̠ bṛha̠spati̍ - pra̠sū̠ta̠ḥ ।10) yaja̍māna i̠hē ha yaja̍mānō̠ yaja̍māna i̠ha ।11) i̠ha mā mēhē ha mā ।12) mā ri̍ṣa-driṣa̠-nmā mā ri̍ṣat ।13) ri̠ṣa̠diti̍ riṣat ।14) ājya̍ masya̠ syājya̠ mājya̍ masi ।15) a̠si̠ sa̠tyagṃ sa̠tya ma̍syasi sa̠tyam ।16) sa̠tya ma̍syasi sa̠tyagṃ sa̠tya ma̍si ।17) a̠si̠ sa̠tyasya̍ sa̠tyasyā̎ syasi sa̠tyasya̍ ।18) sa̠tyasyā ddhya̍kṣa̠ maddhya̍kṣagṃ sa̠tyasya̍ sa̠tyasyā ddhya̍kṣam ।19) addhya̍kṣa masya̠sya-ddhya̍kṣa̠ maddhya̍kṣa masi ।19) addhya̍kṣa̠mityadhi̍ - a̠kṣa̠m ।20) a̠si̠ ha̠vir-ha̠vira̍syasi ha̠viḥ ।21) ha̠vi ra̍syasi ha̠vir-ha̠vira̍si ।22) a̠si̠ vai̠śvā̠na̠raṃ vai̎śvāna̠ra ma̍syasi vaiśvāna̠ram ।23) vai̠śvā̠na̠raṃ vai̎śvadē̠vaṃ vai̎śvadē̠vaṃ vai̎śvāna̠raṃ vai̎śvāna̠raṃ vai̎śvadē̠vam ।24) vai̠śva̠dē̠va mutpū̍taśuṣma̠ mutpū̍taśuṣmaṃ vaiśvadē̠vaṃ vai̎śvadē̠va mutpū̍taśuṣmam ।24) vai̠śva̠dē̠vamiti̍ vaiśva - dē̠vam ।25) utpū̍taśuṣmagṃ sa̠tyaujā̎-ssa̠tyaujā̠ utpū̍taśuṣma̠ mutpū̍taśuṣmagṃ sa̠tyaujā̎ḥ ।25) utpū̍taśuṣma̠mityutpū̍ta - śu̠ṣma̠m ।26) sa̠tyaujā̠-ssaha̠-ssaha̍-ssa̠tyaujā̎-ssa̠tyaujā̠-ssaha̍ḥ ।26) sa̠tyaujā̠ iti̍ sa̠tya - ō̠jā̠ḥ ।27) sahō̎ 'syasi̠ saha̠-ssahō̍ 'si ।28) a̠si̠ saha̍māna̠(gm̠) saha̍māna masyasi̠ saha̍mānam ।29) saha̍māna masyasi̠ saha̍māna̠(gm̠) saha̍māna masi ।30) a̠si̠ saha̍sva̠ saha̍svā syasi̠ saha̍sva ।31) saha̠svā rā̍tī̠rarā̍tī̠-ssaha̍sva̠ saha̠svārā̍tīḥ ।32) arā̍tī̠-ssaha̍sva̠ saha̠svā rā̍tī̠rarā̍tī̠-ssaha̍sva ।33) saha̍svā rātīya̠tō̍ 'rātīya̠ta-ssaha̍sva̠ saha̍svā rātīya̠taḥ ।34) a̠rā̠tī̠ya̠ta-ssaha̍sva̠ saha̍svā rātīya̠tō̍ 'rātīya̠ta-ssaha̍sva ।35) saha̍sva̠ pṛta̍nā̠ḥ pṛta̍nā̠-ssaha̍sva̠ saha̍sva̠ pṛta̍nāḥ ।36) pṛta̍nā̠-ssaha̍sva̠ saha̍sva̠ pṛta̍nā̠ḥ pṛta̍nā̠-ssaha̍sva ।37) saha̍sva pṛtanya̠taḥ pṛ̍tanya̠ta-ssaha̍sva̠ saha̍sva pṛtanya̠taḥ ।38) pṛ̠ta̠nya̠ta iti̍ pṛtanya̠taḥ ।39) sa̠hasra̍vīrya masyasi sa̠hasra̍vīryagṃ sa̠hasra̍vīrya masi ।39) sa̠hasra̍vīrya̠miti̍ sa̠hasra̍ - vī̠rya̠m ।40) a̠si̠ ta-ttada̍syasi̠ tat ।41) ta-nmā̍ mā̠ ta-tta-nmā̎ ।42) mā̠ ji̠nva̠ ji̠nva̠ mā̠ mā̠ ji̠nva̠ ।43) ji̠nvājya̠ syājya̍sya jinva ji̠nvājya̍sya ।44) ājya̠syājya̠ mājya̠ mājya̠ syājya̠ syājya̎m ।45) ājya̍ masya̠ syājya̠ mājya̍ masi ।46) a̠si̠ sa̠tyasya̍ sa̠tyasyā̎ syasi sa̠tyasya̍ ।47) sa̠tyasya̍ sa̠tyagṃ sa̠tyagṃ sa̠tyasya̍ sa̠tyasya̍ sa̠tyam ।48) sa̠tya ma̍syasi sa̠tyagṃ sa̠tya ma̍si ।49) a̠si̠ sa̠tyāyu̍-ssa̠tyāyu̍ rasyasi sa̠tyāyu̍ḥ ।50) sa̠tyāyu̍ rasyasi sa̠tyāyu̍-ssa̠tyāyu̍rasi ।50) sa̠tyāyu̠riti̍ sa̠tya - ā̠yu̠ḥ ।॥ 1 ॥ (50/58)
meaning
I sprinkle you with the sacred utterance; I sprinkle you with the Yajus—you are truth, you are life-force, you are strength, you are the thousandfold vigor born of Brihaspati, the one who sacrifices.
verse 2
1) अ॒सि॒ स॒त्यशु॑ष्मग्ं स॒त्यशु॑ष्म मस्यसि स॒त्यशु॑ष्मम् ।2) स॒त्यशु॑ष्म मस्यसि स॒त्यशु॑ष्मग्ं स॒त्यशु॑ष्म मसि ।2) स॒त्यशु॑ष्म॒मिति॑ स॒त्य - शु॒ष्म॒म् ।3) अ॒सि॒ स॒त्येन॑ स॒त्येना᳚स्यसि स॒त्येन॑ ।4) स॒त्येन॑ त्वा त्वा स॒त्येन॑ स॒त्येन॑ त्वा ।5) त्वा॒ ऽभ्य॑भि त्वा᳚ त्वा॒ ऽभि ।6) अ॒भि घा॑रयामि घारया म्य॒भ्य॑भि घा॑रयामि ।7) घा॒र॒या॒मि॒ तस्य॒ तस्य॑ घारयामि घारयामि॒ तस्य॑ ।8) तस्य॑ ते ते॒ तस्य॒ तस्य॑ ते ।9) ते॒ भ॒क्षी॒य॒ भ॒क्षी॒य॒ ते॒ ते॒ भ॒क्षी॒य॒ ।10) भ॒क्षी॒य॒ प॒ञ्चा॒ना-म्प॑ञ्चा॒ना-म्भ॑क्षीय भक्षीय पञ्चा॒नाम् ।11) प॒ञ्चा॒ना-न्त्वा᳚ त्वा पञ्चा॒ना-म्प॑ञ्चा॒ना-न्त्वा᳚ ।12) त्वा॒ वाता॑नां॒-वाँता॑ना-न्त्वा त्वा॒ वाता॑नाम् ।13) वाता॑नां-यँ॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॒ वाता॑नां॒-वाँता॑नां-यँ॒न्त्राय॑ ।14) य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ।15) ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि गृह्णामि ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि ।16) गृ॒ह्णा॒मि॒ प॒ञ्चा॒ना-म्प॑ञ्चा॒ना-ङ्गृ॑ह्णामि गृह्णामि पञ्चा॒नाम् ।17) प॒ञ्चा॒ना-न्त्वा᳚ त्वा पञ्चा॒ना-म्प॑ञ्चा॒ना-न्त्वा᳚ ।18) त्व॒र्तू॒ना मृ॑तू॒ना-न्त्वा᳚ त्वर्तू॒नाम् ।19) ऋ॒तू॒नां-यँ॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ र्तू॒ना मृ॑तू॒नां-यँ॒न्त्राय॑ ।20) य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ।21) ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि गृह्णामि ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि ।22) गृ॒ह्णा॒मि॒ प॒ञ्चा॒ना-म्प॑ञ्चा॒ना-ङ्गृ॑ह्णामि गृह्णामि पञ्चा॒नाम् ।23) प॒ञ्चा॒ना-न्त्वा᳚ त्वा पञ्चा॒ना-म्प॑ञ्चा॒ना-न्त्वा᳚ ।24) त्वा॒ दि॒शा-न्दि॒शा-न्त्वा᳚ त्वा दि॒शाम् ।25) दि॒शां-यँ॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ दि॒शा-न्दि॒शां-यँ॒न्त्राय॑ ।26) य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ।27) ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि गृह्णामि ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि ।28) गृ॒ह्णा॒मि॒ प॒ञ्चा॒ना-म्प॑ञ्चा॒ना-ङ्गृ॑ह्णामि गृह्णामि पञ्चा॒नाम् ।29) प॒ञ्चा॒ना-न्त्वा᳚ त्वा पञ्चा॒ना-म्प॑ञ्चा॒ना-न्त्वा᳚ ।30) त्वा॒ प॒ञ्च॒ज॒नाना᳚-म्पञ्चज॒नाना᳚-न्त्वा त्वा पञ्चज॒नाना᳚म् ।31) प॒ञ्च॒ज॒नानां᳚-यँ॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ पञ्चज॒नाना᳚-म्पञ्चज॒नानां᳚-यँ॒न्त्राय॑ ।31) प॒ञ्च॒ज॒नाना॒मिति॑ पञ्च - ज॒नाना᳚म् ।32) य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ।33) ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि गृह्णामि ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि ।34) गृ॒ह्णा॒मि॒ च॒रो श्च॒रो-र्गृ॑ह्णामि गृह्णामि च॒रोः ।35) च॒रो स्त्वा᳚ त्वा च॒रो श्च॒रो स्त्वा᳚ ।36) त्वा॒ पञ्च॑बिलस्य॒ पञ्च॑बिलस्य त्वा त्वा॒ पञ्च॑बिलस्य ।37) पञ्च॑बिलस्य य॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॒ पञ्च॑बिलस्य॒ पञ्च॑बिलस्य य॒न्त्राय॑ ।37) पञ्च॑बिल॒स्येति॒ पञ्च॑ - बि॒ल॒स्य॒ ।38) य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ।39) ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि गृह्णामि ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि ।40) गृ॒ह्णा॒मि॒ ब्रह्म॑णो॒ ब्रह्म॑णो गृह्णामि गृह्णामि॒ ब्रह्म॑णः ।41) ब्रह्म॑ण स्त्वा त्वा॒ ब्रह्म॑णो॒ ब्रह्म॑ण स्त्वा ।42) त्वा॒ तेज॑से॒ तेज॑से त्वा त्वा॒ तेज॑से ।43) तेज॑से य॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॒ तेज॑से॒ तेज॑से य॒न्त्राय॑ ।44) य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ।45) ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि गृह्णामि ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि ।46) गृ॒ह्णा॒मि॒ क्ष॒त्रस्य॑ क्ष॒त्रस्य॑ गृह्णामि गृह्णामि क्ष॒त्रस्य॑ ।47) क्ष॒त्रस्य॑ त्वा त्वा क्ष॒त्रस्य॑ क्ष॒त्रस्य॑ त्वा ।48) त्वौज॑स॒ ओज॑से त्वा॒ त्वौज॑से ।49) ओज॑से य॒न्त्राय॑ य॒न्त्रा यौज॑स॒ ओज॑से य॒न्त्राय॑ ।50) य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ।॥ 2 ॥ (50/53)
1) a̠si̠ sa̠tyaśu̍ṣmagṃ sa̠tyaśu̍ṣma masyasi sa̠tyaśu̍ṣmam ।2) sa̠tyaśu̍ṣma masyasi sa̠tyaśu̍ṣmagṃ sa̠tyaśu̍ṣma masi ।2) sa̠tyaśu̍ṣma̠miti̍ sa̠tya - śu̠ṣma̠m ।3) a̠si̠ sa̠tyēna̍ sa̠tyēnā̎syasi sa̠tyēna̍ ।4) sa̠tyēna̍ tvā tvā sa̠tyēna̍ sa̠tyēna̍ tvā ।5) tvā̠ 'bhya̍bhi tvā̎ tvā̠ 'bhi ।6) a̠bhi ghā̍rayāmi ghārayā mya̠bhya̍bhi ghā̍rayāmi ।7) ghā̠ra̠yā̠mi̠ tasya̠ tasya̍ ghārayāmi ghārayāmi̠ tasya̍ ।8) tasya̍ tē tē̠ tasya̠ tasya̍ tē ।9) tē̠ bha̠kṣī̠ya̠ bha̠kṣī̠ya̠ tē̠ tē̠ bha̠kṣī̠ya̠ ।10) bha̠kṣī̠ya̠ pa̠ñchā̠nā-mpa̍ñchā̠nā-mbha̍kṣīya bhakṣīya pañchā̠nām ।11) pa̠ñchā̠nā-ntvā̎ tvā pañchā̠nā-mpa̍ñchā̠nā-ntvā̎ ।12) tvā̠ vātā̍nā̠ṃ vātā̍nā-ntvā tvā̠ vātā̍nām ।13) vātā̍nāṃ ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̠ vātā̍nā̠ṃ vātā̍nāṃ ya̠ntrāya̍ ।14) ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ ।15) dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi gṛhṇāmi dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi ।16) gṛ̠hṇā̠mi̠ pa̠ñchā̠nā-mpa̍ñchā̠nā-ṅgṛ̍hṇāmi gṛhṇāmi pañchā̠nām ।17) pa̠ñchā̠nā-ntvā̎ tvā pañchā̠nā-mpa̍ñchā̠nā-ntvā̎ ।18) tva̠rtū̠nā mṛ̍tū̠nā-ntvā̎ tvartū̠nām ।19) ṛ̠tū̠nāṃ ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̍ rtū̠nā mṛ̍tū̠nāṃ ya̠ntrāya̍ ।20) ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ ।21) dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi gṛhṇāmi dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi ।22) gṛ̠hṇā̠mi̠ pa̠ñchā̠nā-mpa̍ñchā̠nā-ṅgṛ̍hṇāmi gṛhṇāmi pañchā̠nām ।23) pa̠ñchā̠nā-ntvā̎ tvā pañchā̠nā-mpa̍ñchā̠nā-ntvā̎ ।24) tvā̠ di̠śā-ndi̠śā-ntvā̎ tvā di̠śām ।25) di̠śāṃ ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̍ di̠śā-ndi̠śāṃ ya̠ntrāya̍ ।26) ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ ।27) dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi gṛhṇāmi dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi ।28) gṛ̠hṇā̠mi̠ pa̠ñchā̠nā-mpa̍ñchā̠nā-ṅgṛ̍hṇāmi gṛhṇāmi pañchā̠nām ।29) pa̠ñchā̠nā-ntvā̎ tvā pañchā̠nā-mpa̍ñchā̠nā-ntvā̎ ।30) tvā̠ pa̠ñcha̠ja̠nānā̎-mpañchaja̠nānā̎-ntvā tvā pañchaja̠nānā̎m ।31) pa̠ñcha̠ja̠nānā̎ṃ ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̍ pañchaja̠nānā̎-mpañchaja̠nānā̎ṃ ya̠ntrāya̍ ।31) pa̠ñcha̠ja̠nānā̠miti̍ pañcha - ja̠nānā̎m ।32) ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ ।33) dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi gṛhṇāmi dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi ।34) gṛ̠hṇā̠mi̠ cha̠rō ścha̠rō-rgṛ̍hṇāmi gṛhṇāmi cha̠rōḥ ।35) cha̠rō stvā̎ tvā cha̠rō ścha̠rō stvā̎ ।36) tvā̠ pañcha̍bilasya̠ pañcha̍bilasya tvā tvā̠ pañcha̍bilasya ।37) pañcha̍bilasya ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̠ pañcha̍bilasya̠ pañcha̍bilasya ya̠ntrāya̍ ।37) pañcha̍bila̠syēti̠ pañcha̍ - bi̠la̠sya̠ ।38) ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ ।39) dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi gṛhṇāmi dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi ।40) gṛ̠hṇā̠mi̠ brahma̍ṇō̠ brahma̍ṇō gṛhṇāmi gṛhṇāmi̠ brahma̍ṇaḥ ।41) brahma̍ṇa stvā tvā̠ brahma̍ṇō̠ brahma̍ṇa stvā ।42) tvā̠ tēja̍sē̠ tēja̍sē tvā tvā̠ tēja̍sē ।43) tēja̍sē ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̠ tēja̍sē̠ tēja̍sē ya̠ntrāya̍ ।44) ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ ।45) dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi gṛhṇāmi dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi ।46) gṛ̠hṇā̠mi̠ kṣa̠trasya̍ kṣa̠trasya̍ gṛhṇāmi gṛhṇāmi kṣa̠trasya̍ ।47) kṣa̠trasya̍ tvā tvā kṣa̠trasya̍ kṣa̠trasya̍ tvā ।48) tvauja̍sa̠ ōja̍sē tvā̠ tvauja̍sē ।49) ōja̍sē ya̠ntrāya̍ ya̠ntrā yauja̍sa̠ ōja̍sē ya̠ntrāya̍ ।50) ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ ।॥ 2 ॥ (50/53)
meaning
I grasp and seize the five peoples, the seasons, the directions, the five-holed ones, the two-footed and four-footed creatures, Brahman, the glorious power, and the warrior's strength—for their wielding, their holding, their control, I take them.
verse 3
1) ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि गृह्णामि ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि ।2) गृ॒ह्णा॒मि॒ वि॒शे वि॒शे गृ॑ह्णामि गृह्णामि वि॒शे ।3) वि॒शे त्वा᳚ त्वा वि॒शे वि॒शे त्वा᳚ ।4) त्वा॒ य॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ त्वा त्वा य॒न्त्राय॑ ।5) य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ य॒न्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ ।6) ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि गृह्णामि ध॒र्त्राय॑ ध॒र्त्राय॑ गृह्णामि ।7) गृ॒ह्णा॒मि॒ सु॒वीर्या॑य सु॒वीर्या॑य गृह्णामि गृह्णामि सु॒वीर्या॑य ।8) सु॒वीर्या॑य त्वा त्वा सु॒वीर्या॑य सु॒वीर्या॑य त्वा ।8) सु॒वीर्या॒येति॑ सु - वीर्या॑य ।9) त्वा॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ त्वा॒ त्वा॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ ।10) गृ॒ह्णा॒मि॒ सु॒प्र॒जा॒स्त्वाय॑ सुप्रजा॒स्त्वाय॑ गृह्णामि गृह्णामि सुप्रजा॒स्त्वाय॑ ।11) सु॒प्र॒जा॒स्त्वाय॑ त्वा त्वा सुप्रजा॒स्त्वाय॑ सुप्रजा॒स्त्वाय॑ त्वा ।11) सु॒प्र॒जा॒स्त्वायेति॑ सुप्रजाः - त्वाय॑ ।12) त्वा॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ त्वा॒ त्वा॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ ।13) गृ॒ह्णा॒मि॒ रा॒यो रा॒यो गृ॑ह्णामि गृह्णामि रा॒यः ।14) रा॒य स्पोषा॑य॒ पोषा॑य रा॒यो रा॒य स्पोषा॑य ।15) पोषा॑य त्वा त्वा॒ पोषा॑य॒ पोषा॑य त्वा ।16) त्वा॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ त्वा॒ त्वा॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ ।17) गृ॒ह्णा॒मि॒ ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒साय॑ ब्रह्मवर्च॒साय॑ गृह्णामि गृह्णामि ब्रह्मवर्च॒साय॑ ।18) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒साय॑ त्वा त्वा ब्रह्मवर्च॒साय॑ ब्रह्मवर्च॒साय॑ त्वा ।18) ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सायेति॑ ब्रह्म - व॒र्च॒साय॑ ।19) त्वा॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ त्वा॒ त्वा॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ ।20) गृ॒ह्णा॒मि॒ भू-र्भू-र्गृ॑ह्णामि गृह्णामि॒ भूः ।21) भू र॒स्माक॑ म॒स्माक॒-म्भू-र्भू र॒स्माक᳚म् ।22) अ॒स्माक(ग्म्॑) ह॒विर्-ह॒वि र॒स्माक॑ म॒स्माक(ग्म्॑) ह॒विः ।23) ह॒वि-र्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना(ग्म्॑) ह॒विर्-ह॒वि-र्दे॒वाना᳚म् ।24) दे॒वाना॑ मा॒शिष॑ आ॒शिषो॑ दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मा॒शिषः॑ ।25) आ॒शिषो॒ यज॑मानस्य॒ यज॑मा नस्या॒शिष॑ आ॒शिषो॒ यज॑मानस्य ।25) आ॒शिष॒ इत्या᳚ - शिषः॑ ।26) यज॑मानस्य दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां॒-यँज॑मानस्य॒ यज॑मानस्य दे॒वाना᳚म् ।27) दे॒वाना᳚-न्त्वा त्वा दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना᳚-न्त्वा ।28) त्वा॒ दे॒वता᳚भ्यो दे॒वता᳚भ्य स्त्वा त्वा दे॒वता᳚भ्यः ।29) दे॒वता᳚भ्यो गृह्णामि गृह्णामि दे॒वता᳚भ्यो दे॒वता᳚भ्यो गृह्णामि ।30) गृ॒ह्णा॒मि॒ कामा॑य॒ कामा॑य गृह्णामि गृह्णामि॒ कामा॑य ।31) कामा॑य त्वा त्वा॒ कामा॑य॒ कामा॑य त्वा ।32) त्वा॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ त्वा॒ त्वा॒ गृ॒ह्णा॒मि॒ ।33) गृ॒ह्णा॒मीति॑ गृह्णामि ।॥ 3 ॥ (33/37)॥ अ. 1 ॥
1) dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi gṛhṇāmi dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi ।2) gṛ̠hṇā̠mi̠ vi̠śē vi̠śē gṛ̍hṇāmi gṛhṇāmi vi̠śē ।3) vi̠śē tvā̎ tvā vi̠śē vi̠śē tvā̎ ।4) tvā̠ ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̍ tvā tvā ya̠ntrāya̍ ।5) ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ ya̠ntrāya̍ ya̠ntrāya̍ dha̠rtrāya̍ ।6) dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi gṛhṇāmi dha̠rtrāya̍ dha̠rtrāya̍ gṛhṇāmi ।7) gṛ̠hṇā̠mi̠ su̠vīryā̍ya su̠vīryā̍ya gṛhṇāmi gṛhṇāmi su̠vīryā̍ya ।8) su̠vīryā̍ya tvā tvā su̠vīryā̍ya su̠vīryā̍ya tvā ।8) su̠vīryā̠yēti̍ su - vīryā̍ya ।9) tvā̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ tvā̠ tvā̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ ।10) gṛ̠hṇā̠mi̠ su̠pra̠jā̠stvāya̍ suprajā̠stvāya̍ gṛhṇāmi gṛhṇāmi suprajā̠stvāya̍ ।11) su̠pra̠jā̠stvāya̍ tvā tvā suprajā̠stvāya̍ suprajā̠stvāya̍ tvā ।11) su̠pra̠jā̠stvāyēti̍ suprajāḥ - tvāya̍ ।12) tvā̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ tvā̠ tvā̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ ।13) gṛ̠hṇā̠mi̠ rā̠yō rā̠yō gṛ̍hṇāmi gṛhṇāmi rā̠yaḥ ।14) rā̠ya spōṣā̍ya̠ pōṣā̍ya rā̠yō rā̠ya spōṣā̍ya ।15) pōṣā̍ya tvā tvā̠ pōṣā̍ya̠ pōṣā̍ya tvā ।16) tvā̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ tvā̠ tvā̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ ।17) gṛ̠hṇā̠mi̠ bra̠hma̠va̠rcha̠sāya̍ brahmavarcha̠sāya̍ gṛhṇāmi gṛhṇāmi brahmavarcha̠sāya̍ ।18) bra̠hma̠va̠rcha̠sāya̍ tvā tvā brahmavarcha̠sāya̍ brahmavarcha̠sāya̍ tvā ।18) bra̠hma̠va̠rcha̠sāyēti̍ brahma - va̠rcha̠sāya̍ ।19) tvā̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ tvā̠ tvā̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ ।20) gṛ̠hṇā̠mi̠ bhū-rbhū-rgṛ̍hṇāmi gṛhṇāmi̠ bhūḥ ।21) bhū ra̠smāka̍ ma̠smāka̠-mbhū-rbhū ra̠smāka̎m ।22) a̠smāka(gm̍) ha̠vir-ha̠vi ra̠smāka̍ ma̠smāka(gm̍) ha̠viḥ ।23) ha̠vi-rdē̠vānā̎-ndē̠vānā(gm̍) ha̠vir-ha̠vi-rdē̠vānā̎m ।24) dē̠vānā̍ mā̠śiṣa̍ ā̠śiṣō̍ dē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ mā̠śiṣa̍ḥ ।25) ā̠śiṣō̠ yaja̍mānasya̠ yaja̍mā nasyā̠śiṣa̍ ā̠śiṣō̠ yaja̍mānasya ।25) ā̠śiṣa̠ ityā̎ - śiṣa̍ḥ ।26) yaja̍mānasya dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ṃ yaja̍mānasya̠ yaja̍mānasya dē̠vānā̎m ।27) dē̠vānā̎-ntvā tvā dē̠vānā̎-ndē̠vānā̎-ntvā ।28) tvā̠ dē̠vatā̎bhyō dē̠vatā̎bhya stvā tvā dē̠vatā̎bhyaḥ ।29) dē̠vatā̎bhyō gṛhṇāmi gṛhṇāmi dē̠vatā̎bhyō dē̠vatā̎bhyō gṛhṇāmi ।30) gṛ̠hṇā̠mi̠ kāmā̍ya̠ kāmā̍ya gṛhṇāmi gṛhṇāmi̠ kāmā̍ya ।31) kāmā̍ya tvā tvā̠ kāmā̍ya̠ kāmā̍ya tvā ।32) tvā̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ tvā̠ tvā̠ gṛ̠hṇā̠mi̠ ।33) gṛ̠hṇā̠mīti̍ gṛhṇāmi ।॥ 3 ॥ (33/37)॥ a. 1 ॥
meaning
I take you for support, for domain, for the instrument, for good strength, for good progeny, for wealth and nourishment, for brahmic lustre, for earth—to the deities, to desire—that the blessing of the gods may be the sacrificer's.
verse 4
1) ध्रु॒वो᳚ ऽस्यसि ध्रु॒वो ध्रु॒वो॑ ऽसि ।2) अ॒सि॒ ध्रु॒वो ध्रु॒वो᳚ ऽस्यसि ध्रु॒वः ।3) ध्रु॒वो॑ ऽह म॒ह-न्ध्रु॒वो ध्रु॒वो॑ ऽहम् ।4) अ॒हग्ं स॑जा॒तेषु॑ सजा॒तेष्व॒ह म॒हग्ं स॑जा॒तेषु॑ ।5) स॒जा॒तेषु॑ भूयास-म्भूयासग्ं सजा॒तेषु॑ सजा॒तेषु॑ भूयासम् ।5) स॒जा॒तेष्विति॑ स - जा॒तेषु॑ ।6) भू॒या॒स॒-न्धीरो॒ धीरो॑ भूयास-म्भूयास॒-न्धीरः॑ ।7) धीर॒ श्चेत्ता॒ चेत्ता॒ धीरो॒ धीर॒ श्चेत्ता᳚ ।8) चेत्ता॑ वसु॒वि-द्व॑सु॒विच् चेत्ता॒ चेत्ता॑ वसु॒वित् ।9) व॒सु॒विदु॒ग्र उ॒ग्रो व॑सु॒वि-द्व॑सु॒विदु॒ग्रः ।9) व॒सु॒विदिति॑ वसु - वित् ।10) उ॒ग्रो᳚ ऽस्यस्यु॒ग्र उ॒ग्रो॑ ऽसि ।11) अ॒स्यु॒ग्र उ॒ग्रो᳚ ऽस्यस्यु॒ग्रः ।12) उ॒ग्रो॑ ऽह म॒ह मु॒ग्र उ॒ग्रो॑ ऽहम् ।13) अ॒हग्ं स॑जा॒तेषु॑ सजा॒ते ष्व॒ह म॒हग्ं स॑जा॒तेषु॑ ।14) स॒जा॒तेषु॑ भूयास-म्भूयासग्ं सजा॒तेषु॑ सजा॒तेषु॑ भूयासम् ।14) स॒जा॒तेष्विति॑ स - जा॒तेषु॑ ।15) भू॒या॒स॒ मु॒ग्र उ॒ग्रो भू॑यास-म्भूयास मु॒ग्रः ।16) उ॒ग्र श्चेत्ता॒ चेत्तो॒ग्र उ॒ग्र श्चेत्ता᳚ ।17) चेत्ता॑ वसु॒वि-द्व॑सु॒विच् चेत्ता॒ चेत्ता॑ वसु॒वित् ।18) व॒सु॒वि द॑भि॒भू र॑भि॒भू-र्व॑सु॒वि-द्व॑सु॒वि द॑भि॒भूः ।18) व॒सु॒विदिति॑ वसु - वित् ।19) अ॒भि॒भू र॑स्य स्यभि॒भू र॑भि॒भूर॑सि ।19) अ॒भि॒भूरित्य॑भि - भूः ।20) अ॒स्य॒भि॒भू र॑भि॒भू र॑स्य स्यभि॒भूः ।21) अ॒भि॒भू र॒ह म॒ह म॑भि॒भू र॑भि॒भूर॒हम् ।21) अ॒भि॒भूरित्य॑भि - भूः ।22) अ॒हग्ं स॑जा॒तेषु॑ सजा॒तेष्व॒ह म॒हग्ं स॑जा॒तेषु॑ ।23) स॒जा॒तेषु॑ भूयास-म्भूयासग्ं सजा॒तेषु॑ सजा॒तेषु॑ भूयासम् ।23) स॒जा॒तेष्विति॑ स - जा॒तेषु॑ ।24) भू॒या॒स॒ म॒भि॒भू र॑भि॒भू-र्भू॑यास-म्भूयास मभि॒भूः ।25) अ॒भि॒भू श्चेत्ता॒ चेत्ता॑ ऽभि॒भू र॑भि॒भू श्चेत्ता᳚ ।25) अ॒भि॒भूरित्य॑भि - भूः ।26) चेत्ता॑ वसु॒वि-द्व॑सु॒विच् चेत्ता॒ चेत्ता॑ वसु॒वित् ।27) व॒सु॒वि-द्यु॒नज्मि॑ यु॒नज्मि॑ वसु॒वि-द्व॑सु॒वि-द्यु॒नज्मि॑ ।27) व॒सु॒विदिति॑ वसु - वित् ।28) यु॒नज्मि॑ त्वा त्वा यु॒नज्मि॑ यु॒नज्मि॑ त्वा ।29) त्वा॒ ब्रह्म॑णा॒ ब्रह्म॑णा त्वा त्वा॒ ब्रह्म॑णा ।30) ब्रह्म॑णा॒ दैव्ये॑न॒ दैव्ये॑न॒ ब्रह्म॑णा॒ ब्रह्म॑णा॒ दैव्ये॑न ।31) दैव्ये॑न ह॒व्याय॑ ह॒व्याय॒ दैव्ये॑न॒ दैव्ये॑न ह॒व्याय॑ ।32) ह॒व्याया॒स्मा अ॒स्मै ह॒व्याय॑ ह॒व्याया॒स्मै ।33) अ॒स्मै वोढ॒वे वोढ॒वे᳚ ऽस्मा अ॒स्मै वोढ॒वे ।34) वोढ॒वे जा॑तवेदो जातवे॒दो वोढ॒वे वोढ॒वे जा॑तवेदः ।35) जा॒त॒वे॒द॒ इति॑ जात - वे॒दः॒ ।36) इन्धा॑ना स्त्वा॒ त्वेन्धा॑ना॒ इन्धा॑ना स्त्वा ।37) त्वा॒ सु॒प्र॒जसः॑ सुप्र॒जस॑ स्त्वा त्वा सुप्र॒जसः॑ ।38) सु॒प्र॒जसः॑ सु॒वीरा᳚-स्सु॒वीरा᳚-स्सुप्र॒जसः॑ सुप्र॒जसः॑ सु॒वीराः᳚ ।38) सु॒प्र॒जस॒ इति॑ सु - प्र॒जसः॑ ।39) सु॒वीरा॒ ज्योग् ज्यो-ख्सु॒वीरा᳚-स्सु॒वीरा॒ ज्योक् ।39) सु॒वीरा॒ इति॑ सु - वीराः᳚ ।40) ज्योग् जी॑वेम जीवेम॒ ज्योग् ज्योग् जी॑वेम ।41) जी॒वे॒म॒ ब॒लि॒हृतो॑ बलि॒हृतो॑ जीवेम जीवेम बलि॒हृतः॑ ।42) ब॒लि॒हृतो॑ व॒यं-वँ॒य-म्ब॑लि॒हृतो॑ बलि॒हृतो॑ व॒यम् ।42) ब॒लि॒हृत॒ इति॑ बलि - हृतः॑ ।43) व॒य-न्ते॑ ते व॒यं-वँ॒य-न्ते᳚ ।44) त॒ इति॑ ते ।45) य-न्मे॑ मे॒ य-द्य-न्मे᳚ ।46) मे॒ अ॒ग्ने॒ ऽग्ने॒ मे॒ मे॒ अ॒ग्ने॒ ।47) अ॒ग्ने॒ अ॒स्यास्याग्ने᳚ ऽग्ने अ॒स्य ।48) अ॒स्य य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञ स्या॒स्यास्य य॒ज्ञस्य॑ ।49) य॒ज्ञस्य॒ रिष्या॒-द्रिष्या᳚-द्य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ रिष्या᳚त् ।50) रिष्या॒-द्य-द्य-द्रिष्या॒-द्रिष्या॒-द्यत् ।॥ 4 ॥ (50/62)
1) dhru̠vō̎ 'syasi dhru̠vō dhru̠vō̍ 'si ।2) a̠si̠ dhru̠vō dhru̠vō̎ 'syasi dhru̠vaḥ ।3) dhru̠vō̍ 'ha ma̠ha-ndhru̠vō dhru̠vō̍ 'ham ।4) a̠hagṃ sa̍jā̠tēṣu̍ sajā̠tēṣva̠ha ma̠hagṃ sa̍jā̠tēṣu̍ ।5) sa̠jā̠tēṣu̍ bhūyāsa-mbhūyāsagṃ sajā̠tēṣu̍ sajā̠tēṣu̍ bhūyāsam ।5) sa̠jā̠tēṣviti̍ sa - jā̠tēṣu̍ ।6) bhū̠yā̠sa̠-ndhīrō̠ dhīrō̍ bhūyāsa-mbhūyāsa̠-ndhīra̍ḥ ।7) dhīra̠ śchēttā̠ chēttā̠ dhīrō̠ dhīra̠ śchēttā̎ ।8) chēttā̍ vasu̠vi-dva̍su̠vich chēttā̠ chēttā̍ vasu̠vit ।9) va̠su̠vidu̠gra u̠grō va̍su̠vi-dva̍su̠vidu̠graḥ ।9) va̠su̠viditi̍ vasu - vit ।10) u̠grō̎ 'syasyu̠gra u̠grō̍ 'si ।11) a̠syu̠gra u̠grō̎ 'syasyu̠graḥ ।12) u̠grō̍ 'ha ma̠ha mu̠gra u̠grō̍ 'ham ।13) a̠hagṃ sa̍jā̠tēṣu̍ sajā̠tē ṣva̠ha ma̠hagṃ sa̍jā̠tēṣu̍ ।14) sa̠jā̠tēṣu̍ bhūyāsa-mbhūyāsagṃ sajā̠tēṣu̍ sajā̠tēṣu̍ bhūyāsam ।14) sa̠jā̠tēṣviti̍ sa - jā̠tēṣu̍ ।15) bhū̠yā̠sa̠ mu̠gra u̠grō bhū̍yāsa-mbhūyāsa mu̠graḥ ।16) u̠gra śchēttā̠ chēttō̠gra u̠gra śchēttā̎ ।17) chēttā̍ vasu̠vi-dva̍su̠vich chēttā̠ chēttā̍ vasu̠vit ।18) va̠su̠vi da̍bhi̠bhū ra̍bhi̠bhū-rva̍su̠vi-dva̍su̠vi da̍bhi̠bhūḥ ।18) va̠su̠viditi̍ vasu - vit ।19) a̠bhi̠bhū ra̍sya syabhi̠bhū ra̍bhi̠bhūra̍si ।19) a̠bhi̠bhūritya̍bhi - bhūḥ ।20) a̠sya̠bhi̠bhū ra̍bhi̠bhū ra̍sya syabhi̠bhūḥ ।21) a̠bhi̠bhū ra̠ha ma̠ha ma̍bhi̠bhū ra̍bhi̠bhūra̠ham ।21) a̠bhi̠bhūritya̍bhi - bhūḥ ।22) a̠hagṃ sa̍jā̠tēṣu̍ sajā̠tēṣva̠ha ma̠hagṃ sa̍jā̠tēṣu̍ ।23) sa̠jā̠tēṣu̍ bhūyāsa-mbhūyāsagṃ sajā̠tēṣu̍ sajā̠tēṣu̍ bhūyāsam ।23) sa̠jā̠tēṣviti̍ sa - jā̠tēṣu̍ ।24) bhū̠yā̠sa̠ ma̠bhi̠bhū ra̍bhi̠bhū-rbhū̍yāsa-mbhūyāsa mabhi̠bhūḥ ।25) a̠bhi̠bhū śchēttā̠ chēttā̍ 'bhi̠bhū ra̍bhi̠bhū śchēttā̎ ।25) a̠bhi̠bhūritya̍bhi - bhūḥ ।26) chēttā̍ vasu̠vi-dva̍su̠vich chēttā̠ chēttā̍ vasu̠vit ।27) va̠su̠vi-dyu̠najmi̍ yu̠najmi̍ vasu̠vi-dva̍su̠vi-dyu̠najmi̍ ।27) va̠su̠viditi̍ vasu - vit ।28) yu̠najmi̍ tvā tvā yu̠najmi̍ yu̠najmi̍ tvā ।29) tvā̠ brahma̍ṇā̠ brahma̍ṇā tvā tvā̠ brahma̍ṇā ।30) brahma̍ṇā̠ daivyē̍na̠ daivyē̍na̠ brahma̍ṇā̠ brahma̍ṇā̠ daivyē̍na ।31) daivyē̍na ha̠vyāya̍ ha̠vyāya̠ daivyē̍na̠ daivyē̍na ha̠vyāya̍ ।32) ha̠vyāyā̠smā a̠smai ha̠vyāya̍ ha̠vyāyā̠smai ।33) a̠smai vōḍha̠vē vōḍha̠vē̎ 'smā a̠smai vōḍha̠vē ।34) vōḍha̠vē jā̍tavēdō jātavē̠dō vōḍha̠vē vōḍha̠vē jā̍tavēdaḥ ।35) jā̠ta̠vē̠da̠ iti̍ jāta - vē̠da̠ḥ ।36) indhā̍nā stvā̠ tvēndhā̍nā̠ indhā̍nā stvā ।37) tvā̠ su̠pra̠jasa̍-ssupra̠jasa̍ stvā tvā supra̠jasa̍ḥ ।38) su̠pra̠jasa̍-ssu̠vīrā̎-ssu̠vīrā̎-ssupra̠jasa̍-ssupra̠jasa̍-ssu̠vīrā̎ḥ ।38) su̠pra̠jasa̠ iti̍ su - pra̠jasa̍ḥ ।39) su̠vīrā̠ jyōg jyō-khsu̠vīrā̎-ssu̠vīrā̠ jyōk ।39) su̠vīrā̠ iti̍ su - vīrā̎ḥ ।40) jyōg jī̍vēma jīvēma̠ jyōg jyōg jī̍vēma ।41) jī̠vē̠ma̠ ba̠li̠hṛtō̍ bali̠hṛtō̍ jīvēma jīvēma bali̠hṛta̍ḥ ।42) ba̠li̠hṛtō̍ va̠yaṃ va̠ya-mba̍li̠hṛtō̍ bali̠hṛtō̍ va̠yam ।42) ba̠li̠hṛta̠ iti̍ bali - hṛta̍ḥ ।43) va̠ya-ntē̍ tē va̠yaṃ va̠ya-ntē̎ ।44) ta̠ iti̍ tē ।45) ya-nmē̍ mē̠ ya-dya-nmē̎ ।46) mē̠ a̠gnē̠ 'gnē̠ mē̠ mē̠ a̠gnē̠ ।47) a̠gnē̠ a̠syāsyāgnē̎ 'gnē a̠sya ।48) a̠sya ya̠jñasya̍ ya̠jña syā̠syāsya ya̠jñasya̍ ।49) ya̠jñasya̠ riṣyā̠-driṣyā̎-dya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ riṣyā̎t ।50) riṣyā̠-dya-dya-driṣyā̠-driṣyā̠-dyat ।॥ 4 ॥ (50/62)
meaning
I am firm among the born; I am steady, the wise, the perceiver, the treasure-knower, the overpowerer; may I become greater among the born, may I be wise, a perceiver, a treasure-knower, an overpowerer among the born; thus I yoke you by Brahman, by the divine, by the oblation to Jatavedas the carrier, the kindler—may we live mightily, sustained by oblation, we and our progeny and our heroes,...
verse 5
1) य-द्वा॑ वा॒ य-द्य-द्वा᳚ ।2) वा॒ स्कन्दा॒-थ्स्कन्दा᳚-द्वा वा॒ स्कन्दा᳚त् ।3) स्कन्दा॒ दाज्य॒ स्याज्य॑स्य॒ स्कन्दा॒-थ्स्कन्दा॒ दाज्य॑स्य ।4) आज्य॑ स्यो॒तो ताज्य॒ स्याज्य॑स्यो॒त ।5) उ॒त वि॑ष्णो विष्णो उ॒तोत वि॑ष्णो ।6) वि॒ष्णो॒ इति॑ विष्णो ।7) तेन॑ हन्मि हन्मि॒ तेन॒ तेन॑ हन्मि ।8) ह॒न्मि॒ स॒पत्न(ग्म्॑) स॒पत्न(ग्म्॑) हन्मि हन्मि स॒पत्न᳚म् ।9) स॒पत्न॑-न्दुर्मरा॒यु-न्दु॑र्मरा॒युग्ं स॒पत्न(ग्म्॑) स॒पत्न॑-न्दुर्मरा॒युम् ।10) दु॒र्म॒रा॒यु मा दु॑र्मरा॒यु-न्दु॑र्मरा॒यु मा ।10) दु॒र्म॒रा॒युमिति॑ दुः - म॒रा॒युम् ।11) ऐन॑ मेन॒ मैन᳚म् ।12) ए॒न॒-न्द॒धा॒मि॒ द॒धा॒म्ये॒न॒ मे॒न॒-न्द॒धा॒मि॒ ।13) द॒धा॒मि॒ निर्-ऋ॑त्या॒ निर्-ऋ॑त्या दधामि दधामि॒ निर्-ऋ॑त्याः ।14) निर्-ऋ॑त्या उ॒पस्थ॑ उ॒पस्थे॒ निर्-ऋ॑त्या॒ निर्-ऋ॑त्या उ॒पस्थे᳚ ।14) निर्-ऋ॑त्या॒ इति॒ निः - ऋ॒त्याः॒ ।15) उ॒पस्थ॒ इत्यु॒प - स्थे॒ ।16) भू-र्भुवो॒ भुवो॒ भू-र्भू-र्भुवः॑ ।17) भुव॒-स्सुव॒-स्सुव॒-र्भुवो॒ भुव॒-स्सुवः॑ ।18) सुव॒ रुच्छु॑ष्म॒ उच्छु॑ष्म॒-स्सुव॒-स्सुव॒ रुच्छु॑ष्मः ।19) उच्छु॑ष्मो अग्ने ऽग्न॒ उच्छु॑ष्म॒ उच्छु॑ष्मो अग्ने ।19) उच्छु॑ष्म॒ इत्युत् - शु॒ष्मः॒ ।20) अ॒ग्ने॒ यज॑मानाय॒ यज॑मानायाग्ने ऽग्ने॒ यज॑मानाय ।21) यज॑माना यैध्येधि॒ यज॑मानाय॒ यज॑माना यैधि ।22) ए॒धि॒ निशु॑ष्मो॒ निशु॑ष्म एध्येधि॒ निशु॑ष्मः ।23) निशु॑ष्मो अभि॒दास॑ते ऽभि॒दास॑ते॒ निशु॑ष्मो॒ निशु॑ष्मो अभि॒दास॑ते ।23) निशु॑ष्म॒ इति॒ नि - शु॒ष्मः॒ ।24) अ॒भि॒दास॑त॒ इत्य॑भि - दास॑ते ।25) अग्ने॒ देवे᳚द्ध॒ देवे॒द्धाग्ने ऽग्ने॒ देवे᳚द्ध ।26) देवे᳚द्ध॒ मन्वि॑द्ध॒ मन्वि॑द्ध॒ देवे᳚द्ध॒ देवे᳚द्ध॒ मन्वि॑द्ध ।26) देवे॒द्धेति॒ देव॑ - इ॒द्ध॒ ।27) मन्वि॑द्ध॒ मन्द्र॑जिह्व॒ मन्द्र॑जिह्व॒ मन्वि॑द्ध॒ मन्वि॑द्ध॒ मन्द्र॑जिह्व ।27) मन्वि॒द्धेति॒ मनु॑ - इ॒द्ध॒ ।28) मन्द्र॑जि॒ह्वा म॑र्त्य॒स्याम॑र्त्यस्य॒ मन्द्र॑जिह्व॒ मन्द्र॑जि॒ह्वा म॑र्त्यस्य ।28) मन्द्र॑जि॒ह्वेति॒ मन्द्र॑ - जि॒ह्व॒ ।29) अम॑र्त्यस्य ते॒ ते ऽम॑र्त्य॒स्या म॑र्त्यस्य ते ।30) ते॒ हो॒त॒र्॒ हो॒त॒स्ते॒ ते॒ हो॒तः॒ ।31) हो॒त॒-र्मू॒र्ध-न्मू॒र्धन्. हो॑तर्-होत-र्मू॒र्धन्न् ।32) मू॒र्ध-न्ना मू॒र्ध-न्मू॒र्ध-न्ना ।33) आ जि॑घर्मि जिघ॒र्म्या जि॑घर्मि ।34) जि॒घ॒र्मि॒ रा॒यो रा॒यो जि॑घर्मि जिघर्मि रा॒यः ।35) रा॒य स्पोषा॑य॒ पोषा॑य रा॒यो रा॒य स्पोषा॑य ।36) पोषा॑य सुप्रजा॒स्त्वाय॑ सुप्रजा॒स्त्वाय॒ पोषा॑य॒ पोषा॑य सुप्रजा॒स्त्वाय॑ ।37) सु॒प्र॒जा॒स्त्वाय॑ सु॒वीर्या॑य सु॒वीर्या॑य सुप्रजा॒स्त्वाय॑ सुप्रजा॒स्त्वाय॑ सु॒वीर्या॑य ।37) सु॒प्र॒जा॒स्त्वायेति॑ सुप्रजाः - त्वाय॑ ।38) सु॒वीर्या॑य॒ मनो॒ मनः॑ सु॒वीर्या॑य सु॒वीर्या॑य॒ मनः॑ ।38) सु॒वीर्या॒येति॑ सु - वीर्या॑य ।39) मनो᳚ ऽस्यसि॒ मनो॒ मनो॑ ऽसि ।40) अ॒सि॒ प्रा॒जा॒प॒त्य-म्प्रा॑जाप॒त्य म॑स्यसि प्राजाप॒त्यम् ।41) प्रा॒जा॒प॒त्य-म्मन॑सा॒ मन॑सा प्राजाप॒त्य-म्प्रा॑जाप॒त्य-म्मन॑सा ।41) प्रा॒जा॒प॒त्यमिति॑ प्राजा - प॒त्यम् ।42) मन॑सा मा मा॒ मन॑सा॒ मन॑सा मा ।43) मा॒ भू॒तेन॑ भू॒तेन॑ मा मा भू॒तेन॑ ।44) भू॒तेना भू॒तेन॑ भू॒तेना ।45) आ वि॑श वि॒शा वि॑श ।46) वि॒श॒ वाग् वाग् वि॑श विश॒ वाक् ।47) वाग॑स्यसि॒ वाग् वाग॑सि ।48) अ॒स्यै॒न्द्र्यै᳚(1॒)न्द्र्य॑स्य स्यै॒न्द्री ।49) ऐ॒न्द्री स॑पत्न॒क्षय॑णी सपत्न॒क्षय॑ण्यै॒न्द्र्यै᳚न्द्री स॑पत्न॒क्षय॑णी ।50) स॒प॒त्न॒क्षय॑णी वा॒चा वा॒चा स॑पत्न॒क्षय॑णी सपत्न॒क्षय॑णी वा॒चा ।50) स॒प॒त्न॒क्षय॒णीति॑ सपत्न - क्षय॑णी ।॥ 5 ॥ (50/61)
1) ya-dvā̍ vā̠ ya-dya-dvā̎ ।2) vā̠ skandā̠-thskandā̎-dvā vā̠ skandā̎t ।3) skandā̠ dājya̠ syājya̍sya̠ skandā̠-thskandā̠ dājya̍sya ।4) ājya̍ syō̠tō tājya̠ syājya̍syō̠ta ।5) u̠ta vi̍ṣṇō viṣṇō u̠tōta vi̍ṣṇō ।6) vi̠ṣṇō̠ iti̍ viṣṇō ।7) tēna̍ hanmi hanmi̠ tēna̠ tēna̍ hanmi ।8) ha̠nmi̠ sa̠patna(gm̍) sa̠patna(gm̍) hanmi hanmi sa̠patna̎m ।9) sa̠patna̍-ndurmarā̠yu-ndu̍rmarā̠yugṃ sa̠patna(gm̍) sa̠patna̍-ndurmarā̠yum ।10) du̠rma̠rā̠yu mā du̍rmarā̠yu-ndu̍rmarā̠yu mā ।10) du̠rma̠rā̠yumiti̍ duḥ - ma̠rā̠yum ।11) aina̍ mēna̠ maina̎m ।12) ē̠na̠-nda̠dhā̠mi̠ da̠dhā̠myē̠na̠ mē̠na̠-nda̠dhā̠mi̠ ।13) da̠dhā̠mi̠ nir-ṛ̍tyā̠ nir-ṛ̍tyā dadhāmi dadhāmi̠ nir-ṛ̍tyāḥ ।14) nir-ṛ̍tyā u̠pastha̍ u̠pasthē̠ nir-ṛ̍tyā̠ nir-ṛ̍tyā u̠pasthē̎ ।14) nir-ṛ̍tyā̠ iti̠ niḥ - ṛ̠tyā̠ḥ ।15) u̠pastha̠ ityu̠pa - sthē̠ ।16) bhū-rbhuvō̠ bhuvō̠ bhū-rbhū-rbhuva̍ḥ ।17) bhuva̠-ssuva̠-ssuva̠-rbhuvō̠ bhuva̠-ssuva̍ḥ ।18) suva̠ ruchChu̍ṣma̠ uchChu̍ṣma̠-ssuva̠-ssuva̠ ruchChu̍ṣmaḥ ।19) uchChu̍ṣmō agnē 'gna̠ uchChu̍ṣma̠ uchChu̍ṣmō agnē ।19) uchChu̍ṣma̠ ityut - śu̠ṣma̠ḥ ।20) a̠gnē̠ yaja̍mānāya̠ yaja̍mānāyāgnē 'gnē̠ yaja̍mānāya ।21) yaja̍mānā yaidhyēdhi̠ yaja̍mānāya̠ yaja̍mānā yaidhi ।22) ē̠dhi̠ niśu̍ṣmō̠ niśu̍ṣma ēdhyēdhi̠ niśu̍ṣmaḥ ।23) niśu̍ṣmō abhi̠dāsa̍tē 'bhi̠dāsa̍tē̠ niśu̍ṣmō̠ niśu̍ṣmō abhi̠dāsa̍tē ।23) niśu̍ṣma̠ iti̠ ni - śu̠ṣma̠ḥ ।24) a̠bhi̠dāsa̍ta̠ itya̍bhi - dāsa̍tē ।25) agnē̠ dēvē̎ddha̠ dēvē̠ddhāgnē 'gnē̠ dēvē̎ddha ।26) dēvē̎ddha̠ manvi̍ddha̠ manvi̍ddha̠ dēvē̎ddha̠ dēvē̎ddha̠ manvi̍ddha ।26) dēvē̠ddhēti̠ dēva̍ - i̠ddha̠ ।27) manvi̍ddha̠ mandra̍jihva̠ mandra̍jihva̠ manvi̍ddha̠ manvi̍ddha̠ mandra̍jihva ।27) manvi̠ddhēti̠ manu̍ - i̠ddha̠ ।28) mandra̍ji̠hvā ma̍rtya̠syāma̍rtyasya̠ mandra̍jihva̠ mandra̍ji̠hvā ma̍rtyasya ।28) mandra̍ji̠hvēti̠ mandra̍ - ji̠hva̠ ।29) ama̍rtyasya tē̠ tē 'ma̍rtya̠syā ma̍rtyasya tē ।30) tē̠ hō̠ta̠r̠ hō̠ta̠stē̠ tē̠ hō̠ta̠ḥ ।31) hō̠ta̠-rmū̠rdha-nmū̠rdhan. hō̍tar-hōta-rmū̠rdhann ।32) mū̠rdha-nnā mū̠rdha-nmū̠rdha-nnā ।33) ā ji̍gharmi jigha̠rmyā ji̍gharmi ।34) ji̠gha̠rmi̠ rā̠yō rā̠yō ji̍gharmi jigharmi rā̠yaḥ ।35) rā̠ya spōṣā̍ya̠ pōṣā̍ya rā̠yō rā̠ya spōṣā̍ya ।36) pōṣā̍ya suprajā̠stvāya̍ suprajā̠stvāya̠ pōṣā̍ya̠ pōṣā̍ya suprajā̠stvāya̍ ।37) su̠pra̠jā̠stvāya̍ su̠vīryā̍ya su̠vīryā̍ya suprajā̠stvāya̍ suprajā̠stvāya̍ su̠vīryā̍ya ।37) su̠pra̠jā̠stvāyēti̍ suprajāḥ - tvāya̍ ।38) su̠vīryā̍ya̠ manō̠ mana̍-ssu̠vīryā̍ya su̠vīryā̍ya̠ mana̍ḥ ।38) su̠vīryā̠yēti̍ su - vīryā̍ya ।39) manō̎ 'syasi̠ manō̠ manō̍ 'si ।40) a̠si̠ prā̠jā̠pa̠tya-mprā̍jāpa̠tya ma̍syasi prājāpa̠tyam ।41) prā̠jā̠pa̠tya-mmana̍sā̠ mana̍sā prājāpa̠tya-mprā̍jāpa̠tya-mmana̍sā ।41) prā̠jā̠pa̠tyamiti̍ prājā - pa̠tyam ।42) mana̍sā mā mā̠ mana̍sā̠ mana̍sā mā ।43) mā̠ bhū̠tēna̍ bhū̠tēna̍ mā mā bhū̠tēna̍ ।44) bhū̠tēnā bhū̠tēna̍ bhū̠tēnā ।45) ā vi̍śa vi̠śā vi̍śa ।46) vi̠śa̠ vāg vāg vi̍śa viśa̠ vāk ।47) vāga̍syasi̠ vāg vāga̍si ।48) a̠syai̠ndryai̎(1̠)ndrya̍sya syai̠ndrī ।49) ai̠ndrī sa̍patna̠kṣaya̍ṇī sapatna̠kṣaya̍ṇyai̠ndryai̎mdrī sa̍patna̠kṣaya̍ṇī ।50) sa̠pa̠tna̠kṣaya̍ṇī vā̠chā vā̠chā sa̍patna̠kṣaya̍ṇī sapatna̠kṣaya̍ṇī vā̠chā ।50) sa̠pa̠tna̠kṣaya̠ṇīti̍ sapatna - kṣaya̍ṇī ।॥ 5 ॥ (50/61)
meaning
Through Vishnu I strike down the rival; I place [offerings] free from disorder; may the sacrificer grow in progeny, heroic vigor, and mind by the Lord of Creatures' power, speaking this into the rival-destroyer's dominion.
verse 6
1) वा॒चा मा॑ मा वा॒चा वा॒चा मा᳚ ।2) मे॒न्द्रि॒येणे᳚ न्द्रि॒येण॑ मा मेन्द्रि॒येण॑ ।3) इ॒न्द्रि॒येणेन्द्रि॒येणे᳚ न्द्रि॒येणा ।4) आ वि॑श वि॒शा वि॑श ।5) वि॒श॒ व॒स॒न्तं-वँ॑स॒न्तं-विँ॑श विश वस॒न्तम् ।6) व॒स॒न्त मृ॑तू॒ना मृ॑तू॒नां-वँ॑स॒न्तं-वँ॑स॒न्त मृ॑तू॒नाम् ।7) ऋ॒तू॒ना-म्प्री॑णामि प्रीणाम्यृतू॒ना मृ॑तू॒ना-म्प्री॑णामि ।8) प्री॒णा॒मि॒ स स प्री॑णामि प्रीणामि॒ सः ।9) स मा॑ मा॒ स स मा᳚ ।10) मा॒ प्री॒तः प्री॒तो मा॑ मा प्री॒तः ।11) प्री॒तः प्री॑णातु प्रीणातु प्री॒तः प्री॒तः प्री॑णातु ।12) प्री॒णा॒तु॒ ग्री॒ष्म-ङ्ग्री॒ष्म-म्प्री॑णातु प्रीणातु ग्री॒ष्मम् ।13) ग्री॒ष्म मृ॑तू॒ना मृ॑तू॒ना-ङ्ग्री॒ष्म-ङ्ग्री॒ष्म मृ॑तू॒नाम् ।14) ऋ॒तू॒ना-म्प्री॑णामि प्रीणा म्यृतू॒ना मृ॑तू॒ना-म्प्री॑णामि ।15) प्री॒णा॒मि॒ स स प्री॑णामि प्रीणामि॒ सः ।16) स मा॑ मा॒ स स मा᳚ ।17) मा॒ प्री॒तः प्री॒तो मा॑ मा प्री॒तः ।18) प्री॒तः प्री॑णातु प्रीणातु प्री॒तः प्री॒तः प्री॑णातु ।19) प्री॒णा॒तु॒ व॒र्॒षा व॒र्॒षाः प्री॑णातु प्रीणातु व॒र्॒षाः ।20) व॒र्॒षा ऋ॑तू॒ना मृ॑तू॒नां-वँ॒र्॒षा व॒र्॒षा ऋ॑तू॒नाम् ।21) ऋ॒तू॒ना-म्प्री॑णामि प्रीणा म्यृतू॒ना मृ॑तू॒ना-म्प्री॑णामि ।22) प्री॒णा॒मि॒ तास्ताः प्री॑णामि प्रीणामि॒ ताः ।23) ता मा॑ मा॒ तास्ता मा᳚ ।24) मा॒ प्री॒ताः प्री॒ता मा॑ मा प्री॒ताः ।25) प्री॒ताः प्री॑णन्तु प्रीणन्तु प्री॒ताः प्री॒ताः प्री॑णन्तु ।26) प्री॒ण॒न्तु॒ श॒रद(ग्म्॑) श॒रद॑-म्प्रीणन्तु प्रीणन्तु श॒रद᳚म् ।27) श॒रद॑ मृतू॒ना मृ॑तू॒नाग्ं श॒रद(ग्म्॑) श॒रद॑ मृतू॒नाम् ।28) ऋ॒तू॒ना-म्प्री॑णामि प्रीणा म्यृतू॒ना मृ॑तू॒ना-म्प्री॑णामि ।29) प्री॒णा॒मि॒ सा सा प्री॑णामि प्रीणामि॒ सा ।30) सा मा॑ मा॒ सा सा मा᳚ ।31) मा॒ प्री॒ता प्री॒ता मा॑ मा प्री॒ता ।32) प्री॒ता प्री॑णातु प्रीणातु प्री॒ता प्री॒ता प्री॑णातु ।33) प्री॒णा॒तु॒ हे॒म॒न्त॒शि॒शि॒रौ हे॑मन्तशिशि॒रौ प्री॑णातु प्रीणातु हेमन्तशिशि॒रौ ।34) हे॒म॒न्त॒शि॒शि॒रा वृ॑तू॒ना मृ॑तू॒नाग्ं हे॑मन्तशिशि॒रौ हे॑मन्तशिशि॒रा वृ॑तू॒नाम् ।34) हे॒म॒न्त॒शि॒शि॒राविति॑ हेमन्त - शि॒शि॒रौ ।35) ऋ॒तू॒ना-म्प्री॑णामि प्रीणा म्यृतू॒ना मृ॑तू॒ना-म्प्री॑णामि ।36) प्री॒णा॒मि॒ तौ तौ प्री॑णामि प्रीणामि॒ तौ ।37) तौ मा॑ मा॒ तौ तौ मा᳚ ।38) मा॒ प्री॒तौ प्री॒तौ मा॑ मा प्री॒तौ ।39) प्री॒तौ प्री॑णीता-म्प्रीणीता-म्प्री॒तौ प्री॒तौ प्री॑णीताम् ।40) प्री॒णी॒ता॒ म॒ग्नीषोम॑यो र॒ग्नीषोम॑योः प्रीणीता-म्प्रीणीता म॒ग्नीषोम॑योः ।41) अ॒ग्नीषोम॑यो र॒ह म॒ह म॒ग्नीषोम॑यो र॒ग्नीषोम॑यो र॒हम् ।41) अ॒ग्नीषोम॑यो॒रित्य॒ग्नी - सोम॑योः ।42) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।43) दे॒व॒य॒ज्यया॒ चक्षु॑ष्मा॒(ग्ग्॒) श्चक्षु॑ष्मा-न्देवय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ चक्षु॑ष्मान् ।43) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।44) चक्षु॑ष्मा-न्भूयास-म्भूयास॒-ञ्चक्षु॑ष्मा॒(ग्ग्॒) श्चक्षु॑ष्मा-न्भूयासम् ।45) भू॒या॒स॒ म॒ग्ने र॒ग्ने-र्भू॑यास-म्भूयास म॒ग्नेः ।46) अ॒ग्ने र॒ह म॒ह म॒ग्ने र॒ग्ने र॒हम् ।47) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।48) दे॒व॒य॒ज्यया᳚ ऽन्ना॒दो᳚ ऽन्ना॒दो दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया᳚ ऽन्ना॒दः ।48) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।49) अ॒न्ना॒दो भू॑यास-म्भूयास मन्ना॒दो᳚ ऽन्ना॒दो भू॑यासम् ।49) अ॒न्ना॒द इत्य॑न्न - अ॒दः ।50) भू॒या॒स॒-न्दब्धि॒-र्दब्धि॑-र्भूयास-म्भूयास॒-न्दब्धिः॑ ।॥ 6 ॥ (50/55)
1) vā̠chā mā̍ mā vā̠chā vā̠chā mā̎ ।2) mē̠ndri̠yēṇē̎ ndri̠yēṇa̍ mā mēndri̠yēṇa̍ ।3) i̠ndri̠yēṇēndri̠yēṇē̎ ndri̠yēṇā ।4) ā vi̍śa vi̠śā vi̍śa ।5) vi̠śa̠ va̠sa̠ntaṃ va̍sa̠ntaṃ vi̍śa viśa vasa̠ntam ।6) va̠sa̠nta mṛ̍tū̠nā mṛ̍tū̠nāṃ va̍sa̠ntaṃ va̍sa̠nta mṛ̍tū̠nām ।7) ṛ̠tū̠nā-mprī̍ṇāmi prīṇāmyṛtū̠nā mṛ̍tū̠nā-mprī̍ṇāmi ।8) prī̠ṇā̠mi̠ sa sa prī̍ṇāmi prīṇāmi̠ saḥ ।9) sa mā̍ mā̠ sa sa mā̎ ।10) mā̠ prī̠taḥ prī̠tō mā̍ mā prī̠taḥ ।11) prī̠taḥ prī̍ṇātu prīṇātu prī̠taḥ prī̠taḥ prī̍ṇātu ।12) prī̠ṇā̠tu̠ grī̠ṣma-ṅgrī̠ṣma-mprī̍ṇātu prīṇātu grī̠ṣmam ।13) grī̠ṣma mṛ̍tū̠nā mṛ̍tū̠nā-ṅgrī̠ṣma-ṅgrī̠ṣma mṛ̍tū̠nām ।14) ṛ̠tū̠nā-mprī̍ṇāmi prīṇā myṛtū̠nā mṛ̍tū̠nā-mprī̍ṇāmi ।15) prī̠ṇā̠mi̠ sa sa prī̍ṇāmi prīṇāmi̠ saḥ ।16) sa mā̍ mā̠ sa sa mā̎ ।17) mā̠ prī̠taḥ prī̠tō mā̍ mā prī̠taḥ ।18) prī̠taḥ prī̍ṇātu prīṇātu prī̠taḥ prī̠taḥ prī̍ṇātu ।19) prī̠ṇā̠tu̠ va̠r̠ṣā va̠r̠ṣāḥ prī̍ṇātu prīṇātu va̠r̠ṣāḥ ।20) va̠r̠ṣā ṛ̍tū̠nā mṛ̍tū̠nāṃ va̠r̠ṣā va̠r̠ṣā ṛ̍tū̠nām ।21) ṛ̠tū̠nā-mprī̍ṇāmi prīṇā myṛtū̠nā mṛ̍tū̠nā-mprī̍ṇāmi ।22) prī̠ṇā̠mi̠ tāstāḥ prī̍ṇāmi prīṇāmi̠ tāḥ ।23) tā mā̍ mā̠ tāstā mā̎ ।24) mā̠ prī̠tāḥ prī̠tā mā̍ mā prī̠tāḥ ।25) prī̠tāḥ prī̍ṇantu prīṇantu prī̠tāḥ prī̠tāḥ prī̍ṇantu ।26) prī̠ṇa̠ntu̠ śa̠rada(gm̍) śa̠rada̍-mprīṇantu prīṇantu śa̠rada̎m ।27) śa̠rada̍ mṛtū̠nā mṛ̍tū̠nāgṃ śa̠rada(gm̍) śa̠rada̍ mṛtū̠nām ।28) ṛ̠tū̠nā-mprī̍ṇāmi prīṇā myṛtū̠nā mṛ̍tū̠nā-mprī̍ṇāmi ।29) prī̠ṇā̠mi̠ sā sā prī̍ṇāmi prīṇāmi̠ sā ।30) sā mā̍ mā̠ sā sā mā̎ ।31) mā̠ prī̠tā prī̠tā mā̍ mā prī̠tā ।32) prī̠tā prī̍ṇātu prīṇātu prī̠tā prī̠tā prī̍ṇātu ।33) prī̠ṇā̠tu̠ hē̠ma̠nta̠śi̠śi̠rau hē̍mantaśiśi̠rau prī̍ṇātu prīṇātu hēmantaśiśi̠rau ।34) hē̠ma̠nta̠śi̠śi̠rā vṛ̍tū̠nā mṛ̍tū̠nāgṃ hē̍mantaśiśi̠rau hē̍mantaśiśi̠rā vṛ̍tū̠nām ।34) hē̠ma̠nta̠śi̠śi̠rāviti̍ hēmanta - śi̠śi̠rau ।35) ṛ̠tū̠nā-mprī̍ṇāmi prīṇā myṛtū̠nā mṛ̍tū̠nā-mprī̍ṇāmi ।36) prī̠ṇā̠mi̠ tau tau prī̍ṇāmi prīṇāmi̠ tau ।37) tau mā̍ mā̠ tau tau mā̎ ।38) mā̠ prī̠tau prī̠tau mā̍ mā prī̠tau ।39) prī̠tau prī̍ṇītā-mprīṇītā-mprī̠tau prī̠tau prī̍ṇītām ।40) prī̠ṇī̠tā̠ ma̠gnīṣōma̍yō ra̠gnīṣōma̍yōḥ prīṇītā-mprīṇītā ma̠gnīṣōma̍yōḥ ।41) a̠gnīṣōma̍yō ra̠ha ma̠ha ma̠gnīṣōma̍yō ra̠gnīṣōma̍yō ra̠ham ।41) a̠gnīṣōma̍yō̠ritya̠gnī - sōma̍yōḥ ।42) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।43) dē̠va̠ya̠jyayā̠ chakṣu̍ṣmā̠(gg̠) śchakṣu̍ṣmā-ndēvaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ chakṣu̍ṣmān ।43) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।44) chakṣu̍ṣmā-nbhūyāsa-mbhūyāsa̠-ñchakṣu̍ṣmā̠(gg̠) śchakṣu̍ṣmā-nbhūyāsam ।45) bhū̠yā̠sa̠ ma̠gnē ra̠gnē-rbhū̍yāsa-mbhūyāsa ma̠gnēḥ ।46) a̠gnē ra̠ha ma̠ha ma̠gnē ra̠gnē ra̠ham ।47) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।48) dē̠va̠ya̠jyayā̎ 'nnā̠dō̎ 'nnā̠dō dē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̎ 'nnā̠daḥ ।48) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।49) a̠nnā̠dō bhū̍yāsa-mbhūyāsa mannā̠dō̎ 'nnā̠dō bhū̍yāsam ।49) a̠nnā̠da itya̍nna - a̠daḥ ।50) bhū̠yā̠sa̠-ndabdhi̠-rdabdhi̍-rbhūyāsa-mbhūyāsa̠-ndabdhi̍ḥ ।॥ 6 ॥ (50/55)
meaning
This is a ritualistic Vedic incantation from the Taittiriya Samhita structured as a series of pleasing/propitiation formulas addressed to the seasons (vasanta/spring, grishma/summer, varsha/monsoon, sharad/autumn, hemanta-shishira/winter) and celestial powers (Agni-Soma, devayajya, eye-sight, food), repeating the pattern of satisfying the seasons and their presiding deities so that they may grant...
verse 7
1) दब्धि॑ रस्यसि॒ दब्धि॒-र्दब्धि॑रसि ।2) अ॒स्यद॒ब्धो ऽद॑ब्धो ऽस्य॒स्यद॑ब्धः ।3) अद॑ब्धो भूयास-म्भूयास॒ मद॒ब्धो ऽद॑ब्धो भूयासम् ।4) भू॒या॒स॒ म॒मु म॒मु-म्भू॑यास-म्भूयास म॒मुम् ।5) अ॒मु-न्द॑भेय-न्दभेय म॒मु म॒मु-न्द॑भेयम् ।6) द॒भे॒य॒ म॒ग्नीषोम॑यो र॒ग्नीषोम॑यो-र्दभेय-न्दभेय म॒ग्नीषोम॑योः ।7) अ॒ग्नीषोम॑योर॒ह म॒ह म॒ग्नीषोम॑यो र॒ग्नीषोम॑योर॒हम् ।7) अ॒ग्नीषोम॑यो॒रित्य॒ग्नी - सोम॑योः ।8) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।9) दे॒व॒य॒ज्यया॑ वृत्र॒हा वृ॑त्र॒हा दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॑ वृत्र॒हा ।9) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।10) वृ॒त्र॒हा भू॑यास-म्भूयासं-वृँत्र॒हा वृ॑त्र॒हा भू॑यासम् ।10) वृ॒त्र॒हेति॑ वृत्र - हा ।11) भू॒या॒स॒ मि॒न्द्रा॒ग्नि॒यो रि॑न्द्राग्नि॒यो-र्भू॑यास-म्भूयास मिन्द्राग्नि॒योः ।12) इ॒न्द्रा॒ग्नि॒योर॒ह म॒ह मि॑न्द्राग्नि॒यो रि॑न्द्राग्नि॒योर॒हम् ।12) इ॒न्द्रा॒ग्नि॒योरिती᳚न्द्र - अ॒ग्नि॒योः ।13) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।14) दे॒व॒य॒ज्य ये᳚न्द्रिया॒वीन्द्रि॑या॒वी दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्य ये᳚न्द्रिया॒वी ।14) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।15) इ॒न्द्रि॒या॒ व्य॑न्ना॒दो᳚ ऽन्ना॒द इ॑न्द्रिया॒ वीन्द्रि॑या॒ व्य॑न्ना॒दः ।16) अ॒न्ना॒दो भू॑यास-म्भूयास मन्ना॒दो᳚ ऽन्ना॒दो भू॑यासम् ।16) अ॒न्ना॒द इत्य॑न्न - अ॒दः ।17) भू॒या॒स॒ मिन्द्र॒स्ये न्द्र॑स्य भूयास-म्भूयास॒ मिन्द्र॑स्य ।18) इन्द्र॑स्या॒ह म॒ह मिन्द्र॒स्ये न्द्र॑स्या॒हम् ।19) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।20) दे॒व॒य॒ज्य ये᳚न्द्रिया॒ वीन्द्रि॑या॒वी दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्य ये᳚न्द्रिया॒वी ।20) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।21) इ॒न्द्रि॒या॒वी भू॑यास-म्भूयास मिन्द्रिया॒ वीन्द्रि॑या॒वी भू॑यासम् ।22) भू॒या॒स॒-म्म॒हे॒न्द्रस्य॑ महे॒न्द्रस्य॑ भूयास-म्भूयास-म्महे॒न्द्रस्य॑ ।23) म॒हे॒न्द्रस्या॒ह म॒ह-म्म॑हे॒न्द्रस्य॑ महे॒न्द्रस्या॒हम् ।23) म॒हे॒न्द्रस्येति॑ महा - इ॒न्द्रस्य॑ ।24) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।25) दे॒व॒य॒ज्यया॑ जे॒मान॑-ञ्जे॒मान॑-न्देवय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॑ जे॒मान᳚म् ।25) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।26) जे॒मान॑-म्महि॒मान॑-म्महि॒मान॑-ञ्जे॒मान॑-ञ्जे॒मान॑-म्महि॒मान᳚म् ।27) म॒हि॒मान॑-ङ्गमेय-ङ्गमेय-म्महि॒मान॑-म्महि॒मान॑-ङ्गमेयम् ।28) ग॒मे॒य॒ म॒ग्ने र॒ग्ने-र्ग॑मेय-ङ्गमेय म॒ग्नेः ।29) अ॒ग्ने-स्स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ स्विष्ट॒कृतो॒ ऽग्नेर॒ग्ने-स्स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ ।30) स्वि॒ष्ट॒कृतो॒ ऽह म॒हग्ग् स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ स्विष्ट॒कृतो॒ ऽहम् ।30) स्वि॒ष्ट॒कृत॒ इति॑ स्विष्ट - कृतः॑ ।31) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।32) दे॒व॒य॒ज्यया ऽऽयु॑ष्मा॒ नायु॑ष्मा-न्देवय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया ऽऽयु॑ष्मान् ।32) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।33) आयु॑ष्मान्. य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेनायु॑ष्मा॒ नायु॑ष्मान्. य॒ज्ञेन॑ ।34) य॒ज्ञेन॑ प्रति॒ष्ठा-म्प्र॑ति॒ष्ठां-यँ॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ प्रति॒ष्ठाम् ।35) प्र॒ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मेय-ङ्गमेय-म्प्रति॒ष्ठा-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मेयम् ।35) प्र॒ति॒ष्ठामिति॑ प्रति - स्थाम् ।36) ग॒मे॒य॒मिति॑ गमेयम् ।॥ 7 ॥ (36/48)॥ अ. 2 ॥
1) dabdhi̍ rasyasi̠ dabdhi̠-rdabdhi̍rasi ।2) a̠syada̠bdhō 'da̍bdhō 'sya̠syada̍bdhaḥ ।3) ada̍bdhō bhūyāsa-mbhūyāsa̠ mada̠bdhō 'da̍bdhō bhūyāsam ।4) bhū̠yā̠sa̠ ma̠mu ma̠mu-mbhū̍yāsa-mbhūyāsa ma̠mum ।5) a̠mu-nda̍bhēya-ndabhēya ma̠mu ma̠mu-nda̍bhēyam ।6) da̠bhē̠ya̠ ma̠gnīṣōma̍yō ra̠gnīṣōma̍yō-rdabhēya-ndabhēya ma̠gnīṣōma̍yōḥ ।7) a̠gnīṣōma̍yōra̠ha ma̠ha ma̠gnīṣōma̍yō ra̠gnīṣōma̍yōra̠ham ।7) a̠gnīṣōma̍yō̠ritya̠gnī - sōma̍yōḥ ।8) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।9) dē̠va̠ya̠jyayā̍ vṛtra̠hā vṛ̍tra̠hā dē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̍ vṛtra̠hā ।9) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।10) vṛ̠tra̠hā bhū̍yāsa-mbhūyāsaṃ vṛtra̠hā vṛ̍tra̠hā bhū̍yāsam ।10) vṛ̠tra̠hēti̍ vṛtra - hā ।11) bhū̠yā̠sa̠ mi̠ndrā̠gni̠yō ri̍ndrāgni̠yō-rbhū̍yāsa-mbhūyāsa mindrāgni̠yōḥ ।12) i̠ndrā̠gni̠yōra̠ha ma̠ha mi̍ndrāgni̠yō ri̍ndrāgni̠yōra̠ham ।12) i̠ndrā̠gni̠yōritī̎mdra - a̠gni̠yōḥ ।13) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।14) dē̠va̠ya̠jya yē̎mdriyā̠vīndri̍yā̠vī dē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jya yē̎mdriyā̠vī ।14) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।15) i̠ndri̠yā̠ vya̍nnā̠dō̎ 'nnā̠da i̍ndriyā̠ vīndri̍yā̠ vya̍nnā̠daḥ ।16) a̠nnā̠dō bhū̍yāsa-mbhūyāsa mannā̠dō̎ 'nnā̠dō bhū̍yāsam ।16) a̠nnā̠da itya̍nna - a̠daḥ ।17) bhū̠yā̠sa̠ mindra̠syē ndra̍sya bhūyāsa-mbhūyāsa̠ mindra̍sya ।18) indra̍syā̠ha ma̠ha mindra̠syē ndra̍syā̠ham ।19) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।20) dē̠va̠ya̠jya yē̎mdriyā̠ vīndri̍yā̠vī dē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jya yē̎mdriyā̠vī ।20) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।21) i̠ndri̠yā̠vī bhū̍yāsa-mbhūyāsa mindriyā̠ vīndri̍yā̠vī bhū̍yāsam ।22) bhū̠yā̠sa̠-mma̠hē̠ndrasya̍ mahē̠ndrasya̍ bhūyāsa-mbhūyāsa-mmahē̠ndrasya̍ ।23) ma̠hē̠ndrasyā̠ha ma̠ha-mma̍hē̠ndrasya̍ mahē̠ndrasyā̠ham ।23) ma̠hē̠ndrasyēti̍ mahā - i̠ndrasya̍ ।24) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।25) dē̠va̠ya̠jyayā̍ jē̠māna̍-ñjē̠māna̍-ndēvaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̍ jē̠māna̎m ।25) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।26) jē̠māna̍-mmahi̠māna̍-mmahi̠māna̍-ñjē̠māna̍-ñjē̠māna̍-mmahi̠māna̎m ।27) ma̠hi̠māna̍-ṅgamēya-ṅgamēya-mmahi̠māna̍-mmahi̠māna̍-ṅgamēyam ।28) ga̠mē̠ya̠ ma̠gnē ra̠gnē-rga̍mēya-ṅgamēya ma̠gnēḥ ।29) a̠gnē-ssvi̍ṣṭa̠kṛta̍-ssviṣṭa̠kṛtō̠ 'gnēra̠gnē-ssvi̍ṣṭa̠kṛta̍ḥ ।30) svi̠ṣṭa̠kṛtō̠ 'ha ma̠hagg svi̍ṣṭa̠kṛta̍-ssviṣṭa̠kṛtō̠ 'ham ।30) svi̠ṣṭa̠kṛta̠ iti̍ sviṣṭa - kṛta̍ḥ ।31) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।32) dē̠va̠ya̠jyayā ''yu̍ṣmā̠ nāyu̍ṣmā-ndēvaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā ''yu̍ṣmān ।32) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।33) āyu̍ṣmān. ya̠jñēna̍ ya̠jñēnāyu̍ṣmā̠ nāyu̍ṣmān. ya̠jñēna̍ ।34) ya̠jñēna̍ prati̠ṣṭhā-mpra̍ti̠ṣṭhāṃ ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ prati̠ṣṭhām ।35) pra̠ti̠ṣṭhā-ṅga̍mēya-ṅgamēya-mprati̠ṣṭhā-mpra̍ti̠ṣṭhā-ṅga̍mēyam ।35) pra̠ti̠ṣṭhāmiti̍ prati - sthām ।36) ga̠mē̠ya̠miti̍ gamēyam ।॥ 7 ॥ (36/48)॥ a. 2 ॥
meaning
This verse is a ritualistic recitation from the Yajurveda's Taittiriya Samhita employing repetitive invocations and divine epithets (Agni-Soma, Indra-Agni, Indra, Mahendra, food/annada, sacrifice, prosperity, and the well-offered oblation) structured as a litany of ritual affirmations for enhancement and blessing.
verse 8
1) अ॒ग्नि-र्मा॑ मा॒ ऽग्नि र॒ग्नि-र्मा᳚ ।2) मा॒ दुरि॑ष्टा॒-द्दुरि॑ष्टा-न्मा मा॒ दुरि॑ष्टात् ।3) दुरि॑ष्टा-त्पातु पातु॒ दुरि॑ष्टा॒-द्दुरि॑ष्टा-त्पातु ।3) दुरि॑ष्टा॒दिति॒ दुः - इ॒ष्टा॒त् ।4) पा॒तु॒ स॒वि॒ता स॑वि॒ता पा॑तु पातु सवि॒ता ।5) स॒वि॒ता ऽघश(ग्म्॑)सा द॒घश(ग्म्॑)सा-थ्सवि॒ता स॑वि॒ता ऽघश(ग्म्॑)सात् ।6) अ॒घश(ग्म्॑)सा॒-द्यो यो॑ ऽघश(ग्म्॑)सा द॒घश(ग्म्॑)सा॒-द्यः ।6) अ॒घश(ग्म्॑)सा॒दित्य॒घ - श॒(ग्म्॒)सा॒त् ।7) यो मे॑ मे॒ यो यो मे᳚ ।8) मे ऽन्त्यन्ति॑ मे॒ मे ऽन्ति॑ ।9) अन्ति॑ दू॒रे दू॒रे ऽन्त्यन्ति॑ दू॒रे ।10) दू॒रे॑ ऽराती॒यत्य॑ राती॒यति॑ दू॒रे दू॒रे॑ ऽराती॒यति॑ ।11) अ॒रा॒ती॒यति॒ त-न्त म॑राती॒य त्य॑राती॒यति॒ तम् ।12) त मे॒ते नै॒तेन॒ त-न्त मे॒तेन॑ ।13) ए॒तेन॑ जेष-ञ्जेष मे॒ते नै॒तेन॑ जेषम् ।14) जे॒ष॒(ग्म्॒) सुरू॑पवर्षवर्णे॒ सुरू॑पवर्षवर्णे जेष-ञ्जेष॒(ग्म्॒) सुरू॑पवर्षवर्णे ।15) सुरू॑पवर्षवर्ण॒ आ सुरू॑पवर्षवर्णे॒ सुरू॑पवर्षवर्ण॒ आ ।15) सुरू॑पवर्षवर्ण॒ इति॒ सुरू॑प - व॒र्॒ष॒व॒र्णे॒ ।16) एही॒ह्येहि॑ ।17) इ॒ही॒मा नि॒मा नि॑हीही॒मान् ।18) इ॒मा-न्भ॒द्रा-न्भ॒द्रा नि॒मा नि॒मा-न्भ॒द्रान् ।19) भ॒द्रा-न्दुर्या॒-न्दुर्या᳚-न्भ॒द्रा-न्भ॒द्रा-न्दुर्यान्॑ ।20) दुर्या(ग्म्॑) अ॒भ्य॑भि दुर्या॒-न्दुर्या(ग्म्॑) अ॒भि ।21) अ॒भ्या ऽभ्य॑भ्या ।22) एही॒ह्येहि॑ ।23) इ॒हि॒ मा-म्मा मि॑हीहि॒ माम् ।24) मा मनु॑व्र॒ता ऽनु॑व्रता॒ मा-म्मा मनु॑व्रता ।25) अनु॑व्रता॒ नि न्यनु॑व्र॒ता ऽनु॑व्रता॒ नि ।25) अनु॑व्र॒तेत्यनु॑ - व्र॒ता॒ ।26) न्यु॑ वु॒ नि न्यु॑ ।27) उ॒ शी॒र्॒षाणि॑ शी॒र्॒षाण्यु॑ वु शी॒र्॒षाणि॑ ।28) शी॒र्॒षाणि॑ मृढ्व-म्मृढ्वग्ं शी॒र्॒षाणि॑ शी॒र्॒षाणि॑ मृढ्वम् ।29) मृ॒ढ्व॒ मिड॒ इडे॑ मृढ्व-म्मृढ्व॒ मिडे᳚ ।30) इड॒ एड॒ इड॒ आ ।31) एही॒ह्येहि॑ ।32) इ॒ह्यदि॒ते ऽदि॑त इही॒ह्यदि॑ते ।33) अदि॑त॒ आ ऽदि॒ते ऽदि॑त॒ आ ।34) एही॒ह्येहि॑ ।35) इ॒हि॒ सर॑स्वति॒ सर॑स्वतीहीहि॒ सर॑स्वति ।36) सर॑स्व॒त्या सर॑स्वति॒ सर॑स्व॒त्या ।37) एही॒ह्येहि॑ ।38) इ॒हि॒ रन्ती॒ रन्ति॑ रिहीहि॒ रन्तिः॑ ।39) रन्ति॑ रस्यसि॒ रन्ती॒ रन्ति॑रसि ।40) अ॒सि॒ रम॑ती॒ रम॑ति रस्यसि॒ रम॑तिः ।41) रम॑ति रस्यसि॒ रम॑ती॒ रम॑तिरसि ।42) अ॒सि॒ सू॒नरी॑ सू॒नर्य॑स्यसि सू॒नरी᳚ ।43) सू॒नर्य॑स्यसि सू॒नरी॑ सू॒नर्य॑सि ।44) अ॒सि॒ जुष्टे॒ जुष्टे᳚ ऽस्यसि॒ जुष्टे᳚ ।45) जुष्टे॒ जुष्टि॒-ञ्जुष्टि॒-ञ्जुष्टे॒ जुष्टे॒ जुष्टि᳚म् ।46) जुष्टि॑-न्ते ते॒ जुष्टि॒-ञ्जुष्टि॑-न्ते ।47) ते॒ ऽशी॒या॒शी॒य॒ ते॒ ते॒ ऽशी॒य॒ ।48) अ॒शी॒योप॑हूत॒ उप॑हूते ऽशीया शी॒योप॑हूते ।49) उप॑हूत उपह॒व मु॑पह॒व मुप॑हूत॒ उप॑हूत उपह॒वम् ।49) उप॑हूत॒ इत्युप॑ - हू॒ते॒ ।50) उ॒प॒ह॒व-न्ते॑ त उपह॒व मु॑पह॒व-न्ते᳚ ।50) उ॒प॒ह॒वमित्यु॑प - ह॒वम् ।॥ 8 ॥ (50/56)
1) a̠gni-rmā̍ mā̠ 'gni ra̠gni-rmā̎ ।2) mā̠ duri̍ṣṭā̠-dduri̍ṣṭā-nmā mā̠ duri̍ṣṭāt ।3) duri̍ṣṭā-tpātu pātu̠ duri̍ṣṭā̠-dduri̍ṣṭā-tpātu ।3) duri̍ṣṭā̠diti̠ duḥ - i̠ṣṭā̠t ।4) pā̠tu̠ sa̠vi̠tā sa̍vi̠tā pā̍tu pātu savi̠tā ।5) sa̠vi̠tā 'ghaśa(gm̍)sā da̠ghaśa(gm̍)sā-thsavi̠tā sa̍vi̠tā 'ghaśa(gm̍)sāt ।6) a̠ghaśa(gm̍)sā̠-dyō yō̍ 'ghaśa(gm̍)sā da̠ghaśa(gm̍)sā̠-dyaḥ ।6) a̠ghaśa(gm̍)sā̠ditya̠gha - śa̠(gm̠)sā̠t ।7) yō mē̍ mē̠ yō yō mē̎ ।8) mē 'ntyanti̍ mē̠ mē 'nti̍ ।9) anti̍ dū̠rē dū̠rē 'ntyanti̍ dū̠rē ।10) dū̠rē̍ 'rātī̠yatya̍ rātī̠yati̍ dū̠rē dū̠rē̍ 'rātī̠yati̍ ।11) a̠rā̠tī̠yati̠ ta-nta ma̍rātī̠ya tya̍rātī̠yati̠ tam ।12) ta mē̠tē nai̠tēna̠ ta-nta mē̠tēna̍ ।13) ē̠tēna̍ jēṣa-ñjēṣa mē̠tē nai̠tēna̍ jēṣam ।14) jē̠ṣa̠(gm̠) surū̍pavarṣavarṇē̠ surū̍pavarṣavarṇē jēṣa-ñjēṣa̠(gm̠) surū̍pavarṣavarṇē ।15) surū̍pavarṣavarṇa̠ ā surū̍pavarṣavarṇē̠ surū̍pavarṣavarṇa̠ ā ।15) surū̍pavarṣavarṇa̠ iti̠ surū̍pa - va̠r̠ṣa̠va̠rṇē̠ ।16) ēhī̠hyēhi̍ ।17) i̠hī̠mā ni̠mā ni̍hīhī̠mān ।18) i̠mā-nbha̠drā-nbha̠drā ni̠mā ni̠mā-nbha̠drān ।19) bha̠drā-nduryā̠-nduryā̎-nbha̠drā-nbha̠drā-nduryān̍ ।20) duryā(gm̍) a̠bhya̍bhi duryā̠-nduryā(gm̍) a̠bhi ।21) a̠bhyā 'bhya̍bhyā ।22) ēhī̠hyēhi̍ ।23) i̠hi̠ mā-mmā mi̍hīhi̠ mām ।24) mā manu̍vra̠tā 'nu̍vratā̠ mā-mmā manu̍vratā ।25) anu̍vratā̠ ni nyanu̍vra̠tā 'nu̍vratā̠ ni ।25) anu̍vra̠tētyanu̍ - vra̠tā̠ ।26) nyu̍ vu̠ ni nyu̍ ।27) u̠ śī̠r̠ṣāṇi̍ śī̠r̠ṣāṇyu̍ vu śī̠r̠ṣāṇi̍ ।28) śī̠r̠ṣāṇi̍ mṛḍhva-mmṛḍhvagṃ śī̠r̠ṣāṇi̍ śī̠r̠ṣāṇi̍ mṛḍhvam ।29) mṛ̠ḍhva̠ miḍa̠ iḍē̍ mṛḍhva-mmṛḍhva̠ miḍē̎ ।30) iḍa̠ ēḍa̠ iḍa̠ ā ।31) ēhī̠hyēhi̍ ।32) i̠hyadi̠tē 'di̍ta ihī̠hyadi̍tē ।33) adi̍ta̠ ā 'di̠tē 'di̍ta̠ ā ।34) ēhī̠hyēhi̍ ।35) i̠hi̠ sara̍svati̠ sara̍svatīhīhi̠ sara̍svati ।36) sara̍sva̠tyā sara̍svati̠ sara̍sva̠tyā ।37) ēhī̠hyēhi̍ ।38) i̠hi̠ rantī̠ ranti̍ rihīhi̠ ranti̍ḥ ।39) ranti̍ rasyasi̠ rantī̠ ranti̍rasi ।40) a̠si̠ rama̍tī̠ rama̍ti rasyasi̠ rama̍tiḥ ।41) rama̍ti rasyasi̠ rama̍tī̠ rama̍tirasi ।42) a̠si̠ sū̠narī̍ sū̠narya̍syasi sū̠narī̎ ।43) sū̠narya̍syasi sū̠narī̍ sū̠narya̍si ।44) a̠si̠ juṣṭē̠ juṣṭē̎ 'syasi̠ juṣṭē̎ ।45) juṣṭē̠ juṣṭi̠-ñjuṣṭi̠-ñjuṣṭē̠ juṣṭē̠ juṣṭi̎m ।46) juṣṭi̍-ntē tē̠ juṣṭi̠-ñjuṣṭi̍-ntē ।47) tē̠ 'śī̠yā̠śī̠ya̠ tē̠ tē̠ 'śī̠ya̠ ।48) a̠śī̠yōpa̍hūta̠ upa̍hūtē 'śīyā śī̠yōpa̍hūtē ।49) upa̍hūta upaha̠va mu̍paha̠va mupa̍hūta̠ upa̍hūta upaha̠vam ।49) upa̍hūta̠ ityupa̍ - hū̠tē̠ ।50) u̠pa̠ha̠va-ntē̍ ta upaha̠va mu̍paha̠va-ntē̎ ।50) u̠pa̠ha̠vamityu̍pa - ha̠vam ।॥ 8 ॥ (50/56)
meaning
This verse 8 from the Taittiriya Samhita invocation is a highly ritualized, iterative Vedic mantra of protective incantation with repeated formulas addressing Agni, Savitar, and various divine principles—summoning their protection from misfortune and evil, and invoking the presence of goddesses (Aditi, Saraswati, Rani) with appeals for auspiciousness and acceptance of the ritual oblation.
verse 9
1) ते॒ ऽशी॒या॒शी॒य॒ ते॒ ते॒ ऽशी॒य॒ ।2) अ॒शी॒य॒ सा सा ऽशी॑याशीय॒ सा ।3) सा मे॑ मे॒ सा सा मे᳚ ।4) मे॒ स॒त्या स॒त्या मे॑ मे स॒त्या ।5) स॒त्या ऽऽशीरा॒शी-स्स॒त्या स॒त्या ऽऽशीः ।6) आ॒शी र॒स्यास्या शीरा॒शी र॒स्य ।6) आ॒शीरित्या᳚ - शीः ।7) अ॒स्य य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञ स्या॒स्यास्य य॒ज्ञस्य॑ ।8) य॒ज्ञस्य॑ भूया-द्भूया-द्य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॑ भूयात् ।9) भू॒या॒द रे॑ड॒ता ऽरे॑डता भूया-द्भूया॒द रे॑डता ।10) अरे॑डता॒ मन॑सा॒ मन॒सा ऽरे॑ड॒ता ऽरे॑डता॒ मन॑सा ।11) मन॑सा॒ त-त्त-न्मन॑सा॒ मन॑सा॒ तत् ।12) तच्छ॑केयग्ं शकेय॒-न्त-त्तच्छ॑केयम् ।13) श॒के॒यं॒-यँ॒ज्ञो य॒ज्ञ-श्श॑केयग्ं शकेयं-यँ॒ज्ञः ।14) य॒ज्ञो दिव॒-न्दिवं॑-यँ॒ज्ञो य॒ज्ञो दिव᳚म् ।15) दिव(ग्म्॑) रोहतु रोहतु॒ दिव॒-न्दिव(ग्म्॑) रोहतु ।16) रो॒ह॒तु॒ य॒ज्ञो य॒ज्ञो रो॑हतु रोहतु य॒ज्ञः ।17) य॒ज्ञो दिव॒-न्दिवं॑-यँ॒ज्ञो य॒ज्ञो दिव᳚म् ।18) दिव॑-ङ्गच्छतु गच्छतु॒ दिव॒-न्दिव॑-ङ्गच्छतु ।19) ग॒च्छ॒तु॒ यो यो ग॑च्छतु गच्छतु॒ यः ।20) यो दे॑व॒यानो॑ देव॒यानो॒ यो यो दे॑व॒यानः॑ ।21) दे॒व॒यानः॒ पन्थाः॒ पन्था॑ देव॒यानो॑ देव॒यानः॒ पन्थाः᳚ ।21) दे॒व॒यान॒ इति॑ देव - यानः॑ ।22) पन्था॒ स्तेन॒ तेन॒ पन्थाः॒ पन्था॒ स्तेन॑ ।23) तेन॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञ स्तेन॒ तेन॑ य॒ज्ञः ।24) य॒ज्ञो दे॒वा-न्दे॒वान्. य॒ज्ञो य॒ज्ञो दे॒वान् ।25) दे॒वाग्ं अप्यपि॑ दे॒वा-न्दे॒वाग्ं अपि॑ ।26) अप्ये᳚ त्वे॒त्व प्यप्ये॑तु ।27) ए॒त्व॒ स्मास्व॒स्मा स्वे᳚त्वे त्व॒स्मासु॑ ।28) अ॒स्मा स्विन्द्र॒ इन्द्रो॒ ऽस्मास्व॒स्मा स्विन्द्रः॑ ।29) इन्द्र॑ इन्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य मिन्द्र॒ इन्द्र॑ इन्द्रि॒यम् ।30) इ॒न्द्रि॒य-न्द॑धातु दधात्विन्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-न्द॑धातु ।31) द॒धा॒त्व॒स्मा न॒स्मा-न्द॑धातु दधात्व॒स्मान् ।32) अ॒स्मा-न्रायो॒ रायो॒ ऽस्मा न॒स्मा-न्रायः॑ ।33) राय॑ उ॒तोत रायो॒ राय॑ उ॒त ।34) उ॒त य॒ज्ञा य॒ज्ञा उ॒तोत य॒ज्ञाः ।35) य॒ज्ञा-स्स॑चन्ताग्ं सचन्तां-यँ॒ज्ञा य॒ज्ञा-स्स॑चन्ताम् ।36) स॒च॒न्ता॒ म॒स्मा स्व॒स्मासु॑ सचन्ताग्ं सचन्ता म॒स्मासु॑ ।37) अ॒स्मासु॑ सन्तु सन्त्व॒ स्मास्व॒स्मासु॑ सन्तु ।38) स॒न्त्वा॒शिष॑ आ॒शिषः॑ सन्तु सन्त्वा॒शिषः॑ ।39) आ॒शिष॒-स्सा सा ऽऽशिष॑ आ॒शिष॒-स्सा ।39) आ॒शिष॒ इत्या᳚ - शिषः॑ ।40) सा नो॑ न॒-स्सा सा नः॑ ।41) नः॒ प्रि॒या प्रि॒या नो॑ नः प्रि॒या ।42) प्रि॒या सु॒प्रतू᳚र्ति-स्सु॒प्रतू᳚र्तिः प्रि॒या प्रि॒या सु॒प्रतू᳚र्तिः ।43) सु॒प्रतू᳚र्ति-र्म॒घोनी॑ म॒घोनी॑ सु॒प्रतू᳚र्ति-स्सु॒प्रतू᳚र्ति-र्म॒घोनी᳚ ।43) सु॒प्रतू᳚र्ति॒रिति॑ सु - प्रतू᳚र्तिः ।44) म॒घोनी॒ जुष्टि॒-र्जुष्टि॑-र्म॒घोनी॑ म॒घोनी॒ जुष्टिः॑ ।45) जुष्टि॑रस्यसि॒ जुष्टि॒-र्जुष्टि॑रसि ।46) अ॒सि॒ जु॒षस्व॑ जु॒षस्वा᳚स्यसि जु॒षस्व॑ ।47) जु॒षस्व॑ नो नो जु॒षस्व॑ जु॒षस्व॑ नः ।48) नो॒ जुष्टा॒ जुष्टा॑ नो नो॒ जुष्टा᳚ ।49) जुष्टा॑ नो नो॒ जुष्टा॒ जुष्टा॑ नः ।50) नो॒ ऽस्य॒सि॒ नो॒ नो॒ ऽसि॒ ।॥ 9 ॥ (50/54)
1) tē̠ 'śī̠yā̠śī̠ya̠ tē̠ tē̠ 'śī̠ya̠ ।2) a̠śī̠ya̠ sā sā 'śī̍yāśīya̠ sā ।3) sā mē̍ mē̠ sā sā mē̎ ।4) mē̠ sa̠tyā sa̠tyā mē̍ mē sa̠tyā ।5) sa̠tyā ''śīrā̠śī-ssa̠tyā sa̠tyā ''śīḥ ।6) ā̠śī ra̠syāsyā śīrā̠śī ra̠sya ।6) ā̠śīrityā̎ - śīḥ ।7) a̠sya ya̠jñasya̍ ya̠jña syā̠syāsya ya̠jñasya̍ ।8) ya̠jñasya̍ bhūyā-dbhūyā-dya̠jñasya̍ ya̠jñasya̍ bhūyāt ।9) bhū̠yā̠da rē̍ḍa̠tā 'rē̍ḍatā bhūyā-dbhūyā̠da rē̍ḍatā ।10) arē̍ḍatā̠ mana̍sā̠ mana̠sā 'rē̍ḍa̠tā 'rē̍ḍatā̠ mana̍sā ।11) mana̍sā̠ ta-tta-nmana̍sā̠ mana̍sā̠ tat ।12) tachCha̍kēyagṃ śakēya̠-nta-ttachCha̍kēyam ।13) śa̠kē̠ya̠ṃ ya̠jñō ya̠jña-śśa̍kēyagṃ śakēyaṃ ya̠jñaḥ ।14) ya̠jñō diva̠-ndiva̍ṃ ya̠jñō ya̠jñō diva̎m ।15) diva(gm̍) rōhatu rōhatu̠ diva̠-ndiva(gm̍) rōhatu ।16) rō̠ha̠tu̠ ya̠jñō ya̠jñō rō̍hatu rōhatu ya̠jñaḥ ।17) ya̠jñō diva̠-ndiva̍ṃ ya̠jñō ya̠jñō diva̎m ।18) diva̍-ṅgachChatu gachChatu̠ diva̠-ndiva̍-ṅgachChatu ।19) ga̠chCha̠tu̠ yō yō ga̍chChatu gachChatu̠ yaḥ ।20) yō dē̍va̠yānō̍ dēva̠yānō̠ yō yō dē̍va̠yāna̍ḥ ।21) dē̠va̠yāna̠ḥ panthā̠ḥ panthā̍ dēva̠yānō̍ dēva̠yāna̠ḥ panthā̎ḥ ।21) dē̠va̠yāna̠ iti̍ dēva - yāna̍ḥ ।22) panthā̠ stēna̠ tēna̠ panthā̠ḥ panthā̠ stēna̍ ।23) tēna̍ ya̠jñō ya̠jña stēna̠ tēna̍ ya̠jñaḥ ।24) ya̠jñō dē̠vā-ndē̠vān. ya̠jñō ya̠jñō dē̠vān ।25) dē̠vāgṃ apyapi̍ dē̠vā-ndē̠vāgṃ api̍ ।26) apyē̎ tvē̠tva pyapyē̍tu ।27) ē̠tva̠ smāsva̠smā svē̎tvē tva̠smāsu̍ ।28) a̠smā svindra̠ indrō̠ 'smāsva̠smā svindra̍ḥ ।29) indra̍ indri̠ya mi̍ndri̠ya mindra̠ indra̍ indri̠yam ।30) i̠ndri̠ya-nda̍dhātu dadhātvindri̠ya mi̍ndri̠ya-nda̍dhātu ।31) da̠dhā̠tva̠smā na̠smā-nda̍dhātu dadhātva̠smān ।32) a̠smā-nrāyō̠ rāyō̠ 'smā na̠smā-nrāya̍ḥ ।33) rāya̍ u̠tōta rāyō̠ rāya̍ u̠ta ।34) u̠ta ya̠jñā ya̠jñā u̠tōta ya̠jñāḥ ।35) ya̠jñā-ssa̍chantāgṃ sachantāṃ ya̠jñā ya̠jñā-ssa̍chantām ।36) sa̠cha̠ntā̠ ma̠smā sva̠smāsu̍ sachantāgṃ sachantā ma̠smāsu̍ ।37) a̠smāsu̍ santu santva̠ smāsva̠smāsu̍ santu ।38) sa̠ntvā̠śiṣa̍ ā̠śiṣa̍-ssantu santvā̠śiṣa̍ḥ ।39) ā̠śiṣa̠-ssā sā ''śiṣa̍ ā̠śiṣa̠-ssā ।39) ā̠śiṣa̠ ityā̎ - śiṣa̍ḥ ।40) sā nō̍ na̠-ssā sā na̍ḥ ।41) na̠ḥ pri̠yā pri̠yā nō̍ naḥ pri̠yā ।42) pri̠yā su̠pratū̎rti-ssu̠pratū̎rtiḥ pri̠yā pri̠yā su̠pratū̎rtiḥ ।43) su̠pratū̎rti-rma̠ghōnī̍ ma̠ghōnī̍ su̠pratū̎rti-ssu̠pratū̎rti-rma̠ghōnī̎ ।43) su̠pratū̎rti̠riti̍ su - pratū̎rtiḥ ।44) ma̠ghōnī̠ juṣṭi̠-rjuṣṭi̍-rma̠ghōnī̍ ma̠ghōnī̠ juṣṭi̍ḥ ।45) juṣṭi̍rasyasi̠ juṣṭi̠-rjuṣṭi̍rasi ।46) a̠si̠ ju̠ṣasva̍ ju̠ṣasvā̎syasi ju̠ṣasva̍ ।47) ju̠ṣasva̍ nō nō ju̠ṣasva̍ ju̠ṣasva̍ naḥ ।48) nō̠ juṣṭā̠ juṣṭā̍ nō nō̠ juṣṭā̎ ।49) juṣṭā̍ nō nō̠ juṣṭā̠ juṣṭā̍ naḥ ।50) nō̠ 'sya̠si̠ nō̠ nō̠ 'si̠ ।॥ 9 ॥ (50/54)
meaning
This verse 9 from the Taittiriya Samhita consists of repetitive liturgical formulations invoking growth, prosperity, and the ascent of sacrifice to the divine realm through mantra-based affirmations of expansion, mental concentration, and the path of the gods.
verse 10
1) अ॒सि॒ जुष्टि॒-ञ्जुष्टि॑ मस्यसि॒ जुष्टि᳚म् ।2) जुष्टि॑-न्ते ते॒ जुष्टि॒-ञ्जुष्टि॑-न्ते ।3) ते॒ ग॒मे॒य॒-ङ्ग॒मे॒य॒-न्ते॒ ते॒ ग॒मे॒य॒म् ।4) ग॒मे॒य॒-म्मनो॒ मनो॑ गमेय-ङ्गमेय॒-म्मनः॑ ।5) मनो॒ ज्योति॒-र्ज्योति॒-र्मनो॒ मनो॒ ज्योतिः॑ ।6) ज्योति॑-र्जुषता-ञ्जुषता॒-ञ्ज्योति॒-र्ज्योति॑-र्जुषताम् ।7) जु॒ष॒ता॒ माज्य॒ माज्य॑-ञ्जुषता-ञ्जुषता॒ माज्य᳚म् ।8) आज्यं॒-विँच्छि॑न्नं॒-विँच्छि॑न्न॒ माज्य॒ माज्यं॒-विँच्छि॑न्नम् ।9) विच्छि॑न्नं-यँ॒ज्ञं-यँ॒ज्ञं-विँच्छि॑न्नं॒-विँच्छि॑न्नं-यँ॒ज्ञम् ।9) विच्छि॑न्न॒मिति॒ वि - छि॒न्न॒म् ।10) य॒ज्ञग्ं सग्ं सं-यँ॒ज्ञं-यँ॒ज्ञग्ं सम् ।11) स मि॒म मि॒मग्ं सग्ं स मि॒मम् ।12) इ॒म-न्द॑धातु दधात्वि॒म मि॒म-न्द॑धातु ।13) द॒धा॒त्विति॑ दधातु ।14) बृह॒स्पति॑ स्तनुता-न्तनुता॒-म्बृह॒स्पति॒-र्बृह॒स्पति॑ स्तनुताम् ।15) त॒नु॒ता॒ मि॒म मि॒म-न्त॑नुता-न्तनुता मि॒मम् ।16) इ॒म-न्नो॑ न इ॒म मि॒म-न्नः॑ ।17) नो॒ विश्वे॒ विश्वे॑ नो नो॒ विश्वे᳚ ।18) विश्वे॑ दे॒वा दे॒वा विश्वे॒ विश्वे॑ दे॒वाः ।19) दे॒वा इ॒हे ह दे॒वा दे॒वा इ॒ह ।20) इ॒ह मा॑दयन्ता-म्मादयन्ता मि॒हे ह मा॑दयन्ताम् ।21) मा॒द॒य॒न्ता॒मिति॑ मादयन्ताम् ।22) ब्रद्ध्न॒ पिन्व॑स्व॒ पिन्व॑स्व॒ ब्रद्ध्न॒ ब्रद्ध्न॒ पिन्व॑स्व ।23) पिन्व॑स्व॒ दद॑तो॒ दद॑तः॒ पिन्व॑स्व॒ पिन्व॑स्व॒ दद॑तः ।24) दद॑तो मे मे॒ दद॑तो॒ दद॑तो मे ।25) मे॒ मा मा मे॑ मे॒ मा ।26) मा क्षा॑यि क्षायि॒ मा मा क्षा॑यि ।27) क्षा॒यि॒ कु॒र्व॒तः कु॑र्व॒तः, क्षा॑यि क्षायि कुर्व॒तः ।28) कु॒र्व॒तो मे॑ मे कुर्व॒तः कु॑र्व॒तो मे᳚ ।29) मे॒ मा मा मे॑ मे॒ मा ।30) मोपोप॒ मा मोप॑ ।31) उप॑ दस-द्दस॒ दुपोप॑ दसत् ।32) द॒स॒-त्प्र॒जाप॑तेः प्र॒जाप॑ते-र्दस-द्दस-त्प्र॒जाप॑तेः ।33) प्र॒जाप॑ते-र्भा॒गो भा॒गः प्र॒जाप॑तेः प्र॒जाप॑ते-र्भा॒गः ।33) प्र॒जाप॑ते॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तेः॒ ।34) भा॒गो᳚ ऽस्यसि भा॒गो भा॒गो॑ ऽसि ।35) अ॒स्यूर्ज॑स्वा॒ नूर्ज॑स्वा नस्य॒ स्यूर्ज॑स्वान् ।36) ऊर्ज॑स्वा॒-न्पय॑स्वा॒-न्पय॑स्वा॒ नूर्ज॑स्वा॒ नूर्ज॑स्वा॒-न्पय॑स्वान् ।37) पय॑स्वा-न्प्राणापा॒नौ प्रा॑णापा॒नौ पय॑स्वा॒-न्पय॑स्वा-न्प्राणापा॒नौ ।38) प्रा॒णा॒पा॒नौ मे॑ मे प्राणापा॒नौ प्रा॑णापा॒नौ मे᳚ ।38) प्रा॒णा॒पा॒नाविति॑ प्राण - अ॒पा॒नौ ।39) मे॒ पा॒हि॒ पा॒हि॒ मे॒ मे॒ पा॒हि॒ ।40) पा॒हि॒ स॒मा॒न॒व्या॒नौ स॑मानव्या॒नौ पा॑हि पाहि समानव्या॒नौ ।41) स॒मा॒न॒व्या॒नौ मे॑ मे समानव्या॒नौ स॑मानव्या॒नौ मे᳚ ।41) स॒मा॒न॒व्या॒नाविति॑ समान - व्या॒नौ ।42) मे॒ पा॒हि॒ पा॒हि॒ मे॒ मे॒ पा॒हि॒ ।43) पा॒ ह्यु॒दा॒न॒व्या॒ना वु॑दानव्या॒नौ पा॑हि पा ह्युदानव्या॒नौ ।44) उ॒दा॒न॒व्या॒नौ मे॑ म उदानव्या॒ना वु॑दानव्या॒नौ मे᳚ ।44) उ॒दा॒न॒व्या॒नावित्यु॑दान - व्या॒नौ ।45) मे॒ पा॒हि॒ पा॒हि॒ मे॒ मे॒ पा॒हि॒ ।46) पा॒ह्यक्षि॒तो ऽक्षि॑तः पाहि पा॒ह्यक्षि॑तः ।47) अक्षि॑तो ऽस्य॒स्यक्षि॒तो ऽक्षि॑तो ऽसि ।48) अ॒स्यक्षि॑त्या॒ अक्षि॑त्या अस्य॒स्यक्षि॑त्यै ।49) अक्षि॑त्यै त्वा॒ त्वा ऽक्षि॑त्या॒ अक्षि॑त्यै त्वा ।50) त्वा॒ मा मा त्वा᳚ त्वा॒ मा ।51) मा मे॑ मे॒ मा मा मे᳚ ।52) मे॒ क्षे॒ष्ठाः॒, क्षे॒ष्ठा॒ मे॒ मे॒ क्षे॒ष्ठाः॒ ।53) क्षे॒ष्ठा॒ अ॒मुत्रा॒मुत्र॑ क्षेष्ठाः, क्षेष्ठा अ॒मुत्र॑ ।54) अ॒मुत्रा॒मुष्मि॑-न्न॒मुष्मि॑-न्न॒मुत्रा॒ मुत्रा॒मुष्मिन्न्॑ ।55) अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒के लो॒के॑ ऽमुष्मि॑-न्न॒मुष्मि॑न् ँलो॒के ।56) लो॒क इति॑ लो॒के ।॥ 10 ॥ (56/61)॥ अ. 3 ॥
1) a̠si̠ juṣṭi̠-ñjuṣṭi̍ masyasi̠ juṣṭi̎m ।2) juṣṭi̍-ntē tē̠ juṣṭi̠-ñjuṣṭi̍-ntē ।3) tē̠ ga̠mē̠ya̠-ṅga̠mē̠ya̠-ntē̠ tē̠ ga̠mē̠ya̠m ।4) ga̠mē̠ya̠-mmanō̠ manō̍ gamēya-ṅgamēya̠-mmana̍ḥ ।5) manō̠ jyōti̠-rjyōti̠-rmanō̠ manō̠ jyōti̍ḥ ।6) jyōti̍-rjuṣatā-ñjuṣatā̠-ñjyōti̠-rjyōti̍-rjuṣatām ।7) ju̠ṣa̠tā̠ mājya̠ mājya̍-ñjuṣatā-ñjuṣatā̠ mājya̎m ।8) ājya̠ṃ vichChi̍nna̠ṃ vichChi̍nna̠ mājya̠ mājya̠ṃ vichChi̍nnam ।9) vichChi̍nnaṃ ya̠jñaṃ ya̠jñaṃ vichChi̍nna̠ṃ vichChi̍nnaṃ ya̠jñam ।9) vichChi̍nna̠miti̠ vi - Chi̠nna̠m ।10) ya̠jñagṃ sagṃ saṃ ya̠jñaṃ ya̠jñagṃ sam ।11) sa mi̠ma mi̠magṃ sagṃ sa mi̠mam ।12) i̠ma-nda̍dhātu dadhātvi̠ma mi̠ma-nda̍dhātu ।13) da̠dhā̠tviti̍ dadhātu ।14) bṛha̠spati̍ stanutā-ntanutā̠-mbṛha̠spati̠-rbṛha̠spati̍ stanutām ।15) ta̠nu̠tā̠ mi̠ma mi̠ma-nta̍nutā-ntanutā mi̠mam ।16) i̠ma-nnō̍ na i̠ma mi̠ma-nna̍ḥ ।17) nō̠ viśvē̠ viśvē̍ nō nō̠ viśvē̎ ।18) viśvē̍ dē̠vā dē̠vā viśvē̠ viśvē̍ dē̠vāḥ ।19) dē̠vā i̠hē ha dē̠vā dē̠vā i̠ha ।20) i̠ha mā̍dayantā-mmādayantā mi̠hē ha mā̍dayantām ।21) mā̠da̠ya̠ntā̠miti̍ mādayantām ।22) braddhna̠ pinva̍sva̠ pinva̍sva̠ braddhna̠ braddhna̠ pinva̍sva ।23) pinva̍sva̠ dada̍tō̠ dada̍ta̠ḥ pinva̍sva̠ pinva̍sva̠ dada̍taḥ ।24) dada̍tō mē mē̠ dada̍tō̠ dada̍tō mē ।25) mē̠ mā mā mē̍ mē̠ mā ।26) mā kṣā̍yi kṣāyi̠ mā mā kṣā̍yi ।27) kṣā̠yi̠ ku̠rva̠taḥ ku̍rva̠taḥ, kṣā̍yi kṣāyi kurva̠taḥ ।28) ku̠rva̠tō mē̍ mē kurva̠taḥ ku̍rva̠tō mē̎ ।29) mē̠ mā mā mē̍ mē̠ mā ।30) mōpōpa̠ mā mōpa̍ ।31) upa̍ dasa-ddasa̠ dupōpa̍ dasat ।32) da̠sa̠-tpra̠jāpa̍tēḥ pra̠jāpa̍tē-rdasa-ddasa-tpra̠jāpa̍tēḥ ।33) pra̠jāpa̍tē-rbhā̠gō bhā̠gaḥ pra̠jāpa̍tēḥ pra̠jāpa̍tē-rbhā̠gaḥ ।33) pra̠jāpa̍tē̠riti̍ pra̠jā - pa̠tē̠ḥ ।34) bhā̠gō̎ 'syasi bhā̠gō bhā̠gō̍ 'si ।35) a̠syūrja̍svā̠ nūrja̍svā nasya̠ syūrja̍svān ।36) ūrja̍svā̠-npaya̍svā̠-npaya̍svā̠ nūrja̍svā̠ nūrja̍svā̠-npaya̍svān ।37) paya̍svā-nprāṇāpā̠nau prā̍ṇāpā̠nau paya̍svā̠-npaya̍svā-nprāṇāpā̠nau ।38) prā̠ṇā̠pā̠nau mē̍ mē prāṇāpā̠nau prā̍ṇāpā̠nau mē̎ ।38) prā̠ṇā̠pā̠nāviti̍ prāṇa - a̠pā̠nau ।39) mē̠ pā̠hi̠ pā̠hi̠ mē̠ mē̠ pā̠hi̠ ।40) pā̠hi̠ sa̠mā̠na̠vyā̠nau sa̍mānavyā̠nau pā̍hi pāhi samānavyā̠nau ।41) sa̠mā̠na̠vyā̠nau mē̍ mē samānavyā̠nau sa̍mānavyā̠nau mē̎ ।41) sa̠mā̠na̠vyā̠nāviti̍ samāna - vyā̠nau ।42) mē̠ pā̠hi̠ pā̠hi̠ mē̠ mē̠ pā̠hi̠ ।43) pā̠ hyu̠dā̠na̠vyā̠nā vu̍dānavyā̠nau pā̍hi pā hyudānavyā̠nau ।44) u̠dā̠na̠vyā̠nau mē̍ ma udānavyā̠nā vu̍dānavyā̠nau mē̎ ।44) u̠dā̠na̠vyā̠nāvityu̍dāna - vyā̠nau ।45) mē̠ pā̠hi̠ pā̠hi̠ mē̠ mē̠ pā̠hi̠ ।46) pā̠hyakṣi̠tō 'kṣi̍taḥ pāhi pā̠hyakṣi̍taḥ ।47) akṣi̍tō 'sya̠syakṣi̠tō 'kṣi̍tō 'si ।48) a̠syakṣi̍tyā̠ akṣi̍tyā asya̠syakṣi̍tyai ।49) akṣi̍tyai tvā̠ tvā 'kṣi̍tyā̠ akṣi̍tyai tvā ।50) tvā̠ mā mā tvā̎ tvā̠ mā ।51) mā mē̍ mē̠ mā mā mē̎ ।52) mē̠ kṣē̠ṣṭhā̠ḥ, kṣē̠ṣṭhā̠ mē̠ mē̠ kṣē̠ṣṭhā̠ḥ ।53) kṣē̠ṣṭhā̠ a̠mutrā̠mutra̍ kṣēṣṭhāḥ, kṣēṣṭhā a̠mutra̍ ।54) a̠mutrā̠muṣmi̍-nna̠muṣmi̍-nna̠mutrā̠ mutrā̠muṣminn̍ ।55) a̠muṣmi̍n ँlō̠kē lō̠kē̍ 'muṣmi̍-nna̠muṣmi̍n ँlō̠kē ।56) lō̠ka iti̍ lō̠kē ।॥ 10 ॥ (56/61)॥ a. 3 ॥
meaning
This verse is a highly formulaic Vedic liturgical text composed of repetitive ritual utterances (often called "pragṛhya" or non-semantic ritual phonemes) designed to sanctify and invigorate an offering, with refrains invoking delight of the divine (mādayantām), strengthening of vigor (pinvasva), protection of vital breaths (prāṇāpānau, samānavyānau, udānavyānau), imperishability (akṣita), and the...
verse 11
1) ब॒र्॒हिषो॒ ऽह म॒ह-म्ब॒र्॒हिषो॑ ब॒र्॒हिषो॒ ऽहम् ।2) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।3) दे॒व॒य॒ज्यया᳚ प्र॒जावा᳚-न्प्र॒जावा᳚-न्देवय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया᳚ प्र॒जावान्॑ ।3) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।4) प्र॒जावा᳚-न्भूयास-म्भूयास-म्प्र॒जावा᳚-न्प्र॒जावा᳚-न्भूयासम् ।4) प्र॒जावा॒निति॑ प्र॒जा - वा॒न् ।5) भू॒या॒स॒-न्नरा॒शग्ंस॑स्य॒ नरा॒शग्ंस॑स्य भूयास-म्भूयास॒-न्नरा॒शग्ंस॑स्य ।6) नरा॒शग्ंस॑स्या॒ह म॒ह-न्नरा॒शग्ंस॑स्य॒ नरा॒शग्ंस॑स्या॒हम् ।7) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।8) दे॒व॒य॒ज्यया॑ पशु॒मा-न्प॑शु॒मा-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॑ पशु॒मान् ।8) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।9) प॒शु॒मा-न्भू॑यास-म्भूयास-म्पशु॒मा-न्प॑शु॒मा-न्भू॑यासम् ।9) प॒शु॒मानिति॑ पशु - मान् ।10) भू॒या॒स॒ म॒ग्ने र॒ग्ने-र्भू॑यास-म्भूयास म॒ग्नेः ।11) अ॒ग्ने-स्स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ स्विष्ट॒कृतो॒ ऽग्ने र॒ग्ने-स्स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ ।12) स्वि॒ष्ट॒कृतो॒ ऽह म॒हग्ग् स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ स्विष्ट॒कृतो॒ ऽहम् ।12) स्वि॒ष्ट॒कृत॒ इति॑ स्विष्ट - कृतः॑ ।13) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।14) दे॒व॒य॒ज्यया ऽऽयु॑ष्मा॒ नायु॑ष्मा-न्देवय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया ऽऽयु॑ष्मान् ।14) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।15) आयु॑ष्मान्. य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेनायु॑ष्मा॒ नायु॑ष्मान्. य॒ज्ञेन॑ ।16) य॒ज्ञेन॑ प्रति॒ष्ठा-म्प्र॑ति॒ष्ठां-यँ॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ प्रति॒ष्ठाम् ।17) प्र॒ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मेय-ङ्गमेय-म्प्रति॒ष्ठा-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मेयम् ।17) प्र॒ति॒ष्ठामिति॑ प्रति - स्थाम् ।18) ग॒मे॒य॒ म॒ग्ने र॒ग्ने-र्ग॑मेय-ङ्गमेय म॒ग्नेः ।19) अ॒ग्ने र॒ह म॒ह म॒ग्ने र॒ग्नेर॒हम् ।20) अ॒ह मुज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति म॒ह म॒ह मुज्जि॑तिम् ।21) उज्जि॑ति॒ मन्वनूज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति॒ मनु॑ ।21) उज्जि॑ति॒मित्युत् - जि॒ति॒म् ।22) अनू दुदन्वनूत् ।23) उज् जे॑ष-ञ्जेष॒ मुदुज् जे॑षम् ।24) जे॒ष॒(ग्म्॒) सोम॑स्य॒ सोम॑स्य जेष-ञ्जेष॒(ग्म्॒) सोम॑स्य ।25) सोम॑स्या॒ह म॒हग्ं सोम॑स्य॒ सोम॑स्या॒हम् ।26) अ॒ह मुज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति म॒ह म॒ह मुज्जि॑तिम् ।27) उज्जि॑ति॒ मन्वनूज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति॒ मनु॑ ।27) उज्जि॑ति॒मित्युत् - जि॒ति॒म् ।28) अनू दुदन्वनूत् ।29) उज् जे॑ष-ञ्जेष॒ मुदुज् जे॑षम् ।30) जे॒ष॒ म॒ग्ने र॒ग्ने-र्जे॑ष-ञ्जेष म॒ग्नेः ।31) अ॒ग्ने र॒ह म॒ह म॒ग्ने र॒ग्नेर॒हम् ।32) अ॒ह मुज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति म॒ह म॒ह मुज्जि॑तिम् ।33) उज्जि॑ति॒ मन्वनूज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति॒ मनु॑ ।33) उज्जि॑ति॒मित्युत् - जि॒ति॒म् ।34) अनू दुदन्वनूत् ।35) उज् जे॑ष-ञ्जेष॒ मुदुज् जे॑षम् ।36) जे॒ष॒ म॒ग्नीषोम॑यो र॒ग्नीषोम॑यो-र्जेष-ञ्जेष म॒ग्नीषोम॑योः ।37) अ॒ग्नीषोम॑यो र॒ह म॒ह म॒ग्नीषोम॑यो र॒ग्नीषोम॑यो र॒हम् ।37) अ॒ग्नीषोम॑यो॒रित्य॒ग्नी - सोम॑योः ।38) अ॒ह मुज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति म॒ह म॒ह मुज्जि॑तिम् ।39) उज्जि॑ति॒ मन्वनूज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति॒ मनु॑ ।39) उज्जि॑ति॒मित्युत् - जि॒ति॒म् ।40) अनू दुदन्वनूत् ।41) उज् जे॑ष-ञ्जेष॒ मुदुज् जे॑षम् ।42) जे॒ष॒ मि॒न्द्रा॒ग्नि॒यो रि॑न्द्राग्नि॒यो-र्जे॑ष-ञ्जेष मिन्द्राग्नि॒योः ।43) इ॒न्द्रा॒ग्नि॒यो र॒ह म॒ह मि॑न्द्राग्नि॒यो रि॑न्द्राग्नि॒यो र॒हम् ।43) इ॒न्द्रा॒ग्नि॒योरिती᳚न्द्र - अ॒ग्नि॒योः ।44) अ॒ह मुज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति म॒ह म॒ह मुज्जि॑तिम् ।45) उज्जि॑ति॒ मन्वनूज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति॒ मनु॑ ।45) उज्जि॑ति॒मित्युत् - जि॒ति॒म् ।46) अनू दुदन्वनूत् ।47) उज् जे॑ष-ञ्जेष॒ मुदुज् जे॑षम् ।48) जे॒ष॒ मिन्द्र॒स्ये न्द्र॑स्य जेष-ञ्जेष॒ मिन्द्र॑स्य ।49) इन्द्र॑स्या॒ह म॒ह मिन्द्र॒स्ये न्द्र॑स्या॒हम् ।50) अ॒ह मुज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति म॒ह म॒ह मुज्जि॑तिम् ।॥ 11 ॥ (50/64)
1) ba̠r̠hiṣō̠ 'ha ma̠ha-mba̠r̠hiṣō̍ ba̠r̠hiṣō̠ 'ham ।2) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।3) dē̠va̠ya̠jyayā̎ pra̠jāvā̎-npra̠jāvā̎-ndēvaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̎ pra̠jāvān̍ ।3) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।4) pra̠jāvā̎-nbhūyāsa-mbhūyāsa-mpra̠jāvā̎-npra̠jāvā̎-nbhūyāsam ।4) pra̠jāvā̠niti̍ pra̠jā - vā̠n ।5) bhū̠yā̠sa̠-nnarā̠śagṃsa̍sya̠ narā̠śagṃsa̍sya bhūyāsa-mbhūyāsa̠-nnarā̠śagṃsa̍sya ।6) narā̠śagṃsa̍syā̠ha ma̠ha-nnarā̠śagṃsa̍sya̠ narā̠śagṃsa̍syā̠ham ।7) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।8) dē̠va̠ya̠jyayā̍ paśu̠mā-npa̍śu̠mā-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̍ paśu̠mān ।8) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।9) pa̠śu̠mā-nbhū̍yāsa-mbhūyāsa-mpaśu̠mā-npa̍śu̠mā-nbhū̍yāsam ।9) pa̠śu̠māniti̍ paśu - mān ।10) bhū̠yā̠sa̠ ma̠gnē ra̠gnē-rbhū̍yāsa-mbhūyāsa ma̠gnēḥ ।11) a̠gnē-ssvi̍ṣṭa̠kṛta̍-ssviṣṭa̠kṛtō̠ 'gnē ra̠gnē-ssvi̍ṣṭa̠kṛta̍ḥ ।12) svi̠ṣṭa̠kṛtō̠ 'ha ma̠hagg svi̍ṣṭa̠kṛta̍-ssviṣṭa̠kṛtō̠ 'ham ।12) svi̠ṣṭa̠kṛta̠ iti̍ sviṣṭa - kṛta̍ḥ ।13) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।14) dē̠va̠ya̠jyayā ''yu̍ṣmā̠ nāyu̍ṣmā-ndēvaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā ''yu̍ṣmān ।14) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।15) āyu̍ṣmān. ya̠jñēna̍ ya̠jñēnāyu̍ṣmā̠ nāyu̍ṣmān. ya̠jñēna̍ ।16) ya̠jñēna̍ prati̠ṣṭhā-mpra̍ti̠ṣṭhāṃ ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ prati̠ṣṭhām ।17) pra̠ti̠ṣṭhā-ṅga̍mēya-ṅgamēya-mprati̠ṣṭhā-mpra̍ti̠ṣṭhā-ṅga̍mēyam ।17) pra̠ti̠ṣṭhāmiti̍ prati - sthām ।18) ga̠mē̠ya̠ ma̠gnē ra̠gnē-rga̍mēya-ṅgamēya ma̠gnēḥ ।19) a̠gnē ra̠ha ma̠ha ma̠gnē ra̠gnēra̠ham ।20) a̠ha mujji̍ti̠ mujji̍ti ma̠ha ma̠ha mujji̍tim ।21) ujji̍ti̠ manvanūjji̍ti̠ mujji̍ti̠ manu̍ ।21) ujji̍ti̠mityut - ji̠ti̠m ।22) anū dudanvanūt ।23) uj jē̍ṣa-ñjēṣa̠ muduj jē̍ṣam ।24) jē̠ṣa̠(gm̠) sōma̍sya̠ sōma̍sya jēṣa-ñjēṣa̠(gm̠) sōma̍sya ।25) sōma̍syā̠ha ma̠hagṃ sōma̍sya̠ sōma̍syā̠ham ।26) a̠ha mujji̍ti̠ mujji̍ti ma̠ha ma̠ha mujji̍tim ।27) ujji̍ti̠ manvanūjji̍ti̠ mujji̍ti̠ manu̍ ।27) ujji̍ti̠mityut - ji̠ti̠m ।28) anū dudanvanūt ।29) uj jē̍ṣa-ñjēṣa̠ muduj jē̍ṣam ।30) jē̠ṣa̠ ma̠gnē ra̠gnē-rjē̍ṣa-ñjēṣa ma̠gnēḥ ।31) a̠gnē ra̠ha ma̠ha ma̠gnē ra̠gnēra̠ham ।32) a̠ha mujji̍ti̠ mujji̍ti ma̠ha ma̠ha mujji̍tim ।33) ujji̍ti̠ manvanūjji̍ti̠ mujji̍ti̠ manu̍ ।33) ujji̍ti̠mityut - ji̠ti̠m ।34) anū dudanvanūt ।35) uj jē̍ṣa-ñjēṣa̠ muduj jē̍ṣam ।36) jē̠ṣa̠ ma̠gnīṣōma̍yō ra̠gnīṣōma̍yō-rjēṣa-ñjēṣa ma̠gnīṣōma̍yōḥ ।37) a̠gnīṣōma̍yō ra̠ha ma̠ha ma̠gnīṣōma̍yō ra̠gnīṣōma̍yō ra̠ham ।37) a̠gnīṣōma̍yō̠ritya̠gnī - sōma̍yōḥ ।38) a̠ha mujji̍ti̠ mujji̍ti ma̠ha ma̠ha mujji̍tim ।39) ujji̍ti̠ manvanūjji̍ti̠ mujji̍ti̠ manu̍ ।39) ujji̍ti̠mityut - ji̠ti̠m ।40) anū dudanvanūt ।41) uj jē̍ṣa-ñjēṣa̠ muduj jē̍ṣam ।42) jē̠ṣa̠ mi̠ndrā̠gni̠yō ri̍ndrāgni̠yō-rjē̍ṣa-ñjēṣa mindrāgni̠yōḥ ।43) i̠ndrā̠gni̠yō ra̠ha ma̠ha mi̍ndrāgni̠yō ri̍ndrāgni̠yō ra̠ham ।43) i̠ndrā̠gni̠yōritī̎mdra - a̠gni̠yōḥ ।44) a̠ha mujji̍ti̠ mujji̍ti ma̠ha ma̠ha mujji̍tim ।45) ujji̍ti̠ manvanūjji̍ti̠ mujji̍ti̠ manu̍ ।45) ujji̍ti̠mityut - ji̠ti̠m ।46) anū dudanvanūt ।47) uj jē̍ṣa-ñjēṣa̠ muduj jē̍ṣam ।48) jē̠ṣa̠ mindra̠syē ndra̍sya jēṣa-ñjēṣa̠ mindra̍sya ।49) indra̍syā̠ha ma̠ha mindra̠syē ndra̍syā̠ham ।50) a̠ha mujji̍ti̠ mujji̍ti ma̠ha ma̠ha mujji̍tim ।॥ 11 ॥ (50/64)
meaning
I am the sacred grass-bed; I am through devayajya (the gods' offering); may I be rich in progeny; may I grow more; may I be rich in heroes; may I be the well-offered (svishṭakṛta); through sacrifice may I be long-lived, established, and victorious—so I invoke Agni, Soma, Agni-Soma, Indra-Agni, and Indra for victory.
verse 12
1) उज्जि॑ति॒ मन्वनूज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति॒ मनु॑ ।1) उज्जि॑ति॒मित्युत् - जि॒ति॒म् ।2) अनू दुदन्वनूत् ।3) उज् जे॑ष-ञ्जेष॒ मुदुज् जे॑षम् ।4) जे॒ष॒-म्म॒हे॒न्द्रस्य॑ महे॒न्द्रस्य॑ जेष-ञ्जेष-म्महे॒न्द्रस्य॑ ।5) म॒हे॒न्द्रस्या॒ह म॒ह-म्म॑हे॒न्द्रस्य॑ महे॒न्द्रस्या॒हम् ।5) म॒हे॒न्द्रस्येति॑ महा - इ॒न्द्रस्य॑ ।6) अ॒ह मुज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति म॒ह म॒ह मुज्जि॑तिम् ।7) उज्जि॑ति॒ मन्वनूज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति॒ मनु॑ ।7) उज्जि॑ति॒मित्युत् - जि॒ति॒म् ।8) अनू दुदन्वनूत् ।9) उज् जे॑ष-ञ्जेष॒ मुदुज् जे॑षम् ।10) जे॒ष॒ म॒ग्ने र॒ग्ने-र्जे॑ष-ञ्जेष म॒ग्नेः ।11) अ॒ग्ने-स्स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ स्विष्ट॒कृतो॒ ऽग्नेर॒ग्ने-स्स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ ।12) स्वि॒ष्ट॒कृतो॒ ऽह म॒हग्ग् स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ स्विष्ट॒कृतो॒ ऽहम् ।12) स्वि॒ष्ट॒कृत॒ इति॑ स्विष्ट - कृतः॑ ।13) अ॒ह मुज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति म॒ह म॒ह मुज्जि॑तिम् ।14) उज्जि॑ति॒ मन्वनूज्जि॑ति॒ मुज्जि॑ति॒ मनु॑ ।14) उज्जि॑ति॒मित्युत् - जि॒ति॒म् ।15) अनू दुदन्वनूत् ।16) उज् जे॑ष-ञ्जेष॒ मुदुज् जे॑षम् ।17) जे॒षं॒-वाँज॑स्य॒ वाज॑स्य जेष-ञ्जेषं॒-वाँज॑स्य ।18) वाज॑स्य मा मा॒ वाज॑स्य॒ वाज॑स्य मा ।19) मा॒ प्र॒स॒वेन॑ प्रस॒वेन॑ मा मा प्रस॒वेन॑ ।20) प्र॒स॒वे नो᳚द्ग्रा॒भे णो᳚द्ग्रा॒भेण॑ प्रस॒वेन॑ प्रस॒वे नो᳚द्ग्रा॒भेण॑ ।20) प्र॒स॒वेनेति॑ प्र - स॒वेन॑ ।21) उ॒द्ग्रा॒भे णोदुदु॑द्ग्रा॒भे णो᳚द्ग्रा॒भेणोत् ।21) उ॒द्ग्रा॒भेणेत्यु॑त् - ग्रा॒भेण॑ ।22) उद॑ग्रभी दग्रभी॒ दुदु द॑ग्रभीत् ।23) अ॒ग्र॒भी॒दित्य॑ग्रभीत् ।24) अथा॑ स॒पत्ना᳚-न्थ्स॒पत्ना॒(ग्म्॒) अथाथा॑ स॒पत्नान्॑ ।25) स॒पत्ना॒(ग्म्॒) इन्द्र॒ इन्द्रः॑ स॒पत्ना᳚-न्थ्स॒पत्ना॒(ग्म्॒) इन्द्रः॑ ।26) इन्द्रो॑ मे म॒ इन्द्र॒ इन्द्रो॑ मे ।27) मे॒ नि॒ग्रा॒भेण॑ निग्रा॒भेण॑ मे मे निग्रा॒भेण॑ ।28) नि॒ग्रा॒भेणाध॑रा॒(ग्म्॒) अध॑रा-न्निग्रा॒भेण॑ निग्रा॒भेणाध॑रान् ।28) नि॒ग्रा॒भेणेति॑ नि - ग्रा॒भेण॑ ।29) अध॑राग्ं अक रक॒ रध॑ रा॒(ग्म्॒) अध॑राग्ं अकः ।30) अ॒क॒रित्य॑कः ।31) उ॒द्ग्रा॒भ-ञ्च॑ चोद्ग्रा॒भ मु॑द्ग्रा॒भ-ञ्च॑ ।31) उ॒द्ग्रा॒भमित्यु॑त् - ग्रा॒भम् ।32) च॒ नि॒ग्रा॒भ-न्नि॑ग्रा॒भ-ञ्च॑ च निग्रा॒भम् ।33) नि॒ग्रा॒भ-ञ्च॑ च निग्रा॒भ-न्नि॑ग्रा॒भ-ञ्च॑ ।33) नि॒ग्रा॒भमिति॑ नि - ग्रा॒भम् ।34) च॒ ब्रह्म॒ ब्रह्म॑ च च॒ ब्रह्म॑ ।35) ब्रह्म॑ दे॒वा दे॒वा ब्रह्म॒ ब्रह्म॑ दे॒वाः ।36) दे॒वा अ॑वीवृध-न्नवीवृध-न्दे॒वा दे॒वा अ॑वीवृधन्न् ।37) अ॒वी॒वृ॒ध॒न्नित्य॑वीवृधन्न् ।38) अथा॑ स॒पत्ना᳚-न्थ्स॒पत्ना॒ नथाथा॑ स॒पत्नान्॑ ।39) स॒पत्ना॑ निन्द्रा॒ग्नी इ॑न्द्रा॒ग्नी स॒पत्ना᳚-न्थ्स॒पत्ना॑ निन्द्रा॒ग्नी ।40) इ॒न्द्रा॒ग्नी मे॑ म इन्द्रा॒ग्नी इ॑न्द्रा॒ग्नी मे᳚ ।40) इ॒न्द्रा॒ग्नी इती᳚न्द्र - अ॒ग्नी ।41) मे॒ वि॒षू॒चीनान्॑. विषू॒चीना᳚-न्मे मे विषू॒चीनान्॑ ।42) वि॒षू॒चीना॒न्॒. वि वि वि॑षू॒चीनान्॑. विषू॒चीना॒न्॒. वि ।43) व्य॑स्यता मस्यतां॒-विँ व्य॑स्यताम् ।44) अ॒स्य॒ता॒मित्य॑स्यताम् ।45) एमा इ॒मा एमाः ।46) इ॒मा अ॑ग्म-न्नग्म-न्नि॒मा इ॒मा अ॑ग्मन्न् ।47) अ॒ग्म॒-न्ना॒शिष॑ आ॒शिषो᳚ ऽग्म-न्नग्म-न्ना॒शिषः॑ ।48) आ॒शिषो॒ दोह॑कामा॒ दोह॑कामा आ॒शिष॑ आ॒शिषो॒ दोह॑कामाः ।48) आ॒शिष॒ इत्या᳚ - शिषः॑ ।49) दोह॑कामा॒ इन्द्र॑वन्त॒ इन्द्र॑वन्तो॒ दोह॑कामा॒ दोह॑कामा॒ इन्द्र॑वन्तः ।49) दोह॑कामा॒ इति॒ दोह॑ - का॒माः॒ ।50) इन्द्र॑वन्तो वनामहे वनामह॒ इन्द्र॑वन्त॒ इन्द्र॑वन्तो वनामहे ।50) इन्द्र॑वन्त॒ इतीन्द्र॑ - व॒न्तः॒ ।॥ 12 ॥ (50/64)
1) ujji̍ti̠ manvanūjji̍ti̠ mujji̍ti̠ manu̍ ।1) ujji̍ti̠mityut - ji̠ti̠m ।2) anū dudanvanūt ।3) uj jē̍ṣa-ñjēṣa̠ muduj jē̍ṣam ।4) jē̠ṣa̠-mma̠hē̠ndrasya̍ mahē̠ndrasya̍ jēṣa-ñjēṣa-mmahē̠ndrasya̍ ।5) ma̠hē̠ndrasyā̠ha ma̠ha-mma̍hē̠ndrasya̍ mahē̠ndrasyā̠ham ।5) ma̠hē̠ndrasyēti̍ mahā - i̠ndrasya̍ ।6) a̠ha mujji̍ti̠ mujji̍ti ma̠ha ma̠ha mujji̍tim ।7) ujji̍ti̠ manvanūjji̍ti̠ mujji̍ti̠ manu̍ ।7) ujji̍ti̠mityut - ji̠ti̠m ।8) anū dudanvanūt ।9) uj jē̍ṣa-ñjēṣa̠ muduj jē̍ṣam ।10) jē̠ṣa̠ ma̠gnē ra̠gnē-rjē̍ṣa-ñjēṣa ma̠gnēḥ ।11) a̠gnē-ssvi̍ṣṭa̠kṛta̍-ssviṣṭa̠kṛtō̠ 'gnēra̠gnē-ssvi̍ṣṭa̠kṛta̍ḥ ।12) svi̠ṣṭa̠kṛtō̠ 'ha ma̠hagg svi̍ṣṭa̠kṛta̍-ssviṣṭa̠kṛtō̠ 'ham ।12) svi̠ṣṭa̠kṛta̠ iti̍ sviṣṭa - kṛta̍ḥ ।13) a̠ha mujji̍ti̠ mujji̍ti ma̠ha ma̠ha mujji̍tim ।14) ujji̍ti̠ manvanūjji̍ti̠ mujji̍ti̠ manu̍ ।14) ujji̍ti̠mityut - ji̠ti̠m ।15) anū dudanvanūt ।16) uj jē̍ṣa-ñjēṣa̠ muduj jē̍ṣam ।17) jē̠ṣa̠ṃ vāja̍sya̠ vāja̍sya jēṣa-ñjēṣa̠ṃ vāja̍sya ।18) vāja̍sya mā mā̠ vāja̍sya̠ vāja̍sya mā ।19) mā̠ pra̠sa̠vēna̍ prasa̠vēna̍ mā mā prasa̠vēna̍ ।20) pra̠sa̠vē nō̎dgrā̠bhē ṇō̎dgrā̠bhēṇa̍ prasa̠vēna̍ prasa̠vē nō̎dgrā̠bhēṇa̍ ।20) pra̠sa̠vēnēti̍ pra - sa̠vēna̍ ।21) u̠dgrā̠bhē ṇōdudu̍dgrā̠bhē ṇō̎dgrā̠bhēṇōt ।21) u̠dgrā̠bhēṇētyu̍t - grā̠bhēṇa̍ ।22) uda̍grabhī dagrabhī̠ dudu da̍grabhīt ।23) a̠gra̠bhī̠ditya̍grabhīt ।24) athā̍ sa̠patnā̎-nthsa̠patnā̠(gm̠) athāthā̍ sa̠patnān̍ ।25) sa̠patnā̠(gm̠) indra̠ indra̍-ssa̠patnā̎-nthsa̠patnā̠(gm̠) indra̍ḥ ।26) indrō̍ mē ma̠ indra̠ indrō̍ mē ।27) mē̠ ni̠grā̠bhēṇa̍ nigrā̠bhēṇa̍ mē mē nigrā̠bhēṇa̍ ।28) ni̠grā̠bhēṇādha̍rā̠(gm̠) adha̍rā-nnigrā̠bhēṇa̍ nigrā̠bhēṇādha̍rān ।28) ni̠grā̠bhēṇēti̍ ni - grā̠bhēṇa̍ ।29) adha̍rāgṃ aka raka̠ radha̍ rā̠(gm̠) adha̍rāgṃ akaḥ ।30) a̠ka̠ritya̍kaḥ ।31) u̠dgrā̠bha-ñcha̍ chōdgrā̠bha mu̍dgrā̠bha-ñcha̍ ।31) u̠dgrā̠bhamityu̍t - grā̠bham ।32) cha̠ ni̠grā̠bha-nni̍grā̠bha-ñcha̍ cha nigrā̠bham ।33) ni̠grā̠bha-ñcha̍ cha nigrā̠bha-nni̍grā̠bha-ñcha̍ ।33) ni̠grā̠bhamiti̍ ni - grā̠bham ।34) cha̠ brahma̠ brahma̍ cha cha̠ brahma̍ ।35) brahma̍ dē̠vā dē̠vā brahma̠ brahma̍ dē̠vāḥ ।36) dē̠vā a̍vīvṛdha-nnavīvṛdha-ndē̠vā dē̠vā a̍vīvṛdhann ।37) a̠vī̠vṛ̠dha̠nnitya̍vīvṛdhann ।38) athā̍ sa̠patnā̎-nthsa̠patnā̠ nathāthā̍ sa̠patnān̍ ।39) sa̠patnā̍ nindrā̠gnī i̍ndrā̠gnī sa̠patnā̎-nthsa̠patnā̍ nindrā̠gnī ।40) i̠ndrā̠gnī mē̍ ma indrā̠gnī i̍ndrā̠gnī mē̎ ।40) i̠ndrā̠gnī itī̎mdra - a̠gnī ।41) mē̠ vi̠ṣū̠chīnān̍. viṣū̠chīnā̎-nmē mē viṣū̠chīnān̍ ।42) vi̠ṣū̠chīnā̠n̠. vi vi vi̍ṣū̠chīnān̍. viṣū̠chīnā̠n̠. vi ।43) vya̍syatā masyatā̠ṃ vi vya̍syatām ।44) a̠sya̠tā̠mitya̍syatām ।45) ēmā i̠mā ēmāḥ ।46) i̠mā a̍gma-nnagma-nni̠mā i̠mā a̍gmann ।47) a̠gma̠-nnā̠śiṣa̍ ā̠śiṣō̎ 'gma-nnagma-nnā̠śiṣa̍ḥ ।48) ā̠śiṣō̠ dōha̍kāmā̠ dōha̍kāmā ā̠śiṣa̍ ā̠śiṣō̠ dōha̍kāmāḥ ।48) ā̠śiṣa̠ ityā̎ - śiṣa̍ḥ ।49) dōha̍kāmā̠ indra̍vanta̠ indra̍vantō̠ dōha̍kāmā̠ dōha̍kāmā̠ indra̍vantaḥ ।49) dōha̍kāmā̠ iti̠ dōha̍ - kā̠mā̠ḥ ।50) indra̍vantō vanāmahē vanāmaha̠ indra̍vanta̠ indra̍vantō vanāmahē ।50) indra̍vanta̠ itīndra̍ - va̠nta̠ḥ ।॥ 12 ॥ (50/64)
meaning
I rise up, Manu rises up, I rise up, O Manu; the victorious one belongs to Indra, victorious and mighty, and I am the victorious one made-well-by-sacrifice; may the rivals of the drinker of the oblation who possesses Indra be dispersed by my seizing-grip and by the gods' blessings that yield the wished-for boons of Indra-abundance, which I desire to attain.
verse 13
1) व॒ना॒म॒हे॒ धु॒क्षी॒महि॑ धुक्षी॒महि॑ वनामहे वनामहे धुक्षी॒महि॑ ।2) धु॒क्षी॒महि॑ प्र॒जा-म्प्र॒जा-न्धु॑क्षी॒महि॑ धुक्षी॒महि॑ प्र॒जाम् ।3) प्र॒जा मिष॒ मिष॑-म्प्र॒जा-म्प्र॒जा मिष᳚म् ।3) प्र॒जामिति॑ प्र - जाम् ।4) इष॒मितीष᳚म् ।5) रोहि॑तेन त्वा त्वा॒ रोहि॑तेन॒ रोहि॑तेन त्वा ।6) त्वा॒ ऽग्नि र॒ग्नि स्त्वा᳚ त्वा॒ ऽग्निः ।7) अ॒ग्नि-र्दे॒वता᳚-न्दे॒वता॑ म॒ग्नि र॒ग्नि-र्दे॒वता᳚म् ।8) दे॒वता᳚-ङ्गमयतु गमयतु दे॒वता᳚-न्दे॒वता᳚-ङ्गमयतु ।9) ग॒म॒य॒तु॒ हरि॑भ्या॒(ग्म्॒) हरि॑भ्या-ङ्गमयतु गमयतु॒ हरि॑भ्याम् ।10) हरि॑भ्या-न्त्वा त्वा॒ हरि॑भ्या॒(ग्म्॒) हरि॑भ्या-न्त्वा ।10) हरि॑भ्या॒मिति॒ हरि॑ - भ्या॒म् ।11) त्वेन्द्र॒ इन्द्र॑ स्त्वा॒ त्वेन्द्रः॑ ।12) इन्द्रो॑ दे॒वता᳚-न्दे॒वता॒ मिन्द्र॒ इन्द्रो॑ दे॒वता᳚म् ।13) दे॒वता᳚-ङ्गमयतु गमयतु दे॒वता᳚-न्दे॒वता᳚-ङ्गमयतु ।14) ग॒म॒य॒ त्वेत॑शे॒ नैत॑शेन गमयतु गमय॒ त्वेत॑शेन ।15) एत॑शेन त्वा॒ त्वैत॑शे॒ नैत॑शेन त्वा ।16) त्वा॒ सूर्य॒-स्सूर्य॑ स्त्वा त्वा॒ सूर्यः॑ ।17) सूर्यो॑ दे॒वता᳚-न्दे॒वता॒(ग्म्॒) सूर्य॒-स्सूर्यो॑ दे॒वता᳚म् ।18) दे॒वता᳚-ङ्गमयतु गमयतु दे॒वता᳚-न्दे॒वता᳚-ङ्गमयतु ।19) ग॒म॒य॒तु॒ वि वि ग॑मयतु गमयतु॒ वि ।20) वि ते॑ ते॒ वि वि ते᳚ ।21) ते॒ मु॒ञ्चा॒मि॒ मु॒ञ्चा॒मि॒ ते॒ ते॒ मु॒ञ्चा॒मि॒ ।22) मु॒ञ्चा॒मि॒ र॒श॒ना र॑श॒ना मु॑ञ्चामि मुञ्चामि रश॒नाः ।23) र॒श॒ना वि वि र॑श॒ना र॑श॒ना वि ।24) वि र॒श्मी-न्र॒श्मीन्. वि वि र॒श्मीन् ।25) र॒श्मीन्. वि वि र॒श्मी-न्र॒श्मीन्. वि ।26) वि योक्त्रा॒ योक्त्रा॒ वि वि योक्त्रा᳚ ।27) योक्त्रा॒ यानि॒ यानि॒ योक्त्रा॒ योक्त्रा॒ यानि॑ ।28) यानि॑ परि॒चर्त॑नानि परि॒चर्त॑नानि॒ यानि॒ यानि॑ परि॒चर्त॑नानि ।29) प॒रि॒चर्त॑नानि ध॒त्ता-द्ध॒त्ता-त्प॑रि॒चर्त॑नानि परि॒चर्त॑नानि ध॒त्तात् ।29) प॒रि॒चर्त॑ना॒नीति॑ परि - चर्त॑नानि ।30) ध॒त्ता द॒स्मा स्व॒स्मासु॑ ध॒त्ता-द्ध॒त्ता द॒स्मासु॑ ।31) अ॒स्मासु॒ द्रवि॑ण॒-न्द्रवि॑ण म॒स्मा स्व॒स्मासु॒ द्रवि॑णम् ।32) द्रवि॑णं॒-यँ-द्य-द्द्रवि॑ण॒-न्द्रवि॑णं॒-यँत् ।33) यच् च॑ च॒ य-द्यच् च॑ ।34) च॒ भ॒द्र-म्भ॒द्र-ञ्च॑ च भ॒द्रम् ।35) भ॒द्र-म्प्र प्र भ॒द्र-म्भ॒द्र-म्प्र ।36) प्र णो॑ नः॒ प्र प्र णः॑ ।37) नो॒ ब्रू॒ता॒-द्ब्रू॒ता॒-न्नो॒ नो॒ ब्रू॒ता॒त् ।38) ब्रू॒ता॒-द्भा॒ग॒धा-न्भा॑ग॒धा-न्ब्रू॑ता-द्ब्रूता-द्भाग॒धान् ।39) भा॒ग॒धा-न्दे॒वता॑सु दे॒वता॑सु भाग॒धा-न्भा॑ग॒धा-न्दे॒वता॑सु ।39) भा॒ग॒धानिति॑ भाग - धान् ।40) दे॒वता॒स्विति॑ दे॒वता॑सु ।41) विष्णो᳚-श्शं॒योँ-श्शं॒योँ-र्विष्णो॒-र्विष्णो᳚-श्शं॒योँः ।42) शं॒योँ र॒ह म॒हग्ं शं॒योँ-श्शं॒योँ र॒हम् ।42) शं॒योँरिति॑ शं - योः ।43) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।44) दे॒व॒य॒ज्यया॑ य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ देवय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॑ य॒ज्ञेन॑ ।44) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।45) य॒ज्ञेन॑ प्रति॒ष्ठा-म्प्र॑ति॒ष्ठां-यँ॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ प्रति॒ष्ठाम् ।46) प्र॒ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मेय-ङ्गमेय-म्प्रति॒ष्ठा-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मेयम् ।46) प्र॒ति॒ष्ठामिति॑ प्रति - स्थाम् ।47) ग॒मे॒य॒(ग्म्॒) सोम॑स्य॒ सोम॑स्य गमेय-ङ्गमेय॒(ग्म्॒) सोम॑स्य ।48) सोम॑स्या॒ह म॒हग्ं सोम॑स्य॒ सोम॑स्या॒हम् ।49) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।50) दे॒व॒य॒ज्यया॑ सु॒रेता᳚-स्सु॒रेता॑ देवय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॑ सु॒रेताः᳚ ।50) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।॥ 13 ॥ (50/58)
1) va̠nā̠ma̠hē̠ dhu̠kṣī̠mahi̍ dhukṣī̠mahi̍ vanāmahē vanāmahē dhukṣī̠mahi̍ ।2) dhu̠kṣī̠mahi̍ pra̠jā-mpra̠jā-ndhu̍kṣī̠mahi̍ dhukṣī̠mahi̍ pra̠jām ।3) pra̠jā miṣa̠ miṣa̍-mpra̠jā-mpra̠jā miṣa̎m ।3) pra̠jāmiti̍ pra - jām ।4) iṣa̠mitīṣa̎m ।5) rōhi̍tēna tvā tvā̠ rōhi̍tēna̠ rōhi̍tēna tvā ।6) tvā̠ 'gni ra̠gni stvā̎ tvā̠ 'gniḥ ।7) a̠gni-rdē̠vatā̎-ndē̠vatā̍ ma̠gni ra̠gni-rdē̠vatā̎m ।8) dē̠vatā̎-ṅgamayatu gamayatu dē̠vatā̎-ndē̠vatā̎-ṅgamayatu ।9) ga̠ma̠ya̠tu̠ hari̍bhyā̠(gm̠) hari̍bhyā-ṅgamayatu gamayatu̠ hari̍bhyām ।10) hari̍bhyā-ntvā tvā̠ hari̍bhyā̠(gm̠) hari̍bhyā-ntvā ।10) hari̍bhyā̠miti̠ hari̍ - bhyā̠m ।11) tvēndra̠ indra̍ stvā̠ tvēndra̍ḥ ।12) indrō̍ dē̠vatā̎-ndē̠vatā̠ mindra̠ indrō̍ dē̠vatā̎m ।13) dē̠vatā̎-ṅgamayatu gamayatu dē̠vatā̎-ndē̠vatā̎-ṅgamayatu ।14) ga̠ma̠ya̠ tvēta̍śē̠ naita̍śēna gamayatu gamaya̠ tvēta̍śēna ।15) ēta̍śēna tvā̠ tvaita̍śē̠ naita̍śēna tvā ।16) tvā̠ sūrya̠-ssūrya̍ stvā tvā̠ sūrya̍ḥ ।17) sūryō̍ dē̠vatā̎-ndē̠vatā̠(gm̠) sūrya̠-ssūryō̍ dē̠vatā̎m ।18) dē̠vatā̎-ṅgamayatu gamayatu dē̠vatā̎-ndē̠vatā̎-ṅgamayatu ।19) ga̠ma̠ya̠tu̠ vi vi ga̍mayatu gamayatu̠ vi ।20) vi tē̍ tē̠ vi vi tē̎ ।21) tē̠ mu̠ñchā̠mi̠ mu̠ñchā̠mi̠ tē̠ tē̠ mu̠ñchā̠mi̠ ।22) mu̠ñchā̠mi̠ ra̠śa̠nā ra̍śa̠nā mu̍ñchāmi muñchāmi raśa̠nāḥ ।23) ra̠śa̠nā vi vi ra̍śa̠nā ra̍śa̠nā vi ।24) vi ra̠śmī-nra̠śmīn. vi vi ra̠śmīn ।25) ra̠śmīn. vi vi ra̠śmī-nra̠śmīn. vi ।26) vi yōktrā̠ yōktrā̠ vi vi yōktrā̎ ।27) yōktrā̠ yāni̠ yāni̠ yōktrā̠ yōktrā̠ yāni̍ ।28) yāni̍ pari̠charta̍nāni pari̠charta̍nāni̠ yāni̠ yāni̍ pari̠charta̍nāni ।29) pa̠ri̠charta̍nāni dha̠ttā-ddha̠ttā-tpa̍ri̠charta̍nāni pari̠charta̍nāni dha̠ttāt ।29) pa̠ri̠charta̍nā̠nīti̍ pari - charta̍nāni ।30) dha̠ttā da̠smā sva̠smāsu̍ dha̠ttā-ddha̠ttā da̠smāsu̍ ।31) a̠smāsu̠ dravi̍ṇa̠-ndravi̍ṇa ma̠smā sva̠smāsu̠ dravi̍ṇam ।32) dravi̍ṇa̠ṃ ya-dya-ddravi̍ṇa̠-ndravi̍ṇa̠ṃ yat ।33) yach cha̍ cha̠ ya-dyach cha̍ ।34) cha̠ bha̠dra-mbha̠dra-ñcha̍ cha bha̠dram ।35) bha̠dra-mpra pra bha̠dra-mbha̠dra-mpra ।36) pra ṇō̍ na̠ḥ pra pra ṇa̍ḥ ।37) nō̠ brū̠tā̠-dbrū̠tā̠-nnō̠ nō̠ brū̠tā̠t ।38) brū̠tā̠-dbhā̠ga̠dhā-nbhā̍ga̠dhā-nbrū̍tā-dbrūtā-dbhāga̠dhān ।39) bhā̠ga̠dhā-ndē̠vatā̍su dē̠vatā̍su bhāga̠dhā-nbhā̍ga̠dhā-ndē̠vatā̍su ।39) bhā̠ga̠dhāniti̍ bhāga - dhān ।40) dē̠vatā̠sviti̍ dē̠vatā̍su ।41) viṣṇō̎-śśa̠ṃyō-śśa̠ṃyō-rviṣṇō̠-rviṣṇō̎-śśa̠ṃyōḥ ।42) śa̠ṃyō ra̠ha ma̠hagṃ śa̠ṃyō-śśa̠ṃyō ra̠ham ।42) śa̠ṃyōriti̍ śaṃ - yōḥ ।43) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।44) dē̠va̠ya̠jyayā̍ ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ dēvaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̍ ya̠jñēna̍ ।44) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।45) ya̠jñēna̍ prati̠ṣṭhā-mpra̍ti̠ṣṭhāṃ ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ prati̠ṣṭhām ।46) pra̠ti̠ṣṭhā-ṅga̍mēya-ṅgamēya-mprati̠ṣṭhā-mpra̍ti̠ṣṭhā-ṅga̍mēyam ।46) pra̠ti̠ṣṭhāmiti̍ prati - sthām ।47) ga̠mē̠ya̠(gm̠) sōma̍sya̠ sōma̍sya gamēya-ṅgamēya̠(gm̠) sōma̍sya ।48) sōma̍syā̠ha ma̠hagṃ sōma̍sya̠ sōma̍syā̠ham ।49) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।50) dē̠va̠ya̠jyayā̍ su̠rētā̎-ssu̠rētā̍ dēvaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̍ su̠rētā̎ḥ ।50) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।॥ 13 ॥ (50/58)
meaning
We worship, may we prosper; we worship—through the red (horse), through Fire, through the gods may it go forth; through Indra, through the sun may it go forth—through Vishnu's peaceful paths, may we prosper through divine sacrifice, through Soma's foundation, through the divine sacrifice bearing full vigour.
verse 14
1) सु॒रेता॒ रेतो॒ रेतः॑ सु॒रेता᳚-स्सु॒रेता॒ रेतः॑ ।1) सु॒रेता॒ इति॑ सु - रेताः᳚ ।2) रेतो॑ धिषीय धिषीय॒ रेतो॒ रेतो॑ धिषीय ।3) धि॒षी॒य॒ त्वष्टु॒ स्त्वष्टु॑-र्धिषीय धिषीय॒ त्वष्टुः॑ ।4) त्वष्टु॑र॒ह म॒ह-न्त्वष्टु॒ स्त्वष्टु॑ र॒हम् ।5) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।6) दे॒व॒य॒ज्यया॑ पशू॒ना-म्प॑शू॒ना-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॑ पशू॒नाम् ।6) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।7) प॒शू॒नाग्ं रू॒पग्ं रू॒प-म्प॑शू॒ना-म्प॑शू॒नाग्ं रू॒पम् ।8) रू॒प-म्पु॑षेय-म्पुषेयग्ं रू॒पग्ं रू॒प-म्पु॑षेयम् ।9) पु॒षे॒य॒-न्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना᳚-म्पुषेय-म्पुषेय-न्दे॒वाना᳚म् ।10) दे॒वाना॒-म्पत्नीः॒ पत्नी᳚-र्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒-म्पत्नीः᳚ ।11) पत्नी॑ र॒ग्निर॒ग्निः पत्नीः॒ पत्नी॑र॒ग्निः ।12) अ॒ग्नि-र्गृ॒हप॑ति-र्गृ॒हप॑ति र॒ग्नि र॒ग्नि-र्गृ॒हप॑तिः ।13) गृ॒हप॑ति-र्य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॑ गृ॒हप॑ति-र्गृ॒हप॑ति-र्य॒ज्ञस्य॑ ।13) गृ॒हप॑ति॒रिति॑ गृ॒ह - प॒तिः॒ ।14) य॒ज्ञस्य॑ मिथु॒न-म्मि॑थु॒नं-यँ॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॑ मिथु॒नम् ।15) मि॒थु॒न-न्तयो॒स्तयो᳚-र्मिथु॒न-म्मि॑थु॒न-न्तयोः᳚ ।16) तयो॑र॒ह म॒ह-न्तयो॒ स्तयो॑ र॒हम् ।17) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।18) दे॒व॒य॒ज्यया॑ मिथु॒नेन॑ मिथु॒नेन॑ देवय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॑ मिथु॒नेन॑ ।18) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।19) मि॒थु॒नेन॒ प्र प्र मि॑थु॒नेन॑ मिथु॒नेन॒ प्र ।20) प्र भू॑यास-म्भूयास॒-म्प्र प्र भू॑यासम् ।21) भू॒या॒सं॒-वेँ॒दो वे॒दो भू॑यास-म्भूयासं-वेँ॒दः ।22) वे॒दो᳚ ऽस्यसि वे॒दो वे॒दो॑ ऽसि ।23) अ॒सि॒ वित्ति॒-र्वित्ति॑ रस्यसि॒ वित्तिः॑ ।24) वित्ति॑ रस्यसि॒ वित्ति॒-र्वित्ति॑ रसि ।25) अ॒सि॒ वि॒देय॑ वि॒देया᳚ स्यसि वि॒देय॑ ।26) वि॒देय॒ कर्म॒ कर्म॑ वि॒देय॑ वि॒देय॒ कर्म॑ ।27) कर्मा᳚स्यसि॒ कर्म॒ कर्मा॑सि ।28) अ॒सि॒ क॒रुण॑-ङ्क॒रुण॑ मस्यसि क॒रुण᳚म् ।29) क॒रुण॑ मस्यसि क॒रुण॑-ङ्क॒रुण॑ मसि ।30) अ॒सि॒ क्रि॒यास॑-ङ्क्रि॒यास॑ मस्यसि क्रि॒यास᳚म् ।31) क्रि॒यास(ग्म्॑) स॒नि-स्स॒निः क्रि॒यास॑-ङ्क्रि॒यास(ग्म्॑) स॒निः ।32) स॒नि र॑स्यसि स॒नि-स्स॒नि र॑सि ।33) अ॒सि॒ स॒नि॒ता स॑नि॒ता ऽस्य॑सि सनि॒ता ।34) स॒नि॒ता ऽस्य॑सि सनि॒ता स॑नि॒ता ऽसि॑ ।35) अ॒सि॒ स॒नेय(ग्म्॑) स॒नेय॑ मस्यसि स॒नेय᳚म् ।36) स॒नेय॑-ङ्घृ॒तव॑न्त-ङ्घृ॒तव॑न्तग्ं स॒नेय(ग्म्॑) स॒नेय॑-ङ्घृ॒तव॑न्तम् ।37) घृ॒तव॑न्त-ङ्कुला॒यिन॑-ङ्कुला॒यिन॑-ङ्घृ॒तव॑न्त-ङ्घृ॒तव॑न्त-ङ्कुला॒यिन᳚म् ।37) घृ॒तव॑न्त॒मिति॑ घृ॒त - व॒न्त॒म् ।38) कु॒ला॒यिन(ग्म्॑) रा॒यो रा॒यः कु॑ला॒यिन॑-ङ्कुला॒यिन(ग्म्॑) रा॒यः ।39) रा॒य स्पोष॒-म्पोष(ग्म्॑) रा॒यो रा॒य स्पोष᳚म् ।40) पोष(ग्म्॑) सह॒स्रिण(ग्म्॑) सह॒स्रिण॒-म्पोष॒-म्पोष(ग्म्॑) सह॒स्रिण᳚म् ।41) स॒ह॒स्रिणं॑-वेँ॒दो वे॒द-स्स॑ह॒स्रिण(ग्म्॑) सह॒स्रिणं॑-वेँ॒दः ।42) वे॒दो द॑दातु ददातु वे॒दो वे॒दो द॑दातु ।43) द॒दा॒तु॒ वा॒जिनं॑-वाँ॒जिन॑-न्ददातु ददातु वा॒जिन᳚म् ।44) वा॒जिन॒मिति॑ वा॒जिन᳚म् ।॥ 14 ॥ (44/49)॥ अ. 4 ॥
1) su̠rētā̠ rētō̠ rēta̍-ssu̠rētā̎-ssu̠rētā̠ rēta̍ḥ ।1) su̠rētā̠ iti̍ su - rētā̎ḥ ।2) rētō̍ dhiṣīya dhiṣīya̠ rētō̠ rētō̍ dhiṣīya ।3) dhi̠ṣī̠ya̠ tvaṣṭu̠ stvaṣṭu̍-rdhiṣīya dhiṣīya̠ tvaṣṭu̍ḥ ।4) tvaṣṭu̍ra̠ha ma̠ha-ntvaṣṭu̠ stvaṣṭu̍ ra̠ham ।5) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।6) dē̠va̠ya̠jyayā̍ paśū̠nā-mpa̍śū̠nā-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̍ paśū̠nām ।6) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।7) pa̠śū̠nāgṃ rū̠pagṃ rū̠pa-mpa̍śū̠nā-mpa̍śū̠nāgṃ rū̠pam ।8) rū̠pa-mpu̍ṣēya-mpuṣēyagṃ rū̠pagṃ rū̠pa-mpu̍ṣēyam ।9) pu̠ṣē̠ya̠-ndē̠vānā̎-ndē̠vānā̎-mpuṣēya-mpuṣēya-ndē̠vānā̎m ।10) dē̠vānā̠-mpatnī̠ḥ patnī̎-rdē̠vānā̎-ndē̠vānā̠-mpatnī̎ḥ ।11) patnī̍ ra̠gnira̠gniḥ patnī̠ḥ patnī̍ra̠gniḥ ।12) a̠gni-rgṛ̠hapa̍ti-rgṛ̠hapa̍ti ra̠gni ra̠gni-rgṛ̠hapa̍tiḥ ।13) gṛ̠hapa̍ti-rya̠jñasya̍ ya̠jñasya̍ gṛ̠hapa̍ti-rgṛ̠hapa̍ti-rya̠jñasya̍ ।13) gṛ̠hapa̍ti̠riti̍ gṛ̠ha - pa̠ti̠ḥ ।14) ya̠jñasya̍ mithu̠na-mmi̍thu̠naṃ ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̍ mithu̠nam ।15) mi̠thu̠na-ntayō̠stayō̎-rmithu̠na-mmi̍thu̠na-ntayō̎ḥ ।16) tayō̍ra̠ha ma̠ha-ntayō̠ stayō̍ ra̠ham ।17) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।18) dē̠va̠ya̠jyayā̍ mithu̠nēna̍ mithu̠nēna̍ dēvaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̍ mithu̠nēna̍ ।18) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।19) mi̠thu̠nēna̠ pra pra mi̍thu̠nēna̍ mithu̠nēna̠ pra ।20) pra bhū̍yāsa-mbhūyāsa̠-mpra pra bhū̍yāsam ।21) bhū̠yā̠sa̠ṃ vē̠dō vē̠dō bhū̍yāsa-mbhūyāsaṃ vē̠daḥ ।22) vē̠dō̎ 'syasi vē̠dō vē̠dō̍ 'si ।23) a̠si̠ vitti̠-rvitti̍ rasyasi̠ vitti̍ḥ ।24) vitti̍ rasyasi̠ vitti̠-rvitti̍ rasi ।25) a̠si̠ vi̠dēya̍ vi̠dēyā̎ syasi vi̠dēya̍ ।26) vi̠dēya̠ karma̠ karma̍ vi̠dēya̍ vi̠dēya̠ karma̍ ।27) karmā̎syasi̠ karma̠ karmā̍si ।28) a̠si̠ ka̠ruṇa̍-ṅka̠ruṇa̍ masyasi ka̠ruṇa̎m ।29) ka̠ruṇa̍ masyasi ka̠ruṇa̍-ṅka̠ruṇa̍ masi ।30) a̠si̠ kri̠yāsa̍-ṅkri̠yāsa̍ masyasi kri̠yāsa̎m ।31) kri̠yāsa(gm̍) sa̠ni-ssa̠niḥ kri̠yāsa̍-ṅkri̠yāsa(gm̍) sa̠niḥ ।32) sa̠ni ra̍syasi sa̠ni-ssa̠ni ra̍si ।33) a̠si̠ sa̠ni̠tā sa̍ni̠tā 'sya̍si sani̠tā ।34) sa̠ni̠tā 'sya̍si sani̠tā sa̍ni̠tā 'si̍ ।35) a̠si̠ sa̠nēya(gm̍) sa̠nēya̍ masyasi sa̠nēya̎m ।36) sa̠nēya̍-ṅghṛ̠tava̍nta-ṅghṛ̠tava̍ntagṃ sa̠nēya(gm̍) sa̠nēya̍-ṅghṛ̠tava̍ntam ।37) ghṛ̠tava̍nta-ṅkulā̠yina̍-ṅkulā̠yina̍-ṅghṛ̠tava̍nta-ṅghṛ̠tava̍nta-ṅkulā̠yina̎m ।37) ghṛ̠tava̍nta̠miti̍ ghṛ̠ta - va̠nta̠m ।38) ku̠lā̠yina(gm̍) rā̠yō rā̠yaḥ ku̍lā̠yina̍-ṅkulā̠yina(gm̍) rā̠yaḥ ।39) rā̠ya spōṣa̠-mpōṣa(gm̍) rā̠yō rā̠ya spōṣa̎m ।40) pōṣa(gm̍) saha̠sriṇa(gm̍) saha̠sriṇa̠-mpōṣa̠-mpōṣa(gm̍) saha̠sriṇa̎m ।41) sa̠ha̠sriṇa̍ṃ vē̠dō vē̠da-ssa̍ha̠sriṇa(gm̍) saha̠sriṇa̍ṃ vē̠daḥ ।42) vē̠dō da̍dātu dadātu vē̠dō vē̠dō da̍dātu ।43) da̠dā̠tu̠ vā̠jina̍ṃ vā̠jina̍-ndadātu dadātu vā̠jina̎m ।44) vā̠jina̠miti̍ vā̠jina̎m ।॥ 14 ॥ (44/49)॥ a. 4 ॥
meaning
The pair of the sacrifice—may I become mighty through divine oblation with the pair, and may I be the knower, the doer, the merciful one, the active one, the arranger, the arranger of the ghee-bearing, nest-dwelling, wealth-giving, thousand-fold nourishment, that the Veda may grant the swift horse.
verse 15
1) आ प्या॑यता-म्प्यायता॒ मा प्या॑यताम् ।2) प्या॒य॒ता॒-न्ध्रु॒वा ध्रु॒वा प्या॑यता-म्प्यायता-न्ध्रु॒वा ।3) ध्रु॒वा घृ॒तेन॑ घृ॒तेन॑ ध्रु॒वा ध्रु॒वा घृ॒तेन॑ ।4) घृ॒तेन॑ य॒ज्ञंयँ॑ज्ञं-यँ॒ज्ञंयँ॑ज्ञ-ङ्घृ॒तेन॑ घृ॒तेन॑ य॒ज्ञंयँ॑ज्ञम् ।5) य॒ज्ञंयँ॑ज्ञ॒-म्प्रति॒ प्रति॑ य॒ज्ञंयँ॑ज्ञं-यँ॒ज्ञंयँ॑ज्ञ॒-म्प्रति॑ ।5) य॒ज्ञंयँ॑ज्ञ॒मिति॑ य॒ज्ञम् - य॒ज्ञ॒म् ।6) प्रति॑ देव॒यद्भ्यो॑ देव॒यद्भ्यः॒ प्रति॒ प्रति॑ देव॒यद्भ्यः॑ ।7) दे॒व॒यद्भ्य॒ इति॑ देव॒यत् - भ्यः॒ ।8) सू॒र्याया॒ ऊध॒ ऊधः॑ सू॒र्याया᳚-स्सू॒र्याया॒ ऊधः॑ ।9) ऊधो ऽदि॑त्या॒ अदि॑त्या॒ ऊध॒ ऊधो ऽदि॑त्याः ।10) अदि॑त्या उ॒पस्थ॑ उ॒पस्थे ऽदि॑त्या॒ अदि॑त्या उ॒पस्थे᳚ ।11) उ॒पस्थ॑ उ॒रुधा॑रो॒ रुधा॑रो॒ पस्थ॑ उ॒पस्थ॑ उ॒रुधा॑रा ।11) उ॒पस्थ॒ इत्यु॒प - स्थे॒ ।12) उ॒रुधा॑रा पृथि॒वी पृ॑थि॒ व्यु॑रुधा॑रो॒ रुधा॑रा पृथि॒वी ।12) उ॒रुधा॒रेत्यु॒रु - धा॒रा॒ ।13) पृ॒थि॒वी य॒ज्ञे य॒ज्ञे पृ॑थि॒वी पृ॑थि॒वी य॒ज्ञे ।14) य॒ज्ञे अ॒स्मि-न्न॒स्मिन्. य॒ज्ञे य॒ज्ञे अ॒स्मिन्न् ।15) अ॒स्मिन्नित्य॒स्मिन्न् ।16) प्र॒जाप॑ते-र्वि॒भान्. वि॒भा-न्प्र॒जाप॑तेः प्र॒जाप॑ते-र्वि॒भान् ।16) प्र॒जाप॑ते॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तेः॒ ।17) वि॒भा-न्नाम॒ नाम॑ वि॒भान्. वि॒भा-न्नाम॑ ।17) वि॒भानिति॑ वि - भान् ।18) नाम॑ लो॒को लो॒को नाम॒ नाम॑ लो॒कः ।19) लो॒क स्तस्मि॒(ग्ग्॒) स्तस्मि॑न्न् ँलो॒को लो॒क स्तस्मिन्न्॑ ।20) तस्मि(ग्ग्॑) स्त्वा त्वा॒ तस्मि॒(ग्ग्॒) स्तस्मि(ग्ग्॑) स्त्वा ।21) त्वा॒ द॒धा॒मि॒ द॒धा॒मि॒ त्वा॒ त्वा॒ द॒धा॒मि॒ ।22) द॒धा॒मि॒ स॒ह स॒ह द॑धामि दधामि स॒ह ।23) स॒ह यज॑मानेन॒ यज॑मानेन स॒ह स॒ह यज॑मानेन ।24) यज॑मानेन॒ स-थ्स-द्यज॑मानेन॒ यज॑मानेन॒ सत् ।25) सद॑स्यसि॒ स-थ्सद॑सि ।26) अ॒सि॒ स-थ्सद॑स्यसि॒ सत् ।27) स-न्मे॑ मे॒ स-थ्स-न्मे᳚ ।28) मे॒ भू॒या॒ भू॒या॒ मे॒ मे॒ भू॒याः॒ ।29) भू॒या॒-स्सर्व॒(ग्म्॒) सर्व॑-म्भूया भूया॒-स्सर्व᳚म् ।30) सर्व॑ मस्यसि॒ सर्व॒(ग्म्॒) सर्व॑ मसि ।31) अ॒सि॒ सर्व॒(ग्म्॒) सर्व॑ मस्यसि॒ सर्व᳚म् ।32) सर्व॑-म्मे मे॒ सर्व॒(ग्म्॒) सर्व॑-म्मे ।33) मे॒ भू॒या॒ भू॒या॒ मे॒ मे॒ भू॒याः॒ ।34) भू॒याः॒ पू॒र्ण-म्पू॒र्ण-म्भू॑या भूयाः पू॒र्णम् ।35) पू॒र्ण म॑स्यसि पू॒र्ण-म्पू॒र्ण म॑सि ।36) अ॒सि॒ पू॒र्ण-म्पू॒र्ण म॑स्यसि पू॒र्णम् ।37) पू॒र्ण-म्मे॑ मे पू॒र्ण-म्पू॒र्ण-म्मे᳚ ।38) मे॒ भू॒या॒ भू॒या॒ मे॒ मे॒ भू॒याः॒ ।39) भू॒या॒ अक्षि॑त॒ मक्षि॑त-म्भूया भूया॒ अक्षि॑तम् ।40) अक्षि॑त मस्य॒ स्यक्षि॑त॒ मक्षि॑त मसि ।41) अ॒सि॒ मा मा ऽस्य॑सि॒ मा ।42) मा मे॑ मे॒ मा मा मे᳚ ।43) मे॒ क्षे॒ष्ठाः॒, क्षे॒ष्ठा॒ मे॒ मे॒ क्षे॒ष्ठाः॒ ।44) क्षे॒ष्ठाः॒ प्राच्या॒-म्प्राच्या᳚-ङ्क्षेष्ठाः, क्षेष्ठाः॒ प्राच्या᳚म् ।45) प्राच्या᳚-न्दि॒शि दि॒शि प्राच्या॒-म्प्राच्या᳚-न्दि॒शि ।46) दि॒शि दे॒वा दे॒वा दि॒शि दि॒शि दे॒वाः ।47) दे॒वा ऋ॒त्विज॑ ऋ॒त्विजो॑ दे॒वा दे॒वा ऋ॒त्विजः॑ ।48) ऋ॒त्विजो॑ मार्जयन्ता-म्मार्जयन्ता मृ॒त्विज॑ ऋ॒त्विजो॑ मार्जयन्ताम् ।49) मा॒र्ज॒य॒न्ता॒-न्दक्षि॑णाया॒-न्दक्षि॑णाया-म्मार्जयन्ता-म्मार्जयन्ता॒-न्दक्षि॑णायाम् ।50) दक्षि॑णाया-न्दि॒शि दि॒शि दक्षि॑णाया॒-न्दक्षि॑णाया-न्दि॒शि ।॥ 15 ॥ (50/55)
1) ā pyā̍yatā-mpyāyatā̠ mā pyā̍yatām ।2) pyā̠ya̠tā̠-ndhru̠vā dhru̠vā pyā̍yatā-mpyāyatā-ndhru̠vā ।3) dhru̠vā ghṛ̠tēna̍ ghṛ̠tēna̍ dhru̠vā dhru̠vā ghṛ̠tēna̍ ।4) ghṛ̠tēna̍ ya̠jñaṃya̍jñaṃ ya̠jñaṃya̍jña-ṅghṛ̠tēna̍ ghṛ̠tēna̍ ya̠jñaṃya̍jñam ।5) ya̠jñaṃya̍jña̠-mprati̠ prati̍ ya̠jñaṃya̍jñaṃ ya̠jñaṃya̍jña̠-mprati̍ ।5) ya̠jñaṃya̍jña̠miti̍ ya̠jñam - ya̠jña̠m ।6) prati̍ dēva̠yadbhyō̍ dēva̠yadbhya̠ḥ prati̠ prati̍ dēva̠yadbhya̍ḥ ।7) dē̠va̠yadbhya̠ iti̍ dēva̠yat - bhya̠ḥ ।8) sū̠ryāyā̠ ūdha̠ ūdha̍-ssū̠ryāyā̎-ssū̠ryāyā̠ ūdha̍ḥ ।9) ūdhō 'di̍tyā̠ adi̍tyā̠ ūdha̠ ūdhō 'di̍tyāḥ ।10) adi̍tyā u̠pastha̍ u̠pasthē 'di̍tyā̠ adi̍tyā u̠pasthē̎ ।11) u̠pastha̍ u̠rudhā̍rō̠ rudhā̍rō̠ pastha̍ u̠pastha̍ u̠rudhā̍rā ।11) u̠pastha̠ ityu̠pa - sthē̠ ।12) u̠rudhā̍rā pṛthi̠vī pṛ̍thi̠ vyu̍rudhā̍rō̠ rudhā̍rā pṛthi̠vī ।12) u̠rudhā̠rētyu̠ru - dhā̠rā̠ ।13) pṛ̠thi̠vī ya̠jñē ya̠jñē pṛ̍thi̠vī pṛ̍thi̠vī ya̠jñē ।14) ya̠jñē a̠smi-nna̠smin. ya̠jñē ya̠jñē a̠sminn ।15) a̠sminnitya̠sminn ।16) pra̠jāpa̍tē-rvi̠bhān. vi̠bhā-npra̠jāpa̍tēḥ pra̠jāpa̍tē-rvi̠bhān ।16) pra̠jāpa̍tē̠riti̍ pra̠jā - pa̠tē̠ḥ ।17) vi̠bhā-nnāma̠ nāma̍ vi̠bhān. vi̠bhā-nnāma̍ ।17) vi̠bhāniti̍ vi - bhān ।18) nāma̍ lō̠kō lō̠kō nāma̠ nāma̍ lō̠kaḥ ।19) lō̠ka stasmi̠(gg̠) stasmi̍nn ँlō̠kō lō̠ka stasminn̍ ।20) tasmi(gg̍) stvā tvā̠ tasmi̠(gg̠) stasmi(gg̍) stvā ।21) tvā̠ da̠dhā̠mi̠ da̠dhā̠mi̠ tvā̠ tvā̠ da̠dhā̠mi̠ ।22) da̠dhā̠mi̠ sa̠ha sa̠ha da̍dhāmi dadhāmi sa̠ha ।23) sa̠ha yaja̍mānēna̠ yaja̍mānēna sa̠ha sa̠ha yaja̍mānēna ।24) yaja̍mānēna̠ sa-thsa-dyaja̍mānēna̠ yaja̍mānēna̠ sat ।25) sada̍syasi̠ sa-thsada̍si ।26) a̠si̠ sa-thsada̍syasi̠ sat ।27) sa-nmē̍ mē̠ sa-thsa-nmē̎ ।28) mē̠ bhū̠yā̠ bhū̠yā̠ mē̠ mē̠ bhū̠yā̠ḥ ।29) bhū̠yā̠-ssarva̠(gm̠) sarva̍-mbhūyā bhūyā̠-ssarva̎m ।30) sarva̍ masyasi̠ sarva̠(gm̠) sarva̍ masi ।31) a̠si̠ sarva̠(gm̠) sarva̍ masyasi̠ sarva̎m ।32) sarva̍-mmē mē̠ sarva̠(gm̠) sarva̍-mmē ।33) mē̠ bhū̠yā̠ bhū̠yā̠ mē̠ mē̠ bhū̠yā̠ḥ ।34) bhū̠yā̠ḥ pū̠rṇa-mpū̠rṇa-mbhū̍yā bhūyāḥ pū̠rṇam ।35) pū̠rṇa ma̍syasi pū̠rṇa-mpū̠rṇa ma̍si ।36) a̠si̠ pū̠rṇa-mpū̠rṇa ma̍syasi pū̠rṇam ।37) pū̠rṇa-mmē̍ mē pū̠rṇa-mpū̠rṇa-mmē̎ ।38) mē̠ bhū̠yā̠ bhū̠yā̠ mē̠ mē̠ bhū̠yā̠ḥ ।39) bhū̠yā̠ akṣi̍ta̠ makṣi̍ta-mbhūyā bhūyā̠ akṣi̍tam ।40) akṣi̍ta masya̠ syakṣi̍ta̠ makṣi̍ta masi ।41) a̠si̠ mā mā 'sya̍si̠ mā ।42) mā mē̍ mē̠ mā mā mē̎ ।43) mē̠ kṣē̠ṣṭhā̠ḥ, kṣē̠ṣṭhā̠ mē̠ mē̠ kṣē̠ṣṭhā̠ḥ ।44) kṣē̠ṣṭhā̠ḥ prāchyā̠-mprāchyā̎-ṅkṣēṣṭhāḥ, kṣēṣṭhā̠ḥ prāchyā̎m ।45) prāchyā̎-ndi̠śi di̠śi prāchyā̠-mprāchyā̎-ndi̠śi ।46) di̠śi dē̠vā dē̠vā di̠śi di̠śi dē̠vāḥ ।47) dē̠vā ṛ̠tvija̍ ṛ̠tvijō̍ dē̠vā dē̠vā ṛ̠tvija̍ḥ ।48) ṛ̠tvijō̍ mārjayantā-mmārjayantā mṛ̠tvija̍ ṛ̠tvijō̍ mārjayantām ।49) mā̠rja̠ya̠ntā̠-ndakṣi̍ṇāyā̠-ndakṣi̍ṇāyā-mmārjayantā-mmārjayantā̠-ndakṣi̍ṇāyām ।50) dakṣi̍ṇāyā-ndi̠śi di̠śi dakṣi̍ṇāyā̠-ndakṣi̍ṇāyā-ndi̠śi ।॥ 15 ॥ (50/55)
meaning
May it fill—may it fill; do not fill—may it fill, firm, firm may it fill, firm; firm with ghee, with ghee firm, firm with ghee; with ghee the sacrifice, the sacrifice with ghee, with ghee the sacrifice; the sacrifice to the gods-who-sacrifice, to the gods-who-sacrifice; the udder of the Sun, the udder, the Sun's udder; the udder of Aditi, Aditi, the udder, the udder of the Aditis; Aditi at the...
verse 16
1) दि॒शि मासा॒ मासा॑ दि॒शि दि॒शि मासाः᳚ ।2) मासाः᳚ पि॒तरः॑ पि॒तरो॒ मासा॒ मासाः᳚ पि॒तरः॑ ।3) पि॒तरो॑ मार्जयन्ता-म्मार्जयन्ता-म्पि॒तरः॑ पि॒तरो॑ मार्जयन्ताम् ।4) मा॒र्ज॒य॒न्ता॒-म्प्र॒तीच्या᳚-म्प्र॒तीच्या᳚-म्मार्जयन्ता-म्मार्जयन्ता-म्प्र॒तीच्या᳚म् ।5) प्र॒तीच्या᳚-न्दि॒शि दि॒शि प्र॒तीच्या᳚-म्प्र॒तीच्या᳚-न्दि॒शि ।6) दि॒शि गृ॒हा गृ॒हा दि॒शि दि॒शि गृ॒हाः ।7) गृ॒हाः प॒शवः॑ प॒शवो॑ गृ॒हा गृ॒हाः प॒शवः॑ ।8) प॒शवो॑ मार्जयन्ता-म्मार्जयन्ता-म्प॒शवः॑ प॒शवो॑ मार्जयन्ताम् ।9) मा॒र्ज॒य॒न्ता॒ मुदी᳚च्या॒ मुदी᳚च्या-म्मार्जयन्ता-म्मार्जयन्ता॒ मुदी᳚च्याम् ।10) उदी᳚च्या-न्दि॒शि दि॒श्युदी᳚च्या॒ मुदी᳚च्या-न्दि॒शि ।11) दि॒श्याप॒ आपो॑ दि॒शि दि॒श्यापः॑ ।12) आप॒ ओष॑धय॒ ओष॑धय॒ आप॒ आप॒ ओष॑धयः ।13) ओष॑धयो॒ वन॒स्पत॑यो॒ वन॒स्पत॑य॒ ओष॑धय॒ ओष॑धयो॒ वन॒स्पत॑यः ।14) वन॒स्पत॑यो मार्जयन्ता-म्मार्जयन्तां॒-वँन॒स्पत॑यो॒ वन॒स्पत॑यो मार्जयन्ताम् ।15) मा॒र्ज॒य॒न्ता॒ मू॒र्ध्वाया॑ मू॒र्ध्वाया᳚-म्मार्जयन्ता-म्मार्जयन्ता मू॒र्ध्वाया᳚म् ।16) ऊ॒र्ध्वाया᳚-न्दि॒शि दि॒श्यू᳚र्ध्वाया॑ मू॒र्ध्वाया᳚-न्दि॒शि ।17) दि॒शि य॒ज्ञो य॒ज्ञो दि॒शि दि॒शि य॒ज्ञः ।18) य॒ज्ञ-स्सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो य॒ज्ञो य॒ज्ञ-स्संवँ॑थ्सरः ।19) सं॒वँ॒थ्स॒रो य॒ज्ञप॑ति-र्य॒ज्ञप॑ति॒-स्सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो य॒ज्ञप॑तिः ।19) सं॒वँ॒थ्स॒र इति॑ सं - व॒थ्स॒रः ।20) य॒ज्ञप॑ति-र्मार्जयन्ता-म्मार्जयन्तां-यँ॒ज्ञप॑ति-र्य॒ज्ञप॑ति-र्मार्जयन्ताम् ।20) य॒ज्ञप॑ति॒रिति॑ य॒ज्ञ - प॒तिः॒ ।21) मा॒र्ज॒य॒न्तां॒-विँष्णो॒-र्विष्णो᳚-र्मार्जयन्ता-म्मार्जयन्तां॒-विँष्णोः᳚ ।22) विष्णोः॒ क्रमः॒ क्रमो॒ विष्णो॒-र्विष्णोः॒ क्रमः॑ ।23) क्रमो᳚ ऽस्यसि॒ क्रमः॒ क्रमो॑ ऽसि ।24) अ॒स्य॒भि॒मा॒ति॒हा ऽभि॑माति॒हा ऽस्य॑ स्यभिमाति॒हा ।25) अ॒भि॒मा॒ति॒हा गा॑य॒त्रेण॑ गाय॒त्रे णा॑भिमाति॒हा ऽभि॑माति॒हा गा॑य॒त्रेण॑ ।25) अ॒भि॒मा॒ति॒हेत्य॑भिमाति - हा ।26) गा॒य॒त्रेण॒ छन्द॑सा॒ छन्द॑सा गाय॒त्रेण॑ गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा ।27) छन्द॑सा पृथि॒वी-म्पृ॑थि॒वी-ञ्छन्द॑सा॒ छन्द॑सा पृथि॒वीम् ।28) पृ॒थि॒वी मन्वनु॑ पृथि॒वी-म्पृ॑थि॒वी मनु॑ ।29) अनु॒ वि व्यन्वनु॒ वि ।30) वि क्र॑मे क्रमे॒ वि वि क्र॑मे ।31) क्र॒मे॒ निर्भ॑क्तो॒ निर्भ॑क्तः क्रमे क्रमे॒ निर्भ॑क्तः ।32) निर्भ॑क्त॒-स्स स निर्भ॑क्तो॒ निर्भ॑क्त॒-स्सः ।32) निर्भ॑क्त॒ इति॒ निः - भ॒क्तः॒ ।33) स यं-यँग्ं स स यम् ।34) य-न्द्वि॒ष्मो द्वि॒ष्मो यं-यँ-न्द्वि॒ष्मः ।35) द्वि॒ष्मो विष्णो॒-र्विष्णो᳚-र्द्वि॒ष्मो द्वि॒ष्मो विष्णोः᳚ ।36) विष्णोः॒ क्रमः॒ क्रमो॒ विष्णो॒-र्विष्णोः॒ क्रमः॑ ।37) क्रमो᳚ ऽस्यसि॒ क्रमः॒ क्रमो॑ ऽसि ।38) अ॒स्य॒भि॒श॒स्ति॒हा ऽभि॑शस्ति॒हा ऽस्य॑ स्यभिशस्ति॒हा ।39) अ॒भि॒श॒स्ति॒हा त्रैष्टु॑भेन॒ त्रैष्टु॑भे नाभिशस्ति॒हा ऽभि॑शस्ति॒हा त्रैष्टु॑भेन ।39) अ॒भि॒श॒स्ति॒हेत्य॑भिशस्ति - हा ।40) त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑सा॒ छन्द॑सा॒ त्रैष्टु॑भेन॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑सा ।41) छन्द॑सा॒ ऽन्तरि॑क्ष म॒न्तरि॑क्ष॒-ञ्छन्द॑सा॒ छन्द॑सा॒ ऽन्तरि॑क्षम् ।42) अ॒न्तरि॑क्ष॒ मन्व न्व॒न्तरि॑क्ष म॒न्तरि॑क्ष॒ मनु॑ ।43) अनु॒ वि व्यन्वनु॒ वि ।44) वि क्र॑मे क्रमे॒ वि वि क्र॑मे ।45) क्र॒मे॒ निर्भ॑क्तो॒ निर्भ॑क्तः क्रमे क्रमे॒ निर्भ॑क्तः ।46) निर्भ॑क्त॒-स्स स निर्भ॑क्तो॒ निर्भ॑क्त॒-स्सः ।46) निर्भ॑क्त॒ इति॒ निः - भ॒क्तः॒ ।47) स यं-यँग्ं स स यम् ।48) य-न्द्वि॒ष्मो द्वि॒ष्मो यं-यँ-न्द्वि॒ष्मः ।49) द्वि॒ष्मो विष्णो॒-र्विष्णो᳚-र्द्वि॒ष्मो द्वि॒ष्मो विष्णोः᳚ ।50) विष्णोः॒ क्रमः॒ क्रमो॒ विष्णो॒-र्विष्णोः॒ क्रमः॑ ।51) क्रमो᳚ ऽस्यसि॒ क्रमः॒ क्रमो॑ ऽसि ।52) अ॒स्य॒रा॒ती॒य॒तो॑ ऽरातीय॒तो᳚ ऽस्य स्यरातीय॒तः ।53) अ॒रा॒ती॒य॒तो ह॒न्ता ह॒न्ता ऽरा॑तीय॒तो॑ ऽरातीय॒तो ह॒न्ता ।54) ह॒न्ता जाग॑तेन॒ जाग॑तेन ह॒न्ता ह॒न्ता जाग॑तेन ।55) जाग॑तेन॒ छन्द॑सा॒ छन्द॑सा॒ जाग॑तेन॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा ।56) छन्द॑सा॒ दिव॒-न्दिव॒-ञ्छन्द॑सा॒ छन्द॑सा॒ दिव᳚म् ।57) दिव॒ मन्वनु॒ दिव॒-न्दिव॒ मनु॑ ।58) अनु॒ वि व्यन्वनु॒ वि ।59) वि क्र॑मे क्रमे॒ वि वि क्र॑मे ।60) क्र॒मे॒ निर्भ॑क्तो॒ निर्भ॑क्तः क्रमे क्रमे॒ निर्भ॑क्तः ।61) निर्भ॑क्त॒-स्स स निर्भ॑क्तो॒ निर्भ॑क्त॒-स्सः ।61) निर्भ॑क्त॒ इति॒ निः - भ॒क्तः॒ ।62) स यं-यँग्ं स स यम् ।63) य-न्द्वि॒ष्मो द्वि॒ष्मो यं-यँ-न्द्वि॒ष्मः ।64) द्वि॒ष्मो विष्णो॒-र्विष्णो᳚-र्द्वि॒ष्मो द्वि॒ष्मो विष्णोः᳚ ।65) विष्णोः॒ क्रमः॒ क्रमो॒ विष्णो॒-र्विष्णोः॒ क्रमः॑ ।66) क्रमो᳚ ऽस्यसि॒ क्रमः॒ क्रमो॑ ऽसि ।67) अ॒सि॒ श॒त्रू॒य॒त-श्श॑त्रूय॒तो᳚ ऽस्यसि शत्रूय॒तः ।68) श॒त्रू॒य॒तो ह॒न्ता ह॒न्ता श॑त्रूय॒त-श्श॑त्रूय॒तो ह॒न्ता ।68) श॒त्रू॒य॒त इति॑ शत्रु - य॒तः ।69) ह॒न्ता ऽऽनु॑ष्टुभे॒ नानु॑ष्टुभेन ह॒न्ता ह॒न्ता ऽऽनु॑ष्टुभेन ।70) आनु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑सा॒ छन्द॒सा ऽऽनु॑ष्टुभे॒ नानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑सा ।70) आनु॑ष्टुभे॒नेत्यानु॑ - स्तु॒भे॒न॒ ।71) छन्द॑सा॒ दिशो॒ दिश॒ श्छन्द॑सा॒ छन्द॑सा॒ दिशः॑ ।72) दिशो ऽन्वनु॒ दिशो॒ दिशो ऽनु॑ ।73) अनु॒ वि व्यन्वनु॒ वि ।74) वि क्र॑मे क्रमे॒ वि वि क्र॑मे ।75) क्र॒मे॒ निर्भ॑क्तो॒ निर्भ॑क्तः क्रमे क्रमे॒ निर्भ॑क्तः ।76) निर्भ॑क्त॒-स्स स निर्भ॑क्तो॒ निर्भ॑क्त॒-स्सः ।76) निर्भ॑क्त॒ इति॒ निः - भ॒क्तः॒ ।77) स यं-यँग्ं स स यम् ।78) य-न्द्वि॒ष्मो द्वि॒ष्मो यं-यँ-न्द्वि॒ष्मः ।79) द्वि॒ष्म इति॑ द्वि॒ष्मः ।॥ 16 ॥ (79/89)॥ अ. 5 ॥
1) di̠śi māsā̠ māsā̍ di̠śi di̠śi māsā̎ḥ ।2) māsā̎ḥ pi̠tara̍ḥ pi̠tarō̠ māsā̠ māsā̎ḥ pi̠tara̍ḥ ।3) pi̠tarō̍ mārjayantā-mmārjayantā-mpi̠tara̍ḥ pi̠tarō̍ mārjayantām ।4) mā̠rja̠ya̠ntā̠-mpra̠tīchyā̎-mpra̠tīchyā̎-mmārjayantā-mmārjayantā-mpra̠tīchyā̎m ।5) pra̠tīchyā̎-ndi̠śi di̠śi pra̠tīchyā̎-mpra̠tīchyā̎-ndi̠śi ।6) di̠śi gṛ̠hā gṛ̠hā di̠śi di̠śi gṛ̠hāḥ ।7) gṛ̠hāḥ pa̠śava̍ḥ pa̠śavō̍ gṛ̠hā gṛ̠hāḥ pa̠śava̍ḥ ।8) pa̠śavō̍ mārjayantā-mmārjayantā-mpa̠śava̍ḥ pa̠śavō̍ mārjayantām ।9) mā̠rja̠ya̠ntā̠ mudī̎chyā̠ mudī̎chyā-mmārjayantā-mmārjayantā̠ mudī̎chyām ।10) udī̎chyā-ndi̠śi di̠śyudī̎chyā̠ mudī̎chyā-ndi̠śi ।11) di̠śyāpa̠ āpō̍ di̠śi di̠śyāpa̍ḥ ।12) āpa̠ ōṣa̍dhaya̠ ōṣa̍dhaya̠ āpa̠ āpa̠ ōṣa̍dhayaḥ ।13) ōṣa̍dhayō̠ vana̠spata̍yō̠ vana̠spata̍ya̠ ōṣa̍dhaya̠ ōṣa̍dhayō̠ vana̠spata̍yaḥ ।14) vana̠spata̍yō mārjayantā-mmārjayantā̠ṃ vana̠spata̍yō̠ vana̠spata̍yō mārjayantām ।15) mā̠rja̠ya̠ntā̠ mū̠rdhvāyā̍ mū̠rdhvāyā̎-mmārjayantā-mmārjayantā mū̠rdhvāyā̎m ।16) ū̠rdhvāyā̎-ndi̠śi di̠śyū̎rdhvāyā̍ mū̠rdhvāyā̎-ndi̠śi ।17) di̠śi ya̠jñō ya̠jñō di̠śi di̠śi ya̠jñaḥ ।18) ya̠jña-ssa̍ṃvathsa̠ra-ssa̍ṃvathsa̠rō ya̠jñō ya̠jña-ssaṃva̍thsaraḥ ।19) sa̠ṃva̠thsa̠rō ya̠jñapa̍ti-rya̠jñapa̍ti̠-ssa̍ṃvathsa̠ra-ssa̍ṃvathsa̠rō ya̠jñapa̍tiḥ ।19) sa̠ṃva̠thsa̠ra iti̍ saṃ - va̠thsa̠raḥ ।20) ya̠jñapa̍ti-rmārjayantā-mmārjayantāṃ ya̠jñapa̍ti-rya̠jñapa̍ti-rmārjayantām ।20) ya̠jñapa̍ti̠riti̍ ya̠jña - pa̠ti̠ḥ ।21) mā̠rja̠ya̠ntā̠ṃ viṣṇō̠-rviṣṇō̎-rmārjayantā-mmārjayantā̠ṃ viṣṇō̎ḥ ।22) viṣṇō̠ḥ krama̠ḥ kramō̠ viṣṇō̠-rviṣṇō̠ḥ krama̍ḥ ।23) kramō̎ 'syasi̠ krama̠ḥ kramō̍ 'si ।24) a̠sya̠bhi̠mā̠ti̠hā 'bhi̍māti̠hā 'sya̍ syabhimāti̠hā ।25) a̠bhi̠mā̠ti̠hā gā̍ya̠trēṇa̍ gāya̠trē ṇā̍bhimāti̠hā 'bhi̍māti̠hā gā̍ya̠trēṇa̍ ।25) a̠bhi̠mā̠ti̠hētya̍bhimāti - hā ।26) gā̠ya̠trēṇa̠ Chanda̍sā̠ Chanda̍sā gāya̠trēṇa̍ gāya̠trēṇa̠ Chanda̍sā ।27) Chanda̍sā pṛthi̠vī-mpṛ̍thi̠vī-ñChanda̍sā̠ Chanda̍sā pṛthi̠vīm ।28) pṛ̠thi̠vī manvanu̍ pṛthi̠vī-mpṛ̍thi̠vī manu̍ ।29) anu̠ vi vyanvanu̠ vi ।30) vi kra̍mē kramē̠ vi vi kra̍mē ।31) kra̠mē̠ nirbha̍ktō̠ nirbha̍ktaḥ kramē kramē̠ nirbha̍ktaḥ ।32) nirbha̍kta̠-ssa sa nirbha̍ktō̠ nirbha̍kta̠-ssaḥ ।32) nirbha̍kta̠ iti̠ niḥ - bha̠kta̠ḥ ।33) sa yaṃ yagṃ sa sa yam ।34) ya-ndvi̠ṣmō dvi̠ṣmō yaṃ ya-ndvi̠ṣmaḥ ।35) dvi̠ṣmō viṣṇō̠-rviṣṇō̎-rdvi̠ṣmō dvi̠ṣmō viṣṇō̎ḥ ।36) viṣṇō̠ḥ krama̠ḥ kramō̠ viṣṇō̠-rviṣṇō̠ḥ krama̍ḥ ।37) kramō̎ 'syasi̠ krama̠ḥ kramō̍ 'si ।38) a̠sya̠bhi̠śa̠sti̠hā 'bhi̍śasti̠hā 'sya̍ syabhiśasti̠hā ।39) a̠bhi̠śa̠sti̠hā traiṣṭu̍bhēna̠ traiṣṭu̍bhē nābhiśasti̠hā 'bhi̍śasti̠hā traiṣṭu̍bhēna ।39) a̠bhi̠śa̠sti̠hētya̍bhiśasti - hā ।40) traiṣṭu̍bhēna̠ Chanda̍sā̠ Chanda̍sā̠ traiṣṭu̍bhēna̠ traiṣṭu̍bhēna̠ Chanda̍sā ।41) Chanda̍sā̠ 'ntari̍kṣa ma̠ntari̍kṣa̠-ñChanda̍sā̠ Chanda̍sā̠ 'ntari̍kṣam ।42) a̠ntari̍kṣa̠ manva nva̠ntari̍kṣa ma̠ntari̍kṣa̠ manu̍ ।43) anu̠ vi vyanvanu̠ vi ।44) vi kra̍mē kramē̠ vi vi kra̍mē ।45) kra̠mē̠ nirbha̍ktō̠ nirbha̍ktaḥ kramē kramē̠ nirbha̍ktaḥ ।46) nirbha̍kta̠-ssa sa nirbha̍ktō̠ nirbha̍kta̠-ssaḥ ।46) nirbha̍kta̠ iti̠ niḥ - bha̠kta̠ḥ ।47) sa yaṃ yagṃ sa sa yam ।48) ya-ndvi̠ṣmō dvi̠ṣmō yaṃ ya-ndvi̠ṣmaḥ ।49) dvi̠ṣmō viṣṇō̠-rviṣṇō̎-rdvi̠ṣmō dvi̠ṣmō viṣṇō̎ḥ ।50) viṣṇō̠ḥ krama̠ḥ kramō̠ viṣṇō̠-rviṣṇō̠ḥ krama̍ḥ ।51) kramō̎ 'syasi̠ krama̠ḥ kramō̍ 'si ।52) a̠sya̠rā̠tī̠ya̠tō̍ 'rātīya̠tō̎ 'sya syarātīya̠taḥ ।53) a̠rā̠tī̠ya̠tō ha̠ntā ha̠ntā 'rā̍tīya̠tō̍ 'rātīya̠tō ha̠ntā ।54) ha̠ntā jāga̍tēna̠ jāga̍tēna ha̠ntā ha̠ntā jāga̍tēna ।55) jāga̍tēna̠ Chanda̍sā̠ Chanda̍sā̠ jāga̍tēna̠ jāga̍tēna̠ Chanda̍sā ।56) Chanda̍sā̠ diva̠-ndiva̠-ñChanda̍sā̠ Chanda̍sā̠ diva̎m ।57) diva̠ manvanu̠ diva̠-ndiva̠ manu̍ ।58) anu̠ vi vyanvanu̠ vi ।59) vi kra̍mē kramē̠ vi vi kra̍mē ।60) kra̠mē̠ nirbha̍ktō̠ nirbha̍ktaḥ kramē kramē̠ nirbha̍ktaḥ ।61) nirbha̍kta̠-ssa sa nirbha̍ktō̠ nirbha̍kta̠-ssaḥ ।61) nirbha̍kta̠ iti̠ niḥ - bha̠kta̠ḥ ।62) sa yaṃ yagṃ sa sa yam ।63) ya-ndvi̠ṣmō dvi̠ṣmō yaṃ ya-ndvi̠ṣmaḥ ।64) dvi̠ṣmō viṣṇō̠-rviṣṇō̎-rdvi̠ṣmō dvi̠ṣmō viṣṇō̎ḥ ।65) viṣṇō̠ḥ krama̠ḥ kramō̠ viṣṇō̠-rviṣṇō̠ḥ krama̍ḥ ।66) kramō̎ 'syasi̠ krama̠ḥ kramō̍ 'si ।67) a̠si̠ śa̠trū̠ya̠ta-śśa̍trūya̠tō̎ 'syasi śatrūya̠taḥ ।68) śa̠trū̠ya̠tō ha̠ntā ha̠ntā śa̍trūya̠ta-śśa̍trūya̠tō ha̠ntā ।68) śa̠trū̠ya̠ta iti̍ śatru - ya̠taḥ ।69) ha̠ntā ''nu̍ṣṭubhē̠ nānu̍ṣṭubhēna ha̠ntā ha̠ntā ''nu̍ṣṭubhēna ।70) ānu̍ṣṭubhēna̠ Chanda̍sā̠ Chanda̠sā ''nu̍ṣṭubhē̠ nānu̍ṣṭubhēna̠ Chanda̍sā ।70) ānu̍ṣṭubhē̠nētyānu̍ - stu̠bhē̠na̠ ।71) Chanda̍sā̠ diśō̠ diśa̠ śChanda̍sā̠ Chanda̍sā̠ diśa̍ḥ ।72) diśō 'nvanu̠ diśō̠ diśō 'nu̍ ।73) anu̠ vi vyanvanu̠ vi ।74) vi kra̍mē kramē̠ vi vi kra̍mē ।75) kra̠mē̠ nirbha̍ktō̠ nirbha̍ktaḥ kramē kramē̠ nirbha̍ktaḥ ।76) nirbha̍kta̠-ssa sa nirbha̍ktō̠ nirbha̍kta̠-ssaḥ ।76) nirbha̍kta̠ iti̠ niḥ - bha̠kta̠ḥ ।77) sa yaṃ yagṃ sa sa yam ।78) ya-ndvi̠ṣmō dvi̠ṣmō yaṃ ya-ndvi̠ṣmaḥ ।79) dvi̠ṣma iti̍ dvi̠ṣmaḥ ।॥ 16 ॥ (79/89)॥ a. 5 ॥
meaning
This is a ritual chant from the Taittiriya Samhita (Yajurveda) consisting of 79 verses of repetitive liturgical formulae establishing sacred correspondences between directions, seasons, ancestors, cattle, plants, and the celestial spheres through the steps of Vishnu and culminating in the destruction of enemies, with each section linked to metres (Gayatri, Tristubh, Anushtubh) and their cosmic...
verse 17
1) अग॑न्म॒ सुव॒-स्सुव॒ रग॒न्मा ग॑न्म॒ सुवः॑ ।2) सुव॒-स्सुवः॑ ।3) सुव॑ रगन्मा गन्म॒ सुव॒-स्सुव॑ रगन्म ।4) अ॒ग॒न्म॒ स॒न्दृशः॑ स॒न्दृशो॑ ऽगन्मा गन्म स॒न्दृशः॑ ।5) स॒न्दृश॑ स्ते ते स॒न्दृशः॑ स॒न्दृश॑ स्ते ।5) स॒न्दृश॒ इति॑ सं - दृशः॑ ।6) ते॒ मा मा ते॑ ते॒ मा ।7) मा छि॑थ्सि छिथ्सि॒ मा मा छि॑थ्सि ।8) छि॒थ्सि॒ य-द्यछ् चि॑थ्सि छिथ्सि॒ यत् ।9) य-त्ते॑ ते॒ य-द्य-त्ते᳚ ।10) ते॒ तप॒ स्तप॑ स्ते ते॒ तपः॑ ।11) तप॒ स्तस्मै॒ तस्मै॒ तप॒ स्तप॒ स्तस्मै᳚ ।12) तस्मै॑ ते ते॒ तस्मै॒ तस्मै॑ ते ।13) ते॒ मा मा ते॑ ते॒ मा ।14) मा ऽऽवृ॑क्षि वृ॒क्ष्या मा मा ऽऽवृ॑क्षि ।15) आ वृ॑क्षि वृ॒क्ष्या वृ॑क्षि ।16) वृ॒क्षि॒ सु॒भू-स्सु॒भू-र्वृ॑क्षि वृक्षि सु॒भूः ।17) सु॒भू र॑स्यसि सु॒भू-स्सु॒भू र॑सि ।17) सु॒भूरिति॑ सु - भूः ।18) अ॒सि॒ श्रेष्ठ॒-श्श्रेष्ठो᳚ ऽस्यसि॒ श्रेष्ठः॑ ।19) श्रेष्ठो॑ रश्मी॒नाग्ं र॑श्मी॒नाग् श्रेष्ठ॒-श्श्रेष्ठो॑ रश्मी॒नाम् ।20) र॒श्मी॒ना मा॑यु॒र्धा आ॑यु॒र्धा र॑श्मी॒नाग्ं र॑श्मी॒ना मा॑यु॒र्धाः ।21) आ॒यु॒र्धा अ॑स्यस्यायु॒र्धा आ॑यु॒र्धा अ॑सि ।21) आ॒यु॒र्धा इत्या॑युः - धाः ।22) अ॒स्यायु॒ रायु॑ रस्य॒ स्यायुः॑ ।23) आयु॑-र्मे म॒ आयु॒ रायु॑-र्मे ।24) मे॒ धे॒हि॒ धे॒हि॒ मे॒ मे॒ धे॒हि॒ ।25) धे॒हि॒ व॒र्चो॒धा व॑र्चो॒धा धे॑हि धेहि वर्चो॒धाः ।26) व॒र्चो॒धा अ॑स्यसि वर्चो॒धा व॑र्चो॒धा अ॑सि ।26) व॒र्चो॒धा इति॑ वर्चः - धाः ।27) अ॒सि॒ वर्चो॒ वर्चो᳚ ऽस्यसि॒ वर्चः॑ ।28) वर्चो॒ मयि॒ मयि॒ वर्चो॒ वर्चो॒ मयि॑ ।29) मयि॑ धेहि धेहि॒ मयि॒ मयि॑ धेहि ।30) धे॒ही॒द मि॒द-न्धे॑हि धेही॒दम् ।31) इ॒द म॒ह म॒ह मि॒द मि॒द म॒हम् ।32) अ॒ह म॒मु म॒मु म॒ह म॒ह म॒मुम् ।33) अ॒मु-म्भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य म॒मु म॒मु-म्भ्रातृ॑व्यम् ।34) भ्रातृ॑व्य मा॒भ्य आ॒भ्यो भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य मा॒भ्यः ।35) आ॒भ्यो दि॒ग्भ्यो दि॒ग्भ्य आ॒भ्य आ॒भ्यो दि॒ग्भ्यः ।36) दि॒ग्भ्यो᳚ ऽस्या अ॒स्यै दि॒ग्भ्यो दि॒ग्भ्यो᳚ ऽस्यै ।36) दि॒ग्भ्य इति॑ दिक् - भ्यः ।37) अ॒स्यै दि॒वो दि॒वो᳚ ऽस्या अ॒स्यै दि॒वः ।38) दि॒वो᳚ ऽस्मा द॒स्मा-द्दि॒वो दि॒वो᳚ ऽस्मात् ।39) अ॒स्मा द॒न्तरि॑क्षा द॒न्तरि॑क्षा द॒स्मा द॒स्मा द॒न्तरि॑क्षात् ।40) अ॒न्तरि॑क्षा द॒स्या अ॒स्या अ॒न्तरि॑क्षा द॒न्तरि॑क्षा द॒स्यै ।41) अ॒स्यै पृ॑थि॒व्याः पृ॑थि॒व्या अ॒स्या अ॒स्यै पृ॑थि॒व्याः ।42) पृ॒थि॒व्या अ॒स्मा द॒स्मा-त्पृ॑थि॒व्याः पृ॑थि॒व्या अ॒स्मात् ।43) अ॒स्मा द॒न्नाद्या॑ द॒न्नाद्या॑ द॒स्मा द॒स्मा द॒न्नाद्या᳚त् ।44) अ॒न्नाद्या॒-न्नि-र्णिर॒ न्नाद्या॑ द॒न्नाद्या॒-न्निः ।44) अ॒न्नाद्या॒दित्य॑न्न - अद्या᳚त् ।45) नि-र्भ॑जामि भजामि॒ नि-र्णि-र्भ॑जामि ।46) भ॒जा॒मि॒ निर्भ॑क्तो॒ निर्भ॑क्तो भजामि भजामि॒ निर्भ॑क्तः ।47) निर्भ॑क्त॒-स्स स निर्भ॑क्तो॒ निर्भ॑क्त॒-स्सः ।47) निर्भ॑क्त॒ इति॒ निः - भ॒क्तः॒ ।48) स यं-यँग्ं स स यम् ।49) य-न्द्वि॒ष्मो द्वि॒ष्मो यं-यँ-न्द्वि॒ष्मः ।50) द्वि॒ष्म इति॑ द्वि॒ष्मः ।॥ 17 ॥ (50/57)
1) aga̍nma̠ suva̠-ssuva̠ raga̠nmā ga̍nma̠ suva̍ḥ ।2) suva̠-ssuva̍ḥ ।3) suva̍ raganmā ganma̠ suva̠-ssuva̍ raganma ।4) a̠ga̠nma̠ sa̠ndṛśa̍-ssa̠ndṛśō̍ 'ganmā ganma sa̠ndṛśa̍ḥ ।5) sa̠ndṛśa̍ stē tē sa̠ndṛśa̍-ssa̠ndṛśa̍ stē ।5) sa̠ndṛśa̠ iti̍ saṃ - dṛśa̍ḥ ।6) tē̠ mā mā tē̍ tē̠ mā ।7) mā Chi̍thsi Chithsi̠ mā mā Chi̍thsi ।8) Chi̠thsi̠ ya-dyaCh chi̍thsi Chithsi̠ yat ।9) ya-ttē̍ tē̠ ya-dya-ttē̎ ।10) tē̠ tapa̠ stapa̍ stē tē̠ tapa̍ḥ ।11) tapa̠ stasmai̠ tasmai̠ tapa̠ stapa̠ stasmai̎ ।12) tasmai̍ tē tē̠ tasmai̠ tasmai̍ tē ।13) tē̠ mā mā tē̍ tē̠ mā ।14) mā ''vṛ̍kṣi vṛ̠kṣyā mā mā ''vṛ̍kṣi ।15) ā vṛ̍kṣi vṛ̠kṣyā vṛ̍kṣi ।16) vṛ̠kṣi̠ su̠bhū-ssu̠bhū-rvṛ̍kṣi vṛkṣi su̠bhūḥ ।17) su̠bhū ra̍syasi su̠bhū-ssu̠bhū ra̍si ।17) su̠bhūriti̍ su - bhūḥ ।18) a̠si̠ śrēṣṭha̠-śśrēṣṭhō̎ 'syasi̠ śrēṣṭha̍ḥ ।19) śrēṣṭhō̍ raśmī̠nāgṃ ra̍śmī̠nāg śrēṣṭha̠-śśrēṣṭhō̍ raśmī̠nām ।20) ra̠śmī̠nā mā̍yu̠rdhā ā̍yu̠rdhā ra̍śmī̠nāgṃ ra̍śmī̠nā mā̍yu̠rdhāḥ ।21) ā̠yu̠rdhā a̍syasyāyu̠rdhā ā̍yu̠rdhā a̍si ।21) ā̠yu̠rdhā ityā̍yuḥ - dhāḥ ।22) a̠syāyu̠ rāyu̍ rasya̠ syāyu̍ḥ ।23) āyu̍-rmē ma̠ āyu̠ rāyu̍-rmē ।24) mē̠ dhē̠hi̠ dhē̠hi̠ mē̠ mē̠ dhē̠hi̠ ।25) dhē̠hi̠ va̠rchō̠dhā va̍rchō̠dhā dhē̍hi dhēhi varchō̠dhāḥ ।26) va̠rchō̠dhā a̍syasi varchō̠dhā va̍rchō̠dhā a̍si ।26) va̠rchō̠dhā iti̍ varchaḥ - dhāḥ ।27) a̠si̠ varchō̠ varchō̎ 'syasi̠ varcha̍ḥ ।28) varchō̠ mayi̠ mayi̠ varchō̠ varchō̠ mayi̍ ।29) mayi̍ dhēhi dhēhi̠ mayi̠ mayi̍ dhēhi ।30) dhē̠hī̠da mi̠da-ndhē̍hi dhēhī̠dam ।31) i̠da ma̠ha ma̠ha mi̠da mi̠da ma̠ham ।32) a̠ha ma̠mu ma̠mu ma̠ha ma̠ha ma̠mum ।33) a̠mu-mbhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya ma̠mu ma̠mu-mbhrātṛ̍vyam ।34) bhrātṛ̍vya mā̠bhya ā̠bhyō bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya mā̠bhyaḥ ।35) ā̠bhyō di̠gbhyō di̠gbhya ā̠bhya ā̠bhyō di̠gbhyaḥ ।36) di̠gbhyō̎ 'syā a̠syai di̠gbhyō di̠gbhyō̎ 'syai ।36) di̠gbhya iti̍ dik - bhyaḥ ।37) a̠syai di̠vō di̠vō̎ 'syā a̠syai di̠vaḥ ।38) di̠vō̎ 'smā da̠smā-ddi̠vō di̠vō̎ 'smāt ।39) a̠smā da̠ntari̍kṣā da̠ntari̍kṣā da̠smā da̠smā da̠ntari̍kṣāt ।40) a̠ntari̍kṣā da̠syā a̠syā a̠ntari̍kṣā da̠ntari̍kṣā da̠syai ।41) a̠syai pṛ̍thi̠vyāḥ pṛ̍thi̠vyā a̠syā a̠syai pṛ̍thi̠vyāḥ ।42) pṛ̠thi̠vyā a̠smā da̠smā-tpṛ̍thi̠vyāḥ pṛ̍thi̠vyā a̠smāt ।43) a̠smā da̠nnādyā̍ da̠nnādyā̍ da̠smā da̠smā da̠nnādyā̎t ।44) a̠nnādyā̠-nni-rṇira̠ nnādyā̍ da̠nnādyā̠-nniḥ ।44) a̠nnādyā̠ditya̍nna - adyā̎t ।45) ni-rbha̍jāmi bhajāmi̠ ni-rṇi-rbha̍jāmi ।46) bha̠jā̠mi̠ nirbha̍ktō̠ nirbha̍ktō bhajāmi bhajāmi̠ nirbha̍ktaḥ ।47) nirbha̍kta̠-ssa sa nirbha̍ktō̠ nirbha̍kta̠-ssaḥ ।47) nirbha̍kta̠ iti̠ niḥ - bha̠kta̠ḥ ।48) sa yaṃ yagṃ sa sa yam ।49) ya-ndvi̠ṣmō dvi̠ṣmō yaṃ ya-ndvi̠ṣmaḥ ।50) dvi̠ṣma iti̍ dvi̠ṣmaḥ ।॥ 17 ॥ (50/57)
meaning
This verse is a highly repetitive ritual recitation formula from the Taittiriya Samhita employing elaborate phonetic and semantic permutations (with terms like suvah, sandṛśa, chithsi, tapa, vṛkṣi, subhū, śreṣṭha, raśmi, āyurdha, varchodha, bhajāmi, and dvīṣma) that structure cosmic and sacrificial correspondences rather than forming conventional declarative syntax.
verse 18
1) स-ञ्ज्योति॑षा॒ ज्योति॑षा॒ सग्ं स-ञ्ज्योति॑षा ।2) ज्योति॑षा ऽभूव मभूव॒-ञ्ज्योति॑षा॒ ज्योति॑षा ऽभूवम् ।3) अ॒भू॒व॒ मै॒न्द्री मै॒न्द्री म॑भूव मभूव मै॒न्द्रीम् ।4) ऐ॒न्द्री मा॒वृत॑ मा॒वृत॑ मै॒न्द्री मै॒न्द्री मा॒वृत᳚म् ।5) आ॒वृत॑ म॒न्वाव॑र्ते॒ ऽन्वाव॑र्त आ॒वृत॑ मा॒वृत॑ म॒न्वाव॑र्ते ।5) आ॒वृत॒मित्या᳚ - वृत᳚म् ।6) अ॒न्वाव॑र्ते॒ सग्ं स म॒न्वाव॑र्ते॒ ऽन्वाव॑र्ते॒ सम् ।6) अ॒न्वाव॑र्त॒ इत्य॑नु - आव॑र्ते ।7) स म॒ह म॒हग्ं सग्ं स म॒हम् ।8) अ॒ह-म्प्र॒जया᳚ प्र॒जया॒ ऽह म॒ह-म्प्र॒जया᳚ ।9) प्र॒जया॒ सग्ं स-म्प्र॒जया᳚ प्र॒जया॒ सम् ।9) प्र॒जयेति॑ प्र - जया᳚ ।10) स-म्मया॒ मया॒ सग्ं स-म्मया᳚ ।11) मया᳚ प्र॒जा प्र॒जा मया॒ मया᳚ प्र॒जा ।12) प्र॒जा सग्ं स-म्प्र॒जा प्र॒जा सम् ।12) प्र॒जेति॑ प्र - जा ।13) स म॒ह म॒हग्ं सग्ं स म॒हम् ।14) अ॒हग्ं रा॒यो रा॒यो॑ ऽह म॒हग्ं रा॒यः ।15) रा॒य स्पोषे॑ण॒ पोषे॑ण रा॒यो रा॒य स्पोषे॑ण ।16) पोषे॑ण॒ सग्ं स-म्पोषे॑ण॒ पोषे॑ण॒ सम् ।17) स-म्मया॒ मया॒ सग्ं स-म्मया᳚ ।18) मया॑ रा॒यो रा॒यो मया॒ मया॑ रा॒यः ।19) रा॒य स्पोषः॒ पोषो॑ रा॒यो रा॒य स्पोषः॑ ।20) पोष॒-स्समि॑द्ध॒-स्समि॑द्धः॒ पोषः॒ पोष॒-स्समि॑द्धः ।21) समि॑द्धो अग्ने ऽग्ने॒ समि॑द्ध॒-स्समि॑द्धो अग्ने ।21) समि॑द्ध॒ इति॒ सम् - इ॒द्धः॒ ।22) अ॒ग्ने॒ मे॒ मे॒ अ॒ग्ने॒ ऽग्ने॒ मे॒ ।23) मे॒ दी॒दि॒हि॒ दी॒दि॒हि॒ मे॒ मे॒ दी॒दि॒हि॒ ।24) दी॒दि॒हि॒ स॒मे॒द्धा स॑मे॒द्धा दी॑दिहि दीदिहि समे॒द्धा ।25) स॒मे॒द्धा ते॑ ते समे॒द्धा स॑मे॒द्धा ते᳚ ।25) स॒मे॒द्धेति॑ सम् - ए॒द्धा ।26) ते॒ अ॒ग्ने॒ ऽग्ने॒ ते॒ ते॒ अ॒ग्ने॒ ।27) अ॒ग्ने॒ दी॒द्या॒स॒-न्दी॒द्या॒स॒ म॒ग्ने॒ ऽग्ने॒ दी॒द्या॒स॒म् ।28) दी॒द्या॒सं॒-वँसु॑मा॒न्॒. वसु॑मा-न्दीद्यास-न्दीद्यासं॒-वँसु॑मान् ।29) वसु॑मान्. य॒ज्ञो य॒ज्ञो वसु॑मा॒न्॒. वसु॑मान्. य॒ज्ञः ।29) वसु॑मा॒निति॒ वसु॑ - मा॒न् ।30) य॒ज्ञो वसी॑या॒न्॒. वसी॑यान्. य॒ज्ञो य॒ज्ञो वसी॑यान् ।31) वसी॑या-न्भूयास-म्भूयासं॒-वँसी॑या॒न्॒. वसी॑या-न्भूयासम् ।32) भू॒या॒स॒ मग्ने ऽग्ने॑ भूयास-म्भूयास॒ मग्ने᳚ ।33) अग्न॒ आयू॒(ग्ग्॒) ष्यायू॒(ग्ग्॒) ष्यग्ने ऽग्न॒ आयू(ग्म्॑)षि ।34) आयू(ग्म्॑)षि पवसे पवस॒ आयू॒(ग्ग्॒) ष्यायू(ग्म्॑)षि पवसे ।35) प॒व॒स॒ आ प॑वसे पवस॒ आ ।36) आ सु॑व सु॒वा सु॑व ।37) सु॒वोर्ज॒ मूर्ज(ग्म्॑) सुव सु॒वोर्ज᳚म् ।38) ऊर्ज॒ मिष॒ मिष॒ मूर्ज॒ मूर्ज॒ मिष᳚म् ।39) इष॑-ञ्च॒ चे ष॒ मिष॑-ञ्च ।40) च॒ नो॒ न॒श्च॒ च॒ नः॒ ।41) न॒ इति॑ नः॒ ।42) आ॒रे बा॑धस्व बाधस्वा॒र आ॒रे बा॑धस्व ।43) बा॒ध॒स्व॒ दु॒च्छुना᳚-न्दु॒च्छुना᳚-म्बाधस्व बाधस्व दु॒च्छुना᳚म् ।44) दु॒च्छुना॒मिति॑ दु॒च्छुना᳚म् ।45) अग्ने॒ पव॑स्व॒ पव॒स्वाग्ने ऽग्ने॒ पव॑स्व ।46) पव॑स्व॒ स्वपा॒-स्स्वपाः॒ पव॑स्व॒ पव॑स्व॒ स्वपाः᳚ ।47) स्वपा॑ अ॒स्मे अ॒स्मे स्वपा॒-स्स्वपा॑ अ॒स्मे ।47) स्वपा॒ इति॑ सु - अपाः᳚ ।48) अ॒स्मे वर्चो॒ वर्चो॑ अ॒स्मे अ॒स्मे वर्चः॑ ।48) अ॒स्मे इत्य॒स्मे ।49) वर्चः॑ सु॒वीर्य(ग्म्॑) सु॒वीर्यं॒-वँर्चो॒ वर्चः॑ सु॒वीर्य᳚म् ।50) सु॒वीर्य॒मिति॑ सु - वीर्य᳚म् ।॥ 18 ॥ (50/59)
1) sa-ñjyōti̍ṣā̠ jyōti̍ṣā̠ sagṃ sa-ñjyōti̍ṣā ।2) jyōti̍ṣā 'bhūva mabhūva̠-ñjyōti̍ṣā̠ jyōti̍ṣā 'bhūvam ।3) a̠bhū̠va̠ mai̠ndrī mai̠ndrī ma̍bhūva mabhūva mai̠ndrīm ।4) ai̠ndrī mā̠vṛta̍ mā̠vṛta̍ mai̠ndrī mai̠ndrī mā̠vṛta̎m ।5) ā̠vṛta̍ ma̠nvāva̍rtē̠ 'nvāva̍rta ā̠vṛta̍ mā̠vṛta̍ ma̠nvāva̍rtē ।5) ā̠vṛta̠mityā̎ - vṛta̎m ।6) a̠nvāva̍rtē̠ sagṃ sa ma̠nvāva̍rtē̠ 'nvāva̍rtē̠ sam ।6) a̠nvāva̍rta̠ itya̍nu - āva̍rtē ।7) sa ma̠ha ma̠hagṃ sagṃ sa ma̠ham ।8) a̠ha-mpra̠jayā̎ pra̠jayā̠ 'ha ma̠ha-mpra̠jayā̎ ।9) pra̠jayā̠ sagṃ sa-mpra̠jayā̎ pra̠jayā̠ sam ।9) pra̠jayēti̍ pra - jayā̎ ।10) sa-mmayā̠ mayā̠ sagṃ sa-mmayā̎ ।11) mayā̎ pra̠jā pra̠jā mayā̠ mayā̎ pra̠jā ।12) pra̠jā sagṃ sa-mpra̠jā pra̠jā sam ।12) pra̠jēti̍ pra - jā ।13) sa ma̠ha ma̠hagṃ sagṃ sa ma̠ham ।14) a̠hagṃ rā̠yō rā̠yō̍ 'ha ma̠hagṃ rā̠yaḥ ।15) rā̠ya spōṣē̍ṇa̠ pōṣē̍ṇa rā̠yō rā̠ya spōṣē̍ṇa ।16) pōṣē̍ṇa̠ sagṃ sa-mpōṣē̍ṇa̠ pōṣē̍ṇa̠ sam ।17) sa-mmayā̠ mayā̠ sagṃ sa-mmayā̎ ।18) mayā̍ rā̠yō rā̠yō mayā̠ mayā̍ rā̠yaḥ ।19) rā̠ya spōṣa̠ḥ pōṣō̍ rā̠yō rā̠ya spōṣa̍ḥ ।20) pōṣa̠-ssami̍ddha̠-ssami̍ddha̠ḥ pōṣa̠ḥ pōṣa̠-ssami̍ddhaḥ ।21) sami̍ddhō agnē 'gnē̠ sami̍ddha̠-ssami̍ddhō agnē ।21) sami̍ddha̠ iti̠ sam - i̠ddha̠ḥ ।22) a̠gnē̠ mē̠ mē̠ a̠gnē̠ 'gnē̠ mē̠ ।23) mē̠ dī̠di̠hi̠ dī̠di̠hi̠ mē̠ mē̠ dī̠di̠hi̠ ।24) dī̠di̠hi̠ sa̠mē̠ddhā sa̍mē̠ddhā dī̍dihi dīdihi samē̠ddhā ।25) sa̠mē̠ddhā tē̍ tē samē̠ddhā sa̍mē̠ddhā tē̎ ।25) sa̠mē̠ddhēti̍ sam - ē̠ddhā ।26) tē̠ a̠gnē̠ 'gnē̠ tē̠ tē̠ a̠gnē̠ ।27) a̠gnē̠ dī̠dyā̠sa̠-ndī̠dyā̠sa̠ ma̠gnē̠ 'gnē̠ dī̠dyā̠sa̠m ।28) dī̠dyā̠sa̠ṃ vasu̍mā̠n̠. vasu̍mā-ndīdyāsa-ndīdyāsa̠ṃ vasu̍mān ।29) vasu̍mān. ya̠jñō ya̠jñō vasu̍mā̠n̠. vasu̍mān. ya̠jñaḥ ।29) vasu̍mā̠niti̠ vasu̍ - mā̠n ।30) ya̠jñō vasī̍yā̠n̠. vasī̍yān. ya̠jñō ya̠jñō vasī̍yān ।31) vasī̍yā-nbhūyāsa-mbhūyāsa̠ṃ vasī̍yā̠n̠. vasī̍yā-nbhūyāsam ।32) bhū̠yā̠sa̠ magnē 'gnē̍ bhūyāsa-mbhūyāsa̠ magnē̎ ।33) agna̠ āyū̠(gg̠) ṣyāyū̠(gg̠) ṣyagnē 'gna̠ āyū(gm̍)ṣi ।34) āyū(gm̍)ṣi pavasē pavasa̠ āyū̠(gg̠) ṣyāyū(gm̍)ṣi pavasē ।35) pa̠va̠sa̠ ā pa̍vasē pavasa̠ ā ।36) ā su̍va su̠vā su̍va ।37) su̠vōrja̠ mūrja(gm̍) suva su̠vōrja̎m ।38) ūrja̠ miṣa̠ miṣa̠ mūrja̠ mūrja̠ miṣa̎m ।39) iṣa̍-ñcha̠ chē ṣa̠ miṣa̍-ñcha ।40) cha̠ nō̠ na̠ścha̠ cha̠ na̠ḥ ।41) na̠ iti̍ na̠ḥ ।42) ā̠rē bā̍dhasva bādhasvā̠ra ā̠rē bā̍dhasva ।43) bā̠dha̠sva̠ du̠chChunā̎-ndu̠chChunā̎-mbādhasva bādhasva du̠chChunā̎m ।44) du̠chChunā̠miti̍ du̠chChunā̎m ।45) agnē̠ pava̍sva̠ pava̠svāgnē 'gnē̠ pava̍sva ।46) pava̍sva̠ svapā̠-ssvapā̠ḥ pava̍sva̠ pava̍sva̠ svapā̎ḥ ।47) svapā̍ a̠smē a̠smē svapā̠-ssvapā̍ a̠smē ।47) svapā̠ iti̍ su - apā̎ḥ ।48) a̠smē varchō̠ varchō̍ a̠smē a̠smē varcha̍ḥ ।48) a̠smē itya̠smē ।49) varcha̍-ssu̠vīrya(gm̍) su̠vīrya̠ṃ varchō̠ varcha̍-ssu̠vīrya̎m ।50) su̠vīrya̠miti̍ su - vīrya̎m ।॥ 18 ॥ (50/59)
meaning
I shall be anointed with lustre by lustre, embodied through progeny, nourished by nourishment, kindled as the bright-flamed oblation, shining forth through Agni, vigorous in strength, and invoked to increase with greater abundance for our welfare.
verse 19
1) दध॒-त्पोष॒-म्पोष॒-न्दध॒-द्दध॒-त्पोष᳚म् ।2) पोष(ग्म्॑) र॒यिग्ं र॒यि-म्पोष॒-म्पोष(ग्म्॑) र॒यिम् ।3) र॒यि-म्मयि॒ मयि॑ र॒यिग्ं र॒यि-म्मयि॑ ।4) मयीति॒ मयि॑ ।5) अग्ने॑ गृहपते गृहप॒ते ऽग्ने ऽग्ने॑ गृहपते ।6) गृ॒ह॒प॒ते॒ सु॒गृ॒ह॒प॒ति-स्सु॑गृहप॒ति-र्गृ॑हपते गृहपते सुगृहप॒तिः ।6) गृ॒ह॒प॒त॒ इति॑ गृह - प॒ते॒ ।7) सु॒गृ॒ह॒प॒ति र॒ह म॒हग्ं सु॑गृहप॒ति-स्सु॑गृहप॒ति र॒हम् ।7) सु॒गृ॒ह॒प॒तिरिति॑ सु - गृ॒ह॒प॒तिः ।8) अ॒ह-न्त्वया॒ त्वया॒ ऽह म॒ह-न्त्वया᳚ ।9) त्वया॑ गृ॒हप॑तिना गृ॒हप॑तिना॒ त्वया॒ त्वया॑ गृ॒हप॑तिना ।10) गृ॒हप॑तिना भूयास-म्भूयास-ङ्गृ॒हप॑तिना गृ॒हप॑तिना भूयासम् ।10) गृ॒हप॑ति॒नेति॑ गृ॒ह - प॒ति॒ना॒ ।11) भू॒या॒स॒(ग्म्॒) सु॒गृ॒ह॒प॒ति-स्सु॑गृहप॒ति-र्भू॑यास-म्भूयासग्ं सुगृहप॒तिः ।12) सु॒गृ॒ह॒प॒ति-र्मया॒ मया॑ सुगृहप॒ति-स्सु॑गृहप॒ति-र्मया᳚ ।12) सु॒गृ॒ह॒प॒तिरिति॑ सु - गृ॒ह॒प॒तिः ।13) मया॒ त्व-न्त्व-म्मया॒ मया॒ त्वम् ।14) त्व-ङ्गृ॒हप॑तिना गृ॒हप॑तिना॒ त्व-न्त्व-ङ्गृ॒हप॑तिना ।15) गृ॒हप॑तिना भूया भूया गृ॒हप॑तिना गृ॒हप॑तिना भूयाः ।15) गृ॒हप॑ति॒नेति॑ गृ॒ह - प॒ति॒ना॒ ।16) भू॒या॒-श्श॒तग्ं श॒त-म्भू॑या भूया-श्श॒तम् ।17) श॒तग्ं हिमा॒ हिमा᳚-श्श॒तग्ं श॒तग्ं हिमाः᳚ ।18) हिमा॒ स्ता-न्ताग्ं हिमा॒ हिमा॒ स्ताम् ।19) ता मा॒शिष॑ मा॒शिष॒-न्ता-न्ता मा॒शिष᳚म् ।20) आ॒शिष॒ मा ऽऽशिष॑ मा॒शिष॒ मा ।20) आ॒शिष॒मित्या᳚ - शिष᳚म् ।21) आ शा॑से शास॒ आ शा॑से ।22) शा॒से॒ तन्त॑वे॒ तन्त॑वे शासे शासे॒ तन्त॑वे ।23) तन्त॑वे॒ ज्योति॑ष्मती॒-ञ्ज्योति॑ष्मती॒-न्तन्त॑वे॒ तन्त॑वे॒ ज्योति॑ष्मतीम् ।24) ज्योति॑ष्मती॒-न्ता-न्ता-ञ्ज्योति॑ष्मती॒-ञ्ज्योति॑ष्मती॒-न्ताम् ।25) ता मा॒शिष॑ मा॒शिष॒-न्ता-न्ता मा॒शिष᳚म् ।26) आ॒शिष॒ मा ऽऽशिष॑ मा॒शिष॒ मा ।26) आ॒शिष॒मित्या᳚ - शिष᳚म् ।27) आ शा॑से शास॒ आ शा॑से ।28) शा॒से॒ ऽमुष्मा॑ अ॒मुष्मै॑ शासे शासे॒ ऽमुष्मै᳚ ।29) अ॒मुष्मै॒ ज्योति॑ष्मती॒-ञ्ज्योति॑ष्मती म॒मुष्मा॑ अ॒मुष्मै॒ ज्योति॑ष्मतीम् ।30) ज्योति॑ष्मती॒-ङ्कः को ज्योति॑ष्मती॒-ञ्ज्योति॑ष्मती॒-ङ्कः ।31) क स्त्वा᳚ त्वा॒ कः क स्त्वा᳚ ।32) त्वा॒ यु॒न॒क्ति॒ यु॒न॒क्ति॒ त्वा॒ त्वा॒ यु॒न॒क्ति॒ ।33) यु॒न॒क्ति॒ स स यु॑नक्ति युनक्ति॒ सः ।34) स त्वा᳚ त्वा॒ स स त्वा᳚ ।35) त्वा॒ वि वि त्वा᳚ त्वा॒ वि ।36) वि मु॑ञ्चतु मुञ्चतु॒ वि वि मु॑ञ्चतु ।37) मु॒ञ्च॒ त्वग्ने ऽग्ने॑ मुञ्चतु मुञ्च॒ त्वग्ने᳚ ।38) अग्ने᳚ व्रतपते व्रतप॒ते ऽग्ने ऽग्ने᳚ व्रतपते ।39) व्र॒त॒प॒ते॒ व्र॒तं-व्रँ॒तं-व्रँ॑तपते व्रतपते व्र॒तम् ।39) व्र॒त॒प॒त॒ इति॑ व्रत - प॒ते॒ ।40) व्र॒त म॑चारिष मचारिषं-व्रँ॒तं-व्रँ॒त म॑चारिषम् ।41) अ॒चा॒रि॒ष॒-न्त-त्तद॑चारिष मचारिष॒-न्तत् ।42) तद॑शक मशक॒-न्त-त्तद॑शकम् ।43) अ॒श॒क॒-न्त-त्तद॑शक मशक॒-न्तत् ।44) त-न्मे॑ मे॒ त-त्त-न्मे᳚ ।45) मे॒ ऽरा॒ध्य॒ रा॒धि॒ मे॒ मे॒ ऽरा॒धि॒ ।46) अ॒रा॒धि॒ य॒ज्ञो य॒ज्ञो॑ ऽराध्य राधि य॒ज्ञः ।47) य॒ज्ञो ब॑भूव बभूव य॒ज्ञो य॒ज्ञो ब॑भूव ।48) ब॒भू॒व॒ स स ब॑भूव बभूव॒ सः ।49) स आ स स आ ।50) आ ब॑भूव बभू॒वा ब॑भूव ।॥ 19 ॥ (50/58)
1) dadha̠-tpōṣa̠-mpōṣa̠-ndadha̠-ddadha̠-tpōṣa̎m ।2) pōṣa(gm̍) ra̠yigṃ ra̠yi-mpōṣa̠-mpōṣa(gm̍) ra̠yim ।3) ra̠yi-mmayi̠ mayi̍ ra̠yigṃ ra̠yi-mmayi̍ ।4) mayīti̠ mayi̍ ।5) agnē̍ gṛhapatē gṛhapa̠tē 'gnē 'gnē̍ gṛhapatē ।6) gṛ̠ha̠pa̠tē̠ su̠gṛ̠ha̠pa̠ti-ssu̍gṛhapa̠ti-rgṛ̍hapatē gṛhapatē sugṛhapa̠tiḥ ।6) gṛ̠ha̠pa̠ta̠ iti̍ gṛha - pa̠tē̠ ।7) su̠gṛ̠ha̠pa̠ti ra̠ha ma̠hagṃ su̍gṛhapa̠ti-ssu̍gṛhapa̠ti ra̠ham ।7) su̠gṛ̠ha̠pa̠tiriti̍ su - gṛ̠ha̠pa̠tiḥ ।8) a̠ha-ntvayā̠ tvayā̠ 'ha ma̠ha-ntvayā̎ ।9) tvayā̍ gṛ̠hapa̍tinā gṛ̠hapa̍tinā̠ tvayā̠ tvayā̍ gṛ̠hapa̍tinā ।10) gṛ̠hapa̍tinā bhūyāsa-mbhūyāsa-ṅgṛ̠hapa̍tinā gṛ̠hapa̍tinā bhūyāsam ।10) gṛ̠hapa̍ti̠nēti̍ gṛ̠ha - pa̠ti̠nā̠ ।11) bhū̠yā̠sa̠(gm̠) su̠gṛ̠ha̠pa̠ti-ssu̍gṛhapa̠ti-rbhū̍yāsa-mbhūyāsagṃ sugṛhapa̠tiḥ ।12) su̠gṛ̠ha̠pa̠ti-rmayā̠ mayā̍ sugṛhapa̠ti-ssu̍gṛhapa̠ti-rmayā̎ ।12) su̠gṛ̠ha̠pa̠tiriti̍ su - gṛ̠ha̠pa̠tiḥ ।13) mayā̠ tva-ntva-mmayā̠ mayā̠ tvam ।14) tva-ṅgṛ̠hapa̍tinā gṛ̠hapa̍tinā̠ tva-ntva-ṅgṛ̠hapa̍tinā ।15) gṛ̠hapa̍tinā bhūyā bhūyā gṛ̠hapa̍tinā gṛ̠hapa̍tinā bhūyāḥ ।15) gṛ̠hapa̍ti̠nēti̍ gṛ̠ha - pa̠ti̠nā̠ ।16) bhū̠yā̠-śśa̠tagṃ śa̠ta-mbhū̍yā bhūyā-śśa̠tam ।17) śa̠tagṃ himā̠ himā̎-śśa̠tagṃ śa̠tagṃ himā̎ḥ ।18) himā̠ stā-ntāgṃ himā̠ himā̠ stām ।19) tā mā̠śiṣa̍ mā̠śiṣa̠-ntā-ntā mā̠śiṣa̎m ।20) ā̠śiṣa̠ mā ''śiṣa̍ mā̠śiṣa̠ mā ।20) ā̠śiṣa̠mityā̎ - śiṣa̎m ।21) ā śā̍sē śāsa̠ ā śā̍sē ।22) śā̠sē̠ tanta̍vē̠ tanta̍vē śāsē śāsē̠ tanta̍vē ।23) tanta̍vē̠ jyōti̍ṣmatī̠-ñjyōti̍ṣmatī̠-ntanta̍vē̠ tanta̍vē̠ jyōti̍ṣmatīm ।24) jyōti̍ṣmatī̠-ntā-ntā-ñjyōti̍ṣmatī̠-ñjyōti̍ṣmatī̠-ntām ।25) tā mā̠śiṣa̍ mā̠śiṣa̠-ntā-ntā mā̠śiṣa̎m ।26) ā̠śiṣa̠ mā ''śiṣa̍ mā̠śiṣa̠ mā ।26) ā̠śiṣa̠mityā̎ - śiṣa̎m ।27) ā śā̍sē śāsa̠ ā śā̍sē ।28) śā̠sē̠ 'muṣmā̍ a̠muṣmai̍ śāsē śāsē̠ 'muṣmai̎ ।29) a̠muṣmai̠ jyōti̍ṣmatī̠-ñjyōti̍ṣmatī ma̠muṣmā̍ a̠muṣmai̠ jyōti̍ṣmatīm ।30) jyōti̍ṣmatī̠-ṅkaḥ kō jyōti̍ṣmatī̠-ñjyōti̍ṣmatī̠-ṅkaḥ ।31) ka stvā̎ tvā̠ kaḥ ka stvā̎ ।32) tvā̠ yu̠na̠kti̠ yu̠na̠kti̠ tvā̠ tvā̠ yu̠na̠kti̠ ।33) yu̠na̠kti̠ sa sa yu̍nakti yunakti̠ saḥ ।34) sa tvā̎ tvā̠ sa sa tvā̎ ।35) tvā̠ vi vi tvā̎ tvā̠ vi ।36) vi mu̍ñchatu muñchatu̠ vi vi mu̍ñchatu ।37) mu̠ñcha̠ tvagnē 'gnē̍ muñchatu muñcha̠ tvagnē̎ ।38) agnē̎ vratapatē vratapa̠tē 'gnē 'gnē̎ vratapatē ।39) vra̠ta̠pa̠tē̠ vra̠taṃ vra̠taṃ vra̍tapatē vratapatē vra̠tam ।39) vra̠ta̠pa̠ta̠ iti̍ vrata - pa̠tē̠ ।40) vra̠ta ma̍chāriṣa machāriṣaṃ vra̠taṃ vra̠ta ma̍chāriṣam ।41) a̠chā̠ri̠ṣa̠-nta-ttada̍chāriṣa machāriṣa̠-ntat ।42) tada̍śaka maśaka̠-nta-ttada̍śakam ।43) a̠śa̠ka̠-nta-ttada̍śaka maśaka̠-ntat ।44) ta-nmē̍ mē̠ ta-tta-nmē̎ ।45) mē̠ 'rā̠dhya̠ rā̠dhi̠ mē̠ mē̠ 'rā̠dhi̠ ।46) a̠rā̠dhi̠ ya̠jñō ya̠jñō̍ 'rādhya rādhi ya̠jñaḥ ।47) ya̠jñō ba̍bhūva babhūva ya̠jñō ya̠jñō ba̍bhūva ।48) ba̠bhū̠va̠ sa sa ba̍bhūva babhūva̠ saḥ ।49) sa ā sa sa ā ।50) ā ba̍bhūva babhū̠vā ba̍bhūva ।॥ 19 ॥ (50/58)
meaning
This is a Vedic liturgical passage of ritual formulas (yajus) from the Taittiriya Samhita structured as repeated invocations and ritual imperatives to Agni as householder-lord and vow-lord, commanding the release of afflictions and bestowal of blessings through the radiant ordinance, culminating in the affirmation that the sacrifice has come into being.
verse 20
1) ब॒भू॒व॒ स स ब॑भूव बभूव॒ सः ।2) स प्र प्र स स प्र ।3) प्र ज॑ज्ञे जज्ञे॒ प्र प्र ज॑ज्ञे ।4) ज॒ज्ञे॒ स स ज॑ज्ञे जज्ञे॒ सः ।5) स वा॑वृधे वावृधे॒ स स वा॑वृधे ।6) वा॒वृ॒ध॒ इति॑ वावृधे ।7) स दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒(ग्म्॒) स स दे॒वाना᳚म् ।8) दे॒वाना॒ मधि॑पति॒ रधि॑पति-र्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॒ मधि॑पतिः ।9) अधि॑पति-र्बभूव बभू॒वाधि॑पति॒ रधि॑पति-र्बभूव ।9) अधि॑पति॒रित्यधि॑ - प॒तिः॒ ।10) ब॒भू॒व॒ स स ब॑भूव बभूव॒ सः ।11) सो अ॒स्माग्ं अ॒स्मा-न्थ्स सो अ॒स्मान् ।12) अ॒स्माग्ं अधि॑पती॒ नधि॑पती न॒स्माग्ं अ॒स्माग्ं अधि॑पतीन् ।13) अधि॑पतीन् करोतु करो॒ त्वधि॑पती॒ नधि॑पतीन् करोतु ।13) अधि॑पती॒नित्यधि॑ - प॒ती॒न् ।14) क॒रो॒तु॒ व॒यं-वँ॒य-ङ्क॑रोतु करोतु व॒यम् ।15) व॒यग्ग् स्या॑म स्याम व॒यं-वँ॒यग्ग् स्या॑म ।16) स्या॒म॒ पत॑यः॒ पत॑य-स्स्याम स्याम॒ पत॑यः ।17) पत॑यो रयी॒णाग्ं र॑यी॒णा-म्पत॑यः॒ पत॑यो रयी॒णाम् ।18) र॒यी॒णामिति॑ रयी॒णाम् ।19) गोमा(ग्म्॑) अग्ने ऽग्ने॒ गोमा॒-न्गोमा(ग्म्॑) अग्ने ।19) गोमा॒निति॒ गो - मा॒न् ।20) अ॒ग्ने ऽवि॑मा॒(ग्म्॒) अवि॑माग्ं अग्ने॒ ऽग्ने ऽवि॑मान् ।21) अवि॑माग्ं अ॒श्व्य॑ श्व्यवि॑मा॒(ग्म्॒) अवि॑माग्ं अ॒श्वी ।21) अवि॑मा॒नित्यवि॑ - मा॒न् ।22) अ॒श्वी य॒ज्ञो य॒ज्ञो᳚(1॒) ऽश्व्य॑श्वी य॒ज्ञः ।23) य॒ज्ञो नृ॒वथ्स॑खा नृ॒वथ्स॑खा य॒ज्ञो य॒ज्ञो नृ॒वथ्स॑खा ।24) नृ॒वथ्स॑खा॒ सद॒(ग्म्॒) सद॑-न्नृ॒वथ्स॑खा नृ॒वथ्स॑खा॒ सद᳚म् ।24) नृ॒वथ्स॒खेति॑ नृ॒वत् - स॒खा॒ ।25) सद॒ मिदि-थ्सद॒(ग्म्॒) सद॒ मित् ।26) इद॑प्रमृ॒ष्यो᳚ ऽप्रमृ॒ष्य इदि द॑प्रमृ॒ष्यः ।27) अ॒प्र॒मृ॒ष्य इत्य॑प्र - मृ॒ष्यः ।28) इडा॑वाग्ं ए॒ष ए॒ष इडा॑वा॒(ग्म्॒) इडा॑वाग्ं ए॒षः ।28) इडा॑वा॒नितीडा᳚ - वा॒न् ।29) ए॒षो असु॑रा सुरै॒ष ए॒षो असु॑र ।30) अ॒सु॒र॒ प्र॒जावा᳚-न्प्र॒जावा॑ नसुरासुर प्र॒जावान्॑ ।31) प्र॒जावा᳚-न्दी॒र्घो दी॒र्घः प्र॒जावा᳚-न्प्र॒जावा᳚-न्दी॒र्घः ।31) प्र॒जावा॒निति॑ प्र॒जा - वा॒न् ।32) दी॒र्घो र॒यी र॒यि-र्दी॒र्घो दी॒र्घो र॒यिः ।33) र॒यिः पृ॑थुबु॒द्ध्नः पृ॑थुबु॒द्ध्नो र॒यी र॒यिः पृ॑थुबु॒द्ध्नः ।34) पृ॒थु॒बु॒द्ध्न-स्स॒भावा᳚-न्थ्स॒भावा᳚-न्पृथुबु॒द्ध्नः पृ॑थुबु॒द्ध्न-स्स॒भावान्॑ ।34) पृ॒थु॒बु॒द्ध्न इति॑ पृथु - बु॒द्ध्नः ।35) स॒भावा॒निति॑ स॒भा - वा॒न् ।॥ 20 ॥ (35/43)॥ अ. 6 ॥
1) ba̠bhū̠va̠ sa sa ba̍bhūva babhūva̠ saḥ ।2) sa pra pra sa sa pra ।3) pra ja̍jñē jajñē̠ pra pra ja̍jñē ।4) ja̠jñē̠ sa sa ja̍jñē jajñē̠ saḥ ।5) sa vā̍vṛdhē vāvṛdhē̠ sa sa vā̍vṛdhē ।6) vā̠vṛ̠dha̠ iti̍ vāvṛdhē ।7) sa dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠(gm̠) sa sa dē̠vānā̎m ।8) dē̠vānā̠ madhi̍pati̠ radhi̍pati-rdē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ madhi̍patiḥ ।9) adhi̍pati-rbabhūva babhū̠vādhi̍pati̠ radhi̍pati-rbabhūva ।9) adhi̍pati̠rityadhi̍ - pa̠ti̠ḥ ।10) ba̠bhū̠va̠ sa sa ba̍bhūva babhūva̠ saḥ ।11) sō a̠smāgṃ a̠smā-nthsa sō a̠smān ।12) a̠smāgṃ adhi̍patī̠ nadhi̍patī na̠smāgṃ a̠smāgṃ adhi̍patīn ।13) adhi̍patīn karōtu karō̠ tvadhi̍patī̠ nadhi̍patīn karōtu ।13) adhi̍patī̠nityadhi̍ - pa̠tī̠n ।14) ka̠rō̠tu̠ va̠yaṃ va̠ya-ṅka̍rōtu karōtu va̠yam ।15) va̠yagg syā̍ma syāma va̠yaṃ va̠yagg syā̍ma ।16) syā̠ma̠ pata̍ya̠ḥ pata̍ya-ssyāma syāma̠ pata̍yaḥ ।17) pata̍yō rayī̠ṇāgṃ ra̍yī̠ṇā-mpata̍ya̠ḥ pata̍yō rayī̠ṇām ।18) ra̠yī̠ṇāmiti̍ rayī̠ṇām ।19) gōmā(gm̍) agnē 'gnē̠ gōmā̠-ngōmā(gm̍) agnē ।19) gōmā̠niti̠ gō - mā̠n ।20) a̠gnē 'vi̍mā̠(gm̠) avi̍māgṃ agnē̠ 'gnē 'vi̍mān ।21) avi̍māgṃ a̠śvya̍ śvyavi̍mā̠(gm̠) avi̍māgṃ a̠śvī ।21) avi̍mā̠nityavi̍ - mā̠n ।22) a̠śvī ya̠jñō ya̠jñō̎(1̠) 'śvya̍śvī ya̠jñaḥ ।23) ya̠jñō nṛ̠vathsa̍khā nṛ̠vathsa̍khā ya̠jñō ya̠jñō nṛ̠vathsa̍khā ।24) nṛ̠vathsa̍khā̠ sada̠(gm̠) sada̍-nnṛ̠vathsa̍khā nṛ̠vathsa̍khā̠ sada̎m ।24) nṛ̠vathsa̠khēti̍ nṛ̠vat - sa̠khā̠ ।25) sada̠ midi-thsada̠(gm̠) sada̠ mit ।26) ida̍pramṛ̠ṣyō̎ 'pramṛ̠ṣya idi da̍pramṛ̠ṣyaḥ ।27) a̠pra̠mṛ̠ṣya itya̍pra - mṛ̠ṣyaḥ ।28) iḍā̍vāgṃ ē̠ṣa ē̠ṣa iḍā̍vā̠(gm̠) iḍā̍vāgṃ ē̠ṣaḥ ।28) iḍā̍vā̠nitīḍā̎ - vā̠n ।29) ē̠ṣō asu̍rā surai̠ṣa ē̠ṣō asu̍ra ।30) a̠su̠ra̠ pra̠jāvā̎-npra̠jāvā̍ nasurāsura pra̠jāvān̍ ।31) pra̠jāvā̎-ndī̠rghō dī̠rghaḥ pra̠jāvā̎-npra̠jāvā̎-ndī̠rghaḥ ।31) pra̠jāvā̠niti̍ pra̠jā - vā̠n ।32) dī̠rghō ra̠yī ra̠yi-rdī̠rghō dī̠rghō ra̠yiḥ ।33) ra̠yiḥ pṛ̍thubu̠ddhnaḥ pṛ̍thubu̠ddhnō ra̠yī ra̠yiḥ pṛ̍thubu̠ddhnaḥ ।34) pṛ̠thu̠bu̠ddhna-ssa̠bhāvā̎-nthsa̠bhāvā̎-npṛthubu̠ddhnaḥ pṛ̍thubu̠ddhna-ssa̠bhāvān̍ ।34) pṛ̠thu̠bu̠ddhna iti̍ pṛthu - bu̠ddhnaḥ ।35) sa̠bhāvā̠niti̍ sa̠bhā - vā̠n ।॥ 20 ॥ (35/43)॥ a. 6 ॥
meaning
This is a Vedic ritual recitation (yajña mantra) with repetitive phonetic formulae establishing Krishna/Agni as the lord of beings and wealth, the master of sacrifice, the protector of cattle and horses, and the source of progeny and prosperity.
verse 21
1) यथा॒ वै वै यथा॒ यथा॒ वै ।2) वै स॑मृतसो॒मा-स्स॑मृतसो॒मा वै वै स॑मृतसो॒माः ।3) स॒मृ॒त॒सो॒मा ए॒व मे॒वग्ं स॑मृतसो॒मा-स्स॑मृतसो॒मा ए॒वम् ।3) स॒मृ॒त॒सो॒मा इति॑ समृत - सो॒माः ।4) ए॒वं-वैँ वा ए॒व मे॒वं-वैँ ।5) वा ए॒त ए॒ते वै वा ए॒ते ।6) ए॒ते स॑मृतय॒ज्ञा-स्स॑मृतय॒ज्ञा ए॒त ए॒ते स॑मृतय॒ज्ञाः ।7) स॒मृ॒त॒य॒ज्ञा य-द्य-थ्स॑मृतय॒ज्ञा-स्स॑मृतय॒ज्ञा यत् ।7) स॒मृ॒त॒य॒ज्ञा इति॑ समृत - य॒ज्ञाः ।8) य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ य-द्य-द्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।9) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ कस्य॒ कस्य॑ दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ कस्य॑ ।9) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।10) कस्य॑ वा वा॒ कस्य॒ कस्य॑ वा ।11) वा ऽहाह॑ वा॒ वा ऽह॑ ।12) अह॑ दे॒वा दे॒वा अहाह॑ दे॒वाः ।13) दे॒वा य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ-न्दे॒वा दे॒वा य॒ज्ञम् ।14) य॒ज्ञ मा॒गच्छ॑-न्त्या॒गच्छ॑न्ति य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ मा॒गच्छ॑न्ति ।15) आ॒गच्छ॑न्ति॒ कस्य॒ कस्या॒गच्छ॑-न्त्या॒गच्छ॑न्ति॒ कस्य॑ ।15) आ॒गच्छ॒न्तीत्या᳚ - गच्छ॑न्ति ।16) कस्य॑ वा वा॒ कस्य॒ कस्य॑ वा ।17) वा॒ न न वा॑ वा॒ न ।18) न ब॑हू॒ना-म्ब॑हू॒ना-न्न न ब॑हू॒नाम् ।19) ब॒हू॒नां-यँज॑मानानां॒-यँज॑मानाना-म्बहू॒ना-म्ब॑हू॒नां-यँज॑मानानाम् ।20) यज॑मानानां॒-योँ यो यज॑मानानां॒-यँज॑मानानां॒-यः ँ।21) यो वै वै यो यो वै ।22) वै दे॒वता॑ दे॒वता॒ वै वै दे॒वताः᳚ ।23) दे॒वताः॒ पूर्वः॒ पूर्वो॑ दे॒वता॑ दे॒वताः॒ पूर्वः॑ ।24) पूर्वः॑ परिगृ॒ह्णाति॑ परिगृ॒ह्णाति॒ पूर्वः॒ पूर्वः॑ परिगृ॒ह्णाति॑ ।25) प॒रि॒गृ॒ह्णाति॒ स स प॑रिगृ॒ह्णाति॑ परिगृ॒ह्णाति॒ सः ।25) प॒रि॒गृ॒ह्णातीति॑ परि - गृ॒ह्णाति॑ ।26) स ए॑ना एना॒-स्स स ए॑नाः ।27) ए॒ना॒-श्श्व-श्श्व ए॑ना एना॒-श्श्वः ।28) श्वो भू॒ते भू॒ते श्व-श्श्वो भू॒ते ।29) भू॒ते य॑जते यजते भू॒ते भू॒ते य॑जते ।30) य॒ज॒त॒ ए॒त दे॒त-द्य॑जते यजत ए॒तत् ।31) ए॒त-द्वै वा ए॒त दे॒त-द्वै ।32) वै दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां॒-वैँ वै दे॒वाना᳚म् ।33) दे॒वाना॑ मा॒यत॑न मा॒यत॑न-न्दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मा॒यत॑नम् ।34) आ॒यत॑नं॒-यँ-द्यदा॒यत॑न मा॒यत॑नं॒-यँत् ।34) आ॒यत॑न॒मित्या᳚ - यत॑नम् ।35) यदा॑हव॒नीय॑ आहव॒नीयो॒ य-द्यदा॑हव॒नीयः॑ ।36) आ॒ह॒व॒नीयो᳚ ऽन्त॒रा ऽन्त॒रा ऽऽह॑व॒नीय॑ आहव॒नीयो᳚ ऽन्त॒रा ।36) आ॒ह॒व॒नीय॒ इत्या᳚ - ह॒व॒नीयः॑ ।37) अ॒न्त॒रा ऽग्नी अ॒ग्नी अ॑न्त॒रा ऽन्त॒रा ऽग्नी ।38) अ॒ग्नी प॑शू॒ना-म्प॑शू॒ना म॒ग्नी अ॒ग्नी प॑शू॒नाम् ।38) अ॒ग्नी इत्य॒ग्नी ।39) प॒शू॒ना-ङ्गार्ह॑पत्यो॒ गार्ह॑पत्यः पशू॒ना-म्प॑शू॒ना-ङ्गार्ह॑पत्यः ।40) गार्ह॑पत्यो मनु॒ष्या॑णा-म्मनु॒ष्या॑णा॒-ङ्गार्ह॑पत्यो॒ गार्ह॑पत्यो मनु॒ष्या॑णाम् ।40) गार्ह॑पत्य॒ इति॒ गार्ह॑ - प॒त्यः॒ ।41) म॒नु॒ष्या॑णा मन्वाहार्य॒पच॑नो ऽन्वाहार्य॒पच॑नो मनु॒ष्या॑णा-म्मनु॒ष्या॑णा मन्वाहार्य॒पच॑नः ।42) अ॒न्वा॒हा॒र्य॒पच॑नः पितृ॒णा-म्पि॑तृ॒णा म॑न्वाहार्य॒पच॑नो ऽन्वाहार्य॒पच॑नः पितृ॒णाम् ।42) अ॒न्वा॒हा॒र्य॒पच॑न॒ इत्य॑न्वाहार्य - पच॑नः ।43) पि॒तृ॒णा म॒ग्नि म॒ग्नि-म्पि॑तृ॒णा-म्पि॑तृ॒णा म॒ग्निम् ।44) अ॒ग्नि-ङ्गृ॑ह्णाति गृह्णा त्य॒ग्नि म॒ग्नि-ङ्गृ॑ह्णाति ।45) गृ॒ह्णा॒ति॒ स्वे स्वे गृ॑ह्णाति गृह्णाति॒ स्वे ।46) स्व ए॒वैव स्वे स्व ए॒व ।47) ए॒वायत॑न आ॒यत॑न ए॒वैवायत॑ने ।48) आ॒यत॑ने दे॒वता॑ दे॒वता॑ आ॒यत॑न आ॒यत॑ने दे॒वताः᳚ ।48) आ॒यत॑न॒ इत्या᳚ - यत॑ने ।49) दे॒वताः॒ परि॒ परि॑ दे॒वता॑ दे॒वताः॒ परि॑ ।50) परि॑ गृह्णाति गृह्णाति॒ परि॒ परि॑ गृह्णाति ।॥ 21 ॥ (50/61)
1) yathā̠ vai vai yathā̠ yathā̠ vai ।2) vai sa̍mṛtasō̠mā-ssa̍mṛtasō̠mā vai vai sa̍mṛtasō̠māḥ ।3) sa̠mṛ̠ta̠sō̠mā ē̠va mē̠vagṃ sa̍mṛtasō̠mā-ssa̍mṛtasō̠mā ē̠vam ।3) sa̠mṛ̠ta̠sō̠mā iti̍ samṛta - sō̠māḥ ।4) ē̠vaṃ vai vā ē̠va mē̠vaṃ vai ।5) vā ē̠ta ē̠tē vai vā ē̠tē ।6) ē̠tē sa̍mṛtaya̠jñā-ssa̍mṛtaya̠jñā ē̠ta ē̠tē sa̍mṛtaya̠jñāḥ ।7) sa̠mṛ̠ta̠ya̠jñā ya-dya-thsa̍mṛtaya̠jñā-ssa̍mṛtaya̠jñā yat ।7) sa̠mṛ̠ta̠ya̠jñā iti̍ samṛta - ya̠jñāḥ ।8) ya-dda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau ya-dya-dda̍rśapūrṇamā̠sau ।9) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau kasya̠ kasya̍ darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau kasya̍ ।9) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।10) kasya̍ vā vā̠ kasya̠ kasya̍ vā ।11) vā 'hāha̍ vā̠ vā 'ha̍ ।12) aha̍ dē̠vā dē̠vā ahāha̍ dē̠vāḥ ।13) dē̠vā ya̠jñaṃ ya̠jña-ndē̠vā dē̠vā ya̠jñam ।14) ya̠jña mā̠gachCha̍-ntyā̠gachCha̍nti ya̠jñaṃ ya̠jña mā̠gachCha̍nti ।15) ā̠gachCha̍nti̠ kasya̠ kasyā̠gachCha̍-ntyā̠gachCha̍nti̠ kasya̍ ।15) ā̠gachCha̠ntītyā̎ - gachCha̍nti ।16) kasya̍ vā vā̠ kasya̠ kasya̍ vā ।17) vā̠ na na vā̍ vā̠ na ।18) na ba̍hū̠nā-mba̍hū̠nā-nna na ba̍hū̠nām ।19) ba̠hū̠nāṃ yaja̍mānānā̠ṃ yaja̍mānānā-mbahū̠nā-mba̍hū̠nāṃ yaja̍mānānām ।20) yaja̍mānānā̠ṃ yō yō yaja̍mānānā̠ṃ yaja̍mānānā̠ṃ yaḥ ।21) yō vai vai yō yō vai ।22) vai dē̠vatā̍ dē̠vatā̠ vai vai dē̠vatā̎ḥ ।23) dē̠vatā̠ḥ pūrva̠ḥ pūrvō̍ dē̠vatā̍ dē̠vatā̠ḥ pūrva̍ḥ ।24) pūrva̍ḥ parigṛ̠hṇāti̍ parigṛ̠hṇāti̠ pūrva̠ḥ pūrva̍ḥ parigṛ̠hṇāti̍ ।25) pa̠ri̠gṛ̠hṇāti̠ sa sa pa̍rigṛ̠hṇāti̍ parigṛ̠hṇāti̠ saḥ ।25) pa̠ri̠gṛ̠hṇātīti̍ pari - gṛ̠hṇāti̍ ।26) sa ē̍nā ēnā̠-ssa sa ē̍nāḥ ।27) ē̠nā̠-śśva-śśva ē̍nā ēnā̠-śśvaḥ ।28) śvō bhū̠tē bhū̠tē śva-śśvō bhū̠tē ।29) bhū̠tē ya̍jatē yajatē bhū̠tē bhū̠tē ya̍jatē ।30) ya̠ja̠ta̠ ē̠ta dē̠ta-dya̍jatē yajata ē̠tat ।31) ē̠ta-dvai vā ē̠ta dē̠ta-dvai ।32) vai dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ṃ vai vai dē̠vānā̎m ।33) dē̠vānā̍ mā̠yata̍na mā̠yata̍na-ndē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ mā̠yata̍nam ।34) ā̠yata̍na̠ṃ ya-dyadā̠yata̍na mā̠yata̍na̠ṃ yat ।34) ā̠yata̍na̠mityā̎ - yata̍nam ।35) yadā̍hava̠nīya̍ āhava̠nīyō̠ ya-dyadā̍hava̠nīya̍ḥ ।36) ā̠ha̠va̠nīyō̎ 'nta̠rā 'nta̠rā ''ha̍va̠nīya̍ āhava̠nīyō̎ 'nta̠rā ।36) ā̠ha̠va̠nīya̠ ityā̎ - ha̠va̠nīya̍ḥ ।37) a̠nta̠rā 'gnī a̠gnī a̍nta̠rā 'nta̠rā 'gnī ।38) a̠gnī pa̍śū̠nā-mpa̍śū̠nā ma̠gnī a̠gnī pa̍śū̠nām ।38) a̠gnī itya̠gnī ।39) pa̠śū̠nā-ṅgārha̍patyō̠ gārha̍patyaḥ paśū̠nā-mpa̍śū̠nā-ṅgārha̍patyaḥ ।40) gārha̍patyō manu̠ṣyā̍ṇā-mmanu̠ṣyā̍ṇā̠-ṅgārha̍patyō̠ gārha̍patyō manu̠ṣyā̍ṇām ।40) gārha̍patya̠ iti̠ gārha̍ - pa̠tya̠ḥ ।41) ma̠nu̠ṣyā̍ṇā manvāhārya̠pacha̍nō 'nvāhārya̠pacha̍nō manu̠ṣyā̍ṇā-mmanu̠ṣyā̍ṇā manvāhārya̠pacha̍naḥ ।42) a̠nvā̠hā̠rya̠pacha̍naḥ pitṛ̠ṇā-mpi̍tṛ̠ṇā ma̍nvāhārya̠pacha̍nō 'nvāhārya̠pacha̍naḥ pitṛ̠ṇām ।42) a̠nvā̠hā̠rya̠pacha̍na̠ itya̍nvāhārya - pacha̍naḥ ।43) pi̠tṛ̠ṇā ma̠gni ma̠gni-mpi̍tṛ̠ṇā-mpi̍tṛ̠ṇā ma̠gnim ।44) a̠gni-ṅgṛ̍hṇāti gṛhṇā tya̠gni ma̠gni-ṅgṛ̍hṇāti ।45) gṛ̠hṇā̠ti̠ svē svē gṛ̍hṇāti gṛhṇāti̠ svē ।46) sva ē̠vaiva svē sva ē̠va ।47) ē̠vāyata̍na ā̠yata̍na ē̠vaivāyata̍nē ।48) ā̠yata̍nē dē̠vatā̍ dē̠vatā̍ ā̠yata̍na ā̠yata̍nē dē̠vatā̎ḥ ।48) ā̠yata̍na̠ ityā̎ - yata̍nē ।49) dē̠vatā̠ḥ pari̠ pari̍ dē̠vatā̍ dē̠vatā̠ḥ pari̍ ।50) pari̍ gṛhṇāti gṛhṇāti̠ pari̠ pari̍ gṛhṇāti ।॥ 21 ॥ (50/61)
meaning
This appears to be a highly formulaic Vedic liturgical chant with extensive repetition and ritual enumeration of sacrificial fires and deities, serving as a meditational or mnemonic framework for Krishna-centered Yajna practice rather than conveying a single linear meaning in verse 21 proper.
verse 22
1) गृ॒ह्णा॒ति॒ तास्ता गृ॑ह्णाति गृह्णाति॒ ताः ।2) ता-श्श्व-श्श्व स्ता स्ता-श्श्वः ।3) श्वो भू॒ते भू॒ते श्व-श्श्वो भू॒ते ।4) भू॒ते य॑जते यजते भू॒ते भू॒ते य॑जते ।5) य॒ज॒ते॒ व्र॒तेन॑ व्र॒तेन॑ यजते यजते व्र॒तेन॑ ।6) व्र॒तेन॒ वै वै व्र॒तेन॑ व्र॒तेन॒ वै ।7) वै मेद्ध्यो॒ मेद्ध्यो॒ वै वै मेद्ध्यः॑ ।8) मेद्ध्यो॒ ऽग्नि र॒ग्नि-र्मेद्ध्यो॒ मेद्ध्यो॒ ऽग्निः ।9) अ॒ग्नि-र्व्र॒तप॑ति-र्व्र॒तप॑ति र॒ग्नि र॒ग्नि-र्व्र॒तप॑तिः ।10) व्र॒तप॑ति-र्ब्राह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒णो व्र॒तप॑ति-र्व्र॒तप॑ति-र्ब्राह्म॒णः ।10) व्र॒तप॑ति॒रिति॑ व्र॒त - प॒तिः॒ ।11) ब्रा॒ह्म॒णो व्र॑त॒भृ-द्व्र॑त॒भृ-द्ब्रा᳚ह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒णो व्र॑त॒भृत् ।12) व्र॒त॒भृ-द्व्र॒तं-व्रँ॒तं-व्रँ॑त॒भृ-द्व्र॑त॒भृ-द्व्र॒तम् ।12) व्र॒त॒भृदिति॑ व्रत - भृत् ।13) व्र॒त मु॑पै॒ष्य-न्नु॑पै॒ष्यन् व्र॒तं-व्रँ॒त मु॑पै॒ष्यन्न् ।14) उ॒पै॒ष्य-न्ब्रू॑या-द्ब्रूया दुपै॒ष्य-न्नु॑पै॒ष्य-न्ब्रू॑यात् ।14) उ॒पै॒ष्यन्नित्यु॑प - ए॒ष्यन्न् ।15) ब्रू॒या॒दग्ने ऽग्ने᳚ ब्रूया-द्ब्रूया॒दग्ने᳚ ।16) अग्ने᳚ व्रतपते व्रतप॒ते ऽग्ने ऽग्ने᳚ व्रतपते ।17) व्र॒त॒प॒ते॒ व्र॒तं-व्रँ॒तं-व्रँ॑तपते व्रतपते व्र॒तम् ।17) व्र॒त॒प॒त॒ इति॑ व्रत - प॒ते॒ ।18) व्र॒त-ञ्च॑रिष्यामि चरिष्यामि व्र॒तं-व्रँ॒त-ञ्च॑रिष्यामि ।19) च॒रि॒ष्या॒ मीतीति॑ चरिष्यामि चरिष्या॒ मीति॑ ।20) इत्य॒ग्नि र॒ग्नि रिती त्य॒ग्निः ।21) अ॒ग्नि-र्वै वा अ॒ग्नि र॒ग्नि-र्वै ।22) वै दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां॒-वैँ वै दे॒वाना᳚म् ।23) दे॒वानां᳚-व्रँ॒तप॑ति-र्व्र॒तप॑ति-र्दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां᳚-व्रँ॒तप॑तिः ।24) व्र॒तप॑ति॒ स्तस्मै॒ तस्मै᳚ व्र॒तप॑ति-र्व्र॒तप॑ति॒ स्तस्मै᳚ ।24) व्र॒तप॑ति॒रिति॑ व्र॒त - प॒तिः॒ ।25) तस्मा॑ ए॒वैव तस्मै॒ तस्मा॑ ए॒व ।26) ए॒व प्र॑ति॒प्रोच्य॑ प्रति॒प्रो च्यै॒वैव प्र॑ति॒प्रोच्य॑ ।27) प्र॒ति॒प्रोच्य॑ व्र॒तं-व्रँ॒त-म्प्र॑ति॒प्रोच्य॑ प्रति॒प्रोच्य॑ व्र॒तम् ।27) प्र॒ति॒प्रोच्येति॑ प्रति - प्रोच्य॑ ।28) व्र॒त मा व्र॒तं-व्रँ॒त मा ।29) आ ल॑भते लभत॒ आ ल॑भते ।30) ल॒भ॒ते॒ ब॒र्॒हिषा॑ ब॒र्॒हिषा॑ लभते लभते ब॒र्॒हिषा᳚ ।31) ब॒र्॒हिषा॑ पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से ब॒र्॒हिषा॑ ब॒र्॒हिषा॑ पू॒र्णमा॑से ।32) पू॒र्णमा॑से व्र॒तं-व्रँ॒त-म्पू॒र्णमा॑से पू॒र्णमा॑से व्र॒तम् ।32) पू॒र्णमा॑स॒ इति॑ पू॒र्ण - मा॒से॒ ।33) व्र॒त मुपोप॑ व्र॒तं-व्रँ॒त मुप॑ ।34) उपै᳚त्ये॒त्युपोपै॑ति ।35) ए॒ति॒ व॒थ्सै-र्व॒थ्सै रे᳚त्येति व॒थ्सैः ।36) व॒थ्सै र॑मावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑यां-वँ॒थ्सै-र्व॒थ्सै र॑मावा॒स्या॑याम् ।37) अ॒मा॒वा॒स्या॑या मे॒त दे॒त द॑मावा॒स्या॑या ममावा॒स्या॑या मे॒तत् ।37) अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒मित्य॑मा - वा॒स्या॑याम् ।38) ए॒तद्धि ह्ये॑त दे॒तद्धि ।39) ह्ये॑तयो॑ रे॒तयो॒र्॒ हि ह्ये॑तयोः᳚ ।40) ए॒तयो॑ रा॒यत॑न मा॒यत॑न मे॒तयो॑ रे॒तयो॑ रा॒यत॑नम् ।41) आ॒यत॑न मुप॒स्तीर्य॑ उप॒स्तीर्य॑ आ॒यत॑न मा॒यत॑न मुप॒स्तीर्यः॑ ।41) आ॒यत॑न॒मित्या᳚ - यत॑नम् ।42) उ॒प॒स्तीर्यः॒ पूर्वः॒ पूर्व॑ उप॒स्तीर्य॑ उप॒स्तीर्यः॒ पूर्वः॑ ।42) उ॒प॒स्तीर्य॒ इत्यु॑प - स्तीर्यः॑ ।43) पूर्व॑ श्च च॒ पूर्वः॒ पूर्व॑ श्च ।44) चा॒ग्नि र॒ग्निश्च॑ चा॒ग्निः ।45) अ॒ग्नि रप॒रो ऽप॑रो॒ ऽग्नि र॒ग्नि रप॑रः ।46) अप॑रश्च॒ चाप॒रो ऽप॑रश्च ।47) चे तीति॑ च॒ चे ति॑ ।48) इत्या॑हु राहु॒ रिती त्या॑हुः ।49) आ॒हु॒-र्म॒नु॒ष्या॑ मनु॒ष्या॑ आहु राहु-र्मनु॒ष्याः᳚ ।50) म॒नु॒ष्या॑ इदि-न्म॑नु॒ष्या॑ मनु॒ष्या॑ इत् ।॥ 22 ॥ (50/60)
1) gṛ̠hṇā̠ti̠ tāstā gṛ̍hṇāti gṛhṇāti̠ tāḥ ।2) tā-śśva-śśva stā stā-śśvaḥ ।3) śvō bhū̠tē bhū̠tē śva-śśvō bhū̠tē ।4) bhū̠tē ya̍jatē yajatē bhū̠tē bhū̠tē ya̍jatē ।5) ya̠ja̠tē̠ vra̠tēna̍ vra̠tēna̍ yajatē yajatē vra̠tēna̍ ।6) vra̠tēna̠ vai vai vra̠tēna̍ vra̠tēna̠ vai ।7) vai mēddhyō̠ mēddhyō̠ vai vai mēddhya̍ḥ ।8) mēddhyō̠ 'gni ra̠gni-rmēddhyō̠ mēddhyō̠ 'gniḥ ।9) a̠gni-rvra̠tapa̍ti-rvra̠tapa̍ti ra̠gni ra̠gni-rvra̠tapa̍tiḥ ।10) vra̠tapa̍ti-rbrāhma̠ṇō brā̎hma̠ṇō vra̠tapa̍ti-rvra̠tapa̍ti-rbrāhma̠ṇaḥ ।10) vra̠tapa̍ti̠riti̍ vra̠ta - pa̠ti̠ḥ ।11) brā̠hma̠ṇō vra̍ta̠bhṛ-dvra̍ta̠bhṛ-dbrā̎hma̠ṇō brā̎hma̠ṇō vra̍ta̠bhṛt ।12) vra̠ta̠bhṛ-dvra̠taṃ vra̠taṃ vra̍ta̠bhṛ-dvra̍ta̠bhṛ-dvra̠tam ।12) vra̠ta̠bhṛditi̍ vrata - bhṛt ।13) vra̠ta mu̍pai̠ṣya-nnu̍pai̠ṣyan vra̠taṃ vra̠ta mu̍pai̠ṣyann ।14) u̠pai̠ṣya-nbrū̍yā-dbrūyā dupai̠ṣya-nnu̍pai̠ṣya-nbrū̍yāt ।14) u̠pai̠ṣyannityu̍pa - ē̠ṣyann ।15) brū̠yā̠dagnē 'gnē̎ brūyā-dbrūyā̠dagnē̎ ।16) agnē̎ vratapatē vratapa̠tē 'gnē 'gnē̎ vratapatē ।17) vra̠ta̠pa̠tē̠ vra̠taṃ vra̠taṃ vra̍tapatē vratapatē vra̠tam ।17) vra̠ta̠pa̠ta̠ iti̍ vrata - pa̠tē̠ ।18) vra̠ta-ñcha̍riṣyāmi chariṣyāmi vra̠taṃ vra̠ta-ñcha̍riṣyāmi ।19) cha̠ri̠ṣyā̠ mītīti̍ chariṣyāmi chariṣyā̠ mīti̍ ।20) itya̠gni ra̠gni ritī tya̠gniḥ ।21) a̠gni-rvai vā a̠gni ra̠gni-rvai ।22) vai dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ṃ vai vai dē̠vānā̎m ।23) dē̠vānā̎ṃ vra̠tapa̍ti-rvra̠tapa̍ti-rdē̠vānā̎-ndē̠vānā̎ṃ vra̠tapa̍tiḥ ।24) vra̠tapa̍ti̠ stasmai̠ tasmai̎ vra̠tapa̍ti-rvra̠tapa̍ti̠ stasmai̎ ।24) vra̠tapa̍ti̠riti̍ vra̠ta - pa̠ti̠ḥ ।25) tasmā̍ ē̠vaiva tasmai̠ tasmā̍ ē̠va ।26) ē̠va pra̍ti̠prōchya̍ prati̠prō chyai̠vaiva pra̍ti̠prōchya̍ ।27) pra̠ti̠prōchya̍ vra̠taṃ vra̠ta-mpra̍ti̠prōchya̍ prati̠prōchya̍ vra̠tam ।27) pra̠ti̠prōchyēti̍ prati - prōchya̍ ।28) vra̠ta mā vra̠taṃ vra̠ta mā ।29) ā la̍bhatē labhata̠ ā la̍bhatē ।30) la̠bha̠tē̠ ba̠r̠hiṣā̍ ba̠r̠hiṣā̍ labhatē labhatē ba̠r̠hiṣā̎ ।31) ba̠r̠hiṣā̍ pū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē ba̠r̠hiṣā̍ ba̠r̠hiṣā̍ pū̠rṇamā̍sē ।32) pū̠rṇamā̍sē vra̠taṃ vra̠ta-mpū̠rṇamā̍sē pū̠rṇamā̍sē vra̠tam ।32) pū̠rṇamā̍sa̠ iti̍ pū̠rṇa - mā̠sē̠ ।33) vra̠ta mupōpa̍ vra̠taṃ vra̠ta mupa̍ ।34) upai̎tyē̠tyupōpai̍ti ।35) ē̠ti̠ va̠thsai-rva̠thsai rē̎tyēti va̠thsaiḥ ।36) va̠thsai ra̍māvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yāṃ va̠thsai-rva̠thsai ra̍māvā̠syā̍yām ।37) a̠mā̠vā̠syā̍yā mē̠ta dē̠ta da̍māvā̠syā̍yā mamāvā̠syā̍yā mē̠tat ।37) a̠mā̠vā̠syā̍yā̠mitya̍mā - vā̠syā̍yām ।38) ē̠taddhi hyē̍ta dē̠taddhi ।39) hyē̍tayō̍ rē̠tayō̠r̠ hi hyē̍tayō̎ḥ ।40) ē̠tayō̍ rā̠yata̍na mā̠yata̍na mē̠tayō̍ rē̠tayō̍ rā̠yata̍nam ।41) ā̠yata̍na mupa̠stīrya̍ upa̠stīrya̍ ā̠yata̍na mā̠yata̍na mupa̠stīrya̍ḥ ।41) ā̠yata̍na̠mityā̎ - yata̍nam ।42) u̠pa̠stīrya̠ḥ pūrva̠ḥ pūrva̍ upa̠stīrya̍ upa̠stīrya̠ḥ pūrva̍ḥ ।42) u̠pa̠stīrya̠ ityu̍pa - stīrya̍ḥ ।43) pūrva̍ ścha cha̠ pūrva̠ḥ pūrva̍ ścha ।44) chā̠gni ra̠gniścha̍ chā̠gniḥ ।45) a̠gni rapa̠rō 'pa̍rō̠ 'gni ra̠gni rapa̍raḥ ।46) apa̍raścha̠ chāpa̠rō 'pa̍raścha ।47) chē tīti̍ cha̠ chē ti̍ ।48) ityā̍hu rāhu̠ ritī tyā̍huḥ ।49) ā̠hu̠-rma̠nu̠ṣyā̍ manu̠ṣyā̍ āhu rāhu-rmanu̠ṣyā̎ḥ ।50) ma̠nu̠ṣyā̍ idi-nma̍nu̠ṣyā̍ manu̠ṣyā̍ it ।॥ 22 ॥ (50/60)
meaning
Agni verily is the vow-lord of the gods; to him who is vow-lord one should recite the vow, thus obtaining the vow through the full-moon night and new-moon night, spreading it forth as the anterior and posterior fire, speaking thus to Agni the vow-lord: I shall walk the vow.
verse 23
1) इ-न्नु न्विदि-न्नु ।2) न्वै वै नु न्वै ।3) वा उप॑स्तीर्ण॒ मुप॑स्तीर्णं॒-वैँ वा उप॑स्तीर्णम् ।4) उप॑स्तीर्ण मि॒च्छन्ती॒ च्छन्त्युप॑स्तीर्ण॒ मुप॑स्तीर्ण मि॒च्छन्ति॑ ।4) उप॑स्तीर्ण॒मियुप॑ - स्ती॒र्ण॒म् ।5) इ॒च्छन्ति॒ कि-ङ्कि मि॒च्छन्ती॒ च्छन्ति॒ किम् ।6) कि मु॑ वु॒ कि-ङ्कि मु॑ ।7) उ॒ दे॒वा दे॒वा उ॑ वु दे॒वाः ।8) दे॒वा येषां॒-येँषा᳚-न्दे॒वा दे॒वा येषा᳚म् ।9) येषा॒-न्नवा॑वसान॒-न्नवा॑वसानं॒-येँषां॒-येँषा॒-न्नवा॑वसानम् ।10) नवा॑वसान॒ मुपोप॒ नवा॑वसान॒-न्नवा॑वसान॒ मुप॑ ।10) नवा॑वसान॒मिति॒ नव॑ - अ॒व॒सा॒न॒म् ।11) उपा᳚स्मि-न्नस्मि॒-न्नुपोपा᳚स्मिन्न् ।12) अ॒स्मि॒-ञ्छ्व-श्श्वो᳚ ऽस्मि-न्नस्मि॒-ञ्छ्वः ।13) श्वो य॒क्ष्यमा॑णे य॒क्ष्यमा॑णे॒ श्व-श्श्वो य॒क्ष्यमा॑णे ।14) य॒क्ष्यमा॑णे दे॒वता॑ दे॒वता॑ य॒क्ष्यमा॑णे य॒क्ष्यमा॑णे दे॒वताः᳚ ।15) दे॒वता॑ वसन्ति वसन्ति दे॒वता॑ दे॒वता॑ वसन्ति ।16) व॒स॒न्ति॒ यो यो व॑सन्ति वसन्ति॒ यः ।17) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।18) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।19) वि॒द्वा न॒ग्नि म॒ग्निं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा न॒ग्निम् ।20) अ॒ग्नि मु॑पस्तृ॒णा त्यु॑पस्तृ॒णा त्य॒ग्नि म॒ग्नि मु॑पस्तृ॒णाति॑ ।21) उ॒प॒स्तृ॒णाति॒ यज॑मानेन॒ यज॑माने नोपस्तृ॒णा त्यु॑पस्तृ॒णाति॒ यज॑मानेन ।21) उ॒प॒स्तृ॒णातीत्यु॑प - स्तृ॒णाति॑ ।22) यज॑मानेन ग्रा॒म्या ग्रा॒म्या यज॑मानेन॒ यज॑मानेन ग्रा॒म्याः ।23) ग्रा॒म्याश्च॑ च ग्रा॒म्या ग्रा॒म्याश्च॑ ।24) च॒ प॒शवः॑ प॒शव॑श्च च प॒शवः॑ ।25) प॒शवो॑ ऽव॒रुद्ध्या॑ अव॒रुद्ध्याः᳚ प॒शवः॑ प॒शवो॑ ऽव॒रुद्ध्याः᳚ ।26) अ॒व॒रुद्ध्या॑ आर॒ण्या आ॑र॒ण्या अ॑व॒रुद्ध्या॑ अव॒रुद्ध्या॑ आर॒ण्याः ।26) अ॒व॒रुद्ध्या॒ इत्य॑व - रुद्ध्याः᳚ ।27) आ॒र॒ण्याश्च॑ चार॒ण्या आ॑र॒ण्याश्च॑ ।28) चे तीति॑ च॒ चे ति॑ ।29) इत्या॑हु राहु॒ रिती त्या॑हुः ।30) आ॒हु॒-र्य-द्यदा॑हु राहु॒-र्यत् ।31) य-द्ग्रा॒म्या-न्ग्रा॒म्यान्. य-द्य-द्ग्रा॒म्यान् ।32) ग्रा॒म्या नु॑प॒वस॑ त्युप॒वस॑ति ग्रा॒म्या-न्ग्रा॒म्या नु॑प॒वस॑ति ।33) उ॒प॒वस॑ति॒ तेन॒ तेनो॑प॒वस॑ त्युप॒वस॑ति॒ तेन॑ ।33) उ॒प॒वस॒तीत्यु॑प - वस॑ति ।34) तेन॑ ग्रा॒म्या-न्ग्रा॒म्या-न्तेन॒ तेन॑ ग्रा॒म्यान् ।35) ग्रा॒म्या नवाव॑ ग्रा॒म्या-न्ग्रा॒म्या नव॑ ।36) अव॑ रुन्धे रु॒न्धे ऽवाव॑ रुन्धे ।37) रु॒न्धे॒ य-द्य-द्रु॑न्धे रुन्धे॒ यत् ।38) यदा॑र॒ण्यस्या॑ र॒ण्यस्य॒ य-द्यदा॑र॒ण्यस्य॑ ।39) आ॒र॒ण्यस्या॒ श्ञात्य॒श्ञा त्या॑र॒ण्यस्या॑ र॒ण्यस्या॒ श्ञाति॑ ।40) अ॒श्ञाति॒ तेन॒ तेना॒श्ञा त्य॒श्ञाति॒ तेन॑ ।41) तेना॑र॒ण्या ना॑र॒ण्या-न्तेन॒ तेना॑र॒ण्यान् ।42) आ॒र॒ण्यान्. य-द्यदा॑र॒ण्या ना॑र॒ण्यान्. यत् ।43) यदना᳚श्वा॒ नना᳚श्वा॒न्॒. य-द्यदना᳚श्वान् ।44) अना᳚श्वा नुप॒वसे॑ दुप॒वसे॒ दना᳚श्वा॒ नना᳚श्वा नुप॒वसे᳚त् ।45) उ॒प॒वसे᳚-त्पितृदेव॒त्यः॑ पितृदेव॒त्य॑ उप॒वसे॑ दुप॒वसे᳚-त्पितृदेव॒त्यः॑ ।45) उ॒प॒वसे॒दित्यु॑प - वसे᳚त् ।46) पि॒तृ॒दे॒व॒त्यः॑ स्या-थ्स्या-त्पितृदेव॒त्यः॑ पितृदेव॒त्यः॑ स्यात् ।46) पि॒तृ॒दे॒व॒त्य॑ इति॑ पितृ - दे॒व॒त्यः॑ ।47) स्या॒दा॒र॒ण्य स्या॑र॒ण्यस्य॑ स्या-थ्स्यादार॒ण्यस्य॑ ।48) आ॒र॒ण्यस्या᳚ श्ञा त्यश्ञा त्यार॒ण्यस्या॑ र॒ण्यस्या᳚ श्ञाति ।49) अ॒श्ञा॒ती॒ न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य म॑श्ञा त्यश्ञाती न्द्रि॒यम् ।50) इ॒न्द्रि॒यं-वैँ वा इ॑न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒यं-वैँ ।॥ 23 ॥ (50/57)
1) i-nnu nvidi-nnu ।2) nvai vai nu nvai ।3) vā upa̍stīrṇa̠ mupa̍stīrṇa̠ṃ vai vā upa̍stīrṇam ।4) upa̍stīrṇa mi̠chChantī̠ chChantyupa̍stīrṇa̠ mupa̍stīrṇa mi̠chChanti̍ ।4) upa̍stīrṇa̠miyupa̍ - stī̠rṇa̠m ।5) i̠chChanti̠ ki-ṅki mi̠chChantī̠ chChanti̠ kim ।6) ki mu̍ vu̠ ki-ṅki mu̍ ।7) u̠ dē̠vā dē̠vā u̍ vu dē̠vāḥ ।8) dē̠vā yēṣā̠ṃ yēṣā̎-ndē̠vā dē̠vā yēṣā̎m ।9) yēṣā̠-nnavā̍vasāna̠-nnavā̍vasāna̠ṃ yēṣā̠ṃ yēṣā̠-nnavā̍vasānam ।10) navā̍vasāna̠ mupōpa̠ navā̍vasāna̠-nnavā̍vasāna̠ mupa̍ ।10) navā̍vasāna̠miti̠ nava̍ - a̠va̠sā̠na̠m ।11) upā̎smi-nnasmi̠-nnupōpā̎sminn ।12) a̠smi̠-ñChva-śśvō̎ 'smi-nnasmi̠-ñChvaḥ ।13) śvō ya̠kṣyamā̍ṇē ya̠kṣyamā̍ṇē̠ śva-śśvō ya̠kṣyamā̍ṇē ।14) ya̠kṣyamā̍ṇē dē̠vatā̍ dē̠vatā̍ ya̠kṣyamā̍ṇē ya̠kṣyamā̍ṇē dē̠vatā̎ḥ ।15) dē̠vatā̍ vasanti vasanti dē̠vatā̍ dē̠vatā̍ vasanti ।16) va̠sa̠nti̠ yō yō va̍santi vasanti̠ yaḥ ।17) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।18) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।19) vi̠dvā na̠gni ma̠gniṃ vi̠dvān. vi̠dvā na̠gnim ।20) a̠gni mu̍pastṛ̠ṇā tyu̍pastṛ̠ṇā tya̠gni ma̠gni mu̍pastṛ̠ṇāti̍ ।21) u̠pa̠stṛ̠ṇāti̠ yaja̍mānēna̠ yaja̍mānē nōpastṛ̠ṇā tyu̍pastṛ̠ṇāti̠ yaja̍mānēna ।21) u̠pa̠stṛ̠ṇātītyu̍pa - stṛ̠ṇāti̍ ।22) yaja̍mānēna grā̠myā grā̠myā yaja̍mānēna̠ yaja̍mānēna grā̠myāḥ ।23) grā̠myāścha̍ cha grā̠myā grā̠myāścha̍ ।24) cha̠ pa̠śava̍ḥ pa̠śava̍ścha cha pa̠śava̍ḥ ।25) pa̠śavō̍ 'va̠ruddhyā̍ ava̠ruddhyā̎ḥ pa̠śava̍ḥ pa̠śavō̍ 'va̠ruddhyā̎ḥ ।26) a̠va̠ruddhyā̍ āra̠ṇyā ā̍ra̠ṇyā a̍va̠ruddhyā̍ ava̠ruddhyā̍ āra̠ṇyāḥ ।26) a̠va̠ruddhyā̠ itya̍va - ruddhyā̎ḥ ।27) ā̠ra̠ṇyāścha̍ chāra̠ṇyā ā̍ra̠ṇyāścha̍ ।28) chē tīti̍ cha̠ chē ti̍ ।29) ityā̍hu rāhu̠ ritī tyā̍huḥ ।30) ā̠hu̠-rya-dyadā̍hu rāhu̠-ryat ।31) ya-dgrā̠myā-ngrā̠myān. ya-dya-dgrā̠myān ।32) grā̠myā nu̍pa̠vasa̍ tyupa̠vasa̍ti grā̠myā-ngrā̠myā nu̍pa̠vasa̍ti ।33) u̠pa̠vasa̍ti̠ tēna̠ tēnō̍pa̠vasa̍ tyupa̠vasa̍ti̠ tēna̍ ।33) u̠pa̠vasa̠tītyu̍pa - vasa̍ti ।34) tēna̍ grā̠myā-ngrā̠myā-ntēna̠ tēna̍ grā̠myān ।35) grā̠myā navāva̍ grā̠myā-ngrā̠myā nava̍ ।36) ava̍ rundhē ru̠ndhē 'vāva̍ rundhē ।37) ru̠ndhē̠ ya-dya-dru̍ndhē rundhē̠ yat ।38) yadā̍ra̠ṇyasyā̍ ra̠ṇyasya̠ ya-dyadā̍ra̠ṇyasya̍ ।39) ā̠ra̠ṇyasyā̠ śñātya̠śñā tyā̍ra̠ṇyasyā̍ ra̠ṇyasyā̠ śñāti̍ ।40) a̠śñāti̠ tēna̠ tēnā̠śñā tya̠śñāti̠ tēna̍ ।41) tēnā̍ra̠ṇyā nā̍ra̠ṇyā-ntēna̠ tēnā̍ra̠ṇyān ।42) ā̠ra̠ṇyān. ya-dyadā̍ra̠ṇyā nā̍ra̠ṇyān. yat ।43) yadanā̎śvā̠ nanā̎śvā̠n̠. ya-dyadanā̎śvān ।44) anā̎śvā nupa̠vasē̍ dupa̠vasē̠ danā̎śvā̠ nanā̎śvā nupa̠vasē̎t ।45) u̠pa̠vasē̎-tpitṛdēva̠tya̍ḥ pitṛdēva̠tya̍ upa̠vasē̍ dupa̠vasē̎-tpitṛdēva̠tya̍ḥ ।45) u̠pa̠vasē̠dityu̍pa - vasē̎t ।46) pi̠tṛ̠dē̠va̠tya̍-ssyā-thsyā-tpitṛdēva̠tya̍ḥ pitṛdēva̠tya̍-ssyāt ।46) pi̠tṛ̠dē̠va̠tya̍ iti̍ pitṛ - dē̠va̠tya̍ḥ ।47) syā̠dā̠ra̠ṇya syā̍ra̠ṇyasya̍ syā-thsyādāra̠ṇyasya̍ ।48) ā̠ra̠ṇyasyā̎ śñā tyaśñā tyāra̠ṇyasyā̍ ra̠ṇyasyā̎ śñāti ।49) a̠śñā̠tī̠ ndri̠ya mi̍ndri̠ya ma̍śñā tyaśñātī ndri̠yam ।50) i̠ndri̠yaṃ vai vā i̍ndri̠ya mi̍ndri̠yaṃ vai ।॥ 23 ॥ (50/57)
meaning
The deities dwell in those to be sacrificed; by that the villagers and beasts, enclosed and wild, hold back; thus the unknowing one does not know, but the knower, knowing Agni through the knower, arranges offerings, and by him the village people and forest dwellers without horses are made to dwell with ancestral-divine lordship—the senses are indeed the senses.
verse 24
1) वा आ॑र॒ण्य मा॑र॒ण्यं-वैँ वा आ॑र॒ण्यम् ।2) आ॒र॒ण्य मि॑न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य मा॑र॒ण्य मा॑र॒ण्य मि॑न्द्रि॒यम् ।3) इ॒न्द्रि॒य मे॒वैवे न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य मे॒व ।4) ए॒वात्म-न्ना॒त्म-न्ने॒वैवात्मन्न् ।5) आ॒त्म-न्ध॑त्ते धत्त आ॒त्म-न्ना॒त्म-न्ध॑त्ते ।6) ध॒त्ते॒ य-द्य-द्ध॑त्ते धत्ते॒ यत् ।7) यदना᳚श्वा॒ नना᳚श्वा॒न्॒. य-द्यदना᳚श्वान् ।8) अना᳚श्वा नुप॒वसे॑ दुप॒वसे॒ दना᳚श्वा॒ नना᳚श्वा नुप॒वसे᳚त् ।9) उ॒प॒वसे॒-त्क्षोधु॑कः॒, क्षोधु॑क उप॒वसे॑ दुप॒वसे॒-त्क्षोधु॑कः ।9) उ॒प॒वसे॒दित्यु॑प - वसे᳚त् ।10) क्षोधु॑क-स्स्या-थ्स्या॒-त्क्षोधु॑कः॒, क्षोधु॑क-स्स्यात् ।11) स्या॒-द्य-द्य-थ्स्या᳚-थ्स्या॒-द्यत् ।12) यद॑श्ञी॒या द॑श्ञी॒या-द्य-द्यद॑श्ञी॒यात् ।13) अ॒श्ञी॒या-द्रु॒द्रो रु॒द्रो᳚ ऽश्ञी॒या द॑श्ञी॒या-द्रु॒द्रः ।14) रु॒द्रो᳚ ऽस्यास्य रु॒द्रो रु॒द्रो᳚ ऽस्य ।15) अ॒स्य॒ प॒शू-न्प॒शू न॑स्यास्य प॒शून् ।16) प॒शू न॒भ्य॑भि प॒शू-न्प॒शू न॒भि ।17) अ॒भि म॑न्येत मन्येता॒भ्य॑भि म॑न्येत ।18) म॒न्ये॒ता॒पो॑ ऽपो म॑न्येत मन्येता॒पः ।19) अ॒पो᳚ ऽश्ञा त्यश्ञात्य॒पो᳚(1॒) ऽपो᳚ ऽश्ञाति ।20) अ॒श्ञा॒ति॒ त-त्तद॑श्ञा त्यश्ञाति॒ तत् ।21) त-न्न न त-त्त-न्न ।22) ने वे॑ व॒ न ने व॑ ।23) इ॒वा॒शि॒त म॑शि॒त मि॑वे वाशि॒तम् ।24) अ॒शि॒त-न्न नाशि॒त म॑शि॒त-न्न ।25) ने वे॑ व॒ न ने व॑ ।26) इ॒वान॑शित॒ मन॑शित मिवे॒ वान॑शितम् ।27) अन॑शित॒-न्न नान॑शित॒ मन॑शित॒-न्न ।28) न क्षोधु॑कः॒, क्षोधु॑को॒ न न क्षोधु॑कः ।29) क्षोधु॑को॒ भव॑ति॒ भव॑ति॒ क्षोधु॑कः॒, क्षोधु॑को॒ भव॑ति ।30) भव॑ति॒ न न भव॑ति॒ भव॑ति॒ न ।31) नास्या᳚स्य॒ न नास्य॑ ।32) अ॒स्य॒ रु॒द्रो रु॒द्रो᳚ ऽस्यास्य रु॒द्रः ।33) रु॒द्रः प॒शू-न्प॒शू-न्रु॒द्रो रु॒द्रः प॒शून् ।34) प॒शू न॒भ्य॑भि प॒शू-न्प॒शू न॒भि ।35) अ॒भि म॑न्यते मन्यते॒ ऽभ्य॑भि म॑न्यते ।36) म॒न्य॒ते॒ वज्रो॒ वज्रो॑ मन्यते मन्यते॒ वज्रः॑ ।37) वज्रो॒ वै वै वज्रो॒ वज्रो॒ वै ।38) वै य॒ज्ञो य॒ज्ञो वै वै य॒ज्ञः ।39) य॒ज्ञः, क्षु-त्क्षु-द्य॒ज्ञो य॒ज्ञः, क्षुत् ।40) क्षु-त्खलु॒ खलु॒ क्षु-त्क्षु-त्खलु॑ ।41) खलु॒ वै वै खलु॒ खलु॒ वै ।42) वै म॑नु॒ष्य॑स्य मनु॒ष्य॑स्य॒ वै वै म॑नु॒ष्य॑स्य ।43) म॒नु॒ष्य॑स्य॒ भ्रातृ॑व्यो॒ भ्रातृ॑व्यो मनु॒ष्य॑स्य मनु॒ष्य॑स्य॒ भ्रातृ॑व्यः ।44) भ्रातृ॑व्यो॒ य-द्य-द्भ्रातृ॑व्यो॒ भ्रातृ॑व्यो॒ यत् ।45) यदना᳚श्वा॒ नना᳚श्वा॒न्॒. य-द्यदना᳚श्वान् ।46) अना᳚श्वा नुप॒वस॑ त्युप॒वस॒ त्यना᳚श्वा॒ नना᳚श्वा नुप॒वस॑ति ।47) उ॒प॒वस॑ति॒ वज्रे॑ण॒ वज्रे॑णो प॒वस॑ त्युप॒वस॑ति॒ वज्रे॑ण ।47) उ॒प॒वस॒तीत्यु॑प - वस॑ति ।48) वज्रे॑णै॒ वैव वज्रे॑ण॒ वज्रे॑ णै॒व ।49) ए॒व सा॒क्षा-थ्सा॒क्षा दे॒वैव सा॒क्षात् ।50) सा॒क्षा-त्क्षुध॒-ङ्क्षुध(ग्म्॑) सा॒क्षा-थ्सा॒क्षा-त्क्षुध᳚म् ।50) सा॒क्षादिति॑ स - अ॒क्षात् ।51) क्षुध॒-म्भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य॒-ङ्क्षुध॒-ङ्क्षुध॒-म्भ्रातृ॑व्यम् ।52) भ्रातृ॑व्यग्ं हन्ति हन्ति॒ भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्यग्ं हन्ति ।53) ह॒न्तीति॑ हन्ति ।॥ 24 ॥ (53/56)॥ अ. 7 ॥
1) vā ā̍ra̠ṇya mā̍ra̠ṇyaṃ vai vā ā̍ra̠ṇyam ।2) ā̠ra̠ṇya mi̍ndri̠ya mi̍ndri̠ya mā̍ra̠ṇya mā̍ra̠ṇya mi̍ndri̠yam ।3) i̠ndri̠ya mē̠vaivē ndri̠ya mi̍ndri̠ya mē̠va ।4) ē̠vātma-nnā̠tma-nnē̠vaivātmann ।5) ā̠tma-ndha̍ttē dhatta ā̠tma-nnā̠tma-ndha̍ttē ।6) dha̠ttē̠ ya-dya-ddha̍ttē dhattē̠ yat ।7) yadanā̎śvā̠ nanā̎śvā̠n̠. ya-dyadanā̎śvān ।8) anā̎śvā nupa̠vasē̍ dupa̠vasē̠ danā̎śvā̠ nanā̎śvā nupa̠vasē̎t ।9) u̠pa̠vasē̠-tkṣōdhu̍ka̠ḥ, kṣōdhu̍ka upa̠vasē̍ dupa̠vasē̠-tkṣōdhu̍kaḥ ।9) u̠pa̠vasē̠dityu̍pa - vasē̎t ।10) kṣōdhu̍ka-ssyā-thsyā̠-tkṣōdhu̍ka̠ḥ, kṣōdhu̍ka-ssyāt ।11) syā̠-dya-dya-thsyā̎-thsyā̠-dyat ।12) yada̍śñī̠yā da̍śñī̠yā-dya-dyada̍śñī̠yāt ।13) a̠śñī̠yā-dru̠drō ru̠drō̎ 'śñī̠yā da̍śñī̠yā-dru̠draḥ ।14) ru̠drō̎ 'syāsya ru̠drō ru̠drō̎ 'sya ।15) a̠sya̠ pa̠śū-npa̠śū na̍syāsya pa̠śūn ।16) pa̠śū na̠bhya̍bhi pa̠śū-npa̠śū na̠bhi ।17) a̠bhi ma̍nyēta manyētā̠bhya̍bhi ma̍nyēta ।18) ma̠nyē̠tā̠pō̍ 'pō ma̍nyēta manyētā̠paḥ ।19) a̠pō̎ 'śñā tyaśñātya̠pō̎(1̠) 'pō̎ 'śñāti ।20) a̠śñā̠ti̠ ta-ttada̍śñā tyaśñāti̠ tat ।21) ta-nna na ta-tta-nna ।22) nē vē̍ va̠ na nē va̍ ।23) i̠vā̠śi̠ta ma̍śi̠ta mi̍vē vāśi̠tam ।24) a̠śi̠ta-nna nāśi̠ta ma̍śi̠ta-nna ।25) nē vē̍ va̠ na nē va̍ ।26) i̠vāna̍śita̠ mana̍śita mivē̠ vāna̍śitam ।27) ana̍śita̠-nna nāna̍śita̠ mana̍śita̠-nna ।28) na kṣōdhu̍ka̠ḥ, kṣōdhu̍kō̠ na na kṣōdhu̍kaḥ ।29) kṣōdhu̍kō̠ bhava̍ti̠ bhava̍ti̠ kṣōdhu̍ka̠ḥ, kṣōdhu̍kō̠ bhava̍ti ।30) bhava̍ti̠ na na bhava̍ti̠ bhava̍ti̠ na ।31) nāsyā̎sya̠ na nāsya̍ ।32) a̠sya̠ ru̠drō ru̠drō̎ 'syāsya ru̠draḥ ।33) ru̠draḥ pa̠śū-npa̠śū-nru̠drō ru̠draḥ pa̠śūn ।34) pa̠śū na̠bhya̍bhi pa̠śū-npa̠śū na̠bhi ।35) a̠bhi ma̍nyatē manyatē̠ 'bhya̍bhi ma̍nyatē ।36) ma̠nya̠tē̠ vajrō̠ vajrō̍ manyatē manyatē̠ vajra̍ḥ ।37) vajrō̠ vai vai vajrō̠ vajrō̠ vai ।38) vai ya̠jñō ya̠jñō vai vai ya̠jñaḥ ।39) ya̠jñaḥ, kṣu-tkṣu-dya̠jñō ya̠jñaḥ, kṣut ।40) kṣu-tkhalu̠ khalu̠ kṣu-tkṣu-tkhalu̍ ।41) khalu̠ vai vai khalu̠ khalu̠ vai ।42) vai ma̍nu̠ṣya̍sya manu̠ṣya̍sya̠ vai vai ma̍nu̠ṣya̍sya ।43) ma̠nu̠ṣya̍sya̠ bhrātṛ̍vyō̠ bhrātṛ̍vyō manu̠ṣya̍sya manu̠ṣya̍sya̠ bhrātṛ̍vyaḥ ।44) bhrātṛ̍vyō̠ ya-dya-dbhrātṛ̍vyō̠ bhrātṛ̍vyō̠ yat ।45) yadanā̎śvā̠ nanā̎śvā̠n̠. ya-dyadanā̎śvān ।46) anā̎śvā nupa̠vasa̍ tyupa̠vasa̠ tyanā̎śvā̠ nanā̎śvā nupa̠vasa̍ti ।47) u̠pa̠vasa̍ti̠ vajrē̍ṇa̠ vajrē̍ṇō pa̠vasa̍ tyupa̠vasa̍ti̠ vajrē̍ṇa ।47) u̠pa̠vasa̠tītyu̍pa - vasa̍ti ।48) vajrē̍ṇai̠ vaiva vajrē̍ṇa̠ vajrē̍ ṇai̠va ।49) ē̠va sā̠kṣā-thsā̠kṣā dē̠vaiva sā̠kṣāt ।50) sā̠kṣā-tkṣudha̠-ṅkṣudha(gm̍) sā̠kṣā-thsā̠kṣā-tkṣudha̎m ।50) sā̠kṣāditi̍ sa - a̠kṣāt ।51) kṣudha̠-mbhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya̠-ṅkṣudha̠-ṅkṣudha̠-mbhrātṛ̍vyam ।52) bhrātṛ̍vyagṃ hanti hanti̠ bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vyagṃ hanti ।53) ha̠ntīti̍ hanti ।॥ 24 ॥ (53/56)॥ a. 7 ॥
meaning
This verse is a ritualistic incantation from the Yajurveda employing repetitive phonetic patterns and divine invocations—the devourer (kṣodhuka) becomes the thunderbolt (vajra), the thunderbolt becomes sacrifice (yajña), and through the rival's hunger the sacrifice overcomes the fraternal enemy.
verse 25
1) यो वै वै यो यो वै ।2) वै श्र॒द्धाग् श्र॒द्धां-वैँ वै श्र॒द्धाम् ।3) श्र॒द्धा मना॑र॒भ्या ना॑रभ्य श्र॒द्धाग् श्र॒द्धा मना॑रभ्य ।3) श्र॒द्धामिति॑ श्रत् - धाम् ।4) अना॑रभ्य य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेना ना॑र॒भ्या ना॑रभ्य य॒ज्ञेन॑ ।4) अना॑र॒भ्येत्यना᳚ - र॒भ्य॒ ।5) य॒ज्ञेन॒ यज॑ते॒ यज॑ते य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑ते ।6) यज॑ते॒ न न यज॑ते॒ यज॑ते॒ न ।7) नास्या᳚स्य॒ न नास्य॑ ।8) अ॒स्ये॒ ष्टाये॒ ष्टाया᳚स्यास्ये॒ ष्टाय॑ ।9) इ॒ष्टाय॒ श्रच्छ्रदि॒ष्टाये॒ ष्टाय॒ श्रत् ।10) श्र-द्द॑धते दधते॒ श्रच्छ्र-द्द॑धते ।11) द॒ध॒ते॒ ऽपो॑ ऽपो द॑धते दधते॒ ऽपः ।12) अ॒पः प्र प्रापो॑ ऽपः प्र ।13) प्र ण॑यति नयति॒ प्र प्र ण॑यति ।14) न॒य॒ति॒ श्र॒द्धा श्र॒द्धा न॑यति नयति श्र॒द्धा ।15) श्र॒द्धा वै वै श्र॒द्धा श्र॒द्धा वै ।15) श्र॒द्धेति॑ श्रत् - धा ।16) वा आप॒ आपो॒ वै वा आपः॑ ।17) आपः॑ श्र॒द्धाग् श्र॒द्धा माप॒ आपः॑ श्र॒द्धाम् ।18) श्र॒द्धा मे॒वैव श्र॒द्धाग् श्र॒द्धा मे॒व ।18) श्र॒द्धामिति॑ श्रत् - धाम् ।19) ए॒वा रभ्या॒ रभ्यै॒ वैवारभ्य॑ ।20) आ॒रभ्य॑ य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेना॒ रभ्या॒रभ्य॑ य॒ज्ञेन॑ ।20) आ॒रभ्येत्या᳚ - रभ्य॑ ।21) य॒ज्ञेन॑ यजते यजते य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ यजते ।22) य॒ज॒त॒ उ॒भय॑ उ॒भये॑ यजते यजत उ॒भये᳚ ।23) उ॒भये᳚ ऽस्यास्यो॒भय॑ उ॒भये᳚ ऽस्य ।24) अ॒स्य॒ दे॒व॒म॒नु॒ष्या दे॑वमनु॒ष्या अ॑स्यास्य देवमनु॒ष्याः ।25) दे॒व॒म॒नु॒ष्या इ॒ष्टाये॒ ष्टाय॑ देवमनु॒ष्या दे॑वमनु॒ष्या इ॒ष्टाय॑ ।25) दे॒व॒म॒नु॒ष्या इति॑ देव - म॒नु॒ष्याः ।26) इ॒ष्टाय॒ श्रच्छ्रदि॒ष्टाये॒ ष्टाय॒ श्रत् ।27) श्र-द्द॑धते दधते॒ श्रच्छ्र-द्द॑धते ।28) द॒ध॒ते॒ त-त्त-द्द॑धते दधते॒ तत् ।29) तदा॑हु राहु॒ स्त-त्तदा॑हुः ।30) आ॒हु॒ रत्यत्या॑हु राहु॒रति॑ ।31) अति॒ वै वा अत्यति॒ वै ।32) वा ए॒ता ए॒ता वै वा ए॒ताः ।33) ए॒ता वर्त्रं॒-वँर्त्र॑ मे॒ता ए॒ता वर्त्र᳚म् ।34) वर्त्र॑-न्नेदन्ति नेदन्ति॒ वर्त्रं॒-वँर्त्र॑-न्नेदन्ति ।35) ने॒द॒ न्त्यत्यति॑ नेदन्ति नेद॒न्त्यति॑ ।36) अति॒ वाचं॒-वाँच॒ मत्यति॒ वाच᳚म् ।37) वाच॒-म्मनो॒ मनो॒ वाचं॒-वाँच॒-म्मनः॑ ।38) मनो॒ वाव वाव मनो॒ मनो॒ वाव ।39) वावैता ए॒ता वाव वावैताः ।40) ए॒ता न नैता ए॒ता न ।41) नात्यति॒ न नाति॑ ।42) अति॑ नेदन्ति नेद॒ न्त्यत्यति॑ नेदन्ति ।43) ने॒द॒ न्तीतीति॑ नेदन्ति नेद॒न्तीति॑ ।44) इति॒ मन॑सा॒ मन॒सेतीति॒ मन॑सा ।45) मन॑सा॒ प्र प्र मन॑सा॒ मन॑सा॒ प्र ।46) प्र ण॑यति नयति॒ प्र प्र ण॑यति ।47) न॒य॒ती॒य मि॒य-न्न॑यति नयती॒यम् ।48) इ॒यं-वैँ वा इ॒य मि॒यं-वैँ ।49) वै मनो॒ मनो॒ वै वै मनः॑ ।50) मनो॒ ऽनया॒ ऽनया॒ मनो॒ मनो॒ ऽनया᳚ ।॥ 25 ॥ (50/56)
1) yō vai vai yō yō vai ।2) vai śra̠ddhāg śra̠ddhāṃ vai vai śra̠ddhām ।3) śra̠ddhā manā̍ra̠bhyā nā̍rabhya śra̠ddhāg śra̠ddhā manā̍rabhya ।3) śra̠ddhāmiti̍ śrat - dhām ।4) anā̍rabhya ya̠jñēna̍ ya̠jñēnā nā̍ra̠bhyā nā̍rabhya ya̠jñēna̍ ।4) anā̍ra̠bhyētyanā̎ - ra̠bhya̠ ।5) ya̠jñēna̠ yaja̍tē̠ yaja̍tē ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍tē ।6) yaja̍tē̠ na na yaja̍tē̠ yaja̍tē̠ na ।7) nāsyā̎sya̠ na nāsya̍ ।8) a̠syē̠ ṣṭāyē̠ ṣṭāyā̎syāsyē̠ ṣṭāya̍ ।9) i̠ṣṭāya̠ śrachChradi̠ṣṭāyē̠ ṣṭāya̠ śrat ।10) śra-dda̍dhatē dadhatē̠ śrachChra-dda̍dhatē ।11) da̠dha̠tē̠ 'pō̍ 'pō da̍dhatē dadhatē̠ 'paḥ ।12) a̠paḥ pra prāpō̍ 'paḥ pra ।13) pra ṇa̍yati nayati̠ pra pra ṇa̍yati ।14) na̠ya̠ti̠ śra̠ddhā śra̠ddhā na̍yati nayati śra̠ddhā ।15) śra̠ddhā vai vai śra̠ddhā śra̠ddhā vai ।15) śra̠ddhēti̍ śrat - dhā ।16) vā āpa̠ āpō̠ vai vā āpa̍ḥ ।17) āpa̍-śśra̠ddhāg śra̠ddhā māpa̠ āpa̍-śśra̠ddhām ।18) śra̠ddhā mē̠vaiva śra̠ddhāg śra̠ddhā mē̠va ।18) śra̠ddhāmiti̍ śrat - dhām ।19) ē̠vā rabhyā̠ rabhyai̠ vaivārabhya̍ ।20) ā̠rabhya̍ ya̠jñēna̍ ya̠jñēnā̠ rabhyā̠rabhya̍ ya̠jñēna̍ ।20) ā̠rabhyētyā̎ - rabhya̍ ।21) ya̠jñēna̍ yajatē yajatē ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ yajatē ।22) ya̠ja̠ta̠ u̠bhaya̍ u̠bhayē̍ yajatē yajata u̠bhayē̎ ।23) u̠bhayē̎ 'syāsyō̠bhaya̍ u̠bhayē̎ 'sya ।24) a̠sya̠ dē̠va̠ma̠nu̠ṣyā dē̍vamanu̠ṣyā a̍syāsya dēvamanu̠ṣyāḥ ।25) dē̠va̠ma̠nu̠ṣyā i̠ṣṭāyē̠ ṣṭāya̍ dēvamanu̠ṣyā dē̍vamanu̠ṣyā i̠ṣṭāya̍ ।25) dē̠va̠ma̠nu̠ṣyā iti̍ dēva - ma̠nu̠ṣyāḥ ।26) i̠ṣṭāya̠ śrachChradi̠ṣṭāyē̠ ṣṭāya̠ śrat ।27) śra-dda̍dhatē dadhatē̠ śrachChra-dda̍dhatē ।28) da̠dha̠tē̠ ta-tta-dda̍dhatē dadhatē̠ tat ।29) tadā̍hu rāhu̠ sta-ttadā̍huḥ ।30) ā̠hu̠ ratyatyā̍hu rāhu̠rati̍ ।31) ati̠ vai vā atyati̠ vai ।32) vā ē̠tā ē̠tā vai vā ē̠tāḥ ।33) ē̠tā vartra̠ṃ vartra̍ mē̠tā ē̠tā vartra̎m ।34) vartra̍-nnēdanti nēdanti̠ vartra̠ṃ vartra̍-nnēdanti ।35) nē̠da̠ ntyatyati̍ nēdanti nēda̠ntyati̍ ।36) ati̠ vācha̠ṃ vācha̠ matyati̠ vācha̎m ।37) vācha̠-mmanō̠ manō̠ vācha̠ṃ vācha̠-mmana̍ḥ ।38) manō̠ vāva vāva manō̠ manō̠ vāva ।39) vāvaitā ē̠tā vāva vāvaitāḥ ।40) ē̠tā na naitā ē̠tā na ।41) nātyati̠ na nāti̍ ।42) ati̍ nēdanti nēda̠ ntyatyati̍ nēdanti ।43) nē̠da̠ ntītīti̍ nēdanti nēda̠ntīti̍ ।44) iti̠ mana̍sā̠ mana̠sētīti̠ mana̍sā ।45) mana̍sā̠ pra pra mana̍sā̠ mana̍sā̠ pra ।46) pra ṇa̍yati nayati̠ pra pra ṇa̍yati ।47) na̠ya̠tī̠ya mi̠ya-nna̍yati nayatī̠yam ।48) i̠yaṃ vai vā i̠ya mi̠yaṃ vai ।49) vai manō̠ manō̠ vai vai mana̍ḥ ।50) manō̠ 'nayā̠ 'nayā̠ manō̠ manō̠ 'nayā̎ ।॥ 25 ॥ (50/56)
meaning
This verse is a ritualistic recitation on faith (śraddhā) and sacrifice (yajña), declaring that through faith one undertakes sacrifice, and by sacrifice the gods and humans are sustained and led forward by faith itself.
verse 26
1) अ॒नयै॒ वैवानया॒ ऽनयै॒व ।2) ए॒वैना॑ एना ए॒वैवैनाः᳚ ।3) ए॒नाः॒ प्र प्रैना॑ एनाः॒ प्र ।4) प्र ण॑यति नयति॒ प्र प्र ण॑यति ।5) न॒य॒ त्यस्क॑न्नहवि॒ रस्क॑न्नहवि-र्नयति नय॒ त्यस्क॑न्नहविः ।6) अस्क॑न्नहवि-र्भवति भव॒ त्यस्क॑न्नहवि॒ रस्क॑न्नहवि-र्भवति ।6) अस्क॑न्नहवि॒रित्यस्क॑न्न - ह॒विः॒ ।7) भ॒व॒ति॒ यो यो भ॑वति भवति॒ यः ।8) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।9) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।10) वेद॑ यज्ञायु॒धानि॑ यज्ञायु॒धानि॒ वेद॒ वेद॑ यज्ञायु॒धानि॑ ।11) य॒ज्ञा॒यु॒धानि॒ सग्ं सं-यँ॑ज्ञायु॒धानि॑ यज्ञायु॒धानि॒ सम् ।11) य॒ज्ञा॒यु॒धानीति॑ यज्ञ - आ॒यु॒धानि॑ ।12) स-म्भ॑रति भरति॒ सग्ं स-म्भ॑रति ।13) भ॒र॒ति॒ य॒ज्ञो य॒ज्ञो भ॑रति भरति य॒ज्ञः ।14) य॒ज्ञो वै वै य॒ज्ञो य॒ज्ञो वै ।15) वै य॑ज्ञायु॒धानि॑ यज्ञायु॒धानि॒ वै वै य॑ज्ञायु॒धानि॑ ।16) य॒ज्ञा॒यु॒धानि॑ य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञं-यँ॑ज्ञायु॒धानि॑ यज्ञायु॒धानि॑ य॒ज्ञम् ।16) य॒ज्ञा॒यु॒धानीति॑ यज्ञ - आ॒यु॒धानि॑ ।17) य॒ज्ञ मे॒वैव य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ मे॒व ।18) ए॒व त-त्तदे॒वैव तत् ।19) त-थ्सग्ं स-न्त-त्त-थ्सम् ।20) स-म्भ॑रति भरति॒ सग्ं स-म्भ॑रति ।21) भ॒र॒ति॒ य-द्य-द्भ॑रति भरति॒ यत् ।22) यदेक॑ मेक॒ मेक॑मेकं॒-यँ-द्यदेक॑ मेकम् ।23) एक॑मेकग्ं स॒म्भरे᳚-थ्स॒म्भरे॒ देक॑मेक॒ मेक॑मेकग्ं स॒म्भरे᳚त् ।23) एक॑मेक॒मित्येक᳚म् - ए॒क॒म् ।24) स॒म्भरे᳚-त्पितृदेव॒त्या॑नि पितृदेव॒त्या॑नि स॒म्भरे᳚-थ्स॒म्भरे᳚-त्पितृदेव॒त्या॑नि ।24) स॒म्भरे॒दिति॑ सं - भरे᳚त् ।25) पि॒तृ॒दे॒व॒त्या॑नि स्यु-स्स्युः पितृदेव॒त्या॑नि पितृदेव॒त्या॑नि स्युः ।25) पि॒तृ॒दे॒व॒त्या॑नीति॑ पितृ - दे॒व॒त्या॑नि ।26) स्यु॒-र्य-द्य-थ्स्युः॑ स्यु॒-र्यत् ।27) य-थ्स॒ह स॒ह य-द्य-थ्स॒ह ।28) स॒ह सर्वा॑णि॒ सर्वा॑णि स॒ह स॒ह सर्वा॑णि ।29) सर्वा॑णि मानु॒षाणि॑ मानु॒षाणि॒ सर्वा॑णि॒ सर्वा॑णि मानु॒षाणि॑ ।30) मा॒नु॒षाणि॒ द्वेद्वे॒ द्वेद्वे॑ मानु॒षाणि॑ मानु॒षाणि॒ द्वेद्वे᳚ ।31) द्वेद्वे॒ सग्ं स-न्द्वेद्वे॒ द्वेद्वे॒ सम् ।31) द्वेद्वे॒ इति॒ द्वे - द्वे॒ ।32) स-म्भ॑रति भरति॒ सग्ं स-म्भ॑रति ।33) भ॒र॒ति॒ या॒ज्या॒नु॒वा॒क्य॑यो-र्याज्यानुवा॒क्य॑यो-र्भरति भरति याज्यानुवा॒क्य॑योः ।34) या॒ज्या॒नु॒वा॒क्य॑यो रे॒वैव या᳚ज्यानुवा॒क्य॑यो-र्याज्यानुवा॒क्य॑यो रे॒व ।34) या॒ज्या॒नु॒वा॒क्य॑यो॒रिति॑ याज्या - अ॒नु॒वा॒क्य॑योः ।35) ए॒व रू॒पग्ं रू॒प मे॒वैव रू॒पम् ।36) रू॒प-ङ्क॑रोति करोति रू॒पग्ं रू॒प-ङ्क॑रोति ।37) क॒रो॒त्यथो॒ अथो॑ करोति करो॒त्यथो᳚ ।38) अथो॑ मिथु॒न-म्मि॑थु॒न मथो॒ अथो॑ मिथु॒नम् ।38) अथो॒ इत्यथो᳚ ।39) मि॒थु॒न मे॒वैव मि॑थु॒न-म्मि॑थु॒न मे॒व ।40) ए॒व यो य ए॒वैव यः ।41) यो वै वै यो यो वै ।42) वै दश॒ दश॒ वै वै दश॑ ।43) दश॑ यज्ञायु॒धानि॑ यज्ञायु॒धानि॒ दश॒ दश॑ यज्ञायु॒धानि॑ ।44) य॒ज्ञा॒यु॒धानि॒ वेद॒ वेद॑ यज्ञायु॒धानि॑ यज्ञायु॒धानि॒ वेद॑ ।44) य॒ज्ञा॒यु॒धानीति॑ यज्ञ - आ॒यु॒धानि॑ ।45) वेद॑ मुख॒तो मु॑ख॒तो वेद॒ वेद॑ मुख॒तः ।46) मु॒ख॒तो᳚ ऽस्यास्य मुख॒तो मु॑ख॒तो᳚ ऽस्य ।47) अ॒स्य॒ य॒ज्ञो य॒ज्ञो᳚ ऽस्यास्य य॒ज्ञः ।48) य॒ज्ञः क॑ल्पते कल्पते य॒ज्ञो य॒ज्ञः क॑ल्पते ।49) क॒ल्प॒ते॒ स्फ्य-स्स्फ्यः क॑ल्पते कल्पते॒ स्फ्यः ।50) स्फ्यश्च॑ च॒ स्फ्य-स्स्फ्यश्च॑ ।॥ 26 ॥ (50/60)
1) a̠nayai̠ vaivānayā̠ 'nayai̠va ।2) ē̠vainā̍ ēnā ē̠vaivainā̎ḥ ।3) ē̠nā̠ḥ pra prainā̍ ēnā̠ḥ pra ।4) pra ṇa̍yati nayati̠ pra pra ṇa̍yati ।5) na̠ya̠ tyaska̍nnahavi̠ raska̍nnahavi-rnayati naya̠ tyaska̍nnahaviḥ ।6) aska̍nnahavi-rbhavati bhava̠ tyaska̍nnahavi̠ raska̍nnahavi-rbhavati ।6) aska̍nnahavi̠rityaska̍nna - ha̠vi̠ḥ ।7) bha̠va̠ti̠ yō yō bha̍vati bhavati̠ yaḥ ।8) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।9) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।10) vēda̍ yajñāyu̠dhāni̍ yajñāyu̠dhāni̠ vēda̠ vēda̍ yajñāyu̠dhāni̍ ।11) ya̠jñā̠yu̠dhāni̠ sagṃ saṃ ya̍jñāyu̠dhāni̍ yajñāyu̠dhāni̠ sam ।11) ya̠jñā̠yu̠dhānīti̍ yajña - ā̠yu̠dhāni̍ ।12) sa-mbha̍rati bharati̠ sagṃ sa-mbha̍rati ।13) bha̠ra̠ti̠ ya̠jñō ya̠jñō bha̍rati bharati ya̠jñaḥ ।14) ya̠jñō vai vai ya̠jñō ya̠jñō vai ।15) vai ya̍jñāyu̠dhāni̍ yajñāyu̠dhāni̠ vai vai ya̍jñāyu̠dhāni̍ ।16) ya̠jñā̠yu̠dhāni̍ ya̠jñaṃ ya̠jñaṃ ya̍jñāyu̠dhāni̍ yajñāyu̠dhāni̍ ya̠jñam ।16) ya̠jñā̠yu̠dhānīti̍ yajña - ā̠yu̠dhāni̍ ।17) ya̠jña mē̠vaiva ya̠jñaṃ ya̠jña mē̠va ।18) ē̠va ta-ttadē̠vaiva tat ।19) ta-thsagṃ sa-nta-tta-thsam ।20) sa-mbha̍rati bharati̠ sagṃ sa-mbha̍rati ।21) bha̠ra̠ti̠ ya-dya-dbha̍rati bharati̠ yat ।22) yadēka̍ mēka̠ mēka̍mēka̠ṃ ya-dyadēka̍ mēkam ।23) ēka̍mēkagṃ sa̠mbharē̎-thsa̠mbharē̠ dēka̍mēka̠ mēka̍mēkagṃ sa̠mbharē̎t ।23) ēka̍mēka̠mityēka̎m - ē̠ka̠m ।24) sa̠mbharē̎-tpitṛdēva̠tyā̍ni pitṛdēva̠tyā̍ni sa̠mbharē̎-thsa̠mbharē̎-tpitṛdēva̠tyā̍ni ।24) sa̠mbharē̠diti̍ saṃ - bharē̎t ।25) pi̠tṛ̠dē̠va̠tyā̍ni syu-ssyuḥ pitṛdēva̠tyā̍ni pitṛdēva̠tyā̍ni syuḥ ।25) pi̠tṛ̠dē̠va̠tyā̍nīti̍ pitṛ - dē̠va̠tyā̍ni ।26) syu̠-rya-dya-thsyu̍-ssyu̠-ryat ।27) ya-thsa̠ha sa̠ha ya-dya-thsa̠ha ।28) sa̠ha sarvā̍ṇi̠ sarvā̍ṇi sa̠ha sa̠ha sarvā̍ṇi ।29) sarvā̍ṇi mānu̠ṣāṇi̍ mānu̠ṣāṇi̠ sarvā̍ṇi̠ sarvā̍ṇi mānu̠ṣāṇi̍ ।30) mā̠nu̠ṣāṇi̠ dvēdvē̠ dvēdvē̍ mānu̠ṣāṇi̍ mānu̠ṣāṇi̠ dvēdvē̎ ।31) dvēdvē̠ sagṃ sa-ndvēdvē̠ dvēdvē̠ sam ।31) dvēdvē̠ iti̠ dvē - dvē̠ ।32) sa-mbha̍rati bharati̠ sagṃ sa-mbha̍rati ।33) bha̠ra̠ti̠ yā̠jyā̠nu̠vā̠kya̍yō-ryājyānuvā̠kya̍yō-rbharati bharati yājyānuvā̠kya̍yōḥ ।34) yā̠jyā̠nu̠vā̠kya̍yō rē̠vaiva yā̎jyānuvā̠kya̍yō-ryājyānuvā̠kya̍yō rē̠va ।34) yā̠jyā̠nu̠vā̠kya̍yō̠riti̍ yājyā - a̠nu̠vā̠kya̍yōḥ ।35) ē̠va rū̠pagṃ rū̠pa mē̠vaiva rū̠pam ।36) rū̠pa-ṅka̍rōti karōti rū̠pagṃ rū̠pa-ṅka̍rōti ।37) ka̠rō̠tyathō̠ athō̍ karōti karō̠tyathō̎ ।38) athō̍ mithu̠na-mmi̍thu̠na mathō̠ athō̍ mithu̠nam ।38) athō̠ ityathō̎ ।39) mi̠thu̠na mē̠vaiva mi̍thu̠na-mmi̍thu̠na mē̠va ।40) ē̠va yō ya ē̠vaiva yaḥ ।41) yō vai vai yō yō vai ।42) vai daśa̠ daśa̠ vai vai daśa̍ ।43) daśa̍ yajñāyu̠dhāni̍ yajñāyu̠dhāni̠ daśa̠ daśa̍ yajñāyu̠dhāni̍ ।44) ya̠jñā̠yu̠dhāni̠ vēda̠ vēda̍ yajñāyu̠dhāni̍ yajñāyu̠dhāni̠ vēda̍ ।44) ya̠jñā̠yu̠dhānīti̍ yajña - ā̠yu̠dhāni̍ ।45) vēda̍ mukha̠tō mu̍kha̠tō vēda̠ vēda̍ mukha̠taḥ ।46) mu̠kha̠tō̎ 'syāsya mukha̠tō mu̍kha̠tō̎ 'sya ।47) a̠sya̠ ya̠jñō ya̠jñō̎ 'syāsya ya̠jñaḥ ।48) ya̠jñaḥ ka̍lpatē kalpatē ya̠jñō ya̠jñaḥ ka̍lpatē ।49) ka̠lpa̠tē̠ sphya-ssphyaḥ ka̍lpatē kalpatē̠ sphyaḥ ।50) sphyaścha̍ cha̠ sphya-ssphyaścha̍ ।॥ 26 ॥ (50/60)
meaning
This verse consists of ritual recitations and repetitions of sacrificial formulas (yajña-āyudhāni, the weapons of sacrifice) that establish, carry, and sustain the sacrifice through invocation of the ancestral and divine principles, culminating in the dual cosmic pair that upholds all existence.
verse 27
1) च॒ क॒पाला॑नि क॒पाला॑नि च च क॒पाला॑नि ।2) क॒पाला॑नि च च क॒पाला॑नि क॒पाला॑नि च ।3) चा॒ग्नि॒हो॒त्र॒हव॑ ण्यग्निहोत्र॒हव॑णी च चाग्निहोत्र॒हव॑णी ।4) अ॒ग्नि॒हो॒त्र॒हव॑णी च चाग्निहोत्र॒हव॑ ण्यग्निहोत्र॒हव॑णी च ।4) अ॒ग्नि॒हो॒त्र॒हव॒णीत्य॑ग्निहोत्र - हव॑नी ।5) च॒ शूर्प॒(ग्म्॒) शूर्प॑-ञ्च च॒ शूर्प᳚म् ।6) शूर्प॑-ञ्च च॒ शूर्प॒(ग्म्॒) शूर्प॑-ञ्च ।7) च॒ कृ॒ष्णा॒जि॒न-ङ्कृ॑ष्णाजि॒न-ञ्च॑ च कृष्णाजि॒नम् ।8) कृ॒ष्णा॒जि॒न-ञ्च॑ च कृष्णाजि॒न-ङ्कृ॑ष्णाजि॒न-ञ्च॑ ।8) कृ॒ष्णा॒जि॒नमिति॑ कृष्ण - अ॒जि॒नम् ।9) च॒ शम्या॒ शम्या॑ च च॒ शम्या᳚ ।10) शम्या॑ च च॒ शम्या॒ शम्या॑ च ।11) चो॒लूख॑ल मु॒लूख॑ल-ञ्च चो॒लूख॑लम् ।12) उ॒लूख॑ल-ञ्च चो॒लूख॑ल मु॒लूख॑ल-ञ्च ।13) च॒ मुस॑ल॒-म्मुस॑ल-ञ्च च॒ मुस॑लम् ।14) मुस॑ल-ञ्च च॒ मुस॑ल॒-म्मुस॑ल-ञ्च ।15) च॒ दृ॒ष-द्दृ॒षच् च॑ च दृ॒षत् ।16) दृ॒षच् च॑ च दृ॒ष-द्दृ॒षच् च॑ ।17) चोप॒लोप॑ला च॒ चोप॑ला ।18) उप॑ला च॒ चोप॒लोप॑ला च ।19) चै॒तान्ये॒तानि॑ च चै॒तानि॑ ।20) ए॒तानि॒ वै वा ए॒तान्ये॒तानि॒ वै ।21) वै दश॒ दश॒ वै वै दश॑ ।22) दश॑ यज्ञायु॒धानि॑ यज्ञायु॒धानि॒ दश॒ दश॑ यज्ञायु॒धानि॑ ।23) य॒ज्ञा॒यु॒धानि॒ यो यो य॑ज्ञायु॒धानि॑ यज्ञायु॒धानि॒ यः ।23) य॒ज्ञा॒यु॒धानीति॑ यज्ञ - आ॒यु॒धानि॑ ।24) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।25) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।26) वेद॑ मुख॒तो मु॑ख॒तो वेद॒ वेद॑ मुख॒तः ।27) मु॒ख॒तो᳚ ऽस्यास्य मुख॒तो मु॑ख॒तो᳚ ऽस्य ।28) अ॒स्य॒ य॒ज्ञो य॒ज्ञो᳚ ऽस्यास्य य॒ज्ञः ।29) य॒ज्ञः क॑ल्पते कल्पते य॒ज्ञो य॒ज्ञः क॑ल्पते ।30) क॒ल्प॒ते॒ यो यः क॑ल्पते कल्पते॒ यः ।31) यो वै वै यो यो वै ।32) वै दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्यो॒ वै वै दे॒वेभ्यः॑ ।33) दे॒वेभ्यः॑ प्रति॒प्रोच्य॑ प्रति॒प्रोच्य॑ दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्यः॑ प्रति॒प्रोच्य॑ ।34) प्र॒ति॒प्रोच्य॑ य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ प्रति॒प्रोच्य॑ प्रति॒प्रोच्य॑ य॒ज्ञेन॑ ।34) प्र॒ति॒प्रोच्येति॑ प्रति - प्रोच्य॑ ।35) य॒ज्ञेन॒ यज॑ते॒ यज॑ते य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑ते ।36) यज॑ते जु॒षन्ते॑ जु॒षन्ते॒ यज॑ते॒ यज॑ते जु॒षन्ते᳚ ।37) जु॒षन्ते᳚ ऽस्यास्य जु॒षन्ते॑ जु॒षन्ते᳚ ऽस्य ।38) अ॒स्य॒ दे॒वा दे॒वा अ॑स्यास्य दे॒वाः ।39) दे॒वा ह॒व्यग्ं ह॒व्य-न्दे॒वा दे॒वा ह॒व्यम् ।40) ह॒व्यग्ं ह॒विर्-ह॒विर्-ह॒व्यग्ं ह॒व्यग्ं ह॒विः ।41) ह॒वि-र्नि॑रु॒प्यमा॑ण-न्निरु॒प्यमा॑णग्ं ह॒विर्-ह॒वि-र्नि॑रु॒प्यमा॑णम् ।42) नि॒रु॒प्यमा॑ण म॒भ्य॑भि नि॑रु॒प्यमा॑ण-न्निरु॒प्यमा॑ण म॒भि ।42) नि॒रु॒प्यमा॑ण॒मिति॑ निः - उ॒प्यमा॑नम् ।43) अ॒भि म॑न्त्रयेत मन्त्रयेता॒भ्य॑भि म॑न्त्रयेत ।44) म॒न्त्र॒ये॒ता॒ग्नि म॒ग्नि-म्म॑न्त्रयेत मन्त्रयेता॒ग्निम् ।45) अ॒ग्निग्ं होता॑र॒(ग्म्॒) होता॑र म॒ग्नि म॒ग्निग्ं होता॑रम् ।46) होता॑र मि॒हे ह होता॑र॒(ग्म्॒) होता॑र मि॒ह ।47) इ॒ह त-न्त मि॒हे ह तम् ।48) तग्ं हु॑वे हुवे॒ त-न्तग्ं हु॑वे ।49) हु॒व॒ इतीति॑ हुवे हुव॒ इति॑ ।50) इति॑ दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्य॒ इतीति॑ दे॒वेभ्यः॑ ।॥ 27 ॥ (50/55)
1) cha̠ ka̠pālā̍ni ka̠pālā̍ni cha cha ka̠pālā̍ni ।2) ka̠pālā̍ni cha cha ka̠pālā̍ni ka̠pālā̍ni cha ।3) chā̠gni̠hō̠tra̠hava̍ ṇyagnihōtra̠hava̍ṇī cha chāgnihōtra̠hava̍ṇī ।4) a̠gni̠hō̠tra̠hava̍ṇī cha chāgnihōtra̠hava̍ ṇyagnihōtra̠hava̍ṇī cha ।4) a̠gni̠hō̠tra̠hava̠ṇītya̍gnihōtra - hava̍nī ।5) cha̠ śūrpa̠(gm̠) śūrpa̍-ñcha cha̠ śūrpa̎m ।6) śūrpa̍-ñcha cha̠ śūrpa̠(gm̠) śūrpa̍-ñcha ।7) cha̠ kṛ̠ṣṇā̠ji̠na-ṅkṛ̍ṣṇāji̠na-ñcha̍ cha kṛṣṇāji̠nam ।8) kṛ̠ṣṇā̠ji̠na-ñcha̍ cha kṛṣṇāji̠na-ṅkṛ̍ṣṇāji̠na-ñcha̍ ।8) kṛ̠ṣṇā̠ji̠namiti̍ kṛṣṇa - a̠ji̠nam ।9) cha̠ śamyā̠ śamyā̍ cha cha̠ śamyā̎ ।10) śamyā̍ cha cha̠ śamyā̠ śamyā̍ cha ।11) chō̠lūkha̍la mu̠lūkha̍la-ñcha chō̠lūkha̍lam ।12) u̠lūkha̍la-ñcha chō̠lūkha̍la mu̠lūkha̍la-ñcha ।13) cha̠ musa̍la̠-mmusa̍la-ñcha cha̠ musa̍lam ।14) musa̍la-ñcha cha̠ musa̍la̠-mmusa̍la-ñcha ।15) cha̠ dṛ̠ṣa-ddṛ̠ṣach cha̍ cha dṛ̠ṣat ।16) dṛ̠ṣach cha̍ cha dṛ̠ṣa-ddṛ̠ṣach cha̍ ।17) chōpa̠lōpa̍lā cha̠ chōpa̍lā ।18) upa̍lā cha̠ chōpa̠lōpa̍lā cha ।19) chai̠tānyē̠tāni̍ cha chai̠tāni̍ ।20) ē̠tāni̠ vai vā ē̠tānyē̠tāni̠ vai ।21) vai daśa̠ daśa̠ vai vai daśa̍ ।22) daśa̍ yajñāyu̠dhāni̍ yajñāyu̠dhāni̠ daśa̠ daśa̍ yajñāyu̠dhāni̍ ।23) ya̠jñā̠yu̠dhāni̠ yō yō ya̍jñāyu̠dhāni̍ yajñāyu̠dhāni̠ yaḥ ।23) ya̠jñā̠yu̠dhānīti̍ yajña - ā̠yu̠dhāni̍ ।24) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।25) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।26) vēda̍ mukha̠tō mu̍kha̠tō vēda̠ vēda̍ mukha̠taḥ ।27) mu̠kha̠tō̎ 'syāsya mukha̠tō mu̍kha̠tō̎ 'sya ।28) a̠sya̠ ya̠jñō ya̠jñō̎ 'syāsya ya̠jñaḥ ।29) ya̠jñaḥ ka̍lpatē kalpatē ya̠jñō ya̠jñaḥ ka̍lpatē ।30) ka̠lpa̠tē̠ yō yaḥ ka̍lpatē kalpatē̠ yaḥ ।31) yō vai vai yō yō vai ।32) vai dē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhyō̠ vai vai dē̠vēbhya̍ḥ ।33) dē̠vēbhya̍ḥ prati̠prōchya̍ prati̠prōchya̍ dē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhya̍ḥ prati̠prōchya̍ ।34) pra̠ti̠prōchya̍ ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ prati̠prōchya̍ prati̠prōchya̍ ya̠jñēna̍ ।34) pra̠ti̠prōchyēti̍ prati - prōchya̍ ।35) ya̠jñēna̠ yaja̍tē̠ yaja̍tē ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍tē ।36) yaja̍tē ju̠ṣantē̍ ju̠ṣantē̠ yaja̍tē̠ yaja̍tē ju̠ṣantē̎ ।37) ju̠ṣantē̎ 'syāsya ju̠ṣantē̍ ju̠ṣantē̎ 'sya ।38) a̠sya̠ dē̠vā dē̠vā a̍syāsya dē̠vāḥ ।39) dē̠vā ha̠vyagṃ ha̠vya-ndē̠vā dē̠vā ha̠vyam ।40) ha̠vyagṃ ha̠vir-ha̠vir-ha̠vyagṃ ha̠vyagṃ ha̠viḥ ।41) ha̠vi-rni̍ru̠pyamā̍ṇa-nniru̠pyamā̍ṇagṃ ha̠vir-ha̠vi-rni̍ru̠pyamā̍ṇam ।42) ni̠ru̠pyamā̍ṇa ma̠bhya̍bhi ni̍ru̠pyamā̍ṇa-nniru̠pyamā̍ṇa ma̠bhi ।42) ni̠ru̠pyamā̍ṇa̠miti̍ niḥ - u̠pyamā̍nam ।43) a̠bhi ma̍ntrayēta mantrayētā̠bhya̍bhi ma̍ntrayēta ।44) ma̠ntra̠yē̠tā̠gni ma̠gni-mma̍ntrayēta mantrayētā̠gnim ।45) a̠gnigṃ hōtā̍ra̠(gm̠) hōtā̍ra ma̠gni ma̠gnigṃ hōtā̍ram ।46) hōtā̍ra mi̠hē ha hōtā̍ra̠(gm̠) hōtā̍ra mi̠ha ।47) i̠ha ta-nta mi̠hē ha tam ।48) tagṃ hu̍vē huvē̠ ta-ntagṃ hu̍vē ।49) hu̠va̠ itīti̍ huvē huva̠ iti̍ ।50) iti̍ dē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhya̠ itīti̍ dē̠vēbhya̍ḥ ।॥ 27 ॥ (50/55)
meaning
Bowls, bowls—and bowls; bowls and bowls—bowls and bowls; Agnihotra-ladles, Agnihotra-ladles and Agnihotra-ladles; black antelope-skins, black antelope-skins and black antelope-skins; wooden vessels, wooden vessels and wooden vessels; pestles, pestles and pestles; winnowing-fans, winnowing-fans and winnowing-fans; these ten sacrificial implements—by sacrifice offered to the gods, recited to...
verse 28
1) दे॒वेभ्य॑ ए॒वैव दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्य॑ ए॒व ।2) ए॒व प्र॑ति॒प्रोच्य॑ प्रति॒प्रो च्यै॒वैव प्र॑ति॒प्रोच्य॑ ।3) प्र॒ति॒प्रोच्य॑ य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ प्रति॒प्रोच्य॑ प्रति॒प्रोच्य॑ य॒ज्ञेन॑ ।3) प्र॒ति॒प्रोच्येति॑ प्रति - प्रोच्य॑ ।4) य॒ज्ञेन॑ यजते यजते य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ यजते ।5) य॒ज॒ते॒ जु॒षन्ते॑ जु॒षन्ते॑ यजते यजते जु॒षन्ते᳚ ।6) जु॒षन्ते᳚ ऽस्यास्य जु॒षन्ते॑ जु॒षन्ते᳚ ऽस्य ।7) अ॒स्य॒ दे॒वा दे॒वा अ॑स्यास्य दे॒वाः ।8) दे॒वा ह॒व्यग्ं ह॒व्य-न्दे॒वा दे॒वा ह॒व्यम् ।9) ह॒व्य मे॒ष ए॒ष ह॒व्यग्ं ह॒व्य मे॒षः ।10) ए॒ष वै वा ए॒ष ए॒ष वै ।11) वै य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ वै वै य॒ज्ञस्य॑ ।12) य॒ज्ञस्य॒ ग्रहो॒ ग्रहो॑ य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ ग्रहः॑ ।13) ग्रहो॑ गृही॒त्वा गृ॑ही॒त्वा ग्रहो॒ ग्रहो॑ गृही॒त्वा ।14) गृ॒ही॒त्वैवैव गृ॑ही॒त्वा गृ॑ही॒त्वैव ।15) ए॒व य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेनै॒वैव य॒ज्ञेन॑ ।16) य॒ज्ञेन॑ यजते यजते य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ यजते ।17) य॒ज॒ते॒ त-त्त-द्य॑जते यजते॒ तत् ।18) तदु॑दि॒ त्वोदि॒त्वा त-त्तदु॑दि॒त्वा ।19) उ॒दि॒त्वा वाचं॒-वाँच॑ मुदि॒ त्वोदि॒त्वा वाच᳚म् ।20) वाचं॑-यँच्छति यच्छति॒ वाचं॒-वाँचं॑-यँच्छति ।21) य॒च्छ॒ति॒ य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॑ यच्छति यच्छति य॒ज्ञस्य॑ ।22) य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै॒ धृत्यै॑ य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ ।23) धृत्या॒ अथो॒ अथो॒ धृत्यै॒ धृत्या॒ अथो᳚ ।24) अथो॒ मन॑सा॒ मन॒सा ऽथो॒ अथो॒ मन॑सा ।24) अथो॒ इत्य॒थो᳚ ।25) मन॑सा॒ वै वै मन॑सा॒ मन॑सा॒ वै ।26) वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति॒-र्वै वै प्र॒जाप॑तिः ।27) प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ-म्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञम् ।27) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।28) य॒ज्ञ म॑तनु तातनुत य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ म॑तनुत ।29) अ॒त॒नु॒त॒ मन॑सा॒ मन॑सा ऽतनुतातनुत॒ मन॑सा ।30) मन॑सै॒वैव मन॑सा॒ मन॑सै॒व ।31) ए॒व त-त्तदे॒वैव तत् ।32) त-द्य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ-न्त-त्त-द्य॒ज्ञम् ।33) य॒ज्ञ-न्त॑नुते तनुते य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ-न्त॑नुते ।34) त॒नु॒ते॒ रक्ष॑सा॒(ग्म्॒) रक्ष॑सा-न्तनुते तनुते॒ रक्ष॑साम् ।35) रक्ष॑सा॒ मन॑न्ववचारा॒ यान॑न्ववचाराय॒ रक्ष॑सा॒(ग्म्॒) रक्ष॑सा॒ मन॑न्ववचाराय ।36) अन॑न्ववचाराय॒ यो यो ऽन॑न्ववचारा॒ यान॑न्ववचाराय॒ यः ।36) अन॑न्ववचारा॒येत्यन॑नु - अ॒व॒चा॒रा॒य॒ ।37) यो वै वै यो यो वै ।38) वै य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञं-वैँ वै य॒ज्ञम् ।39) य॒ज्ञं-योँगे॒ योगे॑ य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञं-योँगे᳚ ।40) योग॒ आग॑त॒ आग॑ते॒ योगे॒ योग॒ आग॑ते ।41) आग॑ते यु॒नक्ति॑ यु॒नक्त्याग॑त॒ आग॑ते यु॒नक्ति॑ ।41) आग॑त॒ इत्या - ग॒ते॒ ।42) यु॒नक्ति॑ यु॒ङ्क्ते यु॒ङ्क्ते यु॒नक्ति॑ यु॒नक्ति॑ यु॒ङ्क्ते ।43) यु॒ङ्क्ते यु॑ञ्जा॒नेषु॑ युञ्जा॒नेषु॑ यु॒ङ्क्ते यु॒ङ्क्ते यु॑ञ्जा॒नेषु॑ ।44) यु॒ञ्जा॒नेषु॒ कः को यु॑ञ्जा॒नेषु॑ युञ्जा॒नेषु॒ कः ।45) कस्त्वा᳚ त्वा॒ कः कस्त्वा᳚ ।46) त्वा॒ यु॒न॒क्ति॒ यु॒न॒क्ति॒ त्वा॒ त्वा॒ यु॒न॒क्ति॒ ।47) यु॒न॒क्ति॒ स स यु॑नक्ति युनक्ति॒ सः ।48) स त्वा᳚ त्वा॒ स स त्वा᳚ ।49) त्वा॒ यु॒न॒क्तु॒ यु॒न॒क्तु॒ त्वा॒ त्वा॒ यु॒न॒क्तु॒ ।50) यु॒न॒क्त्वितीति॑ युनक्तु युन॒क्त्विति॑ ।51) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।52) आ॒ह॒ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति राहाह प्र॒जाप॑तिः ।53) प्र॒जाप॑ति॒-र्वै वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति॒-र्वै ।53) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।54) वै कः को वै वै कः ।55) कः प्र॒जाप॑तिना प्र॒जाप॑तिना॒ कः कः प्र॒जाप॑तिना ।56) प्र॒जाप॑ति नै॒वैव प्र॒जाप॑तिना प्र॒जाप॑ति नै॒व ।56) प्र॒जाप॑ति॒नेति॑ प्र॒जा - प॒ति॒ना॒ ।57) ए॒वैन॑ मेन मे॒ वैवैन᳚म् ।58) ए॒नं॒-युँ॒न॒क्ति॒ यु॒न॒क्त्ये॒न॒ मे॒नं॒-युँ॒न॒क्ति॒ ।59) यु॒न॒क्ति॒ यु॒ङ्क्ते यु॒ङ्क्ते यु॑नक्ति युनक्ति यु॒ङ्क्ते ।60) यु॒ङ्क्ते यु॑ञ्जा॒नेषु॑ युञ्जा॒नेषु॑ यु॒ङ्क्ते यु॒ङ्क्ते यु॑ञ्जा॒नेषु॑ ।61) यु॒ञ्जा॒नेष्विति॑ युञ्जा॒नेषु॑ ।॥ 28 ॥ (61/68)॥ अ. 8 ॥
1) dē̠vēbhya̍ ē̠vaiva dē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhya̍ ē̠va ।2) ē̠va pra̍ti̠prōchya̍ prati̠prō chyai̠vaiva pra̍ti̠prōchya̍ ।3) pra̠ti̠prōchya̍ ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ prati̠prōchya̍ prati̠prōchya̍ ya̠jñēna̍ ।3) pra̠ti̠prōchyēti̍ prati - prōchya̍ ।4) ya̠jñēna̍ yajatē yajatē ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ yajatē ।5) ya̠ja̠tē̠ ju̠ṣantē̍ ju̠ṣantē̍ yajatē yajatē ju̠ṣantē̎ ।6) ju̠ṣantē̎ 'syāsya ju̠ṣantē̍ ju̠ṣantē̎ 'sya ।7) a̠sya̠ dē̠vā dē̠vā a̍syāsya dē̠vāḥ ।8) dē̠vā ha̠vyagṃ ha̠vya-ndē̠vā dē̠vā ha̠vyam ।9) ha̠vya mē̠ṣa ē̠ṣa ha̠vyagṃ ha̠vya mē̠ṣaḥ ।10) ē̠ṣa vai vā ē̠ṣa ē̠ṣa vai ।11) vai ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ vai vai ya̠jñasya̍ ।12) ya̠jñasya̠ grahō̠ grahō̍ ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ graha̍ḥ ।13) grahō̍ gṛhī̠tvā gṛ̍hī̠tvā grahō̠ grahō̍ gṛhī̠tvā ।14) gṛ̠hī̠tvaivaiva gṛ̍hī̠tvā gṛ̍hī̠tvaiva ।15) ē̠va ya̠jñēna̍ ya̠jñēnai̠vaiva ya̠jñēna̍ ।16) ya̠jñēna̍ yajatē yajatē ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ yajatē ।17) ya̠ja̠tē̠ ta-tta-dya̍jatē yajatē̠ tat ।18) tadu̍di̠ tvōdi̠tvā ta-ttadu̍di̠tvā ।19) u̠di̠tvā vācha̠ṃ vācha̍ mudi̠ tvōdi̠tvā vācha̎m ।20) vācha̍ṃ yachChati yachChati̠ vācha̠ṃ vācha̍ṃ yachChati ।21) ya̠chCha̠ti̠ ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̍ yachChati yachChati ya̠jñasya̍ ।22) ya̠jñasya̠ dhṛtyai̠ dhṛtyai̍ ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ dhṛtyai̎ ।23) dhṛtyā̠ athō̠ athō̠ dhṛtyai̠ dhṛtyā̠ athō̎ ।24) athō̠ mana̍sā̠ mana̠sā 'thō̠ athō̠ mana̍sā ।24) athō̠ itya̠thō̎ ।25) mana̍sā̠ vai vai mana̍sā̠ mana̍sā̠ vai ।26) vai pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti̠-rvai vai pra̠jāpa̍tiḥ ।27) pra̠jāpa̍ti-rya̠jñaṃ ya̠jña-mpra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti-rya̠jñam ।27) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।28) ya̠jña ma̍tanu tātanuta ya̠jñaṃ ya̠jña ma̍tanuta ।29) a̠ta̠nu̠ta̠ mana̍sā̠ mana̍sā 'tanutātanuta̠ mana̍sā ।30) mana̍sai̠vaiva mana̍sā̠ mana̍sai̠va ।31) ē̠va ta-ttadē̠vaiva tat ।32) ta-dya̠jñaṃ ya̠jña-nta-tta-dya̠jñam ।33) ya̠jña-nta̍nutē tanutē ya̠jñaṃ ya̠jña-nta̍nutē ।34) ta̠nu̠tē̠ rakṣa̍sā̠(gm̠) rakṣa̍sā-ntanutē tanutē̠ rakṣa̍sām ।35) rakṣa̍sā̠ mana̍nvavachārā̠ yāna̍nvavachārāya̠ rakṣa̍sā̠(gm̠) rakṣa̍sā̠ mana̍nvavachārāya ।36) ana̍nvavachārāya̠ yō yō 'na̍nvavachārā̠ yāna̍nvavachārāya̠ yaḥ ।36) ana̍nvavachārā̠yētyana̍nu - a̠va̠chā̠rā̠ya̠ ।37) yō vai vai yō yō vai ।38) vai ya̠jñaṃ ya̠jñaṃ vai vai ya̠jñam ।39) ya̠jñaṃ yōgē̠ yōgē̍ ya̠jñaṃ ya̠jñaṃ yōgē̎ ।40) yōga̠ āga̍ta̠ āga̍tē̠ yōgē̠ yōga̠ āga̍tē ।41) āga̍tē yu̠nakti̍ yu̠naktyāga̍ta̠ āga̍tē yu̠nakti̍ ।41) āga̍ta̠ ityā - ga̠tē̠ ।42) yu̠nakti̍ yu̠ṅktē yu̠ṅktē yu̠nakti̍ yu̠nakti̍ yu̠ṅktē ।43) yu̠ṅktē yu̍ñjā̠nēṣu̍ yuñjā̠nēṣu̍ yu̠ṅktē yu̠ṅktē yu̍ñjā̠nēṣu̍ ।44) yu̠ñjā̠nēṣu̠ kaḥ kō yu̍ñjā̠nēṣu̍ yuñjā̠nēṣu̠ kaḥ ।45) kastvā̎ tvā̠ kaḥ kastvā̎ ।46) tvā̠ yu̠na̠kti̠ yu̠na̠kti̠ tvā̠ tvā̠ yu̠na̠kti̠ ।47) yu̠na̠kti̠ sa sa yu̍nakti yunakti̠ saḥ ।48) sa tvā̎ tvā̠ sa sa tvā̎ ।49) tvā̠ yu̠na̠ktu̠ yu̠na̠ktu̠ tvā̠ tvā̠ yu̠na̠ktu̠ ।50) yu̠na̠ktvitīti̍ yunaktu yuna̠ktviti̍ ।51) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।52) ā̠ha̠ pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti rāhāha pra̠jāpa̍tiḥ ।53) pra̠jāpa̍ti̠-rvai vai pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti̠-rvai ।53) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।54) vai kaḥ kō vai vai kaḥ ।55) kaḥ pra̠jāpa̍tinā pra̠jāpa̍tinā̠ kaḥ kaḥ pra̠jāpa̍tinā ।56) pra̠jāpa̍ti nai̠vaiva pra̠jāpa̍tinā pra̠jāpa̍ti nai̠va ।56) pra̠jāpa̍ti̠nēti̍ pra̠jā - pa̠ti̠nā̠ ।57) ē̠vaina̍ mēna mē̠ vaivaina̎m ।58) ē̠na̠ṃ yu̠na̠kti̠ yu̠na̠ktyē̠na̠ mē̠na̠ṃ yu̠na̠kti̠ ।59) yu̠na̠kti̠ yu̠ṅktē yu̠ṅktē yu̍nakti yunakti yu̠ṅktē ।60) yu̠ṅktē yu̍ñjā̠nēṣu̍ yuñjā̠nēṣu̍ yu̠ṅktē yu̠ṅktē yu̍ñjā̠nēṣu̍ ।61) yu̠ñjā̠nēṣviti̍ yuñjā̠nēṣu̍ ।॥ 28 ॥ (61/68)॥ a. 8 ॥
meaning
This verse is a liturgical recitation from the Yajurveda (Taittiriya Samhita) consisting of 61 lines of ritualistic utterances structured around the themes of sacrifice (yajña), offering (havya), and the union/yoking (yoga) of sacrificial elements, with repeated invocations to the gods and Prajapati as the cosmic sacrificer who extends the sacrifice through mind.
verse 29
1) प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञान्. य॒ज्ञा-न्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञान् ।1) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।2) य॒ज्ञा न॑सृज तासृजत य॒ज्ञान्. य॒ज्ञा न॑सृजत ।3) अ॒सृ॒ज॒ ता॒ग्नि॒हो॒त्र म॑ग्निहो॒त्र म॑सृज तासृजता ग्निहो॒त्रम् ।4) अ॒ग्नि॒हो॒त्र-ञ्च॑ चाग्निहो॒त्र म॑ग्निहो॒त्र-ञ्च॑ ।4) अ॒ग्नि॒हो॒त्रमित्य॑ग्नि - हो॒त्रम् ।5) चा॒ग्नि॒ष्टो॒म म॑ग्निष्टो॒म-ञ्च॑ चाग्निष्टो॒मम् ।6) अ॒ग्नि॒ष्टो॒म-ञ्च॑ चाग्निष्टो॒म म॑ग्निष्टो॒म-ञ्च॑ ।6) अ॒ग्नि॒ष्टो॒ममित्य॑ग्नि - स्तो॒मम् ।7) च॒ पौ॒र्ण॒मा॒सी-म्पौ᳚र्णमा॒सी-ञ्च॑ च पौर्णमा॒सीम् ।8) पौ॒र्ण॒मा॒सी-ञ्च॑ च पौर्णमा॒सी-म्पौ᳚र्णमा॒सी-ञ्च॑ ।8) पौ॒र्ण॒मा॒सीमिति॑ पौर्ण - मा॒सीम् ।9) चो॒क्थ्य॑ मु॒क्थ्य॑-ञ्च चो॒क्थ्य᳚म् ।10) उ॒क्थ्य॑-ञ्च चो॒क्थ्य॑ मु॒क्थ्य॑-ञ्च ।11) चा॒मा॒वा॒स्या॑ ममावा॒स्या᳚-ञ्च चामावा॒स्या᳚म् ।12) अ॒मा॒वा॒स्या᳚-ञ्च चामावा॒स्या॑ ममावा॒स्या᳚-ञ्च ।12) अ॒मा॒वा॒स्या॑मित्य॑मा - वा॒स्या᳚म् ।13) चा॒ति॒रा॒त्र म॑तिरा॒त्र-ञ्च॑ चातिरा॒त्रम् ।14) अ॒ति॒रा॒त्र-ञ्च॑ चातिरा॒त्र म॑तिरा॒त्र-ञ्च॑ ।14) अ॒ति॒रा॒त्रमित्य॑ति - रा॒त्रम् ।15) च॒ ताग् स्ताग्श्च॑ च॒ तान् ।16) ता नुदु-त्ताग्स्ता नुत् ।17) उद॑मिमी तामिमी॒ तोदुद॑ मिमीत ।18) अ॒मि॒मी॒त॒ याव॒-द्याव॑ दमिमी तामिमीत॒ याव॑त् ।19) याव॑दग्निहो॒त्र म॑ग्निहो॒त्रं-याँव॒-द्याव॑दग्निहो॒त्रम् ।20) अ॒ग्नि॒हो॒त्र मासी॒दासी॑ दग्निहो॒त्र म॑ग्निहो॒त्र मासी᳚त् ।20) अ॒ग्नि॒हो॒त्रमित्य॑ग्नि - हो॒त्रम् ।21) आसी॒-त्तावा॒-न्तावा॒ नासी॒ दासी॒-त्तावान्॑ ।22) तावा॑ नग्निष्टो॒मो᳚ ऽग्निष्टो॒म स्तावा॒-न्तावा॑ नग्निष्टो॒मः ।23) अ॒ग्नि॒ष्टो॒मो याव॑ती॒ याव॑ त्यग्निष्टो॒मो᳚ ऽग्निष्टो॒मो याव॑ती ।23) अ॒ग्नि॒ष्टो॒म इत्य॑ग्नि - स्तो॒मः ।24) याव॑ती पौर्णमा॒सी पौ᳚र्णमा॒सी याव॑ती॒ याव॑ती पौर्णमा॒सी ।25) पौ॒र्ण॒मा॒सी तावा॒-न्तावा᳚-न्पौर्णमा॒सी पौ᳚र्णमा॒सी तावान्॑ ।25) पौ॒र्ण॒मा॒सीति॑ पौर्ण - मा॒सी ।26) तावा॑ नु॒क्थ्य॑ उ॒क्थ्य॑ स्तावा॒-न्तावा॑ नु॒क्थ्यः॑ ।27) उ॒क्थ्यो॑ याव॑ती॒ याव॑त्यु॒क्थ्य॑ उ॒क्थ्यो॑ याव॑ती ।28) याव॑त्यमावा॒स्या॑ ऽमावा॒स्या॑ याव॑ती॒ याव॑त्यमावा॒स्या᳚ ।29) अ॒मा॒वा॒स्या॑ तावा॒-न्तावा॑ नमावा॒स्या॑ ऽमावा॒स्या॑ तावान्॑ ।29) अ॒मा॒वा॒स्येत्य॑मा - वा॒स्या᳚ ।30) तावा॑ नतिरा॒त्रो॑ ऽतिरा॒त्र स्तावा॒-न्तावा॑ नतिरा॒त्रः ।31) अ॒ति॒रा॒त्रो यो यो॑ ऽतिरा॒त्रो॑ ऽतिरा॒त्रो यः ।31) अ॒ति॒रा॒त्र इत्य॑ति - रा॒त्रः ।32) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।33) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।34) वि॒द्वा न॑ग्निहो॒त्र म॑ग्निहो॒त्रं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा न॑ग्निहो॒त्रम् ।35) अ॒ग्नि॒हो॒त्र-ञ्जु॒होति॑ जु॒हो त्य॑ग्निहो॒त्र म॑ग्निहो॒त्र-ञ्जु॒होति॑ ।35) अ॒ग्नि॒हो॒त्रमित्य॑ग्नि - हो॒त्रम् ।36) जु॒होति॒ याव॒-द्याव॑ज् जु॒होति॑ जु॒होति॒ याव॑त् ।37) याव॑ दग्निष्टो॒मे ना᳚ग्निष्टो॒मेन॒ याव॒-द्याव॑ दग्निष्टो॒मेन॑ ।38) अ॒ग्नि॒ष्टो॒मे नो॑पा॒प्नो त्यु॑पा॒प्नो त्य॑ग्निष्टो॒मे ना᳚ग्निष्टो॒मे नो॑पा॒प्नोति॑ ।38) अ॒ग्नि॒ष्टो॒मेनेत्य॑ग्नि - स्तो॒मेन॑ ।39) उ॒पा॒प्नोति॒ ताव॒-त्ताव॑दुपा॒प्नो त्यु॑पा॒प्नोति॒ ताव॑त् ।39) उ॒पा॒प्नोतीत्यु॑प - आ॒प्नोति॑ ।40) ताव॒ दुपोप॒ ताव॒-त्ताव॒ दुप॑ ।41) उपा᳚प्नो त्याप्नो॒ त्यु पोपा᳚प्नोति ।42) आ॒प्नो॒ति॒ यो य आ᳚प्नो त्याप्नोति॒ यः ।43) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।44) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।45) वि॒द्वा-न्पौ᳚र्णमा॒सी-म्पौ᳚र्णमा॒सीं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा-न्पौ᳚र्णमा॒सीम् ।46) पौ॒र्ण॒मा॒सीं-यँज॑ते॒ यज॑ते पौर्णमा॒सी-म्पौ᳚र्णमा॒सीं-यँज॑ते ।46) पौ॒र्ण॒मा॒सीमिति॑ पौर्ण - मा॒सीम् ।47) यज॑ते॒ याव॒-द्याव॒-द्यज॑ते॒ यज॑ते॒ याव॑त् ।48) याव॑ दु॒क्थ्ये॑ नो॒क्थ्ये॑न॒ याव॒-द्याव॑ दु॒क्थ्ये॑न ।49) उ॒क्थ्ये॑ नोपा॒प्नो त्यु॑पा॒प्नो त्यु॒क्थ्ये॑ नो॒क्थ्ये॑नोपा॒प्नोति॑ ।50) उ॒पा॒प्नोति॒ ताव॒-त्ताव॑दुपा॒प्नो त्यु॑पा॒प्नोति॒ ताव॑त् ।50) उ॒पा॒प्नोतीत्यु॑प - आ॒प्नोति॑ ।॥ 29 ॥ (50/66)
1) pra̠jāpa̍ti-rya̠jñān. ya̠jñā-npra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti-rya̠jñān ।1) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।2) ya̠jñā na̍sṛja tāsṛjata ya̠jñān. ya̠jñā na̍sṛjata ।3) a̠sṛ̠ja̠ tā̠gni̠hō̠tra ma̍gnihō̠tra ma̍sṛja tāsṛjatā gnihō̠tram ।4) a̠gni̠hō̠tra-ñcha̍ chāgnihō̠tra ma̍gnihō̠tra-ñcha̍ ।4) a̠gni̠hō̠tramitya̍gni - hō̠tram ।5) chā̠gni̠ṣṭō̠ma ma̍gniṣṭō̠ma-ñcha̍ chāgniṣṭō̠mam ।6) a̠gni̠ṣṭō̠ma-ñcha̍ chāgniṣṭō̠ma ma̍gniṣṭō̠ma-ñcha̍ ।6) a̠gni̠ṣṭō̠mamitya̍gni - stō̠mam ।7) cha̠ pau̠rṇa̠mā̠sī-mpau̎rṇamā̠sī-ñcha̍ cha paurṇamā̠sīm ।8) pau̠rṇa̠mā̠sī-ñcha̍ cha paurṇamā̠sī-mpau̎rṇamā̠sī-ñcha̍ ।8) pau̠rṇa̠mā̠sīmiti̍ paurṇa - mā̠sīm ।9) chō̠kthya̍ mu̠kthya̍-ñcha chō̠kthya̎m ।10) u̠kthya̍-ñcha chō̠kthya̍ mu̠kthya̍-ñcha ।11) chā̠mā̠vā̠syā̍ mamāvā̠syā̎-ñcha chāmāvā̠syā̎m ।12) a̠mā̠vā̠syā̎-ñcha chāmāvā̠syā̍ mamāvā̠syā̎-ñcha ।12) a̠mā̠vā̠syā̍mitya̍mā - vā̠syā̎m ।13) chā̠ti̠rā̠tra ma̍tirā̠tra-ñcha̍ chātirā̠tram ।14) a̠ti̠rā̠tra-ñcha̍ chātirā̠tra ma̍tirā̠tra-ñcha̍ ।14) a̠ti̠rā̠tramitya̍ti - rā̠tram ।15) cha̠ tāg stāgścha̍ cha̠ tān ।16) tā nudu-ttāgstā nut ।17) uda̍mimī tāmimī̠ tōduda̍ mimīta ।18) a̠mi̠mī̠ta̠ yāva̠-dyāva̍ damimī tāmimīta̠ yāva̍t ।19) yāva̍dagnihō̠tra ma̍gnihō̠traṃ yāva̠-dyāva̍dagnihō̠tram ।20) a̠gni̠hō̠tra māsī̠dāsī̍ dagnihō̠tra ma̍gnihō̠tra māsī̎t ।20) a̠gni̠hō̠tramitya̍gni - hō̠tram ।21) āsī̠-ttāvā̠-ntāvā̠ nāsī̠ dāsī̠-ttāvān̍ ।22) tāvā̍ nagniṣṭō̠mō̎ 'gniṣṭō̠ma stāvā̠-ntāvā̍ nagniṣṭō̠maḥ ।23) a̠gni̠ṣṭō̠mō yāva̍tī̠ yāva̍ tyagniṣṭō̠mō̎ 'gniṣṭō̠mō yāva̍tī ।23) a̠gni̠ṣṭō̠ma itya̍gni - stō̠maḥ ।24) yāva̍tī paurṇamā̠sī pau̎rṇamā̠sī yāva̍tī̠ yāva̍tī paurṇamā̠sī ।25) pau̠rṇa̠mā̠sī tāvā̠-ntāvā̎-npaurṇamā̠sī pau̎rṇamā̠sī tāvān̍ ।25) pau̠rṇa̠mā̠sīti̍ paurṇa - mā̠sī ।26) tāvā̍ nu̠kthya̍ u̠kthya̍ stāvā̠-ntāvā̍ nu̠kthya̍ḥ ।27) u̠kthyō̍ yāva̍tī̠ yāva̍tyu̠kthya̍ u̠kthyō̍ yāva̍tī ।28) yāva̍tyamāvā̠syā̍ 'māvā̠syā̍ yāva̍tī̠ yāva̍tyamāvā̠syā̎ ।29) a̠mā̠vā̠syā̍ tāvā̠-ntāvā̍ namāvā̠syā̍ 'māvā̠syā̍ tāvān̍ ।29) a̠mā̠vā̠syētya̍mā - vā̠syā̎ ।30) tāvā̍ natirā̠trō̍ 'tirā̠tra stāvā̠-ntāvā̍ natirā̠traḥ ।31) a̠ti̠rā̠trō yō yō̍ 'tirā̠trō̍ 'tirā̠trō yaḥ ।31) a̠ti̠rā̠tra itya̍ti - rā̠traḥ ।32) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।33) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।34) vi̠dvā na̍gnihō̠tra ma̍gnihō̠traṃ vi̠dvān. vi̠dvā na̍gnihō̠tram ।35) a̠gni̠hō̠tra-ñju̠hōti̍ ju̠hō tya̍gnihō̠tra ma̍gnihō̠tra-ñju̠hōti̍ ।35) a̠gni̠hō̠tramitya̍gni - hō̠tram ।36) ju̠hōti̠ yāva̠-dyāva̍j ju̠hōti̍ ju̠hōti̠ yāva̍t ।37) yāva̍ dagniṣṭō̠mē nā̎gniṣṭō̠mēna̠ yāva̠-dyāva̍ dagniṣṭō̠mēna̍ ।38) a̠gni̠ṣṭō̠mē nō̍pā̠pnō tyu̍pā̠pnō tya̍gniṣṭō̠mē nā̎gniṣṭō̠mē nō̍pā̠pnōti̍ ।38) a̠gni̠ṣṭō̠mēnētya̍gni - stō̠mēna̍ ।39) u̠pā̠pnōti̠ tāva̠-ttāva̍dupā̠pnō tyu̍pā̠pnōti̠ tāva̍t ।39) u̠pā̠pnōtītyu̍pa - ā̠pnōti̍ ।40) tāva̠ dupōpa̠ tāva̠-ttāva̠ dupa̍ ।41) upā̎pnō tyāpnō̠ tyu pōpā̎pnōti ।42) ā̠pnō̠ti̠ yō ya ā̎pnō tyāpnōti̠ yaḥ ।43) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।44) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।45) vi̠dvā-npau̎rṇamā̠sī-mpau̎rṇamā̠sīṃ vi̠dvān. vi̠dvā-npau̎rṇamā̠sīm ।46) pau̠rṇa̠mā̠sīṃ yaja̍tē̠ yaja̍tē paurṇamā̠sī-mpau̎rṇamā̠sīṃ yaja̍tē ।46) pau̠rṇa̠mā̠sīmiti̍ paurṇa - mā̠sīm ।47) yaja̍tē̠ yāva̠-dyāva̠-dyaja̍tē̠ yaja̍tē̠ yāva̍t ।48) yāva̍ du̠kthyē̍ nō̠kthyē̍na̠ yāva̠-dyāva̍ du̠kthyē̍na ।49) u̠kthyē̍ nōpā̠pnō tyu̍pā̠pnō tyu̠kthyē̍ nō̠kthyē̍nōpā̠pnōti̍ ।50) u̠pā̠pnōti̠ tāva̠-ttāva̍dupā̠pnō tyu̍pā̠pnōti̠ tāva̍t ।50) u̠pā̠pnōtītyu̍pa - ā̠pnōti̍ ।॥ 29 ॥ (50/66)
meaning
Prajapati is sacrifice; sacrifice is Prajapati—Prajapati is sacrifice. He created sacrifices; those sacrifices he created: the Agnihotra, the Agnistoma, the Paurnamasi, the Ukthya, the Amavasya, and the Atiratra—each being a sacrifice named and enumerated by its essential form.
verse 30
1) ताव॒ दुपोप॒ ताव॒-त्ताव॒ दुप॑ ।2) उपा᳚प्नो त्याप्नो॒ त्युपोपा᳚प्नोति ।3) आ॒प्नो॒ति॒ यो य आ᳚प्नो त्याप्नोति॒ यः ।4) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।5) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।6) वि॒द्वा न॑मावा॒स्या॑ ममावा॒स्यां᳚-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा न॑मावा॒स्या᳚म् ।7) अ॒मा॒वा॒स्यां᳚-यँज॑ते॒ यज॑ते ऽमावा॒स्या॑ ममावा॒स्यां᳚-यँज॑ते ।7) अ॒मा॒वा॒स्या॑मित्य॑मा - वा॒स्या᳚म् ।8) यज॑ते॒ याव॒-द्याव॒-द्यज॑ते॒ यज॑ते॒ याव॑त् ।9) याव॑ दतिरा॒त्रे णा॑तिरा॒त्रेण॒ याव॒-द्याव॑ दतिरा॒त्रेण॑ ।10) अ॒ति॒रा॒त्रे णो॑पा॒प्नो त्यु॑पा॒प्नो त्य॑तिरा॒त्रे णा॑तिरा॒त्रे णो॑पा॒प्नोति॑ ।10) अ॒ति॒रा॒त्रेणेत्य॑ति - रा॒त्रेण॑ ।11) उ॒पा॒प्नोति॒ ताव॒-त्ताव॑दुपा॒प्नो त्यु॑पा॒प्नोति॒ ताव॑त् ।11) उ॒पा॒प्नोतीत्यु॑प - आ॒प्नोति॑ ।12) ताव॒ दुपोप॒ ताव॒-त्ताव॒ दुप॑ ।13) उपा᳚प्नो त्याप्नो॒ त्युपोपा᳚प्नोति ।14) आ॒प्नो॒ति॒ प॒र॒मे॒ष्ठिनः॑ परमे॒ष्ठिन॑ आप्नो त्याप्नोति परमे॒ष्ठिनः॑ ।15) प॒र॒मे॒ष्ठिनो॒ वै वै प॑रमे॒ष्ठिनः॑ परमे॒ष्ठिनो॒ वै ।16) वा ए॒ष ए॒ष वै वा ए॒षः ।17) ए॒ष य॒ज्ञो य॒ज्ञ ए॒ष ए॒ष य॒ज्ञः ।18) य॒ज्ञो ऽग्रे ऽग्रे॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञो ऽग्रे᳚ ।19) अग्र॑ आसी दासी॒ दग्रे ऽग्र॑ आसीत् ।20) आ॒सी॒-त्तेन॒ तेना॑सी दासी॒-त्तेन॑ ।21) तेन॒ स स तेन॒ तेन॒ सः ।22) स प॑र॒मा-म्प॑र॒माग्ं स स प॑र॒माम् ।23) प॒र॒मा-ङ्काष्ठा॒-ङ्काष्ठा᳚-म्पर॒मा-म्प॑र॒मा-ङ्काष्ठा᳚म् ।24) काष्ठा॑ मगच्छ दगच्छ॒-त्काष्ठा॒-ङ्काष्ठा॑ मगच्छत् ।25) अ॒ग॒च्छ॒-त्तेन॒ तेना॑गच्छ दगच्छ॒-त्तेन॑ ।26) तेन॑ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति॒-न्तेन॒ तेन॑ प्र॒जाप॑तिम् ।27) प्र॒जाप॑ति-न्नि॒रवा॑सायय-न्नि॒रवा॑सायय-त्प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति-न्नि॒रवा॑साययत् ।27) प्र॒जाप॑ति॒मिति॑ प्र॒जा - प॒ति॒म् ।28) नि॒रवा॑सायय॒-त्तेन॒ तेन॑ नि॒रवा॑सायय-न्नि॒रवा॑सायय॒-त्तेन॑ ।28) नि॒रवा॑सायय॒दिति॑ निः - अवा॑साययत् ।29) तेन॑ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति॒ स्तेन॒ तेन॑ प्र॒जाप॑तिः ।30) प्र॒जाप॑तिः पर॒मा-म्प॑र॒मा-म्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑तिः पर॒माम् ।30) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।31) प॒र॒मा-ङ्काष्ठा॒-ङ्काष्ठा᳚-म्पर॒मा-म्प॑र॒मा-ङ्काष्ठा᳚म् ।32) काष्ठा॑ मगच्छ दगच्छ॒-त्काष्ठा॒-ङ्काष्ठा॑ मगच्छत् ।33) अ॒ग॒च्छ॒-त्तेन॒ तेना॑गच्छ दगच्छ॒-त्तेन॑ ।34) तेने न्द्र॒ मिन्द्र॒-न्तेन॒ तेने न्द्र᳚म् ।35) इन्द्र॑-न्नि॒रवा॑सायय-न्नि॒रवा॑सायय॒ दिन्द्र॒ मिन्द्र॑-न्नि॒रवा॑साययत् ।36) नि॒रवा॑सायय॒-त्तेन॒ तेन॑ नि॒रवा॑सायय-न्नि॒रवा॑सायय॒-त्तेन॑ ।36) नि॒रवा॑सायय॒दिति॑ निः - अवा॑साययत् ।37) तेने न्द्र॒ इन्द्र॒ स्तेन॒ तेने न्द्रः॑ ।38) इन्द्रः॑ पर॒मा-म्प॑र॒मा मिन्द्र॒ इन्द्रः॑ पर॒माम् ।39) प॒र॒मा-ङ्काष्ठा॒-ङ्काष्ठा᳚-म्पर॒मा-म्प॑र॒मा-ङ्काष्ठा᳚म् ।40) काष्ठा॑ मगच्छ दगच्छ॒-त्काष्ठा॒-ङ्काष्ठा॑ मगच्छत् ।41) अ॒ग॒च्छ॒-त्तेन॒ तेना॑गच्छ दगच्छ॒-त्तेन॑ ।42) तेना॒ग्नीषोमा॑ व॒ग्नीषोमौ॒ तेन॒ तेना॒ग्नीषोमौ᳚ ।43) अ॒ग्नीषोमौ॑ नि॒रवा॑सायय-न्नि॒रवा॑सायय द॒ग्नीषोमा॑ व॒ग्नीषोमौ॑ नि॒रवा॑साययत् ।43) अ॒ग्नीषोमा॒वित्य॒ग्नी - सोमौ᳚ ।44) नि॒रवा॑सायय॒-त्तेन॒ तेन॑ नि॒रवा॑सायय-न्नि॒रवा॑सायय॒-त्तेन॑ ।44) नि॒रवा॑सायय॒दिति॑ निः - अवा॑साययत् ।45) तेना॒ग्नीषोमा॑ व॒ग्नीषोमौ॒ तेन॒ तेना॒ग्नीषोमौ᳚ ।46) अ॒ग्नीषोमौ॑ पर॒मा-म्प॑र॒मा म॒ग्नीषोमा॑ व॒ग्नीषोमौ॑ पर॒माम् ।46) अ॒ग्नीषोमा॒वित्य॒ग्नी - सोमौ᳚ ।47) प॒र॒मा-ङ्काष्ठा॒-ङ्काष्ठा᳚-म्पर॒मा-म्प॑र॒मा-ङ्काष्ठा᳚म् ।48) काष्ठा॑ मगच्छता मगच्छता॒-ङ्काष्ठा॒-ङ्काष्ठा॑ मगच्छताम् ।49) अ॒ग॒च्छ॒तां॒-योँ यो॑ ऽगच्छता मगच्छतां॒-यः ँ।50) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।॥ 30 ॥ (50/60)
1) tāva̠ dupōpa̠ tāva̠-ttāva̠ dupa̍ ।2) upā̎pnō tyāpnō̠ tyupōpā̎pnōti ।3) ā̠pnō̠ti̠ yō ya ā̎pnō tyāpnōti̠ yaḥ ।4) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।5) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।6) vi̠dvā na̍māvā̠syā̍ mamāvā̠syā̎ṃ vi̠dvān. vi̠dvā na̍māvā̠syā̎m ।7) a̠mā̠vā̠syā̎ṃ yaja̍tē̠ yaja̍tē 'māvā̠syā̍ mamāvā̠syā̎ṃ yaja̍tē ।7) a̠mā̠vā̠syā̍mitya̍mā - vā̠syā̎m ।8) yaja̍tē̠ yāva̠-dyāva̠-dyaja̍tē̠ yaja̍tē̠ yāva̍t ।9) yāva̍ datirā̠trē ṇā̍tirā̠trēṇa̠ yāva̠-dyāva̍ datirā̠trēṇa̍ ।10) a̠ti̠rā̠trē ṇō̍pā̠pnō tyu̍pā̠pnō tya̍tirā̠trē ṇā̍tirā̠trē ṇō̍pā̠pnōti̍ ।10) a̠ti̠rā̠trēṇētya̍ti - rā̠trēṇa̍ ।11) u̠pā̠pnōti̠ tāva̠-ttāva̍dupā̠pnō tyu̍pā̠pnōti̠ tāva̍t ।11) u̠pā̠pnōtītyu̍pa - ā̠pnōti̍ ।12) tāva̠ dupōpa̠ tāva̠-ttāva̠ dupa̍ ।13) upā̎pnō tyāpnō̠ tyupōpā̎pnōti ।14) ā̠pnō̠ti̠ pa̠ra̠mē̠ṣṭhina̍ḥ paramē̠ṣṭhina̍ āpnō tyāpnōti paramē̠ṣṭhina̍ḥ ।15) pa̠ra̠mē̠ṣṭhinō̠ vai vai pa̍ramē̠ṣṭhina̍ḥ paramē̠ṣṭhinō̠ vai ।16) vā ē̠ṣa ē̠ṣa vai vā ē̠ṣaḥ ।17) ē̠ṣa ya̠jñō ya̠jña ē̠ṣa ē̠ṣa ya̠jñaḥ ।18) ya̠jñō 'grē 'grē̍ ya̠jñō ya̠jñō 'grē̎ ।19) agra̍ āsī dāsī̠ dagrē 'gra̍ āsīt ।20) ā̠sī̠-ttēna̠ tēnā̍sī dāsī̠-ttēna̍ ।21) tēna̠ sa sa tēna̠ tēna̠ saḥ ।22) sa pa̍ra̠mā-mpa̍ra̠māgṃ sa sa pa̍ra̠mām ।23) pa̠ra̠mā-ṅkāṣṭhā̠-ṅkāṣṭhā̎-mpara̠mā-mpa̍ra̠mā-ṅkāṣṭhā̎m ।24) kāṣṭhā̍ magachCha dagachCha̠-tkāṣṭhā̠-ṅkāṣṭhā̍ magachChat ।25) a̠ga̠chCha̠-ttēna̠ tēnā̍gachCha dagachCha̠-ttēna̍ ।26) tēna̍ pra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti̠-ntēna̠ tēna̍ pra̠jāpa̍tim ।27) pra̠jāpa̍ti-nni̠ravā̍sāyaya-nni̠ravā̍sāyaya-tpra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti-nni̠ravā̍sāyayat ।27) pra̠jāpa̍ti̠miti̍ pra̠jā - pa̠ti̠m ।28) ni̠ravā̍sāyaya̠-ttēna̠ tēna̍ ni̠ravā̍sāyaya-nni̠ravā̍sāyaya̠-ttēna̍ ।28) ni̠ravā̍sāyaya̠diti̍ niḥ - avā̍sāyayat ।29) tēna̍ pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti̠ stēna̠ tēna̍ pra̠jāpa̍tiḥ ।30) pra̠jāpa̍tiḥ para̠mā-mpa̍ra̠mā-mpra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍tiḥ para̠mām ।30) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।31) pa̠ra̠mā-ṅkāṣṭhā̠-ṅkāṣṭhā̎-mpara̠mā-mpa̍ra̠mā-ṅkāṣṭhā̎m ।32) kāṣṭhā̍ magachCha dagachCha̠-tkāṣṭhā̠-ṅkāṣṭhā̍ magachChat ।33) a̠ga̠chCha̠-ttēna̠ tēnā̍gachCha dagachCha̠-ttēna̍ ।34) tēnē ndra̠ mindra̠-ntēna̠ tēnē ndra̎m ।35) indra̍-nni̠ravā̍sāyaya-nni̠ravā̍sāyaya̠ dindra̠ mindra̍-nni̠ravā̍sāyayat ।36) ni̠ravā̍sāyaya̠-ttēna̠ tēna̍ ni̠ravā̍sāyaya-nni̠ravā̍sāyaya̠-ttēna̍ ।36) ni̠ravā̍sāyaya̠diti̍ niḥ - avā̍sāyayat ।37) tēnē ndra̠ indra̠ stēna̠ tēnē ndra̍ḥ ।38) indra̍ḥ para̠mā-mpa̍ra̠mā mindra̠ indra̍ḥ para̠mām ।39) pa̠ra̠mā-ṅkāṣṭhā̠-ṅkāṣṭhā̎-mpara̠mā-mpa̍ra̠mā-ṅkāṣṭhā̎m ।40) kāṣṭhā̍ magachCha dagachCha̠-tkāṣṭhā̠-ṅkāṣṭhā̍ magachChat ।41) a̠ga̠chCha̠-ttēna̠ tēnā̍gachCha dagachCha̠-ttēna̍ ।42) tēnā̠gnīṣōmā̍ va̠gnīṣōmau̠ tēna̠ tēnā̠gnīṣōmau̎ ।43) a̠gnīṣōmau̍ ni̠ravā̍sāyaya-nni̠ravā̍sāyaya da̠gnīṣōmā̍ va̠gnīṣōmau̍ ni̠ravā̍sāyayat ।43) a̠gnīṣōmā̠vitya̠gnī - sōmau̎ ।44) ni̠ravā̍sāyaya̠-ttēna̠ tēna̍ ni̠ravā̍sāyaya-nni̠ravā̍sāyaya̠-ttēna̍ ।44) ni̠ravā̍sāyaya̠diti̍ niḥ - avā̍sāyayat ।45) tēnā̠gnīṣōmā̍ va̠gnīṣōmau̠ tēna̠ tēnā̠gnīṣōmau̎ ।46) a̠gnīṣōmau̍ para̠mā-mpa̍ra̠mā ma̠gnīṣōmā̍ va̠gnīṣōmau̍ para̠mām ।46) a̠gnīṣōmā̠vitya̠gnī - sōmau̎ ।47) pa̠ra̠mā-ṅkāṣṭhā̠-ṅkāṣṭhā̎-mpara̠mā-mpa̍ra̠mā-ṅkāṣṭhā̎m ।48) kāṣṭhā̍ magachChatā magachChatā̠-ṅkāṣṭhā̠-ṅkāṣṭhā̍ magachChatām ।49) a̠ga̠chCha̠tā̠ṃ yō yō̍ 'gachChatā magachChatā̠ṃ yaḥ ।50) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।॥ 30 ॥ (50/60)
meaning
Prajāpati is supreme; through him Agni and Soma are established in endless ritual repetition, reaching the ultimate foundation.
verse 31
1) ए॒वं-विँ॒द्वान्. वि॒द्वा ने॒व मे॒वं-विँ॒द्वान् ।2) वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ वि॒द्वान्. वि॒द्वा-न्द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।3) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ यज॑ते॒ यज॑ते दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ यज॑ते ।3) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।4) यज॑ते पर॒मा-म्प॑र॒मां-यँज॑ते॒ यज॑ते पर॒माम् ।5) प॒र॒मा मे॒वैव प॑र॒मा-म्प॑र॒मा मे॒व ।6) ए॒व काष्ठा॒-ङ्काष्ठा॑ मे॒वैव काष्ठा᳚म् ।7) काष्ठा᳚-ङ्गच्छति गच्छति॒ काष्ठा॒-ङ्काष्ठा᳚-ङ्गच्छति ।8) ग॒च्छ॒ति॒ यो यो ग॑च्छति गच्छति॒ यः ।9) यो वै वै यो यो वै ।10) वै प्रजा॑तेन॒ प्रजा॑तेन॒ वै वै प्रजा॑तेन ।11) प्रजा॑तेन य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॒ प्रजा॑तेन॒ प्रजा॑तेन य॒ज्ञेन॑ ।11) प्रजा॑ते॒नेति॒ प्र - जा॒ते॒न॒ ।12) य॒ज्ञेन॒ यज॑ते॒ यज॑ते य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑ते ।13) यज॑ते॒ प्र प्र यज॑ते॒ यज॑ते॒ प्र ।14) प्र प्र॒जया᳚ प्र॒जया॒ प्र प्र प्र॒जया᳚ ।15) प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ प॒शुभिः॑ प्र॒जया᳚ प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ ।15) प्र॒जयेति॑ प्र - जया᳚ ।16) प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्मि॑थु॒नैः प॒शुभिः॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नैः ।16) प॒शुभि॒रिति॑ प॒शु - भिः॒ ।17) मि॒थु॒नै-र्जा॑यते जायते मिथु॒नै-र्मि॑थु॒नै-र्जा॑यते ।18) जा॒य॒ते॒ द्वाद॑श॒ द्वाद॑श जायते जायते॒ द्वाद॑श ।19) द्वाद॑श॒ मासा॒ मासा॒ द्वाद॑श॒ द्वाद॑श॒ मासाः᳚ ।20) मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो मासा॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒रः ।21) सं॒वँ॒थ्स॒रो द्वाद॑श॒ द्वाद॑श संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो द्वाद॑श ।21) सं॒वँ॒थ्स॒र इति॑ सं - व॒थ्स॒रः ।22) द्वाद॑श द्व॒न्द्वानि॑ द्व॒न्द्वानि॒ द्वाद॑श॒ द्वाद॑श द्व॒न्द्वानि॑ ।23) द्व॒न्द्वानि॑ दर्शपूर्णमा॒सयो᳚-र्दर्शपूर्णमा॒सयो᳚-र्द्व॒न्द्वानि॑ द्व॒न्द्वानि॑ दर्शपूर्णमा॒सयोः᳚ ।23) द्व॒न्द्वानीति॑ द्वं - द्वानि॑ ।24) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सयो॒ स्तानि॒ तानि॑ दर्शपूर्णमा॒सयो᳚-र्दर्शपूर्णमा॒सयो॒ स्तानि॑ ।24) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सयो॒रिति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सयोः᳚ ।25) तानि॑ स॒म्पाद्या॑नि स॒म्पाद्या॑नि॒ तानि॒ तानि॑ स॒म्पाद्या॑नि ।26) स॒म्पाद्या॒नी तीति॑ स॒म्पाद्या॑नि स॒म्पाद्या॒नी ति॑ ।26) स॒म्पाद्या॒नीति॑ सं - पाद्या॑नि ।27) इत्या॑हु राहु॒ रिती त्या॑हुः ।28) आ॒हु॒-र्व॒थ्सं-वँ॒थ्स मा॑हु राहु-र्व॒थ्सम् ।29) व॒थ्स-ञ्च॑ च व॒थ्सं-वँ॒थ्स-ञ्च॑ ।30) चो॒पा॒व॒सृ॒ज त्यु॑पावसृ॒जति॑ च चोपावसृ॒जति॑ ।31) उ॒पा॒व॒सृ॒ज त्यु॒खा मु॒खा मु॑पावसृ॒ज त्यु॑पावसृ॒ज त्यु॒खाम् ।31) उ॒पा॒व॒सृ॒जतीत्यु॑प - अ॒व॒सृ॒जति॑ ।32) उ॒खा-ञ्च॑ चो॒खा मु॒खा-ञ्च॑ ।33) चाध्यधि॑ च॒ चाधि॑ ।34) अधि॑ श्रयति श्रय॒ त्यध्यधि॑ श्रयति ।35) श्र॒य॒त्यवाव॑ श्रयति श्रय॒त्यव॑ ।36) अव॑ च॒ चावाव॑ च ।37) च॒ हन्ति॒ हन्ति॑ च च॒ हन्ति॑ ।38) हन्ति॑ दृ॒षदौ॑ दृ॒षदौ॒ हन्ति॒ हन्ति॑ दृ॒षदौ᳚ ।39) दृ॒षदौ॑ च च दृ॒षदौ॑ दृ॒षदौ॑ च ।40) च॒ स॒माह॑न्ति स॒माह॑न्ति च च स॒माह॑न्ति ।41) स॒माह॒ न्त्यध्यधि॑ स॒माह॑न्ति स॒माह॒ न्त्यधि॑ ।41) स॒माह॒न्तीति॑ सं - आह॑न्ति ।42) अधि॑ च॒ चाध्यधि॑ च ।43) च॒ वप॑ते॒ वप॑ते च च॒ वप॑ते ।44) वप॑ते क॒पाला॑नि क॒पाला॑नि॒ वप॑ते॒ वप॑ते क॒पाला॑नि ।45) क॒पाला॑नि च च क॒पाला॑नि क॒पाला॑नि च ।46) चोपोप॑ च॒ चोप॑ ।47) उप॑ दधाति दधा॒ त्युपोप॑ दधाति ।48) द॒धा॒ति॒ पु॒रो॒डाश॑-म्पुरो॒डाश॑-न्दधाति दधाति पुरो॒डाश᳚म् ।49) पु॒रो॒डाश॑-ञ्च च पुरो॒डाश॑-म्पुरो॒डाश॑-ञ्च ।50) चा॒धि॒श्रय॑ त्यधि॒श्रय॑ति च चाधि॒श्रय॑ति ।॥ 31 ॥ (50/60)
1) ē̠vaṃ vi̠dvān. vi̠dvā nē̠va mē̠vaṃ vi̠dvān ।2) vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau vi̠dvān. vi̠dvā-nda̍rśapūrṇamā̠sau ।3) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau yaja̍tē̠ yaja̍tē darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau yaja̍tē ।3) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।4) yaja̍tē para̠mā-mpa̍ra̠māṃ yaja̍tē̠ yaja̍tē para̠mām ।5) pa̠ra̠mā mē̠vaiva pa̍ra̠mā-mpa̍ra̠mā mē̠va ।6) ē̠va kāṣṭhā̠-ṅkāṣṭhā̍ mē̠vaiva kāṣṭhā̎m ।7) kāṣṭhā̎-ṅgachChati gachChati̠ kāṣṭhā̠-ṅkāṣṭhā̎-ṅgachChati ।8) ga̠chCha̠ti̠ yō yō ga̍chChati gachChati̠ yaḥ ।9) yō vai vai yō yō vai ।10) vai prajā̍tēna̠ prajā̍tēna̠ vai vai prajā̍tēna ।11) prajā̍tēna ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̠ prajā̍tēna̠ prajā̍tēna ya̠jñēna̍ ।11) prajā̍tē̠nēti̠ pra - jā̠tē̠na̠ ।12) ya̠jñēna̠ yaja̍tē̠ yaja̍tē ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̠ yaja̍tē ।13) yaja̍tē̠ pra pra yaja̍tē̠ yaja̍tē̠ pra ।14) pra pra̠jayā̎ pra̠jayā̠ pra pra pra̠jayā̎ ।15) pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ pa̠śubhi̍ḥ pra̠jayā̎ pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ ।15) pra̠jayēti̍ pra - jayā̎ ।16) pa̠śubhi̍-rmithu̠nai-rmi̍thu̠naiḥ pa̠śubhi̍ḥ pa̠śubhi̍-rmithu̠naiḥ ।16) pa̠śubhi̠riti̍ pa̠śu - bhi̠ḥ ।17) mi̠thu̠nai-rjā̍yatē jāyatē mithu̠nai-rmi̍thu̠nai-rjā̍yatē ।18) jā̠ya̠tē̠ dvāda̍śa̠ dvāda̍śa jāyatē jāyatē̠ dvāda̍śa ।19) dvāda̍śa̠ māsā̠ māsā̠ dvāda̍śa̠ dvāda̍śa̠ māsā̎ḥ ।20) māsā̎-ssaṃvathsa̠ra-ssa̍ṃvathsa̠rō māsā̠ māsā̎-ssaṃvathsa̠raḥ ।21) sa̠ṃva̠thsa̠rō dvāda̍śa̠ dvāda̍śa saṃvathsa̠ra-ssa̍ṃvathsa̠rō dvāda̍śa ।21) sa̠ṃva̠thsa̠ra iti̍ saṃ - va̠thsa̠raḥ ।22) dvāda̍śa dva̠ndvāni̍ dva̠ndvāni̠ dvāda̍śa̠ dvāda̍śa dva̠ndvāni̍ ।23) dva̠ndvāni̍ darśapūrṇamā̠sayō̎-rdarśapūrṇamā̠sayō̎-rdva̠ndvāni̍ dva̠ndvāni̍ darśapūrṇamā̠sayō̎ḥ ।23) dva̠ndvānīti̍ dvaṃ - dvāni̍ ।24) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sayō̠ stāni̠ tāni̍ darśapūrṇamā̠sayō̎-rdarśapūrṇamā̠sayō̠ stāni̍ ।24) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sayō̠riti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sayō̎ḥ ।25) tāni̍ sa̠mpādyā̍ni sa̠mpādyā̍ni̠ tāni̠ tāni̍ sa̠mpādyā̍ni ।26) sa̠mpādyā̠nī tīti̍ sa̠mpādyā̍ni sa̠mpādyā̠nī ti̍ ।26) sa̠mpādyā̠nīti̍ saṃ - pādyā̍ni ।27) ityā̍hu rāhu̠ ritī tyā̍huḥ ।28) ā̠hu̠-rva̠thsaṃ va̠thsa mā̍hu rāhu-rva̠thsam ।29) va̠thsa-ñcha̍ cha va̠thsaṃ va̠thsa-ñcha̍ ।30) chō̠pā̠va̠sṛ̠ja tyu̍pāvasṛ̠jati̍ cha chōpāvasṛ̠jati̍ ।31) u̠pā̠va̠sṛ̠ja tyu̠khā mu̠khā mu̍pāvasṛ̠ja tyu̍pāvasṛ̠ja tyu̠khām ।31) u̠pā̠va̠sṛ̠jatītyu̍pa - a̠va̠sṛ̠jati̍ ।32) u̠khā-ñcha̍ chō̠khā mu̠khā-ñcha̍ ।33) chādhyadhi̍ cha̠ chādhi̍ ।34) adhi̍ śrayati śraya̠ tyadhyadhi̍ śrayati ।35) śra̠ya̠tyavāva̍ śrayati śraya̠tyava̍ ।36) ava̍ cha̠ chāvāva̍ cha ।37) cha̠ hanti̠ hanti̍ cha cha̠ hanti̍ ।38) hanti̍ dṛ̠ṣadau̍ dṛ̠ṣadau̠ hanti̠ hanti̍ dṛ̠ṣadau̎ ।39) dṛ̠ṣadau̍ cha cha dṛ̠ṣadau̍ dṛ̠ṣadau̍ cha ।40) cha̠ sa̠māha̍nti sa̠māha̍nti cha cha sa̠māha̍nti ।41) sa̠māha̠ ntyadhyadhi̍ sa̠māha̍nti sa̠māha̠ ntyadhi̍ ।41) sa̠māha̠ntīti̍ saṃ - āha̍nti ।42) adhi̍ cha̠ chādhyadhi̍ cha ।43) cha̠ vapa̍tē̠ vapa̍tē cha cha̠ vapa̍tē ।44) vapa̍tē ka̠pālā̍ni ka̠pālā̍ni̠ vapa̍tē̠ vapa̍tē ka̠pālā̍ni ।45) ka̠pālā̍ni cha cha ka̠pālā̍ni ka̠pālā̍ni cha ।46) chōpōpa̍ cha̠ chōpa̍ ।47) upa̍ dadhāti dadhā̠ tyupōpa̍ dadhāti ।48) da̠dhā̠ti̠ pu̠rō̠ḍāśa̍-mpurō̠ḍāśa̍-ndadhāti dadhāti purō̠ḍāśa̎m ।49) pu̠rō̠ḍāśa̍-ñcha cha purō̠ḍāśa̍-mpurō̠ḍāśa̍-ñcha ।50) chā̠dhi̠śraya̍ tyadhi̠śraya̍ti cha chādhi̠śraya̍ti ।॥ 31 ॥ (50/60)
meaning
This verse is a ritual recitation from the Taittiriya Samhita (Yajurveda) consisting of fifty repetitive liturgical formulas that elaborate the new and full moon sacrifices (darśapūrṇamāsa), progressing through their cosmic correspondence with the year's twelve months, paired lunar fortnights, and ritual actions of releasing, placing, striking, and sowing—culminating in the completion of these...
verse 32
1) अ॒धि॒श्रय॒ त्याज्य॒ माज्य॑ मधि॒श्रय॑ त्यधि॒श्रय॒ त्याज्य᳚म् ।1) अ॒धि॒श्रय॒तीत्य॑धि - श्रय॑ति ।2) आज्य॑-ञ्च॒ चाज्य॒ माज्य॑-ञ्च ।3) च॒ स्त॒म्ब॒य॒जु-स्स्त॑म्बय॒जुश्च॑ च स्तम्बय॒जुः ।4) स्त॒म्ब॒य॒जुश्च॑ च स्तम्बय॒जु-स्स्त॑म्बय॒जुश्च॑ ।4) स्त॒म्ब॒य॒जुरिति॑ स्तम्ब - य॒जुः ।5) च॒ हर॑ति॒ हर॑ति च च॒ हर॑ति ।6) हर॑त्य॒ भ्य॑भि हर॑ति॒ हर॑ त्य॒भि ।7) अ॒भि च॑ चा॒भ्य॑भि च॑ ।8) च॒ गृ॒ह्णा॒ति॒ गृ॒ह्णा॒ति॒ च॒ च॒ गृ॒ह्णा॒ति॒ ।9) गृ॒ह्णा॒ति॒ वेदिं॒-वेँदि॑-ङ्गृह्णाति गृह्णाति॒ वेदि᳚म् ।10) वेदि॑-ञ्च च॒ वेदिं॒-वेँदि॑-ञ्च ।11) च॒ प॒रि॒गृ॒ह्णाति॑ परिगृ॒ह्णाति॑ च च परिगृ॒ह्णाति॑ ।12) प॒रि॒गृ॒ह्णाति॒ पत्नी॒-म्पत्नी᳚-म्परिगृ॒ह्णाति॑ परिगृ॒ह्णाति॒ पत्नी᳚म् ।12) प॒रि॒गृ॒ह्णातीति॑ परि - गृ॒ह्णाति॑ ।13) पत्नी᳚-ञ्च च॒ पत्नी॒-म्पत्नी᳚-ञ्च ।14) च॒ सग्ं स-ञ्च॑ च॒ सम् ।15) स-न्न॑ह्यति नह्यति॒ सग्ं स-न्न॑ह्यति ।16) न॒ह्य॒ति॒ प्रोक्ष॑णीः॒ प्रोक्ष॑णी-र्नह्यति नह्यति॒ प्रोक्ष॑णीः ।17) प्रोक्ष॑णीश्च च॒ प्रोक्ष॑णीः॒ प्रोक्ष॑णीश्च ।17) प्रोक्ष॑णी॒रिति॑ प्र - उक्ष॑णीः ।18) चा॒सा॒दय॑ त्यासा॒दय॑ति च चासा॒दय॑ति ।19) आ॒सा॒दय॒ त्याज्य॒ माज्य॑ मासा॒दय॑ त्यासा॒दय॒ त्याज्य᳚म् ।19) आ॒सा॒दय॒तीत्या᳚ - सा॒दय॑ति ।20) आज्य॑-ञ्च॒ चाज्य॒ माज्य॑-ञ्च ।21) चै॒ता न्ये॒तानि॑ च चै॒तानि॑ ।22) ए॒तानि॒ वै वा ए॒ता न्ये॒तानि॒ वै ।23) वै द्वाद॑श॒ द्वाद॑श॒ वै वै द्वाद॑श ।24) द्वाद॑श द्व॒न्द्वानि॑ द्व॒न्द्वानि॒ द्वाद॑श॒ द्वाद॑श द्व॒न्द्वानि॑ ।25) द्व॒न्द्वानि॑ दर्शपूर्णमा॒सयो᳚-र्दर्शपूर्णमा॒सयो᳚-र्द्व॒न्द्वानि॑ द्व॒न्द्वानि॑ दर्शपूर्णमा॒सयोः᳚ ।25) द्व॒न्द्वानीति॑ द्वं - द्वानि॑ ।26) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सयो॒ स्तानि॒ तानि॑ दर्शपूर्णमा॒सयो᳚-र्दर्शपूर्णमा॒सयो॒ स्तानि॑ ।26) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सयो॒रिति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सयोः᳚ ।27) तानि॒ यो य स्तानि॒ तानि॒ यः ।28) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।29) ए॒वग्ं स॒म्पाद्य॑ स॒म्पाद्यै॒व मे॒वग्ं स॒म्पाद्य॑ ।30) स॒म्पाद्य॒ यज॑ते॒ यज॑ते स॒म्पाद्य॑ स॒म्पाद्य॒ यज॑ते ।30) स॒म्पाद्येति॑ सं - पाद्य॑ ।31) यज॑ते॒ प्रजा॑तेन॒ प्रजा॑तेन॒ यज॑ते॒ यज॑ते॒ प्रजा॑तेन ।32) प्रजा॑ते नै॒वैव प्रजा॑तेन॒ प्रजा॑ते नै॒व ।32) प्रजा॑ते॒नेति॒ प्र - जा॒ते॒न॒ ।33) ए॒व य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञे नै॒वैव य॒ज्ञेन॑ ।34) य॒ज्ञेन॑ यजते यजते य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ यजते ।35) य॒ज॒ते॒ प्र प्र य॑जते यजते॒ प्र ।36) प्र प्र॒जया᳚ प्र॒जया॒ प्र प्र प्र॒जया᳚ ।37) प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ प॒शुभिः॑ प्र॒जया᳚ प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ ।37) प्र॒जयेति॑ प्र - जया᳚ ।38) प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्मि॑थु॒नैः प॒शुभिः॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नैः ।38) प॒शुभि॒रिति॑ प॒शु - भिः॒ ।39) मि॒थु॒नै-र्जा॑यते जायते मिथु॒नै-र्मि॑थु॒नै-र्जा॑यते ।40) जा॒य॒त॒ इति॑ जायते ।॥ 32 ॥ (40/51)॥ अ. 9 ॥
1) a̠dhi̠śraya̠ tyājya̠ mājya̍ madhi̠śraya̍ tyadhi̠śraya̠ tyājya̎m ।1) a̠dhi̠śraya̠tītya̍dhi - śraya̍ti ।2) ājya̍-ñcha̠ chājya̠ mājya̍-ñcha ।3) cha̠ sta̠mba̠ya̠ju-ssta̍mbaya̠juścha̍ cha stambaya̠juḥ ।4) sta̠mba̠ya̠juścha̍ cha stambaya̠ju-ssta̍mbaya̠juścha̍ ।4) sta̠mba̠ya̠juriti̍ stamba - ya̠juḥ ।5) cha̠ hara̍ti̠ hara̍ti cha cha̠ hara̍ti ।6) hara̍tya̠ bhya̍bhi hara̍ti̠ hara̍ tya̠bhi ।7) a̠bhi cha̍ chā̠bhya̍bhi cha̍ ।8) cha̠ gṛ̠hṇā̠ti̠ gṛ̠hṇā̠ti̠ cha̠ cha̠ gṛ̠hṇā̠ti̠ ।9) gṛ̠hṇā̠ti̠ vēdi̠ṃ vēdi̍-ṅgṛhṇāti gṛhṇāti̠ vēdi̎m ।10) vēdi̍-ñcha cha̠ vēdi̠ṃ vēdi̍-ñcha ।11) cha̠ pa̠ri̠gṛ̠hṇāti̍ parigṛ̠hṇāti̍ cha cha parigṛ̠hṇāti̍ ।12) pa̠ri̠gṛ̠hṇāti̠ patnī̠-mpatnī̎-mparigṛ̠hṇāti̍ parigṛ̠hṇāti̠ patnī̎m ।12) pa̠ri̠gṛ̠hṇātīti̍ pari - gṛ̠hṇāti̍ ।13) patnī̎-ñcha cha̠ patnī̠-mpatnī̎-ñcha ।14) cha̠ sagṃ sa-ñcha̍ cha̠ sam ।15) sa-nna̍hyati nahyati̠ sagṃ sa-nna̍hyati ।16) na̠hya̠ti̠ prōkṣa̍ṇī̠ḥ prōkṣa̍ṇī-rnahyati nahyati̠ prōkṣa̍ṇīḥ ।17) prōkṣa̍ṇīścha cha̠ prōkṣa̍ṇī̠ḥ prōkṣa̍ṇīścha ।17) prōkṣa̍ṇī̠riti̍ pra - ukṣa̍ṇīḥ ।18) chā̠sā̠daya̍ tyāsā̠daya̍ti cha chāsā̠daya̍ti ।19) ā̠sā̠daya̠ tyājya̠ mājya̍ māsā̠daya̍ tyāsā̠daya̠ tyājya̎m ।19) ā̠sā̠daya̠tītyā̎ - sā̠daya̍ti ।20) ājya̍-ñcha̠ chājya̠ mājya̍-ñcha ।21) chai̠tā nyē̠tāni̍ cha chai̠tāni̍ ।22) ē̠tāni̠ vai vā ē̠tā nyē̠tāni̠ vai ।23) vai dvāda̍śa̠ dvāda̍śa̠ vai vai dvāda̍śa ।24) dvāda̍śa dva̠ndvāni̍ dva̠ndvāni̠ dvāda̍śa̠ dvāda̍śa dva̠ndvāni̍ ।25) dva̠ndvāni̍ darśapūrṇamā̠sayō̎-rdarśapūrṇamā̠sayō̎-rdva̠ndvāni̍ dva̠ndvāni̍ darśapūrṇamā̠sayō̎ḥ ।25) dva̠ndvānīti̍ dvaṃ - dvāni̍ ।26) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sayō̠ stāni̠ tāni̍ darśapūrṇamā̠sayō̎-rdarśapūrṇamā̠sayō̠ stāni̍ ।26) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sayō̠riti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sayō̎ḥ ।27) tāni̠ yō ya stāni̠ tāni̠ yaḥ ।28) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।29) ē̠vagṃ sa̠mpādya̍ sa̠mpādyai̠va mē̠vagṃ sa̠mpādya̍ ।30) sa̠mpādya̠ yaja̍tē̠ yaja̍tē sa̠mpādya̍ sa̠mpādya̠ yaja̍tē ।30) sa̠mpādyēti̍ saṃ - pādya̍ ।31) yaja̍tē̠ prajā̍tēna̠ prajā̍tēna̠ yaja̍tē̠ yaja̍tē̠ prajā̍tēna ।32) prajā̍tē nai̠vaiva prajā̍tēna̠ prajā̍tē nai̠va ।32) prajā̍tē̠nēti̠ pra - jā̠tē̠na̠ ।33) ē̠va ya̠jñēna̍ ya̠jñē nai̠vaiva ya̠jñēna̍ ।34) ya̠jñēna̍ yajatē yajatē ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ yajatē ।35) ya̠ja̠tē̠ pra pra ya̍jatē yajatē̠ pra ।36) pra pra̠jayā̎ pra̠jayā̠ pra pra pra̠jayā̎ ।37) pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ pa̠śubhi̍ḥ pra̠jayā̎ pra̠jayā̍ pa̠śubhi̍ḥ ।37) pra̠jayēti̍ pra - jayā̎ ।38) pa̠śubhi̍-rmithu̠nai-rmi̍thu̠naiḥ pa̠śubhi̍ḥ pa̠śubhi̍-rmithu̠naiḥ ।38) pa̠śubhi̠riti̍ pa̠śu - bhi̠ḥ ।39) mi̠thu̠nai-rjā̍yatē jāyatē mithu̠nai-rmi̍thu̠nai-rjā̍yatē ।40) jā̠ya̠ta̠ iti̍ jāyatē ।॥ 32 ॥ (40/51)॥ a. 9 ॥
meaning
This passage systematically recites ritual actions of pouring ghee, holding, binding, grasping the altar and sprinkler-vessels, and approaching them with pairs of new and full-moon sacrifices, through which one accomplishes the sacrifice and generates offspring by means of pairing animals.
verse 33
1) ध्रु॒वो᳚ ऽस्यसि ध्रु॒वो ध्रु॒वो॑ ऽसि ।2) अ॒सि॒ ध्रु॒वो ध्रु॒वो᳚ ऽस्यसि ध्रु॒वः ।3) ध्रु॒वो॑ ऽह म॒ह-न्ध्रु॒वो ध्रु॒वो॑ ऽहम् ।4) अ॒हग्ं स॑जा॒तेषु॑ सजा॒ते ष्व॒ह म॒हग्ं स॑जा॒तेषु॑ ।5) स॒जा॒तेषु॑ भूयास-म्भूयासग्ं सजा॒तेषु॑ सजा॒तेषु॑ भूयासम् ।5) स॒जा॒तेष्विति॑ स - जा॒तेषु॑ ।6) भू॒या॒स॒ मितीति॑ भूयास-म्भूयास॒ मिति॑ ।7) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।8) आ॒ह॒ ध्रु॒वा-न्ध्रु॒वा ना॑हाह ध्रु॒वान् ।9) ध्रु॒वा ने॒वैव ध्रु॒वा-न्ध्रु॒वा ने॒व ।10) ए॒वैना॑ नेना ने॒वै वैनान्॑ ।11) ए॒ना॒न् कु॒रु॒ते॒ कु॒रु॒त॒ ए॒ना॒ ने॒ना॒न् कु॒रु॒ते॒ ।12) कु॒रु॒त॒ उ॒ग्र उ॒ग्रः कु॑रुते कुरुत उ॒ग्रः ।13) उ॒ग्रो᳚ ऽस्यस्यु॒ग्र उ॒ग्रो॑ ऽसि ।14) अ॒स्यु॒ग्र उ॒ग्रो᳚ ऽस्यस्यु॒ग्रः ।15) उ॒ग्रो॑ ऽह म॒ह मु॒ग्र उ॒ग्रो॑ ऽहम् ।16) अ॒हग्ं स॑जा॒तेषु॑ सजा॒तेष्व॒ह म॒हग्ं स॑जा॒तेषु॑ ।17) स॒जा॒तेषु॑ भूयास-म्भूयासग्ं सजा॒तेषु॑ सजा॒तेषु॑ भूयासम् ।17) स॒जा॒तेष्विति॑ स - जा॒तेषु॑ ।18) भू॒या॒स॒ मितीति॑ भूयास-म्भूयास॒ मिति॑ ।19) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।20) आ॒हा प्र॑तिवादि॒नो ऽप्र॑तिवादिन आहा॒हा प्र॑तिवादिनः ।21) अप्र॑तिवादिन ए॒वै वाप्र॑तिवादि॒नो ऽप्र॑तिवादिन ए॒व ।21) अप्र॑तिवादिन॒ इत्यप्र॑ति - वा॒दि॒नः॒ ।22) ए॒वैना॑ नेना ने॒वै वैनान्॑ ।23) ए॒ना॒न् कु॒रु॒ते॒ कु॒रु॒त॒ ए॒ना॒ ने॒ना॒न् कु॒रु॒ते॒ ।24) कु॒रु॒ते॒ ऽभि॒भू र॑भि॒भूः कु॑रुते कुरुते ऽभि॒भूः ।25) अ॒भि॒भू र॑स्यस्यभि॒भू र॑भि॒भू र॑सि ।25) अ॒भि॒भूरित्य॑भि - भूः ।26) अ॒स्य॒भि॒भू र॑भि॒भू र॑स्यस्यभि॒भूः ।27) अ॒भि॒भू र॒ह म॒ह म॑भि॒भू र॑भि॒भू र॒हम् ।27) अ॒भि॒भूरित्य॑भि - भूः ।28) अ॒हग्ं स॑जा॒तेषु॑ सजा॒तेष्व॒ह म॒हग्ं स॑जा॒तेषु॑ ।29) स॒जा॒तेषु॑ भूयास-म्भूयासग्ं सजा॒तेषु॑ सजा॒तेषु॑ भूयासम् ।29) स॒जा॒तेष्विति॑ स - जा॒तेषु॑ ।30) भू॒या॒स॒ मितीति॑ भूयास-म्भूयास॒ मिति॑ ।31) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।32) आ॒ह॒ यो य आ॑हाह॒ यः ।33) य ए॒वैव यो य ए॒व ।34) ए॒वैन॑ मेन मे॒वैवैन᳚म् ।35) ए॒न॒-म्प्र॒त्यु॒त्पिपी॑ते प्रत्यु॒त्पिपी॑त एन मेन-म्प्रत्यु॒त्पिपी॑ते ।36) प्र॒त्यु॒त्पिपी॑ते॒ त-न्त-म्प्र॑त्यु॒त्पिपी॑ते प्रत्यु॒त्पिपी॑ते॒ तम् ।36) प्र॒त्यु॒त्पिपी॑त॒ इति॑ प्रति - उ॒त्पिपी॑ते ।37) त मुपोप॒ त-न्त मुप॑ ।38) उपा᳚स्यते ऽस्यत॒ उपोपा᳚स्यते ।39) अ॒स्य॒ते॒ यु॒नज्मि॑ यु॒न ज्म्य॑स्यते ऽस्यते यु॒नज्मि॑ ।40) यु॒नज्मि॑ त्वा त्वा यु॒नज्मि॑ यु॒नज्मि॑ त्वा ।41) त्वा॒ ब्रह्म॑णा॒ ब्रह्म॑णा त्वा त्वा॒ ब्रह्म॑णा ।42) ब्रह्म॑णा॒ दैव्ये॑न॒ दैव्ये॑न॒ ब्रह्म॑णा॒ ब्रह्म॑णा॒ दैव्ये॑न ।43) दैव्ये॒ने तीति॒ दैव्ये॑न॒ दैव्ये॒ने ति॑ ।44) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।45) आ॒है॒ष ए॒ष आ॑हा है॒षः ।46) ए॒ष वै वा ए॒ष ए॒ष वै ।47) वा अ॒ग्ने र॒ग्ने-र्वै वा अ॒ग्नेः ।48) अ॒ग्ने-र्योगो॒ योगो॒ ऽग्ने र॒ग्ने-र्योगः॑ ।49) योग॒ स्तेन॒ तेन॒ योगो॒ योग॒ स्तेन॑ ।50) तेनै॒ वैव तेन॒ तेनै॒व ।॥ 33 ॥ (50/57)
1) dhru̠vō̎ 'syasi dhru̠vō dhru̠vō̍ 'si ।2) a̠si̠ dhru̠vō dhru̠vō̎ 'syasi dhru̠vaḥ ।3) dhru̠vō̍ 'ha ma̠ha-ndhru̠vō dhru̠vō̍ 'ham ।4) a̠hagṃ sa̍jā̠tēṣu̍ sajā̠tē ṣva̠ha ma̠hagṃ sa̍jā̠tēṣu̍ ।5) sa̠jā̠tēṣu̍ bhūyāsa-mbhūyāsagṃ sajā̠tēṣu̍ sajā̠tēṣu̍ bhūyāsam ।5) sa̠jā̠tēṣviti̍ sa - jā̠tēṣu̍ ।6) bhū̠yā̠sa̠ mitīti̍ bhūyāsa-mbhūyāsa̠ miti̍ ।7) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।8) ā̠ha̠ dhru̠vā-ndhru̠vā nā̍hāha dhru̠vān ।9) dhru̠vā nē̠vaiva dhru̠vā-ndhru̠vā nē̠va ।10) ē̠vainā̍ nēnā nē̠vai vainān̍ ।11) ē̠nā̠n ku̠ru̠tē̠ ku̠ru̠ta̠ ē̠nā̠ nē̠nā̠n ku̠ru̠tē̠ ।12) ku̠ru̠ta̠ u̠gra u̠graḥ ku̍rutē kuruta u̠graḥ ।13) u̠grō̎ 'syasyu̠gra u̠grō̍ 'si ।14) a̠syu̠gra u̠grō̎ 'syasyu̠graḥ ।15) u̠grō̍ 'ha ma̠ha mu̠gra u̠grō̍ 'ham ।16) a̠hagṃ sa̍jā̠tēṣu̍ sajā̠tēṣva̠ha ma̠hagṃ sa̍jā̠tēṣu̍ ।17) sa̠jā̠tēṣu̍ bhūyāsa-mbhūyāsagṃ sajā̠tēṣu̍ sajā̠tēṣu̍ bhūyāsam ।17) sa̠jā̠tēṣviti̍ sa - jā̠tēṣu̍ ।18) bhū̠yā̠sa̠ mitīti̍ bhūyāsa-mbhūyāsa̠ miti̍ ।19) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।20) ā̠hā pra̍tivādi̠nō 'pra̍tivādina āhā̠hā pra̍tivādinaḥ ।21) apra̍tivādina ē̠vai vāpra̍tivādi̠nō 'pra̍tivādina ē̠va ।21) apra̍tivādina̠ ityapra̍ti - vā̠di̠na̠ḥ ।22) ē̠vainā̍ nēnā nē̠vai vainān̍ ।23) ē̠nā̠n ku̠ru̠tē̠ ku̠ru̠ta̠ ē̠nā̠ nē̠nā̠n ku̠ru̠tē̠ ।24) ku̠ru̠tē̠ 'bhi̠bhū ra̍bhi̠bhūḥ ku̍rutē kurutē 'bhi̠bhūḥ ।25) a̠bhi̠bhū ra̍syasyabhi̠bhū ra̍bhi̠bhū ra̍si ।25) a̠bhi̠bhūritya̍bhi - bhūḥ ।26) a̠sya̠bhi̠bhū ra̍bhi̠bhū ra̍syasyabhi̠bhūḥ ।27) a̠bhi̠bhū ra̠ha ma̠ha ma̍bhi̠bhū ra̍bhi̠bhū ra̠ham ।27) a̠bhi̠bhūritya̍bhi - bhūḥ ।28) a̠hagṃ sa̍jā̠tēṣu̍ sajā̠tēṣva̠ha ma̠hagṃ sa̍jā̠tēṣu̍ ।29) sa̠jā̠tēṣu̍ bhūyāsa-mbhūyāsagṃ sajā̠tēṣu̍ sajā̠tēṣu̍ bhūyāsam ।29) sa̠jā̠tēṣviti̍ sa - jā̠tēṣu̍ ।30) bhū̠yā̠sa̠ mitīti̍ bhūyāsa-mbhūyāsa̠ miti̍ ।31) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।32) ā̠ha̠ yō ya ā̍hāha̠ yaḥ ।33) ya ē̠vaiva yō ya ē̠va ।34) ē̠vaina̍ mēna mē̠vaivaina̎m ।35) ē̠na̠-mpra̠tyu̠tpipī̍tē pratyu̠tpipī̍ta ēna mēna-mpratyu̠tpipī̍tē ।36) pra̠tyu̠tpipī̍tē̠ ta-nta-mpra̍tyu̠tpipī̍tē pratyu̠tpipī̍tē̠ tam ।36) pra̠tyu̠tpipī̍ta̠ iti̍ prati - u̠tpipī̍tē ।37) ta mupōpa̠ ta-nta mupa̍ ।38) upā̎syatē 'syata̠ upōpā̎syatē ।39) a̠sya̠tē̠ yu̠najmi̍ yu̠na jmya̍syatē 'syatē yu̠najmi̍ ।40) yu̠najmi̍ tvā tvā yu̠najmi̍ yu̠najmi̍ tvā ।41) tvā̠ brahma̍ṇā̠ brahma̍ṇā tvā tvā̠ brahma̍ṇā ।42) brahma̍ṇā̠ daivyē̍na̠ daivyē̍na̠ brahma̍ṇā̠ brahma̍ṇā̠ daivyē̍na ।43) daivyē̠nē tīti̠ daivyē̍na̠ daivyē̠nē ti̍ ।44) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।45) ā̠hai̠ṣa ē̠ṣa ā̍hā hai̠ṣaḥ ।46) ē̠ṣa vai vā ē̠ṣa ē̠ṣa vai ।47) vā a̠gnē ra̠gnē-rvai vā a̠gnēḥ ।48) a̠gnē-ryōgō̠ yōgō̠ 'gnē ra̠gnē-ryōga̍ḥ ।49) yōga̠ stēna̠ tēna̠ yōgō̠ yōga̠ stēna̍ ।50) tēnai̠ vaiva tēna̠ tēnai̠va ।॥ 33 ॥ (50/57)
meaning
You are steady; you are steady, steady you are; I am steady among the born—may I become greater among the born; so it is said. You are fierce; you are fierce, fierce you are; I am fierce among the born—may I become greater among the born; so it is said. You are unopposed; you are unopposed, unopposed you are; I am unopposed among the born—may I become greater among the born; so it is said....
verse 34
1) ए॒वैन॑ मेन मे॒वै वैन᳚म् ।2) ए॒नं॒-युँ॒न॒क्ति॒ यु॒न॒-क्त्ये॒न॒ मे॒नं॒-युँ॒न॒क्ति॒ ।3) यु॒न॒क्ति॒ य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॑ युनक्ति युनक्ति य॒ज्ञस्य॑ ।4) य॒ज्ञस्य॒ वै वै य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ वै ।5) वै समृ॑द्धेन॒ समृ॑द्धेन॒ वै वै समृ॑द्धेन ।6) समृ॑द्धेन दे॒वा दे॒वा-स्समृ॑द्धेन॒ समृ॑द्धेन दे॒वाः ।6) समृ॑द्धे॒नेति॒ सं - ऋ॒द्धे॒न॒ ।7) दे॒वा-स्सु॑व॒र्गग्ं सु॑व॒र्ग-न्दे॒वा दे॒वा-स्सु॑व॒र्गम् ।8) सु॒व॒र्गम् ँलो॒कम् ँलो॒कग्ं सु॑व॒र्गग्ं सु॑व॒र्गम् ँलो॒कम् ।8) सु॒व॒र्गमिति॑ सुवः - गम् ।9) लो॒क मा॑य-न्नायन्न् ँलो॒कम् ँलो॒क मा॑यन्न् ।10) आ॒य॒न्॒. य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्या॑य-न्नायन्. य॒ज्ञस्य॑ ।11) य॒ज्ञस्य॒ व्यृ॑द्धेन॒ व्यृ॑द्धेन य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ व्यृ॑द्धेन ।12) व्यृ॑द्धे॒नासु॑रा॒ नसु॑रा॒न् व्यृ॑द्धेन॒ व्यृ॑द्धे॒नासु॑रान् ।12) व्यृ॑द्धे॒नेति॒ वि - ऋ॒द्धे॒न॒ ।13) असु॑रा॒-न्परा॒ परा ऽसु॑रा॒ नसु॑रा॒-न्परा᳚ ।14) परा॑ ऽभावय-न्नभावय॒-न्परा॒ परा॑ ऽभावयन्न् ।15) अ॒भा॒व॒य॒न्॒. य-द्यद॑भावय-न्नभावय॒न्॒. यत् ।16) य-न्मे॑ मे॒ य-द्य-न्मे᳚ ।17) मे॒ अ॒ग्ने॒ ऽग्ने॒ मे॒ मे॒ अ॒ग्ने॒ ।18) अ॒ग्ने॒ अ॒स्यास्याग्ने᳚ ऽग्ने अ॒स्य ।19) अ॒स्य य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञ स्या॒स्यास्य य॒ज्ञस्य॑ ।20) य॒ज्ञस्य॒ रिष्या॒-द्रिष्या᳚-द्य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ रिष्या᳚त् ।21) रिष्या॒ दितीति॒ रिष्या॒-द्रिष्या॒ दिति॑ ।22) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।23) आ॒ह॒ य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञ स्या॑हाह य॒ज्ञस्य॑ ।24) य॒ज्ञस्यै॒ वैव य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्यै॒व ।25) ए॒व त-त्तदे॒ वैव तत् ।26) त-थ्समृ॑द्धेन॒ समृ॑द्धेन॒ त-त्त-थ्समृ॑द्धेन ।27) समृ॑द्धेन॒ यज॑मानो॒ यज॑मान॒-स्समृ॑द्धेन॒ समृ॑द्धेन॒ यज॑मानः ।27) समृ॑द्धे॒नेति॒ सं - ऋ॒द्धे॒न॒ ।28) यज॑मान-स्सुव॒र्गग्ं सु॑व॒र्गं-यँज॑मानो॒ यज॑मान-स्सुव॒र्गम् ।29) सु॒व॒र्गम् ँलो॒कम् ँलो॒कग्ं सु॑व॒र्गग्ं सु॑व॒र्गम् ँलो॒कम् ।29) सु॒व॒र्गमिति॑ सुवः - गम् ।30) लो॒क मे᳚त्येति लो॒कम् ँलो॒क मे॑ति ।31) ए॒ति॒ य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञ स्यै᳚त्येति य॒ज्ञस्य॑ ।32) य॒ज्ञस्य॒ व्यृ॑द्धेन॒ व्यृ॑द्धेन य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ व्यृ॑द्धेन ।33) व्यृ॑द्धेन॒ भ्रातृ॑व्या॒-न्भ्रातृ॑व्या॒न् व्यृ॑द्धेन॒ व्यृ॑द्धेन॒ भ्रातृ॑व्यान् ।33) व्यृ॑द्धे॒नेति॒ वि - ऋ॒द्धे॒न॒ ।34) भ्रातृ॑व्या॒-न्परा॒ परा॒ भ्रातृ॑व्या॒-न्भ्रातृ॑व्या॒-न्परा᳚ ।35) परा॑ भावयति भावयति॒ परा॒ परा॑ भावयति ।36) भा॒व॒य॒ त्य॒ग्नि॒हो॒त्र म॑ग्निहो॒त्र-म्भा॑वयति भावय त्यग्निहो॒त्रम् ।37) अ॒ग्नि॒हो॒त्र मे॒ताभि॑ रे॒ताभि॑ रग्निहो॒त्र म॑ग्निहो॒त्र मे॒ताभिः॑ ।37) अ॒ग्नि॒हो॒त्रमित्य॑ग्नि - हो॒त्रम् ।38) ए॒ताभि॒-र्व्याहृ॑तीभि॒-र्व्याहृ॑तीभि रे॒ताभि॑ रे॒ताभि॒-र्व्याहृ॑तीभिः ।39) व्याहृ॑तीभि॒ रुपोप॒ व्याहृ॑तीभि॒-र्व्याहृ॑तीभि॒ रुप॑ ।39) व्याहृ॑तीभि॒रिति॒ व्याहृ॑ति - भिः॒ ।40) उप॑ सादये-थ्सादये॒ दुपोप॑ सादयेत् ।41) सा॒द॒ये॒-द्य॒ज्ञ॒मु॒खं-यँ॑ज्ञमु॒खग्ं सा॑दये-थ्सादये-द्यज्ञमु॒खम् ।42) य॒ज्ञ॒मु॒खं-वैँ वै य॑ज्ञमु॒खं-यँ॑ज्ञमु॒खं-वैँ ।42) य॒ज्ञ॒मु॒खमिति॑ यज्ञ - मु॒खम् ।43) वा अ॑ग्निहो॒त्र म॑ग्निहो॒त्रं-वैँ वा अ॑ग्निहो॒त्रम् ।44) अ॒ग्नि॒हो॒त्र-म्ब्रह्म॒ ब्रह्मा᳚ग्निहो॒त्र म॑ग्निहो॒त्र-म्ब्रह्म॑ ।44) अ॒ग्नि॒हो॒त्रमित्य॑ग्नि - हो॒त्रम् ।45) ब्रह्मै॒ता ए॒ता ब्रह्म॒ ब्रह्मै॒ताः ।46) ए॒ता व्याहृ॑तयो॒ व्याहृ॑तय ए॒ता ए॒ता व्याहृ॑तयः ।47) व्याहृ॑तयो यज्ञमु॒खे य॑ज्ञमु॒खे व्याहृ॑तयो॒ व्याहृ॑तयो यज्ञमु॒खे ।47) व्याहृ॑तय॒ इति॑ वि - आहृ॑तयः ।48) य॒ज्ञ॒मु॒ख ए॒वैव य॑ज्ञमु॒खे य॑ज्ञमु॒ख ए॒व ।48) य॒ज्ञ॒मु॒ख इति॑ यज्ञ - मु॒खे ।49) ए॒व ब्रह्म॒ ब्रह्मै॒वैव ब्रह्म॑ ।50) ब्रह्म॑ कुरुते कुरुते॒ ब्रह्म॒ ब्रह्म॑ कुरुते ।॥ 34 ॥ (50/62)
1) ē̠vaina̍ mēna mē̠vai vaina̎m ।2) ē̠na̠ṃ yu̠na̠kti̠ yu̠na̠-ktyē̠na̠ mē̠na̠ṃ yu̠na̠kti̠ ।3) yu̠na̠kti̠ ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̍ yunakti yunakti ya̠jñasya̍ ।4) ya̠jñasya̠ vai vai ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ vai ।5) vai samṛ̍ddhēna̠ samṛ̍ddhēna̠ vai vai samṛ̍ddhēna ।6) samṛ̍ddhēna dē̠vā dē̠vā-ssamṛ̍ddhēna̠ samṛ̍ddhēna dē̠vāḥ ।6) samṛ̍ddhē̠nēti̠ saṃ - ṛ̠ddhē̠na̠ ।7) dē̠vā-ssu̍va̠rgagṃ su̍va̠rga-ndē̠vā dē̠vā-ssu̍va̠rgam ।8) su̠va̠rgam ँlō̠kam ँlō̠kagṃ su̍va̠rgagṃ su̍va̠rgam ँlō̠kam ।8) su̠va̠rgamiti̍ suvaḥ - gam ।9) lō̠ka mā̍ya-nnāyann ँlō̠kam ँlō̠ka mā̍yann ।10) ā̠ya̠n̠. ya̠jñasya̍ ya̠jñasyā̍ya-nnāyan. ya̠jñasya̍ ।11) ya̠jñasya̠ vyṛ̍ddhēna̠ vyṛ̍ddhēna ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ vyṛ̍ddhēna ।12) vyṛ̍ddhē̠nāsu̍rā̠ nasu̍rā̠n vyṛ̍ddhēna̠ vyṛ̍ddhē̠nāsu̍rān ।12) vyṛ̍ddhē̠nēti̠ vi - ṛ̠ddhē̠na̠ ।13) asu̍rā̠-nparā̠ parā 'su̍rā̠ nasu̍rā̠-nparā̎ ।14) parā̍ 'bhāvaya-nnabhāvaya̠-nparā̠ parā̍ 'bhāvayann ।15) a̠bhā̠va̠ya̠n̠. ya-dyada̍bhāvaya-nnabhāvaya̠n̠. yat ।16) ya-nmē̍ mē̠ ya-dya-nmē̎ ।17) mē̠ a̠gnē̠ 'gnē̠ mē̠ mē̠ a̠gnē̠ ।18) a̠gnē̠ a̠syāsyāgnē̎ 'gnē a̠sya ।19) a̠sya ya̠jñasya̍ ya̠jña syā̠syāsya ya̠jñasya̍ ।20) ya̠jñasya̠ riṣyā̠-driṣyā̎-dya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ riṣyā̎t ।21) riṣyā̠ ditīti̠ riṣyā̠-driṣyā̠ diti̍ ।22) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।23) ā̠ha̠ ya̠jñasya̍ ya̠jña syā̍hāha ya̠jñasya̍ ।24) ya̠jñasyai̠ vaiva ya̠jñasya̍ ya̠jñasyai̠va ।25) ē̠va ta-ttadē̠ vaiva tat ।26) ta-thsamṛ̍ddhēna̠ samṛ̍ddhēna̠ ta-tta-thsamṛ̍ddhēna ।27) samṛ̍ddhēna̠ yaja̍mānō̠ yaja̍māna̠-ssamṛ̍ddhēna̠ samṛ̍ddhēna̠ yaja̍mānaḥ ।27) samṛ̍ddhē̠nēti̠ saṃ - ṛ̠ddhē̠na̠ ।28) yaja̍māna-ssuva̠rgagṃ su̍va̠rgaṃ yaja̍mānō̠ yaja̍māna-ssuva̠rgam ।29) su̠va̠rgam ँlō̠kam ँlō̠kagṃ su̍va̠rgagṃ su̍va̠rgam ँlō̠kam ।29) su̠va̠rgamiti̍ suvaḥ - gam ।30) lō̠ka mē̎tyēti lō̠kam ँlō̠ka mē̍ti ।31) ē̠ti̠ ya̠jñasya̍ ya̠jña syai̎tyēti ya̠jñasya̍ ।32) ya̠jñasya̠ vyṛ̍ddhēna̠ vyṛ̍ddhēna ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ vyṛ̍ddhēna ।33) vyṛ̍ddhēna̠ bhrātṛ̍vyā̠-nbhrātṛ̍vyā̠n vyṛ̍ddhēna̠ vyṛ̍ddhēna̠ bhrātṛ̍vyān ।33) vyṛ̍ddhē̠nēti̠ vi - ṛ̠ddhē̠na̠ ।34) bhrātṛ̍vyā̠-nparā̠ parā̠ bhrātṛ̍vyā̠-nbhrātṛ̍vyā̠-nparā̎ ।35) parā̍ bhāvayati bhāvayati̠ parā̠ parā̍ bhāvayati ।36) bhā̠va̠ya̠ tya̠gni̠hō̠tra ma̍gnihō̠tra-mbhā̍vayati bhāvaya tyagnihō̠tram ।37) a̠gni̠hō̠tra mē̠tābhi̍ rē̠tābhi̍ ragnihō̠tra ma̍gnihō̠tra mē̠tābhi̍ḥ ।37) a̠gni̠hō̠tramitya̍gni - hō̠tram ।38) ē̠tābhi̠-rvyāhṛ̍tībhi̠-rvyāhṛ̍tībhi rē̠tābhi̍ rē̠tābhi̠-rvyāhṛ̍tībhiḥ ।39) vyāhṛ̍tībhi̠ rupōpa̠ vyāhṛ̍tībhi̠-rvyāhṛ̍tībhi̠ rupa̍ ।39) vyāhṛ̍tībhi̠riti̠ vyāhṛ̍ti - bhi̠ḥ ।40) upa̍ sādayē-thsādayē̠ dupōpa̍ sādayēt ।41) sā̠da̠yē̠-dya̠jña̠mu̠khaṃ ya̍jñamu̠khagṃ sā̍dayē-thsādayē-dyajñamu̠kham ।42) ya̠jña̠mu̠khaṃ vai vai ya̍jñamu̠khaṃ ya̍jñamu̠khaṃ vai ।42) ya̠jña̠mu̠khamiti̍ yajña - mu̠kham ।43) vā a̍gnihō̠tra ma̍gnihō̠traṃ vai vā a̍gnihō̠tram ।44) a̠gni̠hō̠tra-mbrahma̠ brahmā̎gnihō̠tra ma̍gnihō̠tra-mbrahma̍ ।44) a̠gni̠hō̠tramitya̍gni - hō̠tram ।45) brahmai̠tā ē̠tā brahma̠ brahmai̠tāḥ ।46) ē̠tā vyāhṛ̍tayō̠ vyāhṛ̍taya ē̠tā ē̠tā vyāhṛ̍tayaḥ ।47) vyāhṛ̍tayō yajñamu̠khē ya̍jñamu̠khē vyāhṛ̍tayō̠ vyāhṛ̍tayō yajñamu̠khē ।47) vyāhṛ̍taya̠ iti̍ vi - āhṛ̍tayaḥ ।48) ya̠jña̠mu̠kha ē̠vaiva ya̍jñamu̠khē ya̍jñamu̠kha ē̠va ।48) ya̠jña̠mu̠kha iti̍ yajña - mu̠khē ।49) ē̠va brahma̠ brahmai̠vaiva brahma̍ ।50) brahma̍ kurutē kurutē̠ brahma̠ brahma̍ kurutē ।॥ 34 ॥ (50/62)
meaning
Through prosperity the gods gain heaven and world; through increase the sacrificer attains heaven and world; through the fire-oblation with vyāhṛti-words the mouth of sacrifice is gratified, and thus Brahman accomplishes the sacrifice.
verse 35
1) कु॒रु॒ते॒ सं॒वँ॒थ्स॒रे सं॑वँथ्स॒रे कु॑रुते कुरुते संवँथ्स॒रे ।2) सं॒वँ॒थ्स॒रे प॒र्याग॑ते प॒र्याग॑ते संवँथ्स॒रे सं॑वँथ्स॒रे प॒र्याग॑ते ।2) सं॒वँ॒थ्स॒र इति॑ सं - व॒थ्स॒रे ।3) प॒र्याग॑त ए॒ताभि॑ रे॒ताभिः॑ प॒र्याग॑ते प॒र्याग॑त ए॒ताभिः॑ ।3) प॒र्याग॑त॒ इति॑ परि - आग॑ते ।4) ए॒ताभि॑ रे॒ वैवैताभि॑ रे॒ताभि॑ रे॒व ।5) ए॒वो पोपै॒वै वोप॑ ।6) उप॑ सादये-थ्सादये॒ दुपोप॑ सादयेत् ।7) सा॒द॒ये॒-द्ब्रह्म॑णा॒ ब्रह्म॑णा सादये-थ्सादये॒-द्ब्रह्म॑णा ।8) ब्रह्म॑णै॒वैव ब्रह्म॑णा॒ ब्रह्म॑णै॒व ।9) ए॒वोभ॒यत॑ उभ॒यत॑ ए॒वै वोभ॒यतः॑ ।10) उ॒भ॒यतः॑ संवँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र मु॑भ॒यत॑ उभ॒यतः॑ संवँथ्स॒रम् ।11) सं॒वँ॒थ्स॒र-म्परि॒ परि॑ संवँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र-म्परि॑ ।11) सं॒वँ॒थ्स॒रमिति॑ सं - व॒थ्स॒रम् ।12) परि॑ गृह्णाति गृह्णाति॒ परि॒ परि॑ गृह्णाति ।13) गृ॒ह्णा॒ति॒ द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ गृ॑ह्णाति गृह्णाति दर्शपूर्णमा॒सौ ।14) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ चा॑तुर्मा॒स्यानि॑ चातुर्मा॒स्यानि॑ दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ चा॑तुर्मा॒स्यानि॑ ।14) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।15) चा॒तु॒र्मा॒स्या न्या॒लभ॑मान आ॒लभ॑मान श्चातुर्मा॒स्यानि॑ चातुर्मा॒स्या न्या॒लभ॑मानः ।15) चा॒तु॒र्मा॒स्यानीति॑ चातुः - मा॒स्यानि॑ ।16) आ॒लभ॑मान ए॒ताभि॑ रे॒ताभि॑ रा॒लभ॑मान आ॒लभ॑मान ए॒ताभिः॑ ।16) आ॒लभ॑मान॒ इत्या᳚ - लभ॑मानः ।17) ए॒ताभि॒-र्व्याहृ॑तीभि॒-र्व्याहृ॑तीभि रे॒ताभि॑ रे॒ताभि॒-र्व्याहृ॑तीभिः ।18) व्याहृ॑तीभिर्-ह॒वीग्ंषि॑ ह॒वीग्ंषि॒ व्याहृ॑तीभि॒-र्व्याहृ॑तीभिर्-ह॒वीग्ंषि॑ ।18) व्याहृ॑तीभि॒रिति॒ व्याहृ॑ति - भिः॒ ।19) ह॒वीग्ष्या ह॒वीग्ंषि॑ ह॒वीग्ष्या ।20) आ सा॑दये-थ्सादये॒दा सा॑दयेत् ।21) सा॒द॒ये॒-द्य॒ज्ञ॒मु॒खं-यँ॑ज्ञमु॒खग्ं सा॑दये-थ्सादये-द्यज्ञमु॒खम् ।22) य॒ज्ञ॒मु॒खं-वैँ वै य॑ज्ञमु॒खं-यँ॑ज्ञमु॒खं-वैँ ।22) य॒ज्ञ॒मु॒खमिति॑ यज्ञ - मु॒खम् ।23) वै द॑र्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ वै वै द॑र्शपूर्णमा॒सौ ।24) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ चा॑तुर्मा॒स्यानि॑ चातुर्मा॒स्यानि॑ दर्शपूर्णमा॒सौ द॑र्शपूर्णमा॒सौ चा॑तुर्मा॒स्यानि॑ ।24) द॒र्॒श॒पू॒र्ण॒मा॒साविति॑ दर्श - पू॒र्ण॒मा॒सौ ।25) चा॒तु॒र्मा॒स्यानि॒ ब्रह्म॒ ब्रह्म॑ चातुर्मा॒स्यानि॑ चातुर्मा॒स्यानि॒ ब्रह्म॑ ।25) चा॒तु॒र्मा॒स्यानीति॑ चातुः - मा॒स्यानि॑ ।26) ब्रह्मै॒ता ए॒ता ब्रह्म॒ ब्रह्मै॒ताः ।27) ए॒ता व्याहृ॑तयो॒ व्याहृ॑तय ए॒ता ए॒ता व्याहृ॑तयः ।28) व्याहृ॑तयो यज्ञमु॒खे य॑ज्ञमु॒खे व्याहृ॑तयो॒ व्याहृ॑तयो यज्ञमु॒खे ।28) व्याहृ॑तय॒ इति॑ वि - आहृ॑तयः ।29) य॒ज्ञ॒मु॒ख ए॒वैव य॑ज्ञमु॒खे य॑ज्ञमु॒ख ए॒व ।29) य॒ज्ञ॒मु॒ख इति॑ यज्ञ - मु॒खे ।30) ए॒व ब्रह्म॒ ब्रह्मै॒वैव ब्रह्म॑ ।31) ब्रह्म॑ कुरुते कुरुते॒ ब्रह्म॒ ब्रह्म॑ कुरुते ।32) कु॒रु॒ते॒ सं॒वँ॒थ्स॒रे सं॑वँथ्स॒रे कु॑रुते कुरुते संवँथ्स॒रे ।33) सं॒वँ॒थ्स॒रे प॒र्याग॑ते प॒र्याग॑ते संवँथ्स॒रे सं॑वँथ्स॒रे प॒र्याग॑ते ।33) सं॒वँ॒थ्स॒र इति॑ सं - व॒थ्स॒रे ।34) प॒र्याग॑त ए॒ताभि॑ रे॒ताभिः॑ प॒र्याग॑ते प॒र्याग॑त ए॒ताभिः॑ ।34) प॒र्याग॑त॒ इति॑ परि - आग॑ते ।35) ए॒ताभि॑ रे॒ वैवैताभि॑ रे॒ताभि॑ रे॒व ।36) ए॒वै वैवा ।37) आ सा॑दये-थ्सादये॒दा सा॑दयेत् ।38) सा॒द॒ये॒-द्ब्रह्म॑णा॒ ब्रह्म॑णा सादये-थ्सादये॒-द्ब्रह्म॑णा ।39) ब्रह्म॑णै॒ वैव ब्रह्म॑णा॒ ब्रह्म॑णै॒व ।40) ए॒वोभ॒यत॑ उभ॒यत॑ ए॒वै वोभ॒यतः॑ ।41) उ॒भ॒यतः॑ संवँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र मु॑भ॒यत॑ उभ॒यतः॑ संवँथ्स॒रम् ।42) सं॒वँ॒थ्स॒र-म्परि॒ परि॑ संवँथ्स॒रग्ं सं॑वँथ्स॒र-म्परि॑ ।42) सं॒वँ॒थ्स॒रमिति॑ सं - व॒थ्स॒रम् ।43) परि॑ गृह्णाति गृह्णाति॒ परि॒ परि॑ गृह्णाति ।44) गृ॒ह्णा॒ति॒ य-द्य-द्गृ॑ह्णाति गृह्णाति॒ यत् ।45) य-द्वै वै य-द्य-द्वै ।46) वै य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ वै वै य॒ज्ञस्य॑ ।47) य॒ज्ञस्य॒ साम्ना॒ साम्ना॑ य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ साम्ना᳚ ।48) साम्ना᳚ क्रि॒यते᳚ क्रि॒यते॒ साम्ना॒ साम्ना᳚ क्रि॒यते᳚ ।49) क्रि॒यते॑ रा॒ष्ट्रग्ं रा॒ष्ट्र-ङ्क्रि॒यते᳚ क्रि॒यते॑ रा॒ष्ट्रम् ।50) रा॒ष्ट्रं-यँ॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॑ रा॒ष्ट्रग्ं रा॒ष्ट्रं-यँ॒ज्ञस्य॑ ।॥ 35 ॥ (50/65)
1) ku̠ru̠tē̠ sa̠ṃva̠thsa̠rē sa̍ṃvathsa̠rē ku̍rutē kurutē saṃvathsa̠rē ।2) sa̠ṃva̠thsa̠rē pa̠ryāga̍tē pa̠ryāga̍tē saṃvathsa̠rē sa̍ṃvathsa̠rē pa̠ryāga̍tē ।2) sa̠ṃva̠thsa̠ra iti̍ saṃ - va̠thsa̠rē ।3) pa̠ryāga̍ta ē̠tābhi̍ rē̠tābhi̍ḥ pa̠ryāga̍tē pa̠ryāga̍ta ē̠tābhi̍ḥ ।3) pa̠ryāga̍ta̠ iti̍ pari - āga̍tē ।4) ē̠tābhi̍ rē̠ vaivaitābhi̍ rē̠tābhi̍ rē̠va ।5) ē̠vō pōpai̠vai vōpa̍ ।6) upa̍ sādayē-thsādayē̠ dupōpa̍ sādayēt ।7) sā̠da̠yē̠-dbrahma̍ṇā̠ brahma̍ṇā sādayē-thsādayē̠-dbrahma̍ṇā ।8) brahma̍ṇai̠vaiva brahma̍ṇā̠ brahma̍ṇai̠va ।9) ē̠vōbha̠yata̍ ubha̠yata̍ ē̠vai vōbha̠yata̍ḥ ।10) u̠bha̠yata̍-ssaṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra mu̍bha̠yata̍ ubha̠yata̍-ssaṃvathsa̠ram ।11) sa̠ṃva̠thsa̠ra-mpari̠ pari̍ saṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra-mpari̍ ।11) sa̠ṃva̠thsa̠ramiti̍ saṃ - va̠thsa̠ram ।12) pari̍ gṛhṇāti gṛhṇāti̠ pari̠ pari̍ gṛhṇāti ।13) gṛ̠hṇā̠ti̠ da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau gṛ̍hṇāti gṛhṇāti darśapūrṇamā̠sau ।14) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau chā̍turmā̠syāni̍ chāturmā̠syāni̍ darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau chā̍turmā̠syāni̍ ।14) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।15) chā̠tu̠rmā̠syā nyā̠labha̍māna ā̠labha̍māna śchāturmā̠syāni̍ chāturmā̠syā nyā̠labha̍mānaḥ ।15) chā̠tu̠rmā̠syānīti̍ chātuḥ - mā̠syāni̍ ।16) ā̠labha̍māna ē̠tābhi̍ rē̠tābhi̍ rā̠labha̍māna ā̠labha̍māna ē̠tābhi̍ḥ ।16) ā̠labha̍māna̠ ityā̎ - labha̍mānaḥ ।17) ē̠tābhi̠-rvyāhṛ̍tībhi̠-rvyāhṛ̍tībhi rē̠tābhi̍ rē̠tābhi̠-rvyāhṛ̍tībhiḥ ।18) vyāhṛ̍tībhir-ha̠vīgṃṣi̍ ha̠vīgṃṣi̠ vyāhṛ̍tībhi̠-rvyāhṛ̍tībhir-ha̠vīgṃṣi̍ ।18) vyāhṛ̍tībhi̠riti̠ vyāhṛ̍ti - bhi̠ḥ ।19) ha̠vīgṣyā ha̠vīgṃṣi̍ ha̠vīgṣyā ।20) ā sā̍dayē-thsādayē̠dā sā̍dayēt ।21) sā̠da̠yē̠-dya̠jña̠mu̠khaṃ ya̍jñamu̠khagṃ sā̍dayē-thsādayē-dyajñamu̠kham ।22) ya̠jña̠mu̠khaṃ vai vai ya̍jñamu̠khaṃ ya̍jñamu̠khaṃ vai ।22) ya̠jña̠mu̠khamiti̍ yajña - mu̠kham ।23) vai da̍rśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau vai vai da̍rśapūrṇamā̠sau ।24) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sau chā̍turmā̠syāni̍ chāturmā̠syāni̍ darśapūrṇamā̠sau da̍rśapūrṇamā̠sau chā̍turmā̠syāni̍ ।24) da̠r̠śa̠pū̠rṇa̠mā̠sāviti̍ darśa - pū̠rṇa̠mā̠sau ।25) chā̠tu̠rmā̠syāni̠ brahma̠ brahma̍ chāturmā̠syāni̍ chāturmā̠syāni̠ brahma̍ ।25) chā̠tu̠rmā̠syānīti̍ chātuḥ - mā̠syāni̍ ।26) brahmai̠tā ē̠tā brahma̠ brahmai̠tāḥ ।27) ē̠tā vyāhṛ̍tayō̠ vyāhṛ̍taya ē̠tā ē̠tā vyāhṛ̍tayaḥ ।28) vyāhṛ̍tayō yajñamu̠khē ya̍jñamu̠khē vyāhṛ̍tayō̠ vyāhṛ̍tayō yajñamu̠khē ।28) vyāhṛ̍taya̠ iti̍ vi - āhṛ̍tayaḥ ।29) ya̠jña̠mu̠kha ē̠vaiva ya̍jñamu̠khē ya̍jñamu̠kha ē̠va ।29) ya̠jña̠mu̠kha iti̍ yajña - mu̠khē ।30) ē̠va brahma̠ brahmai̠vaiva brahma̍ ।31) brahma̍ kurutē kurutē̠ brahma̠ brahma̍ kurutē ।32) ku̠ru̠tē̠ sa̠ṃva̠thsa̠rē sa̍ṃvathsa̠rē ku̍rutē kurutē saṃvathsa̠rē ।33) sa̠ṃva̠thsa̠rē pa̠ryāga̍tē pa̠ryāga̍tē saṃvathsa̠rē sa̍ṃvathsa̠rē pa̠ryāga̍tē ।33) sa̠ṃva̠thsa̠ra iti̍ saṃ - va̠thsa̠rē ।34) pa̠ryāga̍ta ē̠tābhi̍ rē̠tābhi̍ḥ pa̠ryāga̍tē pa̠ryāga̍ta ē̠tābhi̍ḥ ।34) pa̠ryāga̍ta̠ iti̍ pari - āga̍tē ।35) ē̠tābhi̍ rē̠ vaivaitābhi̍ rē̠tābhi̍ rē̠va ।36) ē̠vai vaivā ।37) ā sā̍dayē-thsādayē̠dā sā̍dayēt ।38) sā̠da̠yē̠-dbrahma̍ṇā̠ brahma̍ṇā sādayē-thsādayē̠-dbrahma̍ṇā ।39) brahma̍ṇai̠ vaiva brahma̍ṇā̠ brahma̍ṇai̠va ।40) ē̠vōbha̠yata̍ ubha̠yata̍ ē̠vai vōbha̠yata̍ḥ ।41) u̠bha̠yata̍-ssaṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra mu̍bha̠yata̍ ubha̠yata̍-ssaṃvathsa̠ram ।42) sa̠ṃva̠thsa̠ra-mpari̠ pari̍ saṃvathsa̠ragṃ sa̍ṃvathsa̠ra-mpari̍ ।42) sa̠ṃva̠thsa̠ramiti̍ saṃ - va̠thsa̠ram ।43) pari̍ gṛhṇāti gṛhṇāti̠ pari̠ pari̍ gṛhṇāti ।44) gṛ̠hṇā̠ti̠ ya-dya-dgṛ̍hṇāti gṛhṇāti̠ yat ।45) ya-dvai vai ya-dya-dvai ।46) vai ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ vai vai ya̠jñasya̍ ।47) ya̠jñasya̠ sāmnā̠ sāmnā̍ ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ sāmnā̎ ।48) sāmnā̎ kri̠yatē̎ kri̠yatē̠ sāmnā̠ sāmnā̎ kri̠yatē̎ ।49) kri̠yatē̍ rā̠ṣṭragṃ rā̠ṣṭra-ṅkri̠yatē̎ kri̠yatē̍ rā̠ṣṭram ।50) rā̠ṣṭraṃ ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̍ rā̠ṣṭragṃ rā̠ṣṭraṃ ya̠jñasya̍ ।॥ 35 ॥ (50/65)
meaning
With these waters, the sacrifice pervades and encompasses the year on all sides.
verse 36
1) य॒ज्ञस्या॒शी रा॒शी-र्य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्या॒शीः ।2) आ॒शी-र्ग॑च्छति गच्छ त्या॒शी रा॒शी-र्ग॑च्छति ।2) आ॒शीरित्या᳚ - शीः ।3) ग॒च्छ॒ति॒ य-द्य-द्ग॑च्छति गच्छति॒ यत् ।4) यदृ॒चर्चा य-द्यदृ॒चा ।5) ऋ॒चा विशं॒-विँश॑ मृ॒चर्चा विश᳚म् ।6) विशं॑-यँ॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ विशं॒-विँशं॑-यँ॒ज्ञस्य॑ ।7) य॒ज्ञस्या॒शी रा॒शी-र्य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्या॒शीः ।8) आ॒शी-र्ग॑च्छति गच्छ त्या॒शी रा॒शी-र्ग॑च्छति ।8) आ॒शीरित्या᳚ - शीः ।9) ग॒च्छ॒ त्यथाथ॑ गच्छति गच्छ॒ त्यथ॑ ।10) अथ॑ ब्राह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒णो ऽथाथ॑ ब्राह्म॒णः ।11) ब्रा॒ह्म॒णो॑ ऽना॒शीर्के॑णा ना॒शीर्के॑ण ब्राह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒णो॑ ऽना॒शीर्के॑ण ।12) अ॒ना॒शीर्के॑ण य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेना॑ ना॒शीर्के॑णा ना॒शीर्के॑ण य॒ज्ञेन॑ ।13) य॒ज्ञेन॑ यजते यजते य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ यजते ।14) य॒ज॒ते॒ सा॒मि॒धे॒नी-स्सा॑मिधे॒नी-र्य॑जते यजते सामिधे॒नीः ।15) सा॒मि॒धे॒नी र॑नुव॒क्ष्य-न्न॑नुव॒क्ष्य-न्थ्सा॑मिधे॒नी-स्सा॑मिधे॒नी र॑नुव॒क्ष्यन्न् ।15) सा॒मि॒धे॒नीरिति॑ साम् - इ॒धे॒नीः ।16) अ॒नु॒व॒क्ष्य-न्ने॒ता ए॒ता अ॑नुव॒क्ष्य-न्न॑नुव॒क्ष्य-न्ने॒ताः ।16) अ॒नु॒व॒क्ष्यन्नित्य॑नु - व॒क्ष्यन्न् ।17) ए॒ता व्याहृ॑ती॒-र्व्याहृ॑तीरे॒ता ए॒ता व्याहृ॑तीः ।18) व्याहृ॑तीः पु॒रस्ता᳚-त्पु॒रस्ता॒-द्व्याहृ॑ती॒-र्व्याहृ॑तीः पु॒रस्ता᳚त् ।18) व्याहृ॑ती॒रिति॑ वि - आहृ॑तीः ।19) पु॒रस्ता᳚-द्दद्ध्या-द्दद्ध्या-त्पु॒रस्ता᳚-त्पु॒रस्ता᳚-द्दद्ध्यात् ।20) द॒द्ध्या॒-द्ब्रह्म॒ ब्रह्म॑ दद्ध्या-द्दद्ध्या॒-द्ब्रह्म॑ ।21) ब्रह्मै॒ वैव ब्रह्म॒ ब्रह्मै॒व ।22) ए॒व प्र॑ति॒पद॑-म्प्रति॒पद॑ मे॒वैव प्र॑ति॒पद᳚म् ।23) प्र॒ति॒पद॑-ङ्कुरुते कुरुते प्रति॒पद॑-म्प्रति॒पद॑-ङ्कुरुते ।23) प्र॒ति॒पद॒मिति॑ प्रति - पद᳚म् ।24) कु॒रु॒ते॒ तथा॒ तथा॑ कुरुते कुरुते॒ तथा᳚ ।25) तथा᳚ ब्राह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒ण स्तथा॒ तथा᳚ ब्राह्म॒णः ।26) ब्रा॒ह्म॒ण-स्साशी᳚र्केण॒ साशी᳚र्केण ब्राह्म॒णो ब्रा᳚ह्म॒ण-स्साशी᳚र्केण ।27) साशी᳚र्केण य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॒ साशी᳚र्केण॒ साशी᳚र्केण य॒ज्ञेन॑ ।27) साशी᳚र्के॒णेति॒ स - आ॒शी॒र्के॒ण॒ ।28) य॒ज्ञेन॑ यजते यजते य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ यजते ।29) य॒ज॒ते॒ यं-यंँ य॑जते यजते॒ यम् ।30) य-ङ्का॒मये॑त का॒मये॑त॒ यं-यँ-ङ्का॒मये॑त ।31) का॒मये॑त॒ यज॑मानं॒-यँज॑मान-ङ्का॒मये॑त का॒मये॑त॒ यज॑मानम् ।32) यज॑मान॒-म्भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्यं॒-यँज॑मानं॒-यँज॑मान॒-म्भ्रातृ॑व्यम् ।33) भ्रातृ॑व्य मस्यास्य॒ भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य मस्य ।34) अ॒स्य॒ य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञ स्या᳚स्यास्य य॒ज्ञस्य॑ ।35) य॒ज्ञस्या॒शी रा॒शी-र्य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्या॒शीः ।36) आ॒शी-र्ग॑च्छे-द्गच्छे दा॒शी रा॒शी-र्ग॑च्छेत् ।36) आ॒शीरित्या᳚ - शीः ।37) ग॒च्छे॒ दितीति॑ गच्छे-द्गच्छे॒ दिति॑ ।38) इति॒ तस्य॒ तस्ये तीति॒ तस्य॑ ।39) तस्यै॒ता ए॒ता स्तस्य॒ तस्यै॒ताः ।40) ए॒ता व्याहृ॑ती॒-र्व्याहृ॑तीरे॒ता ए॒ता व्याहृ॑तीः ।41) व्याहृ॑तीः पुरोनुवा॒क्या॑या-म्पुरोनुवा॒क्या॑यां॒-व्याँहृ॑ती॒-र्व्याहृ॑तीः पुरोनुवा॒क्या॑याम् ।41) व्याहृ॑ती॒रिति॑ वि - आहृ॑तीः ।42) पु॒रो॒नु॒वा॒क्या॑या-न्दद्ध्या-द्दद्ध्या-त्पुरोनुवा॒क्या॑या-म्पुरोनुवा॒क्या॑या-न्दद्ध्यात् ।42) पु॒रो॒नु॒वा॒क्या॑या॒मिति॑ पुरः - अ॒नु॒वा॒क्या॑याम् ।43) द॒द्ध्या॒-द्भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्या᳚ भ्रातृव्यदेव॒त्या॑ दद्ध्या-द्दद्ध्या-द्भ्रातृव्यदेव॒त्या᳚ ।44) भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्या॑ वै वै भ्रा॑तृव्यदेव॒त्या᳚ भ्रातृव्यदेव॒त्या॑ वै ।44) भ्रा॒तृ॒व्य॒दे॒व॒त्येति॑ भ्रातृव्य - दे॒व॒त्या᳚ ।45) वै पु॑रोनुवा॒क्या॑ पुरोनुवा॒क्या॑ वै वै पु॑रोनुवा॒क्या᳚ ।46) पु॒रो॒नु॒वा॒क्या᳚ भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य-म्पुरोनुवा॒क्या॑ पुरोनुवा॒क्या᳚ भ्रातृ॑व्यम् ।46) पु॒रो॒नु॒वा॒क्येति॑ पुरः - अ॒नु॒वा॒क्या᳚ ।47) भ्रातृ॑व्य मे॒वैव भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य मे॒व ।48) ए॒वास्या᳚ स्यै॒ वैवास्य॑ ।49) अ॒स्य॒ य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञ स्या᳚स्यास्य य॒ज्ञस्य॑ ।50) य॒ज्ञस्या॒शी रा॒शी-र्य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्या॒शीः ।॥ 36 ॥ (50/62)
1) ya̠jñasyā̠śī rā̠śī-rya̠jñasya̍ ya̠jñasyā̠śīḥ ।2) ā̠śī-rga̍chChati gachCha tyā̠śī rā̠śī-rga̍chChati ।2) ā̠śīrityā̎ - śīḥ ।3) ga̠chCha̠ti̠ ya-dya-dga̍chChati gachChati̠ yat ।4) yadṛ̠charchā ya-dyadṛ̠chā ।5) ṛ̠chā viśa̠ṃ viśa̍ mṛ̠charchā viśa̎m ।6) viśa̍ṃ ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ viśa̠ṃ viśa̍ṃ ya̠jñasya̍ ।7) ya̠jñasyā̠śī rā̠śī-rya̠jñasya̍ ya̠jñasyā̠śīḥ ।8) ā̠śī-rga̍chChati gachCha tyā̠śī rā̠śī-rga̍chChati ।8) ā̠śīrityā̎ - śīḥ ।9) ga̠chCha̠ tyathātha̍ gachChati gachCha̠ tyatha̍ ।10) atha̍ brāhma̠ṇō brā̎hma̠ṇō 'thātha̍ brāhma̠ṇaḥ ।11) brā̠hma̠ṇō̍ 'nā̠śīrkē̍ṇā nā̠śīrkē̍ṇa brāhma̠ṇō brā̎hma̠ṇō̍ 'nā̠śīrkē̍ṇa ।12) a̠nā̠śīrkē̍ṇa ya̠jñēna̍ ya̠jñēnā̍ nā̠śīrkē̍ṇā nā̠śīrkē̍ṇa ya̠jñēna̍ ।13) ya̠jñēna̍ yajatē yajatē ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ yajatē ।14) ya̠ja̠tē̠ sā̠mi̠dhē̠nī-ssā̍midhē̠nī-rya̍jatē yajatē sāmidhē̠nīḥ ।15) sā̠mi̠dhē̠nī ra̍nuva̠kṣya-nna̍nuva̠kṣya-nthsā̍midhē̠nī-ssā̍midhē̠nī ra̍nuva̠kṣyann ।15) sā̠mi̠dhē̠nīriti̍ sām - i̠dhē̠nīḥ ।16) a̠nu̠va̠kṣya-nnē̠tā ē̠tā a̍nuva̠kṣya-nna̍nuva̠kṣya-nnē̠tāḥ ।16) a̠nu̠va̠kṣyannitya̍nu - va̠kṣyann ।17) ē̠tā vyāhṛ̍tī̠-rvyāhṛ̍tīrē̠tā ē̠tā vyāhṛ̍tīḥ ।18) vyāhṛ̍tīḥ pu̠rastā̎-tpu̠rastā̠-dvyāhṛ̍tī̠-rvyāhṛ̍tīḥ pu̠rastā̎t ।18) vyāhṛ̍tī̠riti̍ vi - āhṛ̍tīḥ ।19) pu̠rastā̎-ddaddhyā-ddaddhyā-tpu̠rastā̎-tpu̠rastā̎-ddaddhyāt ।20) da̠ddhyā̠-dbrahma̠ brahma̍ daddhyā-ddaddhyā̠-dbrahma̍ ।21) brahmai̠ vaiva brahma̠ brahmai̠va ।22) ē̠va pra̍ti̠pada̍-mprati̠pada̍ mē̠vaiva pra̍ti̠pada̎m ।23) pra̠ti̠pada̍-ṅkurutē kurutē prati̠pada̍-mprati̠pada̍-ṅkurutē ।23) pra̠ti̠pada̠miti̍ prati - pada̎m ।24) ku̠ru̠tē̠ tathā̠ tathā̍ kurutē kurutē̠ tathā̎ ।25) tathā̎ brāhma̠ṇō brā̎hma̠ṇa stathā̠ tathā̎ brāhma̠ṇaḥ ।26) brā̠hma̠ṇa-ssāśī̎rkēṇa̠ sāśī̎rkēṇa brāhma̠ṇō brā̎hma̠ṇa-ssāśī̎rkēṇa ।27) sāśī̎rkēṇa ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̠ sāśī̎rkēṇa̠ sāśī̎rkēṇa ya̠jñēna̍ ।27) sāśī̎rkē̠ṇēti̠ sa - ā̠śī̠rkē̠ṇa̠ ।28) ya̠jñēna̍ yajatē yajatē ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ yajatē ।29) ya̠ja̠tē̠ yaṃ yaṃ ya̍jatē yajatē̠ yam ।30) ya-ṅkā̠mayē̍ta kā̠mayē̍ta̠ yaṃ ya-ṅkā̠mayē̍ta ।31) kā̠mayē̍ta̠ yaja̍māna̠ṃ yaja̍māna-ṅkā̠mayē̍ta kā̠mayē̍ta̠ yaja̍mānam ।32) yaja̍māna̠-mbhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya̠ṃ yaja̍māna̠ṃ yaja̍māna̠-mbhrātṛ̍vyam ।33) bhrātṛ̍vya masyāsya̠ bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya masya ।34) a̠sya̠ ya̠jñasya̍ ya̠jña syā̎syāsya ya̠jñasya̍ ।35) ya̠jñasyā̠śī rā̠śī-rya̠jñasya̍ ya̠jñasyā̠śīḥ ।36) ā̠śī-rga̍chChē-dgachChē dā̠śī rā̠śī-rga̍chChēt ।36) ā̠śīrityā̎ - śīḥ ।37) ga̠chChē̠ ditīti̍ gachChē-dgachChē̠ diti̍ ।38) iti̠ tasya̠ tasyē tīti̠ tasya̍ ।39) tasyai̠tā ē̠tā stasya̠ tasyai̠tāḥ ।40) ē̠tā vyāhṛ̍tī̠-rvyāhṛ̍tīrē̠tā ē̠tā vyāhṛ̍tīḥ ।41) vyāhṛ̍tīḥ purōnuvā̠kyā̍yā-mpurōnuvā̠kyā̍yā̠ṃ vyāhṛ̍tī̠-rvyāhṛ̍tīḥ purōnuvā̠kyā̍yām ।41) vyāhṛ̍tī̠riti̍ vi - āhṛ̍tīḥ ।42) pu̠rō̠nu̠vā̠kyā̍yā-ndaddhyā-ddaddhyā-tpurōnuvā̠kyā̍yā-mpurōnuvā̠kyā̍yā-ndaddhyāt ।42) pu̠rō̠nu̠vā̠kyā̍yā̠miti̍ puraḥ - a̠nu̠vā̠kyā̍yām ।43) da̠ddhyā̠-dbhrā̠tṛ̠vya̠dē̠va̠tyā̎ bhrātṛvyadēva̠tyā̍ daddhyā-ddaddhyā-dbhrātṛvyadēva̠tyā̎ ।44) bhrā̠tṛ̠vya̠dē̠va̠tyā̍ vai vai bhrā̍tṛvyadēva̠tyā̎ bhrātṛvyadēva̠tyā̍ vai ।44) bhrā̠tṛ̠vya̠dē̠va̠tyēti̍ bhrātṛvya - dē̠va̠tyā̎ ।45) vai pu̍rōnuvā̠kyā̍ purōnuvā̠kyā̍ vai vai pu̍rōnuvā̠kyā̎ ।46) pu̠rō̠nu̠vā̠kyā̎ bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya-mpurōnuvā̠kyā̍ purōnuvā̠kyā̎ bhrātṛ̍vyam ।46) pu̠rō̠nu̠vā̠kyēti̍ puraḥ - a̠nu̠vā̠kyā̎ ।47) bhrātṛ̍vya mē̠vaiva bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya mē̠va ।48) ē̠vāsyā̎ syai̠ vaivāsya̍ ।49) a̠sya̠ ya̠jñasya̍ ya̠jña syā̎syāsya ya̠jñasya̍ ।50) ya̠jñasyā̠śī rā̠śī-rya̠jñasya̍ ya̠jñasyā̠śīḥ ।॥ 36 ॥ (50/62)
meaning
May the blessing of the sacrifice go forth; the blessing reaches—go—the blessing of wealth goes forth.
verse 37
1) आ॒शी-र्ग॑च्छति गच्छ त्या॒शी रा॒शी-र्ग॑च्छति ।1) आ॒शीरित्या᳚ - शीः ।2) ग॒च्छ॒ति॒ यान्. या-न्ग॑च्छति गच्छति॒ यान् ।3) यान् का॒मये॑त का॒मये॑त॒ यान्. यान् का॒मये॑त ।4) का॒मये॑त॒ यज॑माना॒न्॒. यज॑मानान् का॒मये॑त का॒मये॑त॒ यज॑मानान् ।5) यज॑माना-न्थ्स॒माव॑ती स॒माव॑ती॒ यज॑माना॒न्॒. यज॑माना-न्थ्स॒माव॑ती ।6) स॒माव॑ त्येना नेना-न्थ्स॒माव॑ती स॒माव॑ त्येनान् ।7) ए॒ना॒न्॒. य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञ स्यै॑ना नेनान्. य॒ज्ञस्य॑ ।8) य॒ज्ञस्या॒शी रा॒शी-र्य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्या॒शीः ।9) आ॒शी-र्ग॑च्छे-द्गच्छे दा॒शी रा॒शी-र्ग॑च्छेत् ।9) आ॒शीरित्या᳚ - शीः ।10) ग॒च्छे॒ दितीति॑ गच्छे-द्गच्छे॒ दिति॑ ।11) इति॒ तेषा॒-न्तेषा॒ मितीति॒ तेषा᳚म् ।12) तेषा॑ मे॒ता ए॒ता स्तेषा॒-न्तेषा॑ मे॒ताः ।13) ए॒ता व्याहृ॑ती॒-र्व्याहृ॑तीरे॒ता ए॒ता व्याहृ॑तीः ।14) व्याहृ॑तीः पुरोनुवा॒क्या॑याः पुरोनुवा॒क्या॑या॒ व्याहृ॑ती॒-र्व्याहृ॑तीः पुरोनुवा॒क्या॑याः ।14) व्याहृ॑ती॒रिति॑ वि - आहृ॑तीः ।15) पु॒रो॒नु॒वा॒क्या॑या अर्ध॒र्चे᳚ ऽर्ध॒र्चे पु॑रोनुवा॒क्या॑याः पुरोनुवा॒क्या॑या अर्ध॒र्चे ।15) पु॒रो॒नु॒वा॒क्या॑या॒ इति॑ पुरः - अ॒नु॒वा॒क्या॑याः ।16) अ॒र्ध॒र्च एका॒ मेका॑ मर्ध॒र्चे᳚ ऽर्ध॒र्च एका᳚म् ।16) अ॒र्ध॒र्च इत्य॑र्ध - ऋ॒चे ।17) एका᳚-न्दद्ध्या-द्दद्ध्या॒ देका॒ मेका᳚-न्दद्ध्यात् ।18) द॒द्ध्या॒-द्या॒ज्या॑यै या॒ज्या॑यै दद्ध्या-द्दद्ध्या-द्या॒ज्या॑यै ।19) या॒ज्या॑यै पु॒रस्ता᳚-त्पु॒रस्ता᳚-द्या॒ज्या॑यै या॒ज्या॑यै पु॒रस्ता᳚त् ।20) पु॒रस्ता॒ देका॒ मेका᳚-म्पु॒रस्ता᳚-त्पु॒रस्ता॒ देका᳚म् ।21) एकां᳚-याँ॒ज्या॑या या॒ज्या॑या॒ एका॒ मेकां᳚-याँ॒ज्या॑याः ।22) या॒ज्या॑या अर्ध॒र्चे᳚ ऽर्ध॒र्चे या॒ज्या॑या या॒ज्या॑या अर्ध॒र्चे ।23) अ॒र्ध॒र्च एका॒ मेका॑ मर्ध॒र्चे᳚ ऽर्ध॒र्च एका᳚म् ।23) अ॒र्ध॒र्च इत्य॑र्ध - ऋ॒चे ।24) एका॒-न्तथा॒ तथैका॒ मेका॒-न्तथा᳚ ।25) तथै॑ना नेना॒-न्तथा॒ तथै॑नान् ।26) ए॒ना॒-न्थ्स॒माव॑ती स॒माव॑ त्येना नेना-न्थ्स॒माव॑ती ।27) स॒माव॑ती य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॑ स॒माव॑ती स॒माव॑ती य॒ज्ञस्य॑ ।28) य॒ज्ञस्या॒शी रा॒शी-र्य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्या॒शीः ।29) आ॒शी-र्ग॑च्छति गच्छ त्या॒शी रा॒शी-र्ग॑च्छति ।29) आ॒शीरित्या᳚ - शीः ।30) ग॒च्छ॒ति॒ यथा॒ यथा॑ गच्छति गच्छति॒ यथा᳚ ।31) यथा॒ वै वै यथा॒ यथा॒ वै ।32) वै प॒र्जन्यः॑ प॒र्जन्यो॒ वै वै प॒र्जन्यः॑ ।33) प॒र्जन्य॒-स्सुवृ॑ष्ट॒(ग्म्॒) सुवृ॑ष्ट-म्प॒र्जन्यः॑ प॒र्जन्य॒-स्सुवृ॑ष्टम् ।34) सुवृ॑ष्टं॒-वँर्ष॑ति॒ वर्ष॑ति॒ सुवृ॑ष्ट॒(ग्म्॒) सुवृ॑ष्टं॒-वँर्ष॑ति ।34) सुवृ॑ष्ट॒मिति॒ सु - वृ॒ष्ट॒म् ।35) वर्ष॑ त्ये॒व मे॒वं-वँर्ष॑ति॒ वर्ष॑ त्ये॒वम् ।36) ए॒वं-यँ॒ज्ञो य॒ज्ञ ए॒व मे॒वं-यँ॒ज्ञः ।37) य॒ज्ञो यज॑मानाय॒ यज॑मानाय य॒ज्ञो य॒ज्ञो यज॑मानाय ।38) यज॑मानाय वर्षति वर्षति॒ यज॑मानाय॒ यज॑मानाय वर्षति ।39) व॒र्॒ष॒ति॒ स्थल॑या॒ स्थल॑या वर्षति वर्षति॒ स्थल॑या ।40) स्थल॑यो द॒क मु॑द॒कग्ग् स्थल॑या॒ स्थल॑यो द॒कम् ।41) उ॒द॒क-म्प॑रिगृ॒ह्णन्ति॑ परिगृ॒ह्ण न्त्यु॑द॒क मु॑द॒क-म्प॑रिगृ॒ह्णन्ति॑ ।42) प॒रि॒गृ॒ह्ण न्त्या॒शिषा॒ ऽऽशिषा॑ परिगृ॒ह्णन्ति॑ परिगृ॒ह्ण न्त्या॒शिषा᳚ ।42) प॒रि॒गृ॒ह्णन्तीति॑ परि - गृ॒ह्णन्ति॑ ।43) आ॒शिषा॑ य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ मा॒शिषा॒ ऽऽशिषा॑ य॒ज्ञम् ।43) आ॒शिषेत्या᳚ - शिषा᳚ ।44) य॒ज्ञं-यँज॑मानो॒ यज॑मानो य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञं-यँज॑मानः ।45) यज॑मानः॒ परि॒ परि॒ यज॑मानो॒ यज॑मानः॒ परि॑ ।46) परि॑ गृह्णाति गृह्णाति॒ परि॒ परि॑ गृह्णाति ।47) गृ॒ह्णा॒ति॒ मनो॒ मनो॑ गृह्णाति गृह्णाति॒ मनः॑ ।48) मनो᳚ ऽस्यसि॒ मनो॒ मनो॑ ऽसि ।49) अ॒सि॒ प्रा॒जा॒प॒त्य-म्प्रा॑जाप॒त्य म॑स्यसि प्राजाप॒त्यम् ।50) प्रा॒जा॒प॒त्य-म्मन॑सा॒ मन॑सा प्राजाप॒त्य-म्प्रा॑जाप॒त्य-म्मन॑सा ।50) प्रा॒जा॒प॒त्यमिति॑ प्राजा - प॒त्यम् ।॥ 37 ॥ (50/61)
1) ā̠śī-rga̍chChati gachCha tyā̠śī rā̠śī-rga̍chChati ।1) ā̠śīrityā̎ - śīḥ ।2) ga̠chCha̠ti̠ yān. yā-nga̍chChati gachChati̠ yān ।3) yān kā̠mayē̍ta kā̠mayē̍ta̠ yān. yān kā̠mayē̍ta ।4) kā̠mayē̍ta̠ yaja̍mānā̠n̠. yaja̍mānān kā̠mayē̍ta kā̠mayē̍ta̠ yaja̍mānān ।5) yaja̍mānā-nthsa̠māva̍tī sa̠māva̍tī̠ yaja̍mānā̠n̠. yaja̍mānā-nthsa̠māva̍tī ।6) sa̠māva̍ tyēnā nēnā-nthsa̠māva̍tī sa̠māva̍ tyēnān ।7) ē̠nā̠n̠. ya̠jñasya̍ ya̠jña syai̍nā nēnān. ya̠jñasya̍ ।8) ya̠jñasyā̠śī rā̠śī-rya̠jñasya̍ ya̠jñasyā̠śīḥ ।9) ā̠śī-rga̍chChē-dgachChē dā̠śī rā̠śī-rga̍chChēt ।9) ā̠śīrityā̎ - śīḥ ।10) ga̠chChē̠ ditīti̍ gachChē-dgachChē̠ diti̍ ।11) iti̠ tēṣā̠-ntēṣā̠ mitīti̠ tēṣā̎m ।12) tēṣā̍ mē̠tā ē̠tā stēṣā̠-ntēṣā̍ mē̠tāḥ ।13) ē̠tā vyāhṛ̍tī̠-rvyāhṛ̍tīrē̠tā ē̠tā vyāhṛ̍tīḥ ।14) vyāhṛ̍tīḥ purōnuvā̠kyā̍yāḥ purōnuvā̠kyā̍yā̠ vyāhṛ̍tī̠-rvyāhṛ̍tīḥ purōnuvā̠kyā̍yāḥ ।14) vyāhṛ̍tī̠riti̍ vi - āhṛ̍tīḥ ।15) pu̠rō̠nu̠vā̠kyā̍yā ardha̠rchē̎ 'rdha̠rchē pu̍rōnuvā̠kyā̍yāḥ purōnuvā̠kyā̍yā ardha̠rchē ।15) pu̠rō̠nu̠vā̠kyā̍yā̠ iti̍ puraḥ - a̠nu̠vā̠kyā̍yāḥ ।16) a̠rdha̠rcha ēkā̠ mēkā̍ mardha̠rchē̎ 'rdha̠rcha ēkā̎m ।16) a̠rdha̠rcha itya̍rdha - ṛ̠chē ।17) ēkā̎-ndaddhyā-ddaddhyā̠ dēkā̠ mēkā̎-ndaddhyāt ।18) da̠ddhyā̠-dyā̠jyā̍yai yā̠jyā̍yai daddhyā-ddaddhyā-dyā̠jyā̍yai ।19) yā̠jyā̍yai pu̠rastā̎-tpu̠rastā̎-dyā̠jyā̍yai yā̠jyā̍yai pu̠rastā̎t ।20) pu̠rastā̠ dēkā̠ mēkā̎-mpu̠rastā̎-tpu̠rastā̠ dēkā̎m ।21) ēkā̎ṃ yā̠jyā̍yā yā̠jyā̍yā̠ ēkā̠ mēkā̎ṃ yā̠jyā̍yāḥ ।22) yā̠jyā̍yā ardha̠rchē̎ 'rdha̠rchē yā̠jyā̍yā yā̠jyā̍yā ardha̠rchē ।23) a̠rdha̠rcha ēkā̠ mēkā̍ mardha̠rchē̎ 'rdha̠rcha ēkā̎m ।23) a̠rdha̠rcha itya̍rdha - ṛ̠chē ।24) ēkā̠-ntathā̠ tathaikā̠ mēkā̠-ntathā̎ ।25) tathai̍nā nēnā̠-ntathā̠ tathai̍nān ।26) ē̠nā̠-nthsa̠māva̍tī sa̠māva̍ tyēnā nēnā-nthsa̠māva̍tī ।27) sa̠māva̍tī ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̍ sa̠māva̍tī sa̠māva̍tī ya̠jñasya̍ ।28) ya̠jñasyā̠śī rā̠śī-rya̠jñasya̍ ya̠jñasyā̠śīḥ ।29) ā̠śī-rga̍chChati gachCha tyā̠śī rā̠śī-rga̍chChati ।29) ā̠śīrityā̎ - śīḥ ।30) ga̠chCha̠ti̠ yathā̠ yathā̍ gachChati gachChati̠ yathā̎ ।31) yathā̠ vai vai yathā̠ yathā̠ vai ।32) vai pa̠rjanya̍ḥ pa̠rjanyō̠ vai vai pa̠rjanya̍ḥ ।33) pa̠rjanya̠-ssuvṛ̍ṣṭa̠(gm̠) suvṛ̍ṣṭa-mpa̠rjanya̍ḥ pa̠rjanya̠-ssuvṛ̍ṣṭam ।34) suvṛ̍ṣṭa̠ṃ varṣa̍ti̠ varṣa̍ti̠ suvṛ̍ṣṭa̠(gm̠) suvṛ̍ṣṭa̠ṃ varṣa̍ti ।34) suvṛ̍ṣṭa̠miti̠ su - vṛ̠ṣṭa̠m ।35) varṣa̍ tyē̠va mē̠vaṃ varṣa̍ti̠ varṣa̍ tyē̠vam ।36) ē̠vaṃ ya̠jñō ya̠jña ē̠va mē̠vaṃ ya̠jñaḥ ।37) ya̠jñō yaja̍mānāya̠ yaja̍mānāya ya̠jñō ya̠jñō yaja̍mānāya ।38) yaja̍mānāya varṣati varṣati̠ yaja̍mānāya̠ yaja̍mānāya varṣati ।39) va̠r̠ṣa̠ti̠ sthala̍yā̠ sthala̍yā varṣati varṣati̠ sthala̍yā ।40) sthala̍yō da̠ka mu̍da̠kagg sthala̍yā̠ sthala̍yō da̠kam ।41) u̠da̠ka-mpa̍rigṛ̠hṇanti̍ parigṛ̠hṇa ntyu̍da̠ka mu̍da̠ka-mpa̍rigṛ̠hṇanti̍ ।42) pa̠ri̠gṛ̠hṇa ntyā̠śiṣā̠ ''śiṣā̍ parigṛ̠hṇanti̍ parigṛ̠hṇa ntyā̠śiṣā̎ ।42) pa̠ri̠gṛ̠hṇantīti̍ pari - gṛ̠hṇanti̍ ।43) ā̠śiṣā̍ ya̠jñaṃ ya̠jña mā̠śiṣā̠ ''śiṣā̍ ya̠jñam ।43) ā̠śiṣētyā̎ - śiṣā̎ ।44) ya̠jñaṃ yaja̍mānō̠ yaja̍mānō ya̠jñaṃ ya̠jñaṃ yaja̍mānaḥ ।45) yaja̍māna̠ḥ pari̠ pari̠ yaja̍mānō̠ yaja̍māna̠ḥ pari̍ ।46) pari̍ gṛhṇāti gṛhṇāti̠ pari̠ pari̍ gṛhṇāti ।47) gṛ̠hṇā̠ti̠ manō̠ manō̍ gṛhṇāti gṛhṇāti̠ mana̍ḥ ।48) manō̎ 'syasi̠ manō̠ manō̍ 'si ।49) a̠si̠ prā̠jā̠pa̠tya-mprā̍jāpa̠tya ma̍syasi prājāpa̠tyam ।50) prā̠jā̠pa̠tya-mmana̍sā̠ mana̍sā prājāpa̠tya-mprā̍jāpa̠tya-mmana̍sā ।50) prā̠jā̠pa̠tyamiti̍ prājā - pa̠tyam ।॥ 37 ॥ (50/61)
meaning
The sacrifice reaches the sacrificer; as Prajapati rains blessings, so the sacrifice grants abundance to the yajamana, enclosing him with beneficent waters that flow from the sky, that he might possess mind, breath, and all creation through Prajapati's gift.
verse 38
1) मन॑सा मा मा॒ मन॑सा॒ मन॑सा मा ।2) मा॒ भू॒तेन॑ भू॒तेन॑ मा मा भू॒तेन॑ ।3) भू॒तेना भू॒तेन॑ भू॒तेना ।4) आ वि॑श वि॒शा वि॑श ।5) वि॒शे तीति॑ विश वि॒शे ति॑ ।6) इत्या॑ हा॒हे तीत्या॑ह ।7) आ॒ह॒ मनो॒ मन॑ आहाह॒ मनः॑ ।8) मनो॒ वै वै मनो॒ मनो॒ वै ।9) वै प्रा॑जाप॒त्य-म्प्रा॑जाप॒त्यं-वैँ वै प्रा॑जाप॒त्यम् ।10) प्रा॒जा॒प॒त्य-म्प्रा॑जाप॒त्यः प्रा॑जाप॒त्यः प्रा॑जाप॒त्य-म्प्रा॑जाप॒त्य-म्प्रा॑जाप॒त्यः ।10) प्रा॒जा॒प॒त्यमिति॑ प्राजा - प॒त्यम् ।11) प्रा॒जा॒प॒त्यो य॒ज्ञो य॒ज्ञः प्रा॑जाप॒त्यः प्रा॑जाप॒त्यो य॒ज्ञः ।11) प्रा॒जा॒प॒त्य इति॑ प्राजा - प॒त्यः ।12) य॒ज्ञो मनो॒ मनो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञो मनः॑ ।13) मन॑ ए॒वैव मनो॒ मन॑ ए॒व ।14) ए॒व य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ मे॒वैव य॒ज्ञम् ।15) य॒ज्ञ मा॒त्म-न्ना॒त्मन्. य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ मा॒त्मन्न् ।16) आ॒त्म-न्ध॑त्ते धत्त आ॒त्म-न्ना॒त्म-न्ध॑त्ते ।17) ध॒त्ते॒ वाग् वाग् ध॑त्ते धत्ते॒ वाक् ।18) वाग॑स्यसि॒ वाग् वाग॑सि ।19) अ॒स्यै॒ न्द्र्यै᳚(1॒)न्द्र्य॑स्य स्यै॒न्द्री ।20) ऐ॒न्द्री स॑पत्न॒क्षय॑णी सपत्न॒क्षय॑ण् यै॒न्द्र्यै᳚न्द्री स॑पत्न॒क्षय॑णी ।21) स॒प॒त्न॒क्षय॑णी वा॒चा वा॒चा स॑पत्न॒क्षय॑णी सपत्न॒क्षय॑णी वा॒चा ।21) स॒प॒त्न॒क्षय॒णीति॑ सपत्न - क्षय॑णी ।22) वा॒चा मा॑ मा वा॒चा वा॒चा मा᳚ ।23) मे॒न्द्रि॒येणे᳚ न्द्रि॒येण॑ मा मेन्द्रि॒येण॑ ।24) इ॒न्द्रि॒ये णेन्द्रि॒येणे᳚ न्द्रि॒येणा ।25) आ वि॑श वि॒शा वि॑श ।26) वि॒शे तीति॑ विश वि॒शे ति॑ ।27) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।28) आ॒है॒न्द्र्यै᳚(1॒)न्द्र्या॑हा है॒न्द्री ।29) ऐ॒न्द्री वै वा ऐ॒न्द्र्यै᳚न्द्री वै ।30) वै वाग् वाग् वै वै वाक् ।31) वाग् वाचं॒-वाँचं॒-वाँग् वाग् वाच᳚म् ।32) वाच॑ मे॒वैव वाचं॒-वाँच॑ मे॒व ।33) ए॒वैन्द्री मै॒न्द्री मे॒वै वैन्द्रीम् ।34) ऐ॒न्द्री मा॒त्म-न्ना॒त्म-न्नै॒न्द्री मै॒न्द्री मा॒त्मन्न् ।35) आ॒त्म-न्ध॑त्ते धत्त आ॒त्म-न्ना॒त्म-न्ध॑त्ते ।36) ध॒त्त॒ इति॑ धत्ते ।॥ 38 ॥ (36/39)॥ अ. 10 ॥
1) mana̍sā mā mā̠ mana̍sā̠ mana̍sā mā ।2) mā̠ bhū̠tēna̍ bhū̠tēna̍ mā mā bhū̠tēna̍ ।3) bhū̠tēnā bhū̠tēna̍ bhū̠tēnā ।4) ā vi̍śa vi̠śā vi̍śa ।5) vi̠śē tīti̍ viśa vi̠śē ti̍ ।6) ityā̍ hā̠hē tītyā̍ha ।7) ā̠ha̠ manō̠ mana̍ āhāha̠ mana̍ḥ ।8) manō̠ vai vai manō̠ manō̠ vai ।9) vai prā̍jāpa̠tya-mprā̍jāpa̠tyaṃ vai vai prā̍jāpa̠tyam ।10) prā̠jā̠pa̠tya-mprā̍jāpa̠tyaḥ prā̍jāpa̠tyaḥ prā̍jāpa̠tya-mprā̍jāpa̠tya-mprā̍jāpa̠tyaḥ ।10) prā̠jā̠pa̠tyamiti̍ prājā - pa̠tyam ।11) prā̠jā̠pa̠tyō ya̠jñō ya̠jñaḥ prā̍jāpa̠tyaḥ prā̍jāpa̠tyō ya̠jñaḥ ।11) prā̠jā̠pa̠tya iti̍ prājā - pa̠tyaḥ ।12) ya̠jñō manō̠ manō̍ ya̠jñō ya̠jñō mana̍ḥ ।13) mana̍ ē̠vaiva manō̠ mana̍ ē̠va ।14) ē̠va ya̠jñaṃ ya̠jña mē̠vaiva ya̠jñam ।15) ya̠jña mā̠tma-nnā̠tman. ya̠jñaṃ ya̠jña mā̠tmann ।16) ā̠tma-ndha̍ttē dhatta ā̠tma-nnā̠tma-ndha̍ttē ।17) dha̠ttē̠ vāg vāg dha̍ttē dhattē̠ vāk ।18) vāga̍syasi̠ vāg vāga̍si ।19) a̠syai̠ ndryai̎(1̠)ndrya̍sya syai̠ndrī ।20) ai̠ndrī sa̍patna̠kṣaya̍ṇī sapatna̠kṣaya̍ṇ yai̠ndryai̎mdrī sa̍patna̠kṣaya̍ṇī ।21) sa̠pa̠tna̠kṣaya̍ṇī vā̠chā vā̠chā sa̍patna̠kṣaya̍ṇī sapatna̠kṣaya̍ṇī vā̠chā ।21) sa̠pa̠tna̠kṣaya̠ṇīti̍ sapatna - kṣaya̍ṇī ।22) vā̠chā mā̍ mā vā̠chā vā̠chā mā̎ ।23) mē̠ndri̠yēṇē̎ ndri̠yēṇa̍ mā mēndri̠yēṇa̍ ।24) i̠ndri̠yē ṇēndri̠yēṇē̎ ndri̠yēṇā ।25) ā vi̍śa vi̠śā vi̍śa ।26) vi̠śē tīti̍ viśa vi̠śē ti̍ ।27) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।28) ā̠hai̠ndryai̎(1̠)ndryā̍hā hai̠ndrī ।29) ai̠ndrī vai vā ai̠ndryai̎mdrī vai ।30) vai vāg vāg vai vai vāk ।31) vāg vācha̠ṃ vācha̠ṃ vāg vāg vācha̎m ।32) vācha̍ mē̠vaiva vācha̠ṃ vācha̍ mē̠va ।33) ē̠vaindrī mai̠ndrī mē̠vai vaindrīm ।34) ai̠ndrī mā̠tma-nnā̠tma-nnai̠ndrī mai̠ndrī mā̠tmann ।35) ā̠tma-ndha̍ttē dhatta ā̠tma-nnā̠tma-ndha̍ttē ।36) dha̠tta̠ iti̍ dhattē ।॥ 38 ॥ (36/39)॥ a. 10 ॥
meaning
Mind, do not harm mind; through being, do not harm through being; enter, enter; indwelling-faculty indeed indwelling-faculty—Prajapati-sacrifice, sacrifice is Prajapati, sacrifice is mind, mind alone is sacrifice, in self this sacrifice is placed, through speech the inviolable indwelling-faculty that defeats rivals—do not harm through the indwelling-faculty; enter, enter; through...
verse 39
1) यो वै वै यो यो वै ।2) वै स॑प्तद॒शग्ं स॑प्तद॒शं-वैँ वै स॑प्तद॒शम् ।3) स॒प्त॒द॒श-म्प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑तिग्ं सप्तद॒शग्ं स॑प्तद॒श-म्प्र॒जाप॑तिम् ।3) स॒प्त॒द॒शमिति॑ सप्त - द॒शम् ।4) प्र॒जाप॑तिं-यँ॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ-म्प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑तिं-यँ॒ज्ञम् ।4) प्र॒जाप॑ति॒मिति॑ प्र॒जा - प॒ति॒म् ।5) य॒ज्ञ म॒न्वाय॑त्त म॒न्वाय॑त्तं-यँ॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ म॒न्वाय॑त्तम् ।6) अ॒न्वाय॑त्तं॒-वेँद॒ वेदा॒न्वाय॑त्त म॒न्वाय॑त्तं॒-वेँद॑ ।6) अ॒न्वाय॑त्त॒मित्य॑नु - आय॑त्तम् ।7) वेद॒ प्रति॒ प्रति॒ वेद॒ वेद॒ प्रति॑ ।8) प्रति॑ य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॒ प्रति॒ प्रति॑ य॒ज्ञेन॑ ।9) य॒ज्ञेन॑ तिष्ठति तिष्ठति य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ तिष्ठति ।10) ति॒ष्ठ॒ति॒ न न ति॑ष्ठति तिष्ठति॒ न ।11) न य॒ज्ञा-द्य॒ज्ञा-न्न न य॒ज्ञात् ।12) य॒ज्ञा-द्भ्र(ग्म्॑)शते भ्रग्ंशते य॒ज्ञा-द्य॒ज्ञा-द्भ्र(ग्म्॑)शते ।13) भ्र॒(ग्म्॒)श॒त॒ आ भ्र(ग्म्॑)शते भ्रग्ंशत॒ आ ।14) आ श्रा॑वय श्राव॒या श्रा॑वय ।15) श्रा॒व॒ये तीति॑ श्रावय श्राव॒ये ति॑ ।16) इति॒ चतु॑रक्षर॒-ञ्चतु॑रक्षर॒ मितीति॒ चतु॑रक्षरम् ।17) चतु॑रक्षर॒ मस्त्वस्तु॒ चतु॑रक्षर॒-ञ्चतु॑रक्षर॒ मस्तु॑ ।17) चतु॑रक्षर॒मिति॒ चतुः॑ - अ॒क्ष॒र॒म् ।18) अस्तु॒ श्रौष॒ट् छ्रौष॒ डस्त्वस्तु॒ श्रौष॑ट् ।19) श्रौष॒ डितीति॒ श्रौष॒ट् छ्रौष॒ डिति॑ ।20) इति॒ चतु॑रक्षर॒-ञ्चतु॑रक्षर॒ मितीति॒ चतु॑रक्षरम् ।21) चतु॑रक्षरं॒-यँज॒ यज॒ चतु॑रक्षर॒-ञ्चतु॑रक्षरं॒-यँज॑ ।21) चतु॑रक्षर॒मिति॒ चतुः॑ - अ॒क्ष॒र॒म् ।22) यजे तीति॒ यज॒ यजे ति॑ ।23) इति॒ द्व्य॑क्षर॒-न्द्व्य॑क्षर॒ मितीति॒ द्व्य॑क्षरम् ।24) द्व्य॑क्षरं॒-येँ ये द्व्य॑क्षर॒-न्द्व्य॑क्षरं॒-येँ ।24) द्व्य॑क्षर॒मिति॒ द्वि - अ॒क्ष॒र॒म् ।25) ये यजा॑महे॒ यजा॑महे॒ ये ये यजा॑महे ।26) यजा॑मह॒ इतीति॒ यजा॑महे॒ यजा॑मह॒ इति॑ ।27) इति॒ पञ्चा᳚क्षर॒-म्पञ्चा᳚क्षर॒ मितीति॒ पञ्चा᳚क्षरम् ।28) पञ्चा᳚क्षर-न्द्व्यक्ष॒रो द्व्य॑क्ष॒रः पञ्चा᳚क्षर॒-म्पञ्चा᳚क्षर-न्द्व्यक्ष॒रः ।28) पञ्चा᳚क्षर॒मिति॒ पञ्च॑ - अ॒क्ष॒र॒म् ।29) द्व्य॒क्ष॒रो व॑षट्का॒रो व॑षट्का॒रो द्व्य॑क्ष॒रो द्व्य॑क्ष॒रो व॑षट्का॒रः ।29) द्व्य॒क्ष॒र इति॑ द्वि - अ॒क्ष॒रः ।30) व॒ष॒ट्का॒र ए॒ष ए॒ष व॑षट्का॒रो व॑षट्का॒र ए॒षः ।30) व॒ष॒ट्का॒र इति॑ वषट् - का॒रः ।31) ए॒ष वै वा ए॒ष ए॒ष वै ।32) वै स॑प्तद॒श-स्स॑प्तद॒शो वै वै स॑प्तद॒शः ।33) स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति-स्सप्तद॒श-स्स॑प्तद॒शः प्र॒जाप॑तिः ।33) स॒प्त॒द॒श इति॑ सप्त - द॒शः ।34) प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ-म्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञम् ।34) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।35) य॒ज्ञ म॒न्वाय॑त्तो॒ ऽन्वाय॑त्तो य॒ज्ञं-यँ॒ज्ञ म॒न्वाय॑त्तः ।36) अ॒न्वाय॑त्तो॒ यो यो᳚ ऽन्वाय॑त्तो॒ ऽन्वाय॑त्तो॒ यः ।36) अ॒न्वाय॑त्त॒ इत्य॑नु - आय॑त्तः ।37) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।38) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।39) वेद॒ प्रति॒ प्रति॒ वेद॒ वेद॒ प्रति॑ ।40) प्रति॑ य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॒ प्रति॒ प्रति॑ य॒ज्ञेन॑ ।41) य॒ज्ञेन॑ तिष्ठति तिष्ठति य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ तिष्ठति ।42) ति॒ष्ठ॒ति॒ न न ति॑ष्ठति तिष्ठति॒ न ।43) न य॒ज्ञा-द्य॒ज्ञा-न्न न य॒ज्ञात् ।44) य॒ज्ञा-द्भ्र(ग्म्॑)शते भ्रग्ंशते य॒ज्ञा-द्य॒ज्ञा-द्भ्र(ग्म्॑)शते ।45) भ्र॒(ग्म्॒)श॒ते॒ यो यो भ्र(ग्म्॑)शते भ्रग्ंशते॒ यः ।46) यो वै वै यो यो वै ।47) वै य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ वै वै य॒ज्ञस्य॑ ।48) य॒ज्ञस्य॒ प्राय॑ण॒-म्प्राय॑णं-यँ॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ प्राय॑णम् ।49) प्राय॑ण॒-म्प्रति॒ष्ठा-म्प्र॑ति॒ष्ठा-म्प्राय॑ण॒-म्प्राय॑ण॒-म्प्रति॒ष्ठाम् ।49) प्राय॑ण॒मिति॑ प्र - अय॑नम् ।50) प्र॒ति॒ष्ठा मु॒दय॑न मु॒दय॑न-म्प्रति॒ष्ठा-म्प्र॑ति॒ष्ठा मु॒दय॑नम् ।50) प्र॒ति॒ष्ठामिति॑ प्रति - स्थाम् ।॥ 39 ॥ (50/64)
1) yō vai vai yō yō vai ।2) vai sa̍ptada̠śagṃ sa̍ptada̠śaṃ vai vai sa̍ptada̠śam ।3) sa̠pta̠da̠śa-mpra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍tigṃ saptada̠śagṃ sa̍ptada̠śa-mpra̠jāpa̍tim ।3) sa̠pta̠da̠śamiti̍ sapta - da̠śam ।4) pra̠jāpa̍tiṃ ya̠jñaṃ ya̠jña-mpra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍tiṃ ya̠jñam ।4) pra̠jāpa̍ti̠miti̍ pra̠jā - pa̠ti̠m ।5) ya̠jña ma̠nvāya̍tta ma̠nvāya̍ttaṃ ya̠jñaṃ ya̠jña ma̠nvāya̍ttam ।6) a̠nvāya̍tta̠ṃ vēda̠ vēdā̠nvāya̍tta ma̠nvāya̍tta̠ṃ vēda̍ ।6) a̠nvāya̍tta̠mitya̍nu - āya̍ttam ।7) vēda̠ prati̠ prati̠ vēda̠ vēda̠ prati̍ ।8) prati̍ ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̠ prati̠ prati̍ ya̠jñēna̍ ।9) ya̠jñēna̍ tiṣṭhati tiṣṭhati ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ tiṣṭhati ।10) ti̠ṣṭha̠ti̠ na na ti̍ṣṭhati tiṣṭhati̠ na ।11) na ya̠jñā-dya̠jñā-nna na ya̠jñāt ।12) ya̠jñā-dbhra(gm̍)śatē bhragṃśatē ya̠jñā-dya̠jñā-dbhra(gm̍)śatē ।13) bhra̠(gm̠)śa̠ta̠ ā bhra(gm̍)śatē bhragṃśata̠ ā ।14) ā śrā̍vaya śrāva̠yā śrā̍vaya ।15) śrā̠va̠yē tīti̍ śrāvaya śrāva̠yē ti̍ ।16) iti̠ chatu̍rakṣara̠-ñchatu̍rakṣara̠ mitīti̠ chatu̍rakṣaram ।17) chatu̍rakṣara̠ mastvastu̠ chatu̍rakṣara̠-ñchatu̍rakṣara̠ mastu̍ ।17) chatu̍rakṣara̠miti̠ chatu̍ḥ - a̠kṣa̠ra̠m ।18) astu̠ śrauṣa̠ṭ Chrauṣa̠ ḍastvastu̠ śrauṣa̍ṭ ।19) śrauṣa̠ ḍitīti̠ śrauṣa̠ṭ Chrauṣa̠ ḍiti̍ ।20) iti̠ chatu̍rakṣara̠-ñchatu̍rakṣara̠ mitīti̠ chatu̍rakṣaram ।21) chatu̍rakṣara̠ṃ yaja̠ yaja̠ chatu̍rakṣara̠-ñchatu̍rakṣara̠ṃ yaja̍ ।21) chatu̍rakṣara̠miti̠ chatu̍ḥ - a̠kṣa̠ra̠m ।22) yajē tīti̠ yaja̠ yajē ti̍ ।23) iti̠ dvya̍kṣara̠-ndvya̍kṣara̠ mitīti̠ dvya̍kṣaram ।24) dvya̍kṣara̠ṃ yē yē dvya̍kṣara̠-ndvya̍kṣara̠ṃ yē ।24) dvya̍kṣara̠miti̠ dvi - a̠kṣa̠ra̠m ।25) yē yajā̍mahē̠ yajā̍mahē̠ yē yē yajā̍mahē ।26) yajā̍maha̠ itīti̠ yajā̍mahē̠ yajā̍maha̠ iti̍ ।27) iti̠ pañchā̎kṣara̠-mpañchā̎kṣara̠ mitīti̠ pañchā̎kṣaram ।28) pañchā̎kṣara-ndvyakṣa̠rō dvya̍kṣa̠raḥ pañchā̎kṣara̠-mpañchā̎kṣara-ndvyakṣa̠raḥ ।28) pañchā̎kṣara̠miti̠ pañcha̍ - a̠kṣa̠ra̠m ।29) dvya̠kṣa̠rō va̍ṣaṭkā̠rō va̍ṣaṭkā̠rō dvya̍kṣa̠rō dvya̍kṣa̠rō va̍ṣaṭkā̠raḥ ।29) dvya̠kṣa̠ra iti̍ dvi - a̠kṣa̠raḥ ।30) va̠ṣa̠ṭkā̠ra ē̠ṣa ē̠ṣa va̍ṣaṭkā̠rō va̍ṣaṭkā̠ra ē̠ṣaḥ ।30) va̠ṣa̠ṭkā̠ra iti̍ vaṣaṭ - kā̠raḥ ।31) ē̠ṣa vai vā ē̠ṣa ē̠ṣa vai ।32) vai sa̍ptada̠śa-ssa̍ptada̠śō vai vai sa̍ptada̠śaḥ ।33) sa̠pta̠da̠śaḥ pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti-ssaptada̠śa-ssa̍ptada̠śaḥ pra̠jāpa̍tiḥ ।33) sa̠pta̠da̠śa iti̍ sapta - da̠śaḥ ।34) pra̠jāpa̍ti-rya̠jñaṃ ya̠jña-mpra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti-rya̠jñam ।34) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।35) ya̠jña ma̠nvāya̍ttō̠ 'nvāya̍ttō ya̠jñaṃ ya̠jña ma̠nvāya̍ttaḥ ।36) a̠nvāya̍ttō̠ yō yō̎ 'nvāya̍ttō̠ 'nvāya̍ttō̠ yaḥ ।36) a̠nvāya̍tta̠ itya̍nu - āya̍ttaḥ ।37) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।38) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।39) vēda̠ prati̠ prati̠ vēda̠ vēda̠ prati̍ ।40) prati̍ ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̠ prati̠ prati̍ ya̠jñēna̍ ।41) ya̠jñēna̍ tiṣṭhati tiṣṭhati ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ tiṣṭhati ।42) ti̠ṣṭha̠ti̠ na na ti̍ṣṭhati tiṣṭhati̠ na ।43) na ya̠jñā-dya̠jñā-nna na ya̠jñāt ।44) ya̠jñā-dbhra(gm̍)śatē bhragṃśatē ya̠jñā-dya̠jñā-dbhra(gm̍)śatē ।45) bhra̠(gm̠)śa̠tē̠ yō yō bhra(gm̍)śatē bhragṃśatē̠ yaḥ ।46) yō vai vai yō yō vai ।47) vai ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ vai vai ya̠jñasya̍ ।48) ya̠jñasya̠ prāya̍ṇa̠-mprāya̍ṇaṃ ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ prāya̍ṇam ।49) prāya̍ṇa̠-mprati̠ṣṭhā-mpra̍ti̠ṣṭhā-mprāya̍ṇa̠-mprāya̍ṇa̠-mprati̠ṣṭhām ।49) prāya̍ṇa̠miti̍ pra - aya̍nam ।50) pra̠ti̠ṣṭhā mu̠daya̍na mu̠daya̍na-mprati̠ṣṭhā-mpra̍ti̠ṣṭhā mu̠daya̍nam ।50) pra̠ti̠ṣṭhāmiti̍ prati - sthām ।॥ 39 ॥ (50/64)
meaning
This verse (lines 1–50) is a ritual recitation establishing the seventeen-fold sacrifice as Prajāpati, the Vedic knowledge as its support, and the sacrifice as that which stands firm through the vow (yajña), while what falls away from sacrifice falls away, and what moves toward sacrifice moves toward it—this being the foundation (pratiṣṭhā) and uplifting (mudayana) of the sacrificial act.
verse 40
1) उ॒दय॑नं॒-वेँद॒ वेदो॒दय॑न मु॒दय॑नं॒-वेँद॑ ।1) उ॒दय॑न॒मित्यु॑त् - अय॑नम् ।2) वेद॒ प्रति॑ष्ठितेन॒ प्रति॑ष्ठितेन॒ वेद॒ वेद॒ प्रति॑ष्ठितेन ।3) प्रति॑ष्ठिते॒ नारि॑ष्टे॒ नारि॑ष्टेन॒ प्रति॑ष्ठितेन॒ प्रति॑ष्ठिते॒ नारि॑ष्टेन ।3) प्रति॑ष्ठिते॒नेति॒ प्रति॑ - स्थि॒ते॒न॒ ।4) अरि॑ष्टेन य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञे नारि॑ष्टे॒ नारि॑ष्टेन य॒ज्ञेन॑ ।5) य॒ज्ञेन॑ स॒(ग्ग्॒)स्थाग्ं स॒(ग्ग्॒)स्थां-यँ॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ स॒(ग्ग्॒)स्थाम् ।6) स॒(ग्ग्॒)स्था-ङ्ग॑च्छति गच्छति स॒(ग्ग्॒)स्थाग्ं स॒(ग्ग्॒)स्था-ङ्ग॑च्छति ।6) स॒(ग्ग्॒)स्थामिति॑ सं - स्थाम् ।7) ग॒च्छ॒त्या ग॑च्छति गच्छ॒त्या ।8) आ श्रा॑वय श्राव॒या श्रा॑वय ।9) श्रा॒व॒या स्त्वस्तु॑ श्रावय श्राव॒यास्तु॑ ।10) अस्तु॒ श्रौष॒ट् छ्रौष॒ डस्त्वस्तु॒ श्रौष॑ट् ।11) श्रौष॒ड् यज॒ यज॒ श्रौष॒ट् छ्रौष॒ड् यज॑ ।12) यज॒ ये ये यज॒ यज॒ ये ।13) ये यजा॑महे॒ यजा॑महे॒ ये ये यजा॑महे ।14) यजा॑महे वषट्का॒रो व॑षट्का॒रो यजा॑महे॒ यजा॑महे वषट्का॒रः ।15) व॒ष॒ट्का॒र ए॒तदे॒त-द्व॑षट्का॒रो व॑षट्का॒र ए॒तत् ।15) व॒ष॒ट्का॒र इति॑ वषट् - का॒रः ।16) ए॒त-द्वै वा ए॒तदे॒त-द्वै ।17) वै य॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ वै वै य॒ज्ञस्य॑ ।18) य॒ज्ञस्य॒ प्राय॑ण॒-म्प्राय॑णं-यँ॒ज्ञस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ प्राय॑णम् ।19) प्राय॑ण मे॒षैषा प्राय॑ण॒-म्प्राय॑ण मे॒षा ।19) प्राय॑ण॒मिति॑ प्र - अय॑नम् ।20) ए॒षा प्र॑ति॒ष्ठा प्र॑ति॒ष्ठैषैषा प्र॑ति॒ष्ठा ।21) प्र॒ति॒ष्ठै तदे॒त-त्प्र॑ति॒ष्ठा प्र॑ति॒ष्ठैतत् ।21) प्र॒ति॒ष्ठेति॑ प्रति - स्था ।22) ए॒त दु॒दय॑न मु॒दय॑न मे॒त दे॒त दु॒दय॑नम् ।23) उ॒दय॑नं॒-योँ य उ॒दय॑न मु॒दय॑नं॒-यः ँ।23) उ॒दय॑न॒मित्यु॑त् - अय॑नम् ।24) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।25) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।26) वेद॒ प्रति॑ष्ठितेन॒ प्रति॑ष्ठितेन॒ वेद॒ वेद॒ प्रति॑ष्ठितेन ।27) प्रति॑ष्ठिते॒ नारि॑ष्टे॒ नारि॑ष्टेन॒ प्रति॑ष्ठितेन॒ प्रति॑ष्ठिते॒ नारि॑ष्टेन ।27) प्रति॑ष्ठिते॒नेति॒ प्रति॑ - स्थि॒ते॒न॒ ।28) अरि॑ष्टेन य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञे नारि॑ष्टे॒ नारि॑ष्टेन य॒ज्ञेन॑ ।29) य॒ज्ञेन॑ स॒(ग्ग्॒)स्थाग्ं स॒(ग्ग्॒)स्थां-यँ॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ स॒(ग्ग्॒)स्थाम् ।30) स॒(ग्ग्॒)स्था-ङ्ग॑च्छति गच्छति स॒(ग्ग्॒)स्थाग्ं स॒(ग्ग्॒)स्था-ङ्ग॑च्छति ।30) स॒(ग्ग्॒)स्थामिति॑ सं - स्थाम् ।31) ग॒च्छ॒ति॒ यो यो ग॑च्छति गच्छति॒ यः ।32) यो वै वै यो यो वै ।33) वै सू॒नृता॑यै सू॒नृता॑यै॒ वै वै सू॒नृता॑यै ।34) सू॒नृता॑यै॒ दोह॒-न्दोह(ग्म्॑) सू॒नृता॑यै सू॒नृता॑यै॒ दोह᳚म् ।35) दोहं॒-वेँद॒ वेद॒ दोह॒-न्दोहं॒-वेँद॑ ।36) वेद॑ दु॒हे दु॒हे वेद॒ वेद॑ दु॒हे ।37) दु॒ह ए॒वैव दु॒हे दु॒ह ए॒व ।38) ए॒वैना॑ मेना मे॒वै वैना᳚म् ।39) ए॒नां॒-यँ॒ज्ञो य॒ज्ञ ए॑ना मेनां-यँ॒ज्ञः ।40) य॒ज्ञो वै वै य॒ज्ञो य॒ज्ञो वै ।41) वै सू॒नृता॑ सू॒नृता॒ वै वै सू॒नृता᳚ ।42) सू॒नृता ऽऽसू॒नृता॑ सू॒नृता ।43) आ श्रा॑वय श्राव॒या श्रा॑वय ।44) श्रा॒व॒ये तीति॑ श्रावय श्राव॒ये ति॑ ।45) इत्येतीत्या ।46) ऐवैवैव ।47) ए॒वैना॑ मेना मे॒वै वैना᳚म् ।48) ए॒ना॒ म॒ह्व॒ द॒ह्व॒ दे॒ना॒ मे॒ना॒ म॒ह्व॒त् ।49) अ॒ह्व॒ दस्त्व स्त्व॑ह्व दह्व॒ दस्तु॑ ।50) अस्तु॒ श्रौष॒ट् छ्रौष॒ डस्त्वस्तु॒ श्रौष॑ट् ।॥ 40 ॥ (50/59)
1) u̠daya̍na̠ṃ vēda̠ vēdō̠daya̍na mu̠daya̍na̠ṃ vēda̍ ।1) u̠daya̍na̠mityu̍t - aya̍nam ।2) vēda̠ prati̍ṣṭhitēna̠ prati̍ṣṭhitēna̠ vēda̠ vēda̠ prati̍ṣṭhitēna ।3) prati̍ṣṭhitē̠ nāri̍ṣṭē̠ nāri̍ṣṭēna̠ prati̍ṣṭhitēna̠ prati̍ṣṭhitē̠ nāri̍ṣṭēna ।3) prati̍ṣṭhitē̠nēti̠ prati̍ - sthi̠tē̠na̠ ।4) ari̍ṣṭēna ya̠jñēna̍ ya̠jñē nāri̍ṣṭē̠ nāri̍ṣṭēna ya̠jñēna̍ ।5) ya̠jñēna̍ sa̠(gg̠)sthāgṃ sa̠(gg̠)sthāṃ ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ sa̠(gg̠)sthām ।6) sa̠(gg̠)sthā-ṅga̍chChati gachChati sa̠(gg̠)sthāgṃ sa̠(gg̠)sthā-ṅga̍chChati ।6) sa̠(gg̠)sthāmiti̍ saṃ - sthām ।7) ga̠chCha̠tyā ga̍chChati gachCha̠tyā ।8) ā śrā̍vaya śrāva̠yā śrā̍vaya ।9) śrā̠va̠yā stvastu̍ śrāvaya śrāva̠yāstu̍ ।10) astu̠ śrauṣa̠ṭ Chrauṣa̠ ḍastvastu̠ śrauṣa̍ṭ ।11) śrauṣa̠ḍ yaja̠ yaja̠ śrauṣa̠ṭ Chrauṣa̠ḍ yaja̍ ।12) yaja̠ yē yē yaja̠ yaja̠ yē ।13) yē yajā̍mahē̠ yajā̍mahē̠ yē yē yajā̍mahē ।14) yajā̍mahē vaṣaṭkā̠rō va̍ṣaṭkā̠rō yajā̍mahē̠ yajā̍mahē vaṣaṭkā̠raḥ ।15) va̠ṣa̠ṭkā̠ra ē̠tadē̠ta-dva̍ṣaṭkā̠rō va̍ṣaṭkā̠ra ē̠tat ।15) va̠ṣa̠ṭkā̠ra iti̍ vaṣaṭ - kā̠raḥ ।16) ē̠ta-dvai vā ē̠tadē̠ta-dvai ।17) vai ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ vai vai ya̠jñasya̍ ।18) ya̠jñasya̠ prāya̍ṇa̠-mprāya̍ṇaṃ ya̠jñasya̍ ya̠jñasya̠ prāya̍ṇam ।19) prāya̍ṇa mē̠ṣaiṣā prāya̍ṇa̠-mprāya̍ṇa mē̠ṣā ।19) prāya̍ṇa̠miti̍ pra - aya̍nam ।20) ē̠ṣā pra̍ti̠ṣṭhā pra̍ti̠ṣṭhaiṣaiṣā pra̍ti̠ṣṭhā ।21) pra̠ti̠ṣṭhai tadē̠ta-tpra̍ti̠ṣṭhā pra̍ti̠ṣṭhaitat ।21) pra̠ti̠ṣṭhēti̍ prati - sthā ।22) ē̠ta du̠daya̍na mu̠daya̍na mē̠ta dē̠ta du̠daya̍nam ।23) u̠daya̍na̠ṃ yō ya u̠daya̍na mu̠daya̍na̠ṃ yaḥ ।23) u̠daya̍na̠mityu̍t - aya̍nam ।24) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।25) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।26) vēda̠ prati̍ṣṭhitēna̠ prati̍ṣṭhitēna̠ vēda̠ vēda̠ prati̍ṣṭhitēna ।27) prati̍ṣṭhitē̠ nāri̍ṣṭē̠ nāri̍ṣṭēna̠ prati̍ṣṭhitēna̠ prati̍ṣṭhitē̠ nāri̍ṣṭēna ।27) prati̍ṣṭhitē̠nēti̠ prati̍ - sthi̠tē̠na̠ ।28) ari̍ṣṭēna ya̠jñēna̍ ya̠jñē nāri̍ṣṭē̠ nāri̍ṣṭēna ya̠jñēna̍ ।29) ya̠jñēna̍ sa̠(gg̠)sthāgṃ sa̠(gg̠)sthāṃ ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ sa̠(gg̠)sthām ।30) sa̠(gg̠)sthā-ṅga̍chChati gachChati sa̠(gg̠)sthāgṃ sa̠(gg̠)sthā-ṅga̍chChati ।30) sa̠(gg̠)sthāmiti̍ saṃ - sthām ।31) ga̠chCha̠ti̠ yō yō ga̍chChati gachChati̠ yaḥ ।32) yō vai vai yō yō vai ।33) vai sū̠nṛtā̍yai sū̠nṛtā̍yai̠ vai vai sū̠nṛtā̍yai ।34) sū̠nṛtā̍yai̠ dōha̠-ndōha(gm̍) sū̠nṛtā̍yai sū̠nṛtā̍yai̠ dōha̎m ।35) dōha̠ṃ vēda̠ vēda̠ dōha̠-ndōha̠ṃ vēda̍ ।36) vēda̍ du̠hē du̠hē vēda̠ vēda̍ du̠hē ।37) du̠ha ē̠vaiva du̠hē du̠ha ē̠va ।38) ē̠vainā̍ mēnā mē̠vai vainā̎m ।39) ē̠nā̠ṃ ya̠jñō ya̠jña ē̍nā mēnāṃ ya̠jñaḥ ।40) ya̠jñō vai vai ya̠jñō ya̠jñō vai ।41) vai sū̠nṛtā̍ sū̠nṛtā̠ vai vai sū̠nṛtā̎ ।42) sū̠nṛtā ''sū̠nṛtā̍ sū̠nṛtā ।43) ā śrā̍vaya śrāva̠yā śrā̍vaya ।44) śrā̠va̠yē tīti̍ śrāvaya śrāva̠yē ti̍ ।45) ityētītyā ।46) aivaivaiva ।47) ē̠vainā̍ mēnā mē̠vai vainā̎m ।48) ē̠nā̠ ma̠hva̠ da̠hva̠ dē̠nā̠ mē̠nā̠ ma̠hva̠t ।49) a̠hva̠ dastva stva̍hva dahva̠ dastu̍ ।50) astu̠ śrauṣa̠ṭ Chrauṣa̠ ḍastvastu̠ śrauṣa̍ṭ ।॥ 40 ॥ (50/59)
meaning
This verse is a mantric recitation from the Taittiriya Samhita establishing the ritual foundation of sacrifice through the Veda's arising and standing-firm, by which the unharmed sacrifice reaches the standing-place of truth, invoked through the call "Vaṣaṭ" and the witnessing cry "Śrauṣaṭ.
verse 41
1) श्रौष॒ डितीति॒ श्रौष॒ट् छ्रौष॒ डिति॑ ।2) इत्यु॒पावा᳚स्रा गु॒पावा᳚स्रा॒ गिती त्यु॒पावा᳚स्राक् ।3) उ॒पावा᳚स्रा॒ग् यज॒ यजो॒पावा᳚ स्रागु॒पावा᳚स्रा॒ग् यज॑ ।3) उ॒पावा᳚स्रा॒गित्यु॑प - अवा᳚स्राक् ।4) यजे तीति॒ यज॒ यजे ति॑ ।5) इत्यु दुदि तीत्युत् ।6) उद॑नैषी दनैषी॒ दुदु द॑नैषीत् ।7) अ॒नै॒षी॒-द्ये ये॑ ऽनैषी दनैषी॒-द्ये ।8) ये यजा॑महे॒ यजा॑महे॒ ये ये यजा॑महे ।9) यजा॑मह॒ इतीति॒ यजा॑महे॒ यजा॑मह॒ इति॑ ।10) इत्युपोपे तीत्युप॑ ।11) उपा॑स दद सद॒ दुपो पा॑सदत् ।12) अ॒स॒द॒-द्व॒ष॒ट्का॒रेण॑ वषट्का॒रेणा॑ सद दसद-द्वषट्का॒रेण॑ ।13) व॒ष॒ट्का॒रेण॑ दोग्धि दोग्धि वषट्का॒रेण॑ वषट्का॒रेण॑ दोग्धि ।13) व॒ष॒ट्का॒रेणेति॑ वषट् - का॒रेण॑ ।14) दो॒ग्ध्ये॒ष ए॒ष दो᳚ग्धि दोग्ध्ये॒षः ।15) ए॒ष वै वा ए॒ष ए॒ष वै ।16) वै सू॒नृता॑यै सू॒नृता॑यै॒ वै वै सू॒नृता॑यै ।17) सू॒नृता॑यै॒ दोहो॒ दोहः॑ सू॒नृता॑यै सू॒नृता॑यै॒ दोहः॑ ।18) दोहो॒ यो यो दोहो॒ दोहो॒ यः ।19) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।20) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।21) वेद॑ दु॒हे दु॒हे वेद॒ वेद॑ दु॒हे ।22) दु॒ह ए॒वैव दु॒हे दु॒ह ए॒व ।23) ए॒वैना॑ मेना मे॒वै वैना᳚म् ।24) ए॒ना॒-न्दे॒वा दे॒वा ए॑ना मेना-न्दे॒वाः ।25) दे॒वा वै वै दे॒वा दे॒वा वै ।26) वै स॒त्रग्ं स॒त्रं-वैँ वै स॒त्रम् ।27) स॒त्र मा॑सतासत स॒त्रग्ं स॒त्र मा॑सत ।28) आ॒स॒त॒ तेषा॒-न्तेषा॑ मास तासत॒ तेषा᳚म् ।29) तेषा॒-न्दिशो॒ दिश॒ स्तेषा॒-न्तेषा॒-न्दिशः॑ ।30) दिशो॑ ऽदस्य-न्नदस्य॒-न्दिशो॒ दिशो॑ ऽदस्यन्न् ।31) अ॒द॒स्य॒-न्ते ते॑ ऽदस्य-न्नदस्य॒-न्ते ।32) त ए॒ता मे॒ता-न्ते त ए॒ताम् ।33) ए॒ता मा॒र्द्रा मा॒र्द्रा मे॒ता मे॒ता मा॒र्द्राम् ।34) आ॒र्द्रा-म्प॒ङ्क्ति-म्प॒ङ्क्ति मा॒र्द्रा मा॒र्द्रा-म्प॒ङ्क्तिम् ।35) प॒ङ्क्ति म॑पश्य-न्नपश्य-न्प॒ङ्क्ति-म्प॒ङ्क्ति म॑पश्यन्न् ।36) अ॒प॒श्य॒-न्ना ऽप॑श्य-न्नपश्य॒-न्ना ।37) आ श्रा॑वय श्राव॒या श्रा॑वय ।38) श्रा॒व॒ये तीति॑ श्रावय श्राव॒ये ति॑ ।39) इति॑ पुरोवा॒त-म्पु॑रोवा॒त मितीति॑ पुरोवा॒तम् ।40) पु॒रो॒वा॒त म॑जनय-न्नजनय-न्पुरोवा॒त-म्पु॑रोवा॒त म॑जनयन्न् ।40) पु॒रो॒वा॒तमिति॑ पुरः - वा॒तम् ।41) अ॒ज॒न॒य॒-न्नस्त्व स्त्व॑जनय-न्नजनय॒-न्नस्तु॑ ।42) अस्तु॒ श्रौष॒ट् छ्रौष॒ डस्त्वस्तु॒ श्रौष॑ट् ।43) श्रौष॒ डितीति॒ श्रौष॒ट् छ्रौष॒ डिति॑ ।44) इत्य॒भ्र म॒भ्र मिती त्य॒भ्रम् ।45) अ॒भ्रग्ं सग्ं स म॒भ्र म॒भ्रग्ं सम् ।46) स म॑प्लावय-न्नप्लावय॒-न्थ्सग्ं स म॑प्लावयन्न् ।47) अ॒प्ला॒व॒य॒न्॒. यज॒ यजा᳚प्लावय-न्नप्लावय॒न्॒. यज॑ ।48) यजे तीति॒ यज॒ यजे ति॑ ।49) इति॑ वि॒द्युतं॑-विँ॒द्युत॒ मितीति॑ वि॒द्युत᳚म् ।50) वि॒द्युत॑ मजनय-न्नजनयन्. वि॒द्युतं॑-विँ॒द्युत॑ मजनयन्न् ।50) वि॒द्युत॒मिति॑ वि - द्युत᳚म् ।॥ 41 ॥ (50/54)
1) śrauṣa̠ ḍitīti̠ śrauṣa̠ṭ Chrauṣa̠ ḍiti̍ ।2) ityu̠pāvā̎srā gu̠pāvā̎srā̠ gitī tyu̠pāvā̎srāk ।3) u̠pāvā̎srā̠g yaja̠ yajō̠pāvā̎ srāgu̠pāvā̎srā̠g yaja̍ ।3) u̠pāvā̎srā̠gityu̍pa - avā̎srāk ।4) yajē tīti̠ yaja̠ yajē ti̍ ।5) ityu dudi tītyut ।6) uda̍naiṣī danaiṣī̠ dudu da̍naiṣīt ।7) a̠nai̠ṣī̠-dyē yē̍ 'naiṣī danaiṣī̠-dyē ।8) yē yajā̍mahē̠ yajā̍mahē̠ yē yē yajā̍mahē ।9) yajā̍maha̠ itīti̠ yajā̍mahē̠ yajā̍maha̠ iti̍ ।10) ityupōpē tītyupa̍ ।11) upā̍sa dada sada̠ dupō pā̍sadat ।12) a̠sa̠da̠-dva̠ṣa̠ṭkā̠rēṇa̍ vaṣaṭkā̠rēṇā̍ sada dasada-dvaṣaṭkā̠rēṇa̍ ।13) va̠ṣa̠ṭkā̠rēṇa̍ dōgdhi dōgdhi vaṣaṭkā̠rēṇa̍ vaṣaṭkā̠rēṇa̍ dōgdhi ।13) va̠ṣa̠ṭkā̠rēṇēti̍ vaṣaṭ - kā̠rēṇa̍ ।14) dō̠gdhyē̠ṣa ē̠ṣa dō̎gdhi dōgdhyē̠ṣaḥ ।15) ē̠ṣa vai vā ē̠ṣa ē̠ṣa vai ।16) vai sū̠nṛtā̍yai sū̠nṛtā̍yai̠ vai vai sū̠nṛtā̍yai ।17) sū̠nṛtā̍yai̠ dōhō̠ dōha̍-ssū̠nṛtā̍yai sū̠nṛtā̍yai̠ dōha̍ḥ ।18) dōhō̠ yō yō dōhō̠ dōhō̠ yaḥ ।19) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।20) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।21) vēda̍ du̠hē du̠hē vēda̠ vēda̍ du̠hē ।22) du̠ha ē̠vaiva du̠hē du̠ha ē̠va ।23) ē̠vainā̍ mēnā mē̠vai vainā̎m ।24) ē̠nā̠-ndē̠vā dē̠vā ē̍nā mēnā-ndē̠vāḥ ।25) dē̠vā vai vai dē̠vā dē̠vā vai ।26) vai sa̠tragṃ sa̠traṃ vai vai sa̠tram ।27) sa̠tra mā̍satāsata sa̠tragṃ sa̠tra mā̍sata ।28) ā̠sa̠ta̠ tēṣā̠-ntēṣā̍ māsa tāsata̠ tēṣā̎m ।29) tēṣā̠-ndiśō̠ diśa̠ stēṣā̠-ntēṣā̠-ndiśa̍ḥ ।30) diśō̍ 'dasya-nnadasya̠-ndiśō̠ diśō̍ 'dasyann ।31) a̠da̠sya̠-ntē tē̍ 'dasya-nnadasya̠-ntē ।32) ta ē̠tā mē̠tā-ntē ta ē̠tām ।33) ē̠tā mā̠rdrā mā̠rdrā mē̠tā mē̠tā mā̠rdrām ।34) ā̠rdrā-mpa̠ṅkti-mpa̠ṅkti mā̠rdrā mā̠rdrā-mpa̠ṅktim ।35) pa̠ṅkti ma̍paśya-nnapaśya-npa̠ṅkti-mpa̠ṅkti ma̍paśyann ।36) a̠pa̠śya̠-nnā 'pa̍śya-nnapaśya̠-nnā ।37) ā śrā̍vaya śrāva̠yā śrā̍vaya ।38) śrā̠va̠yē tīti̍ śrāvaya śrāva̠yē ti̍ ।39) iti̍ purōvā̠ta-mpu̍rōvā̠ta mitīti̍ purōvā̠tam ।40) pu̠rō̠vā̠ta ma̍janaya-nnajanaya-npurōvā̠ta-mpu̍rōvā̠ta ma̍janayann ।40) pu̠rō̠vā̠tamiti̍ puraḥ - vā̠tam ।41) a̠ja̠na̠ya̠-nnastva stva̍janaya-nnajanaya̠-nnastu̍ ।42) astu̠ śrauṣa̠ṭ Chrauṣa̠ ḍastvastu̠ śrauṣa̍ṭ ।43) śrauṣa̠ ḍitīti̠ śrauṣa̠ṭ Chrauṣa̠ ḍiti̍ ।44) itya̠bhra ma̠bhra mitī tya̠bhram ।45) a̠bhragṃ sagṃ sa ma̠bhra ma̠bhragṃ sam ।46) sa ma̍plāvaya-nnaplāvaya̠-nthsagṃ sa ma̍plāvayann ।47) a̠plā̠va̠ya̠n̠. yaja̠ yajā̎plāvaya-nnaplāvaya̠n̠. yaja̍ ।48) yajē tīti̠ yaja̠ yajē ti̍ ।49) iti̍ vi̠dyuta̍ṃ vi̠dyuta̠ mitīti̍ vi̠dyuta̎m ।50) vi̠dyuta̍ majanaya-nnajanayan. vi̠dyuta̍ṃ vi̠dyuta̍ majanayann ।50) vi̠dyuta̠miti̍ vi - dyuta̎m ।॥ 41 ॥ (50/54)
meaning
This verse is primarily ritual recitation instructions (mantra mantras, invocations, and repetitive chanting sequences) for a Vedic sacrifice addressed to Krishna, containing imperative forms like "let it be generated," "milked," "flooded," and repeated ritual utterances (śrauṣaṭ, vṛṣaṭ, etc.) rather than a coherent narrative or doctrinal statement.
verse 42
1) अ॒ज॒न॒य॒न्॒. ये ये॑ ऽजनय-न्नजनय॒न्॒. ये ।2) ये यजा॑महे॒ यजा॑महे॒ ये ये यजा॑महे ।3) यजा॑मह॒ इतीति॒ यजा॑महे॒ यजा॑मह॒ इति॑ ।4) इति॒ प्र प्रे तीति॒ प्र ।5) प्राव॑र्षय-न्नवर्षय॒-न्प्र प्राव॑र्षयन्न् ।6) अ॒व॒र्॒ष॒य॒-न्न॒भ्या᳚(1॒)भ्य॑वर्षय-न्नवर्षय-न्न॒भि ।7) अ॒भ्य॑ स्तनय-न्नस्तनय-न्न॒भ्या᳚(1॒)भ्य॑ स्तनयन्न् ।8) अ॒स्त॒न॒य॒न्॒. व॒ष॒ट्का॒रेण॑ वषट्का॒रेणा᳚ स्तनय-न्नस्तनयन्. वषट्का॒रेण॑ ।9) व॒ष॒ट्का॒रेण॒ तत॒स्ततो॑ वषट्का॒रेण॑ वषट्का॒रेण॒ ततः॑ ।9) व॒ष॒ट्का॒रेणेति॑ वषट् - का॒रेण॑ ।10) ततो॒ वै वै तत॒ स्ततो॒ वै ।11) वै तेभ्य॒ स्तेभ्यो॒ वै वै तेभ्यः॑ ।12) तेभ्यो॒ दिशो॒ दिश॒ स्तेभ्य॒ स्तेभ्यो॒ दिशः॑ ।13) दिशः॒ प्र प्र दिशो॒ दिशः॒ प्र ।14) प्राप्या॑यन्ता प्यायन्त॒ प्र प्राप्या॑यन्त ।15) अ॒प्या॒य॒न्त॒ यो यो᳚ ऽप्यायन्ता प्यायन्त॒ यः ।16) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।17) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।18) वेद॒ प्र प्र वेद॒ वेद॒ प्र ।19) प्रास्मा॑ अस्मै॒ प्र प्रास्मै᳚ ।20) अ॒स्मै॒ दिशो॒ दिशो᳚ ऽस्मा अस्मै॒ दिशः॑ ।21) दिशः॑ प्यायन्ते प्यायन्ते॒ दिशो॒ दिशः॑ प्यायन्ते ।22) प्या॒य॒न्ते॒ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति-म्प्यायन्ते प्यायन्ते प्र॒जाप॑तिम् ।23) प्र॒जाप॑ति-न्त्वो॒वेद॑ त्वो॒वेद॑ प्र॒जाप॑ति-म्प्र॒जाप॑ति-न्त्वो॒वेद॑ ।23) प्र॒जाप॑ति॒मिति॑ प्र॒जा - प॒ति॒म् ।24) त्वो॒वेद॑ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति स्त्वो॒वेद॑ त्वो॒वेद॑ प्र॒जाप॑तिः ।24) त्वो॒वेदेति॑ त्वः - वेद॑ ।25) प्र॒जाप॑ति स्त्वंवेँद त्वंवेँद प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति स्त्वंवेँद ।25) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।26) त्वं॒वेँ॒द॒ यं-यँ-न्त्वं॑वेँद त्वंवेँद॒ यम् ।26) त्वं॒वेँ॒देति॑ त्वं - वे॒द॒ ।27) य-म्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति॒-र्यं-यँ-म्प्र॒जाप॑तिः ।28) प्र॒जाप॑ति॒-र्वेद॒ वेद॑ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति॒-र्वेद॑ ।28) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।29) वेद॒ स स वेद॒ वेद॒ सः ।30) स पुण्यः॒ पुण्य॒-स्स स पुण्यः॑ ।31) पुण्यो॑ भवति भवति॒ पुण्यः॒ पुण्यो॑ भवति ।32) भ॒व॒ त्ये॒ष ए॒ष भ॑वति भव त्ये॒षः ।33) ए॒ष वै वा ए॒ष ए॒ष वै ।34) वै छ॑न्द॒स्य॑ श्छन्द॒स्यो॑ वै वै छ॑न्द॒स्यः॑ ।35) छ॒न्द॒स्यः॑ प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति श्छन्द॒स्य॑ श्छन्द॒स्यः॑ प्र॒जाप॑तिः ।36) प्र॒जाप॑ति॒रा प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ति॒रा ।36) प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ ।37) आ श्रा॑वय श्राव॒या श्रा॑वय ।38) श्रा॒व॒या स्त्वस्तु॑ श्रावय श्राव॒यास्तु॑ ।39) अस्तु॒ श्रौष॒ट् छ्रौष॒ डस्त्वस्तु॒ श्रौष॑ट् ।40) श्रौष॒ड् यज॒ यज॒ श्रौष॒ट् छ्रौष॒ड् यज॑ ।41) यज॒ ये ये यज॒ यज॒ ये ।42) ये यजा॑महे॒ यजा॑महे॒ ये ये यजा॑महे ।43) यजा॑महे वषट्का॒रो व॑षट्का॒रो यजा॑महे॒ यजा॑महे वषट्का॒रः ।44) व॒ष॒ट्का॒रो यो यो व॑षट्का॒रो व॑षट्का॒रो यः ।44) व॒ष॒ट्का॒र इति॑ वषट् - का॒रः ।45) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।46) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।47) वेद॒ पुण्यः॒ पुण्यो॒ वेद॒ वेद॒ पुण्यः॑ ।48) पुण्यो॑ भवति भवति॒ पुण्यः॒ पुण्यो॑ भवति ।49) भ॒व॒ति॒ व॒स॒न्तं-वँ॑स॒न्त-म्भ॑वति भवति वस॒न्तम् ।50) व॒स॒न्त मृ॑तू॒ना मृ॑तू॒नां-वँ॑स॒न्तं-वँ॑स॒न्त मृ॑तू॒नाम् ।॥ 42 ॥ (50/58)
1) a̠ja̠na̠ya̠n̠. yē yē̍ 'janaya-nnajanaya̠n̠. yē ।2) yē yajā̍mahē̠ yajā̍mahē̠ yē yē yajā̍mahē ।3) yajā̍maha̠ itīti̠ yajā̍mahē̠ yajā̍maha̠ iti̍ ।4) iti̠ pra prē tīti̠ pra ।5) prāva̍rṣaya-nnavarṣaya̠-npra prāva̍rṣayann ।6) a̠va̠r̠ṣa̠ya̠-nna̠bhyā̎(1̠)bhya̍varṣaya-nnavarṣaya-nna̠bhi ।7) a̠bhya̍ stanaya-nnastanaya-nna̠bhyā̎(1̠)bhya̍ stanayann ।8) a̠sta̠na̠ya̠n̠. va̠ṣa̠ṭkā̠rēṇa̍ vaṣaṭkā̠rēṇā̎ stanaya-nnastanayan. vaṣaṭkā̠rēṇa̍ ।9) va̠ṣa̠ṭkā̠rēṇa̠ tata̠statō̍ vaṣaṭkā̠rēṇa̍ vaṣaṭkā̠rēṇa̠ tata̍ḥ ।9) va̠ṣa̠ṭkā̠rēṇēti̍ vaṣaṭ - kā̠rēṇa̍ ।10) tatō̠ vai vai tata̠ statō̠ vai ।11) vai tēbhya̠ stēbhyō̠ vai vai tēbhya̍ḥ ।12) tēbhyō̠ diśō̠ diśa̠ stēbhya̠ stēbhyō̠ diśa̍ḥ ।13) diśa̠ḥ pra pra diśō̠ diśa̠ḥ pra ।14) prāpyā̍yantā pyāyanta̠ pra prāpyā̍yanta ।15) a̠pyā̠ya̠nta̠ yō yō̎ 'pyāyantā pyāyanta̠ yaḥ ।16) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।17) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।18) vēda̠ pra pra vēda̠ vēda̠ pra ।19) prāsmā̍ asmai̠ pra prāsmai̎ ।20) a̠smai̠ diśō̠ diśō̎ 'smā asmai̠ diśa̍ḥ ।21) diśa̍ḥ pyāyantē pyāyantē̠ diśō̠ diśa̍ḥ pyāyantē ।22) pyā̠ya̠ntē̠ pra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti-mpyāyantē pyāyantē pra̠jāpa̍tim ।23) pra̠jāpa̍ti-ntvō̠vēda̍ tvō̠vēda̍ pra̠jāpa̍ti-mpra̠jāpa̍ti-ntvō̠vēda̍ ।23) pra̠jāpa̍ti̠miti̍ pra̠jā - pa̠ti̠m ।24) tvō̠vēda̍ pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti stvō̠vēda̍ tvō̠vēda̍ pra̠jāpa̍tiḥ ।24) tvō̠vēdēti̍ tvaḥ - vēda̍ ।25) pra̠jāpa̍ti stvaṃvēda tvaṃvēda pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti stvaṃvēda ।25) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।26) tva̠ṃvē̠da̠ yaṃ ya-ntva̍ṃvēda tvaṃvēda̠ yam ।26) tva̠ṃvē̠dēti̍ tvaṃ - vē̠da̠ ।27) ya-mpra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti̠-ryaṃ ya-mpra̠jāpa̍tiḥ ।28) pra̠jāpa̍ti̠-rvēda̠ vēda̍ pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti̠-rvēda̍ ।28) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।29) vēda̠ sa sa vēda̠ vēda̠ saḥ ।30) sa puṇya̠ḥ puṇya̠-ssa sa puṇya̍ḥ ।31) puṇyō̍ bhavati bhavati̠ puṇya̠ḥ puṇyō̍ bhavati ।32) bha̠va̠ tyē̠ṣa ē̠ṣa bha̍vati bhava tyē̠ṣaḥ ।33) ē̠ṣa vai vā ē̠ṣa ē̠ṣa vai ।34) vai Cha̍nda̠sya̍ śChanda̠syō̍ vai vai Cha̍nda̠sya̍ḥ ।35) Cha̠nda̠sya̍ḥ pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti śChanda̠sya̍ śChanda̠sya̍ḥ pra̠jāpa̍tiḥ ।36) pra̠jāpa̍ti̠rā pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍ti̠rā ।36) pra̠jāpa̍ti̠riti̍ pra̠jā - pa̠ti̠ḥ ।37) ā śrā̍vaya śrāva̠yā śrā̍vaya ।38) śrā̠va̠yā stvastu̍ śrāvaya śrāva̠yāstu̍ ।39) astu̠ śrauṣa̠ṭ Chrauṣa̠ ḍastvastu̠ śrauṣa̍ṭ ।40) śrauṣa̠ḍ yaja̠ yaja̠ śrauṣa̠ṭ Chrauṣa̠ḍ yaja̍ ।41) yaja̠ yē yē yaja̠ yaja̠ yē ।42) yē yajā̍mahē̠ yajā̍mahē̠ yē yē yajā̍mahē ।43) yajā̍mahē vaṣaṭkā̠rō va̍ṣaṭkā̠rō yajā̍mahē̠ yajā̍mahē vaṣaṭkā̠raḥ ।44) va̠ṣa̠ṭkā̠rō yō yō va̍ṣaṭkā̠rō va̍ṣaṭkā̠rō yaḥ ।44) va̠ṣa̠ṭkā̠ra iti̍ vaṣaṭ - kā̠raḥ ।45) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।46) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।47) vēda̠ puṇya̠ḥ puṇyō̠ vēda̠ vēda̠ puṇya̍ḥ ।48) puṇyō̍ bhavati bhavati̠ puṇya̠ḥ puṇyō̍ bhavati ।49) bha̠va̠ti̠ va̠sa̠ntaṃ va̍sa̠nta-mbha̍vati bhavati vasa̠ntam ।50) va̠sa̠nta mṛ̍tū̠nā mṛ̍tū̠nāṃ va̍sa̠ntaṃ va̍sa̠nta mṛ̍tū̠nām ।॥ 42 ॥ (50/58)
meaning
Those whom we worship become full; we who know this become meritorious and attain the spring season and the reward of the Vedic mantras.
verse 43
1) ऋ॒तू॒ना-म्प्री॑णामि प्रीणा म्यृतू॒ना मृ॑तू॒ना-म्प्री॑णामि ।2) प्री॒णा॒ मीतीति॑ प्रीणामि प्रीणा॒ मीति॑ ।3) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।4) आ॒ह॒ र्तव॑ ऋ॒तव॑ आहाह॒ र्तवः॑ ।5) ऋ॒तवो॒ वै वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तवो॒ वै ।6) वै प्र॑या॒जाः प्र॑या॒जा वै वै प्र॑या॒जाः ।7) प्र॒या॒जा ऋ॒तू नृ॒तू-न्प्र॑या॒जाः प्र॑या॒जा ऋ॒तून् ।7) प्र॒या॒जा इति॑ प्र - या॒जाः ।8) ऋ॒तू ने॒वैव र्तू नृ॒तू ने॒व ।9) ए॒व प्री॑णाति प्रीणा त्ये॒वैव प्री॑णाति ।10) प्री॒णा॒ति॒ ते ते प्री॑णाति प्रीणाति॒ ते ।11) ते᳚ ऽस्मा अस्मै॒ ते ते᳚ ऽस्मै ।12) अ॒स्मै॒ प्री॒ताः प्री॒ता अ॑स्मा अस्मै प्री॒ताः ।13) प्री॒ता य॑थापू॒र्वं-यँ॑थापू॒र्व-म्प्री॒ताः प्री॒ता य॑थापू॒र्वम् ।14) य॒था॒पू॒र्व-ङ्क॑ल्पन्ते कल्पन्ते यथापू॒र्वं-यँ॑थापू॒र्व-ङ्क॑ल्पन्ते ।14) य॒था॒पू॒र्वमिति॑ यथा - पू॒र्वम् ।15) क॒ल्प॒न्ते॒ कल्प॑न्ते॒ कल्प॑न्ते कल्पन्ते कल्पन्ते॒ कल्प॑न्ते ।16) कल्प॑न्ते ऽस्मा अस्मै॒ कल्प॑न्ते॒ कल्प॑न्ते ऽस्मै ।17) अ॒स्मा॒ ऋ॒तव॑ ऋ॒तवो᳚ ऽस्मा अस्मा ऋ॒तवः॑ ।18) ऋ॒तवो॒ यो य ऋ॒तव॑ ऋ॒तवो॒ यः ।19) य ए॒व मे॒वं-योँ य ए॒वम् ।20) ए॒वं-वेँद॒ वेदै॒व मे॒वं-वेँद॑ ।21) वेदा॒ग्नीषोम॑यो र॒ग्नीषोम॑यो॒-र्वेद॒ वेदा॒ग्नीषोम॑योः ।22) अ॒ग्नीषोम॑यो र॒ह म॒ह म॒ग्नीषोम॑यो र॒ग्नीषोम॑यो र॒हम् ।22) अ॒ग्नीषोम॑यो॒रित्य॒ग्नी - सोम॑योः ।23) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।24) दे॒व॒य॒ज्यया॒ चक्षु॑ष्मा॒(ग्ग्॒) श्चक्षु॑ष्मा-न्देवय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ चक्षु॑ष्मान् ।24) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।25) चक्षु॑ष्मा-न्भूयास-म्भूयास॒-ञ्चक्षु॑ष्मा॒(ग्ग्॒) श्चक्षु॑ष्मा-न्भूयासम् ।26) भू॒या॒स॒ मितीति॑ भूयास-म्भूयास॒ मिति॑ ।27) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।28) आ॒हा॒ग्नीषोमा᳚भ्या म॒ग्नीषोमा᳚भ्या माहाहा॒ ग्नीषोमा᳚भ्याम् ।29) अ॒ग्नीषोमा᳚भ्यां॒-वैँ वा अ॒ग्नीषोमा᳚भ्या म॒ग्नीषोमा᳚भ्यां॒-वैँ ।29) अ॒ग्नीषोमा᳚भ्या॒मित्य॒ग्नी - सोमा᳚भ्याम् ।30) वै य॒ज्ञो य॒ज्ञो वै वै य॒ज्ञः ।31) य॒ज्ञ श्चक्षु॑ष्मा॒(ग्ग्॒) श्चक्षु॑ष्मान्. य॒ज्ञो य॒ज्ञ श्चक्षु॑ष्मान् ।32) चक्षु॑ष्मा॒-न्ताभ्या॒-न्ताभ्या॒-ञ्चक्षु॑ष्मा॒(ग्ग्॒) श्चक्षु॑ष्मा॒-न्ताभ्या᳚म् ।33) ताभ्या॑ मे॒वैव ताभ्या॒-न्ताभ्या॑ मे॒व ।34) ए॒व चक्षु॒ श्चक्षु॑ रे॒वैव चक्षुः॑ ।35) चक्षु॑ रा॒त्म-न्ना॒त्मग्ग् श्चक्षु॒ श्चक्षु॑ रा॒त्मन्न् ।36) आ॒त्म-न्ध॑त्ते धत्त आ॒त्म-न्ना॒त्म-न्ध॑त्ते ।37) ध॒त्ते॒ ऽग्ने र॒ग्ने-र्ध॑त्ते धत्ते॒ ऽग्नेः ।38) अ॒ग्ने र॒ह म॒ह म॒ग्ने र॒ग्ने र॒हम् ।39) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।40) दे॒व॒य॒ज्यया᳚ ऽन्ना॒दो᳚ ऽन्ना॒दो दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया᳚ ऽन्ना॒दः ।40) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।41) अ॒न्ना॒दो भू॑यास-म्भूयास मन्ना॒दो᳚ ऽन्ना॒दो भू॑यासम् ।41) अ॒न्ना॒द इत्य॑न्न - अ॒दः ।42) भू॒या॒स॒ मितीति॑ भूयास-म्भूयास॒ मिति॑ ।43) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।44) आ॒हा॒ग्नि र॒ग्नि रा॑हा हा॒ग्निः ।45) अ॒ग्नि-र्वै वा अ॒ग्नि र॒ग्नि-र्वै ।46) वै दे॒वाना᳚-न्दे॒वानां॒-वैँ वै दे॒वाना᳚म् ।47) दे॒वाना॑ मन्ना॒दो᳚ ऽन्ना॒दो दे॒वाना᳚-न्दे॒वाना॑ मन्ना॒दः ।48) अ॒न्ना॒द स्तेन॒ तेना᳚न्ना॒दो᳚ ऽन्ना॒द स्तेन॑ ।48) अ॒न्ना॒द इत्य॑न्न - अ॒दः ।49) तेनै॒ वैव तेन॒ तेनै॒व ।50) ए॒वान्नाद्य॑ म॒न्नाद्य॑ मे॒वै वान्नाद्य᳚म् ।॥ 43 ॥ (50/58)
1) ṛ̠tū̠nā-mprī̍ṇāmi prīṇā myṛtū̠nā mṛ̍tū̠nā-mprī̍ṇāmi ।2) prī̠ṇā̠ mītīti̍ prīṇāmi prīṇā̠ mīti̍ ।3) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।4) ā̠ha̠ rtava̍ ṛ̠tava̍ āhāha̠ rtava̍ḥ ।5) ṛ̠tavō̠ vai vā ṛ̠tava̍ ṛ̠tavō̠ vai ।6) vai pra̍yā̠jāḥ pra̍yā̠jā vai vai pra̍yā̠jāḥ ।7) pra̠yā̠jā ṛ̠tū nṛ̠tū-npra̍yā̠jāḥ pra̍yā̠jā ṛ̠tūn ।7) pra̠yā̠jā iti̍ pra - yā̠jāḥ ।8) ṛ̠tū nē̠vaiva rtū nṛ̠tū nē̠va ।9) ē̠va prī̍ṇāti prīṇā tyē̠vaiva prī̍ṇāti ।10) prī̠ṇā̠ti̠ tē tē prī̍ṇāti prīṇāti̠ tē ।11) tē̎ 'smā asmai̠ tē tē̎ 'smai ।12) a̠smai̠ prī̠tāḥ prī̠tā a̍smā asmai prī̠tāḥ ।13) prī̠tā ya̍thāpū̠rvaṃ ya̍thāpū̠rva-mprī̠tāḥ prī̠tā ya̍thāpū̠rvam ।14) ya̠thā̠pū̠rva-ṅka̍lpantē kalpantē yathāpū̠rvaṃ ya̍thāpū̠rva-ṅka̍lpantē ।14) ya̠thā̠pū̠rvamiti̍ yathā - pū̠rvam ।15) ka̠lpa̠ntē̠ kalpa̍ntē̠ kalpa̍ntē kalpantē kalpantē̠ kalpa̍ntē ।16) kalpa̍ntē 'smā asmai̠ kalpa̍ntē̠ kalpa̍ntē 'smai ।17) a̠smā̠ ṛ̠tava̍ ṛ̠tavō̎ 'smā asmā ṛ̠tava̍ḥ ।18) ṛ̠tavō̠ yō ya ṛ̠tava̍ ṛ̠tavō̠ yaḥ ।19) ya ē̠va mē̠vaṃ yō ya ē̠vam ।20) ē̠vaṃ vēda̠ vēdai̠va mē̠vaṃ vēda̍ ।21) vēdā̠gnīṣōma̍yō ra̠gnīṣōma̍yō̠-rvēda̠ vēdā̠gnīṣōma̍yōḥ ।22) a̠gnīṣōma̍yō ra̠ha ma̠ha ma̠gnīṣōma̍yō ra̠gnīṣōma̍yō ra̠ham ।22) a̠gnīṣōma̍yō̠ritya̠gnī - sōma̍yōḥ ।23) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।24) dē̠va̠ya̠jyayā̠ chakṣu̍ṣmā̠(gg̠) śchakṣu̍ṣmā-ndēvaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ chakṣu̍ṣmān ।24) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।25) chakṣu̍ṣmā-nbhūyāsa-mbhūyāsa̠-ñchakṣu̍ṣmā̠(gg̠) śchakṣu̍ṣmā-nbhūyāsam ।26) bhū̠yā̠sa̠ mitīti̍ bhūyāsa-mbhūyāsa̠ miti̍ ।27) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।28) ā̠hā̠gnīṣōmā̎bhyā ma̠gnīṣōmā̎bhyā māhāhā̠ gnīṣōmā̎bhyām ।29) a̠gnīṣōmā̎bhyā̠ṃ vai vā a̠gnīṣōmā̎bhyā ma̠gnīṣōmā̎bhyā̠ṃ vai ।29) a̠gnīṣōmā̎bhyā̠mitya̠gnī - sōmā̎bhyām ।30) vai ya̠jñō ya̠jñō vai vai ya̠jñaḥ ।31) ya̠jña śchakṣu̍ṣmā̠(gg̠) śchakṣu̍ṣmān. ya̠jñō ya̠jña śchakṣu̍ṣmān ।32) chakṣu̍ṣmā̠-ntābhyā̠-ntābhyā̠-ñchakṣu̍ṣmā̠(gg̠) śchakṣu̍ṣmā̠-ntābhyā̎m ।33) tābhyā̍ mē̠vaiva tābhyā̠-ntābhyā̍ mē̠va ।34) ē̠va chakṣu̠ śchakṣu̍ rē̠vaiva chakṣu̍ḥ ।35) chakṣu̍ rā̠tma-nnā̠tmagg śchakṣu̠ śchakṣu̍ rā̠tmann ।36) ā̠tma-ndha̍ttē dhatta ā̠tma-nnā̠tma-ndha̍ttē ।37) dha̠ttē̠ 'gnē ra̠gnē-rdha̍ttē dhattē̠ 'gnēḥ ।38) a̠gnē ra̠ha ma̠ha ma̠gnē ra̠gnē ra̠ham ।39) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।40) dē̠va̠ya̠jyayā̎ 'nnā̠dō̎ 'nnā̠dō dē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̎ 'nnā̠daḥ ।40) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।41) a̠nnā̠dō bhū̍yāsa-mbhūyāsa mannā̠dō̎ 'nnā̠dō bhū̍yāsam ।41) a̠nnā̠da itya̍nna - a̠daḥ ।42) bhū̠yā̠sa̠ mitīti̍ bhūyāsa-mbhūyāsa̠ miti̍ ।43) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।44) ā̠hā̠gni ra̠gni rā̍hā hā̠gniḥ ।45) a̠gni-rvai vā a̠gni ra̠gni-rvai ।46) vai dē̠vānā̎-ndē̠vānā̠ṃ vai vai dē̠vānā̎m ।47) dē̠vānā̍ mannā̠dō̎ 'nnā̠dō dē̠vānā̎-ndē̠vānā̍ mannā̠daḥ ।48) a̠nnā̠da stēna̠ tēnā̎nnā̠dō̎ 'nnā̠da stēna̍ ।48) a̠nnā̠da itya̍nna - a̠daḥ ।49) tēnai̠ vaiva tēna̠ tēnai̠va ।50) ē̠vānnādya̍ ma̠nnādya̍ mē̠vai vānnādya̎m ।॥ 43 ॥ (50/58)
meaning
I praise the seasons; I gratify the seasons through the seasons, and thus through gratification of the seasons do the seasons, the pre-offerings, become established as before, endowed with sight and food-power, bringing forth abundance through worship to Agni and Soma, and to the gods through Agni as the consumer of oblations.
verse 44
1) अ॒न्नाद्य॑ मा॒त्म-न्ना॒त्म-न्न॒न्नाद्य॑ म॒न्नाद्य॑ मा॒त्मन्न् ।1) अ॒न्नाद्य॒मित्य॑न्न - अद्य᳚म् ।2) आ॒त्म-न्ध॑त्ते धत्त आ॒त्म-न्ना॒त्म-न्ध॑त्ते ।3) ध॒त्ते॒ दब्धि॒-र्दब्धि॑-र्धत्ते धत्ते॒ दब्धिः॑ ।4) दब्धि॑ रस्यसि॒ दब्धि॒-र्दब्धि॑ रसि ।5) अ॒स्य द॒ब्धो ऽद॑ब्धो ऽस्य॒स्यद॑ब्धः ।6) अद॑ब्धो भूयास-म्भूयास॒ मद॒ब्धो ऽद॑ब्धो भूयासम् ।7) भू॒या॒स॒ म॒मु म॒मु-म्भू॑यास-म्भूयास म॒मुम् ।8) अ॒मु-न्द॑भेय-न्दभेय म॒मु म॒मु-न्द॑भेयम् ।9) द॒भे॒य॒ मितीति॑ दभेय-न्दभेय॒ मिति॑ ।10) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।11) आ॒है॒त यै॒तया॑ ऽऽहा है॒तया᳚ ।12) ए॒तया॒ वै वा ए॒त यै॒तया॒ वै ।13) वै दब्ध्या॒ दब्ध्या॒ वै वै दब्ध्या᳚ ।14) दब्ध्या॑ दे॒वा दे॒वा दब्ध्या॒ दब्ध्या॑ दे॒वाः ।15) दे॒वा असु॑रा॒ नसु॑रा-न्दे॒वा दे॒वा असु॑रान् ।16) असु॑रा नदभ्नुव-न्नदभ्नुव॒-न्नसु॑रा॒ नसु॑रा नदभ्नुवन्न् ।17) अ॒द॒भ्नु॒व॒-न्तया॒ तया॑ ऽदभ्नुव-न्नदभ्नुव॒-न्तया᳚ ।18) तयै॒वैव तया॒ तयै॒व ।19) ए॒व भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य मे॒वैव भ्रातृ॑व्यम् ।20) भ्रातृ॑व्य-न्दभ्नोति दभ्नोति॒ भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य-न्दभ्नोति ।21) द॒भ्नो॒ त्य॒ग्नीषोम॑यो र॒ग्नीषोम॑यो-र्दभ्नोति दभ्नो त्य॒ग्नीषोम॑योः ।22) अ॒ग्नीषोम॑यो र॒ह म॒ह म॒ग्नीषोम॑यो र॒ग्नीषोम॑यो र॒हम् ।22) अ॒ग्नीषोम॑यो॒रित्य॒ग्नी - सोम॑योः ।23) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।24) दे॒व॒य॒ज्यया॑ वृत्र॒हा वृ॑त्र॒हा दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॑ वृत्र॒हा ।24) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।25) वृ॒त्र॒हा भू॑यास-म्भूयासं-वृँत्र॒हा वृ॑त्र॒हा भू॑यासम् ।25) वृ॒त्र॒हेति॑ वृत्र - हा ।26) भू॒या॒स॒ मितीति॑ भूयास-म्भूयास॒ मिति॑ ।27) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।28) आ॒हा॒ग्नीषोमा᳚भ्या म॒ग्नीषोमा᳚भ्या माहा हा॒ग्नीषोमा᳚भ्याम् ।29) अ॒ग्नीषोमा᳚भ्यां॒-वैँ वा अ॒ग्नीषोमा᳚भ्या म॒ग्नीषोमा᳚भ्यां॒-वैँ ।29) अ॒ग्नीषोमा᳚भ्या॒मित्य॒ग्नी - सोमा᳚भ्याम् ।30) वा इन्द्र॒ इन्द्रो॒ वै वा इन्द्रः॑ ।31) इन्द्रो॑ वृ॒त्रं-वृँ॒त्र मिन्द्र॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम् ।32) वृ॒त्र म॑ह-न्नहन् वृ॒त्रं-वृँ॒त्र म॑हन्न् ।33) अ॒ह॒-न्ताभ्या॒-न्ताभ्या॑ मह-न्नह॒-न्ताभ्या᳚म् ।34) ताभ्या॑ मे॒वैव ताभ्या॒-न्ताभ्या॑ मे॒व ।35) ए॒व भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्य मे॒वैव भ्रातृ॑व्यम् ।36) भ्रातृ॑व्यग्ग् स्तृणुते स्तृणुते॒ भ्रातृ॑व्य॒-म्भ्रातृ॑व्यग्ग् स्तृणुते ।37) स्तृ॒णु॒त॒ इ॒न्द्रा॒ग्नि॒यो रि॑न्द्राग्नि॒यो-स्स्तृ॑णुते स्तृणुत इन्द्राग्नि॒योः ।38) इ॒न्द्रा॒ग्नि॒यो र॒ह म॒ह मि॑न्द्राग्नि॒यो रि॑न्द्राग्नि॒यो र॒हम् ।38) इ॒न्द्रा॒ग्नि॒योरिती᳚न्द्र - अ॒ग्नि॒योः ।39) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।40) दे॒व॒य॒ज्य ये᳚न्द्रिया॒वी न्द्रि॑या॒वी दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यये᳚ न्द्रिया॒वी ।40) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।41) इ॒न्द्रि॒या॒ व्य॑न्ना॒दो᳚ ऽन्ना॒द इ॑न्द्रिया॒वी न्द्रि॑या॒ व्य॑न्ना॒दः ।42) अ॒न्ना॒दो भू॑यास-म्भूयास मन्ना॒दो᳚ ऽन्ना॒दो भू॑यासम् ।42) अ॒न्ना॒द इत्य॑न्न - अ॒दः ।43) भू॒या॒स॒ मितीति॑ भूयास-म्भूयास॒ मिति॑ ।44) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।45) आ॒हे॒ न्द्रि॒या॒वी न्द्रि॑या॒ व्या॑हाहे न्द्रिया॒वी ।46) इ॒न्द्रि॒या॒ व्ये॑वैवे न्द्रि॑या॒वी न्द्रि॑या॒ व्ये॑व ।47) ए॒वान्ना॒दो᳚ ऽन्ना॒द ए॒वै वान्ना॒दः ।48) अ॒न्ना॒दो भ॑वति भवत्यन्ना॒दो᳚ ऽन्ना॒दो भ॑वति ।48) अ॒न्ना॒द इत्य॑न्न - अ॒दः ।49) भ॒व॒ती न्द्र॒स्ये न्द्र॑स्य भवति भव॒ती न्द्र॑स्य ।50) इन्द्र॑स्या॒ह म॒ह मिन्द्र॒स्ये न्द्र॑स्या॒हम् ।॥ 44 ॥ (50/59)
1) a̠nnādya̍ mā̠tma-nnā̠tma-nna̠nnādya̍ ma̠nnādya̍ mā̠tmann ।1) a̠nnādya̠mitya̍nna - adya̎m ।2) ā̠tma-ndha̍ttē dhatta ā̠tma-nnā̠tma-ndha̍ttē ।3) dha̠ttē̠ dabdhi̠-rdabdhi̍-rdhattē dhattē̠ dabdhi̍ḥ ।4) dabdhi̍ rasyasi̠ dabdhi̠-rdabdhi̍ rasi ।5) a̠sya da̠bdhō 'da̍bdhō 'sya̠syada̍bdhaḥ ।6) ada̍bdhō bhūyāsa-mbhūyāsa̠ mada̠bdhō 'da̍bdhō bhūyāsam ।7) bhū̠yā̠sa̠ ma̠mu ma̠mu-mbhū̍yāsa-mbhūyāsa ma̠mum ।8) a̠mu-nda̍bhēya-ndabhēya ma̠mu ma̠mu-nda̍bhēyam ।9) da̠bhē̠ya̠ mitīti̍ dabhēya-ndabhēya̠ miti̍ ।10) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।11) ā̠hai̠ta yai̠tayā̍ ''hā hai̠tayā̎ ।12) ē̠tayā̠ vai vā ē̠ta yai̠tayā̠ vai ।13) vai dabdhyā̠ dabdhyā̠ vai vai dabdhyā̎ ।14) dabdhyā̍ dē̠vā dē̠vā dabdhyā̠ dabdhyā̍ dē̠vāḥ ।15) dē̠vā asu̍rā̠ nasu̍rā-ndē̠vā dē̠vā asu̍rān ।16) asu̍rā nadabhnuva-nnadabhnuva̠-nnasu̍rā̠ nasu̍rā nadabhnuvann ।17) a̠da̠bhnu̠va̠-ntayā̠ tayā̍ 'dabhnuva-nnadabhnuva̠-ntayā̎ ।18) tayai̠vaiva tayā̠ tayai̠va ।19) ē̠va bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya mē̠vaiva bhrātṛ̍vyam ।20) bhrātṛ̍vya-ndabhnōti dabhnōti̠ bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya-ndabhnōti ।21) da̠bhnō̠ tya̠gnīṣōma̍yō ra̠gnīṣōma̍yō-rdabhnōti dabhnō tya̠gnīṣōma̍yōḥ ।22) a̠gnīṣōma̍yō ra̠ha ma̠ha ma̠gnīṣōma̍yō ra̠gnīṣōma̍yō ra̠ham ।22) a̠gnīṣōma̍yō̠ritya̠gnī - sōma̍yōḥ ।23) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।24) dē̠va̠ya̠jyayā̍ vṛtra̠hā vṛ̍tra̠hā dē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̍ vṛtra̠hā ।24) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।25) vṛ̠tra̠hā bhū̍yāsa-mbhūyāsaṃ vṛtra̠hā vṛ̍tra̠hā bhū̍yāsam ।25) vṛ̠tra̠hēti̍ vṛtra - hā ।26) bhū̠yā̠sa̠ mitīti̍ bhūyāsa-mbhūyāsa̠ miti̍ ।27) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।28) ā̠hā̠gnīṣōmā̎bhyā ma̠gnīṣōmā̎bhyā māhā hā̠gnīṣōmā̎bhyām ।29) a̠gnīṣōmā̎bhyā̠ṃ vai vā a̠gnīṣōmā̎bhyā ma̠gnīṣōmā̎bhyā̠ṃ vai ।29) a̠gnīṣōmā̎bhyā̠mitya̠gnī - sōmā̎bhyām ।30) vā indra̠ indrō̠ vai vā indra̍ḥ ।31) indrō̍ vṛ̠traṃ vṛ̠tra mindra̠ indrō̍ vṛ̠tram ।32) vṛ̠tra ma̍ha-nnahan vṛ̠traṃ vṛ̠tra ma̍hann ।33) a̠ha̠-ntābhyā̠-ntābhyā̍ maha-nnaha̠-ntābhyā̎m ।34) tābhyā̍ mē̠vaiva tābhyā̠-ntābhyā̍ mē̠va ।35) ē̠va bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vya mē̠vaiva bhrātṛ̍vyam ।36) bhrātṛ̍vyagg stṛṇutē stṛṇutē̠ bhrātṛ̍vya̠-mbhrātṛ̍vyagg stṛṇutē ।37) stṛ̠ṇu̠ta̠ i̠ndrā̠gni̠yō ri̍ndrāgni̠yō-sstṛ̍ṇutē stṛṇuta indrāgni̠yōḥ ।38) i̠ndrā̠gni̠yō ra̠ha ma̠ha mi̍ndrāgni̠yō ri̍ndrāgni̠yō ra̠ham ।38) i̠ndrā̠gni̠yōritī̎mdra - a̠gni̠yōḥ ।39) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।40) dē̠va̠ya̠jya yē̎mdriyā̠vī ndri̍yā̠vī dē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayē̎ ndriyā̠vī ।40) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।41) i̠ndri̠yā̠ vya̍nnā̠dō̎ 'nnā̠da i̍ndriyā̠vī ndri̍yā̠ vya̍nnā̠daḥ ।42) a̠nnā̠dō bhū̍yāsa-mbhūyāsa mannā̠dō̎ 'nnā̠dō bhū̍yāsam ।42) a̠nnā̠da itya̍nna - a̠daḥ ।43) bhū̠yā̠sa̠ mitīti̍ bhūyāsa-mbhūyāsa̠ miti̍ ।44) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।45) ā̠hē̠ ndri̠yā̠vī ndri̍yā̠ vyā̍hāhē ndriyā̠vī ।46) i̠ndri̠yā̠ vyē̍vaivē ndri̍yā̠vī ndri̍yā̠ vyē̍va ।47) ē̠vānnā̠dō̎ 'nnā̠da ē̠vai vānnā̠daḥ ।48) a̠nnā̠dō bha̍vati bhavatyannā̠dō̎ 'nnā̠dō bha̍vati ।48) a̠nnā̠da itya̍nna - a̠daḥ ।49) bha̠va̠tī ndra̠syē ndra̍sya bhavati bhava̠tī ndra̍sya ।50) indra̍syā̠ha ma̠ha mindra̠syē ndra̍syā̠ham ।॥ 44 ॥ (50/59)
meaning
This verse (44 of 50) is a colophon marker ("ityāhāhe tītyāha"—thus it is said) concluding the preceding liturgical recitation sequence.
verse 45
1) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।2) दे॒व॒य॒ज्य ये᳚न्द्रिया॒वी न्द्रि॑या॒वी दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्य ये᳚न्द्रिया॒वी ।2) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।3) इ॒न्द्रि॒या॒वी भू॑यास-म्भूयास मिन्द्रिया॒वी न्द्रि॑या॒वी भू॑यासम् ।4) भू॒या॒स॒ मितीति॑ भूयास-म्भूयास॒ मिति॑ ।5) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।6) आ॒हे॒ न्द्रि॒या॒वी न्द्रि॑या॒ व्या॑हाहे न्द्रिया॒वी ।7) इ॒न्द्रि॒या॒ व्ये॑वैवे न्द्रि॑या॒वी न्द्रि॑या॒ व्ये॑व ।8) ए॒व भ॑वति भव त्ये॒वैव भ॑वति ।9) भ॒व॒ति॒ म॒हे॒न्द्रस्य॑ महे॒न्द्रस्य॑ भवति भवति महे॒न्द्रस्य॑ ।10) म॒हे॒ न्द्रस्या॒ह म॒ह-म्म॑हे॒न्द्रस्य॑ महे॒ न्द्रस्या॒हम् ।10) म॒हे॒न्द्रस्येति॑ महा - इ॒न्द्रस्य॑ ।11) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।12) दे॒व॒य॒ज्यया॑ जे॒मान॑-ञ्जे॒मान॑-न्देवय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॑ जे॒मान᳚म् ।12) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।13) जे॒मान॑-म्महि॒मान॑-म्महि॒मान॑-ञ्जे॒मान॑-ञ्जे॒मान॑-म्महि॒मान᳚म् ।14) म॒हि॒मान॑-ङ्गमेय-ङ्गमेय-म्महि॒मान॑-म्महि॒मान॑-ङ्गमेयम् ।15) ग॒मे॒य॒ मितीति॑ गमेय-ङ्गमेय॒ मिति॑ ।16) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।17) आ॒ह॒ जे॒मान॑-ञ्जे॒मान॑ माहाह जे॒मान᳚म् ।18) जे॒मान॑ मे॒वैव जे॒मान॑-ञ्जे॒मान॑ मे॒व ।19) ए॒व म॑हि॒मान॑-म्महि॒मान॑ मे॒वैव म॑हि॒मान᳚म् ।20) म॒हि॒मान॑-ङ्गच्छति गच्छति महि॒मान॑-म्महि॒मान॑-ङ्गच्छति ।21) ग॒च्छ॒त्य॒ग्ने र॒ग्ने-र्ग॑च्छति गच्छत्य॒ग्नेः ।22) अ॒ग्ने-स्स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ स्विष्ट॒कृतो॒ ऽग्नेर॒ग्ने-स्स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ ।23) स्वि॒ष्ट॒कृतो॒ ऽह म॒हग्ग् स्वि॑ष्ट॒कृतः॑ स्विष्ट॒कृतो॒ ऽहम् ।23) स्वि॒ष्ट॒कृत॒ इति॑ स्विष्ट - कृतः॑ ।24) अ॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया॒ ऽह म॒ह-न्दे॑वय॒ज्यया᳚ ।25) दे॒व॒य॒ज्यया ऽऽयु॑ष्मा॒ नायु॑ष्मा-न्देवय॒ज्यया॑ देवय॒ज्यया ऽऽयु॑ष्मान् ।25) दे॒व॒य॒ज्ययेति॑ देव - य॒ज्यया᳚ ।26) आयु॑ष्मान्. य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेनायु॑ष्मा॒ नायु॑ष्मान्. य॒ज्ञेन॑ ।27) य॒ज्ञेन॑ प्रति॒ष्ठा-म्प्र॑ति॒ष्ठां-यँ॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ प्रति॒ष्ठाम् ।28) प्र॒ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मेय-ङ्गमेय-म्प्रति॒ष्ठा-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मेयम् ।28) प्र॒ति॒ष्ठामिति॑ प्रति - स्थाम् ।29) ग॒मे॒य॒ मितीति॑ गमेय-ङ्गमेय॒ मिति॑ ।30) इत्या॑हा॒हे तीत्या॑ह ।31) आ॒हायु॒ रायु॑ राहा॒हायुः॑ ।32) आयु॑ रे॒वैवायु॒ रायु॑रे॒व ।33) ए॒वात्म-न्ना॒त्म-न्ने॒वैवात्मन्न् ।34) आ॒त्म-न्ध॑त्ते धत्त आ॒त्म-न्ना॒त्म-न्ध॑त्ते ।35) ध॒त्ते॒ प्रति॒ प्रति॑ धत्ते धत्ते॒ प्रति॑ ।36) प्रति॑ य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॒ प्रति॒ प्रति॑ य॒ज्ञेन॑ ।37) य॒ज्ञेन॑ तिष्ठति तिष्ठति य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञेन॑ तिष्ठति ।38) ति॒ष्ठ॒तीति॑ तिष्ठति ।॥ 45 ॥ (38/44)॥ अ. 11 ॥
1) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।2) dē̠va̠ya̠jya yē̎mdriyā̠vī ndri̍yā̠vī dē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jya yē̎mdriyā̠vī ।2) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।3) i̠ndri̠yā̠vī bhū̍yāsa-mbhūyāsa mindriyā̠vī ndri̍yā̠vī bhū̍yāsam ।4) bhū̠yā̠sa̠ mitīti̍ bhūyāsa-mbhūyāsa̠ miti̍ ।5) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।6) ā̠hē̠ ndri̠yā̠vī ndri̍yā̠ vyā̍hāhē ndriyā̠vī ।7) i̠ndri̠yā̠ vyē̍vaivē ndri̍yā̠vī ndri̍yā̠ vyē̍va ।8) ē̠va bha̍vati bhava tyē̠vaiva bha̍vati ।9) bha̠va̠ti̠ ma̠hē̠ndrasya̍ mahē̠ndrasya̍ bhavati bhavati mahē̠ndrasya̍ ।10) ma̠hē̠ ndrasyā̠ha ma̠ha-mma̍hē̠ndrasya̍ mahē̠ ndrasyā̠ham ।10) ma̠hē̠ndrasyēti̍ mahā - i̠ndrasya̍ ।11) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।12) dē̠va̠ya̠jyayā̍ jē̠māna̍-ñjē̠māna̍-ndēvaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̍ jē̠māna̎m ।12) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।13) jē̠māna̍-mmahi̠māna̍-mmahi̠māna̍-ñjē̠māna̍-ñjē̠māna̍-mmahi̠māna̎m ।14) ma̠hi̠māna̍-ṅgamēya-ṅgamēya-mmahi̠māna̍-mmahi̠māna̍-ṅgamēyam ।15) ga̠mē̠ya̠ mitīti̍ gamēya-ṅgamēya̠ miti̍ ।16) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।17) ā̠ha̠ jē̠māna̍-ñjē̠māna̍ māhāha jē̠māna̎m ।18) jē̠māna̍ mē̠vaiva jē̠māna̍-ñjē̠māna̍ mē̠va ।19) ē̠va ma̍hi̠māna̍-mmahi̠māna̍ mē̠vaiva ma̍hi̠māna̎m ।20) ma̠hi̠māna̍-ṅgachChati gachChati mahi̠māna̍-mmahi̠māna̍-ṅgachChati ।21) ga̠chCha̠tya̠gnē ra̠gnē-rga̍chChati gachChatya̠gnēḥ ।22) a̠gnē-ssvi̍ṣṭa̠kṛta̍-ssviṣṭa̠kṛtō̠ 'gnēra̠gnē-ssvi̍ṣṭa̠kṛta̍ḥ ।23) svi̠ṣṭa̠kṛtō̠ 'ha ma̠hagg svi̍ṣṭa̠kṛta̍-ssviṣṭa̠kṛtō̠ 'ham ।23) svi̠ṣṭa̠kṛta̠ iti̍ sviṣṭa - kṛta̍ḥ ।24) a̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā̠ 'ha ma̠ha-ndē̍vaya̠jyayā̎ ।25) dē̠va̠ya̠jyayā ''yu̍ṣmā̠ nāyu̍ṣmā-ndēvaya̠jyayā̍ dēvaya̠jyayā ''yu̍ṣmān ।25) dē̠va̠ya̠jyayēti̍ dēva - ya̠jyayā̎ ।26) āyu̍ṣmān. ya̠jñēna̍ ya̠jñēnāyu̍ṣmā̠ nāyu̍ṣmān. ya̠jñēna̍ ।27) ya̠jñēna̍ prati̠ṣṭhā-mpra̍ti̠ṣṭhāṃ ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ prati̠ṣṭhām ।28) pra̠ti̠ṣṭhā-ṅga̍mēya-ṅgamēya-mprati̠ṣṭhā-mpra̍ti̠ṣṭhā-ṅga̍mēyam ।28) pra̠ti̠ṣṭhāmiti̍ prati - sthām ।29) ga̠mē̠ya̠ mitīti̍ gamēya-ṅgamēya̠ miti̍ ।30) ityā̍hā̠hē tītyā̍ha ।31) ā̠hāyu̠ rāyu̍ rāhā̠hāyu̍ḥ ।32) āyu̍ rē̠vaivāyu̠ rāyu̍rē̠va ।33) ē̠vātma-nnā̠tma-nnē̠vaivātmann ।34) ā̠tma-ndha̍ttē dhatta ā̠tma-nnā̠tma-ndha̍ttē ।35) dha̠ttē̠ prati̠ prati̍ dhattē dhattē̠ prati̍ ।36) prati̍ ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̠ prati̠ prati̍ ya̠jñēna̍ ।37) ya̠jñēna̍ tiṣṭhati tiṣṭhati ya̠jñēna̍ ya̠jñēna̍ tiṣṭhati ।38) ti̠ṣṭha̠tīti̍ tiṣṭhati ।॥ 45 ॥ (38/44)॥ a. 11 ॥
meaning
By sacrifice Krishna becomes long-lived; through sacrifice he gains majesty; by sacrifice he stands firm, and sacrifice itself is his well-performed offering.
verse 46
1) इन्द्रं॑-वोँ व॒ इन्द्र॒ मिन्द्रं॑-वः ँ।2) वो॒ वि॒श्वतो॑ वि॒श्वतो॑ वो वो वि॒श्वतः॑ ।3) वि॒श्वत॒ स्परि॒ परि॑ वि॒श्वतो॑ वि॒श्वत॒ स्परि॑ ।4) परि॒ हवा॑महे॒ हवा॑महे॒ परि॒ परि॒ हवा॑महे ।5) हवा॑महे॒ जने᳚भ्यो॒ जने᳚भ्यो॒ हवा॑महे॒ हवा॑महे॒ जने᳚भ्यः ।6) जने᳚भ्य॒ इति॒ जने᳚भ्यः ।7) अ॒स्माक॑ मस्त्व स्त्व॒स्माक॑ म॒स्माक॑ मस्तु ।8) अ॒स्तु॒ केव॑लः॒ केव॑लो अस्त्वस्तु॒ केव॑लः ।9) केव॑ल॒ इति॒ केव॑लः ।10) इन्द्र॒-न्नरो॒ नर॒ इन्द्र॒ मिन्द्र॒-न्नरः॑ ।11) नरो॑ ने॒मधि॑ता ने॒मधि॑ता॒ नरो॒ नरो॑ ने॒मधि॑ता ।12) ने॒मधि॑ता हवन्ते हवन्ते ने॒मधि॑ता ने॒मधि॑ता हवन्ते ।12) ने॒मधि॒तेति॑ ने॒म - धि॒ता॒ ।13) ह॒व॒न्ते॒ य-द्यद्ध॑वन्ते हवन्ते॒ यत् ।14) य-त्पार्याः॒ पार्या॒ य-द्य-त्पार्याः᳚ ।15) पार्या॑ यु॒नज॑ते यु॒नज॑ते॒ पार्याः॒ पार्या॑ यु॒नज॑ते ।16) यु॒नज॑ते॒ धियो॒ धियो॑ यु॒नज॑ते यु॒नज॑ते॒ धियः॑ ।17) धिय॒ स्ता स्ता धियो॒ धिय॒ स्ताः ।18) ता इति॒ ताः ।19) शूरो॒ नृषा॑ता॒ नृषा॑ता॒ शूर॒-श्शूरो॒ नृषा॑ता ।20) नृषा॑ता॒ शव॑स॒-श्शव॑सो॒ नृषा॑ता॒ नृषा॑ता॒ शव॑सः ।20) नृषा॒तेति॒ नृ - सा॒ता॒ ।21) शव॑स श्चका॒न श्च॑का॒न-श्शव॑स॒-श्शव॑स श्चका॒नः ।22) च॒का॒न आ च॑का॒न श्च॑का॒न आ ।23) आ गोम॑ति॒ गोम॒त्या गोम॑ति ।24) गोम॑ति व्र॒जे व्र॒जे गोम॑ति॒ गोम॑ति व्र॒जे ।24) गोम॒तीति॒ गो - म॒ति॒ ।25) व्र॒जे भ॑ज भज व्र॒जे व्र॒जे भ॑ज ।26) भ॒जा॒ त्व-न्त्व-म्भ॑ज भजा॒ त्वम् ।27) त्व-न्नो॑ न॒स्त्व-न्त्व-न्नः॑ ।28) न॒ इति॑ नः ।29) इ॒न्द्रि॒याणि॑ शतक्रतो शतक्रतो इन्द्रि॒याणी᳚ न्द्रि॒याणि॑ शतक्रतो ।30) श॒त॒क्र॒तो॒ या या श॑तक्रतो शतक्रतो॒ या ।30) श॒त॒क्र॒तो॒ इति॑ शत - क्र॒तो॒ ।31) या ते॑ ते॒ या या ते᳚ ।32) ते॒ जने॑षु॒ जने॑षु ते ते॒ जने॑षु ।33) जने॑षु प॒ञ्चसु॑ प॒ञ्चसु॒ जने॑षु॒ जने॑षु प॒ञ्चसु॑ ।34) प॒ञ्चस्विति॑ प॒ञ्च - सु॒ ।35) इन्द्र॒ तानि॒ तानीन्द्रे न्द्र॒ तानि॑ ।36) तानि॑ ते ते॒ तानि॒ तानि॑ ते ।37) त॒ आ ते॑ त॒ आ ।38) आ वृ॑णे वृण॒ आ वृ॑णे ।39) वृ॒ण॒ इति॑ वृणे ।40) अनु॑ ते ते॒ अन्वनु॑ ते ।41) ते॒ दा॒यि॒ दा॒यि॒ ते॒ ते॒ दा॒यि॒ ।42) दा॒यि॒ म॒हे म॒हे दा॑यि दायि म॒हे ।43) म॒ह इ॑न्द्रि॒याये᳚ न्द्रि॒याय॑ म॒हे म॒ह इ॑न्द्रि॒याय॑ ।44) इ॒न्द्रि॒याय॑ स॒त्रा स॒त्रेन्द्रि॒याये᳚ न्द्रि॒याय॑ स॒त्रा ।45) स॒त्रा ते॑ ते स॒त्रा स॒त्रा ते᳚ ।46) ते॒ विश्वं॒-विँश्व॑-न्ते ते॒ विश्व᳚म् ।47) विश्व॒ मन्वनु॒ विश्वं॒-विँश्व॒ मनु॑ ।48) अनु॑ वृत्र॒हत्ये॑ वृत्र॒हत्ये॒ अन्वनु॑ वृत्र॒हत्ये᳚ ।49) वृ॒त्र॒हत्य॒ इति॑ वृत्र - हत्ये᳚ ।50) अनु॑ क्ष॒त्र-ङ्क्ष॒त्र मन्वनु॑ क्ष॒त्रम् ।॥ 46 ॥ (50/54)
1) indra̍ṃ vō va̠ indra̠ mindra̍ṃ vaḥ ।2) vō̠ vi̠śvatō̍ vi̠śvatō̍ vō vō vi̠śvata̍ḥ ।3) vi̠śvata̠ spari̠ pari̍ vi̠śvatō̍ vi̠śvata̠ spari̍ ।4) pari̠ havā̍mahē̠ havā̍mahē̠ pari̠ pari̠ havā̍mahē ।5) havā̍mahē̠ janē̎bhyō̠ janē̎bhyō̠ havā̍mahē̠ havā̍mahē̠ janē̎bhyaḥ ।6) janē̎bhya̠ iti̠ janē̎bhyaḥ ।7) a̠smāka̍ mastva stva̠smāka̍ ma̠smāka̍ mastu ।8) a̠stu̠ kēva̍la̠ḥ kēva̍lō astvastu̠ kēva̍laḥ ।9) kēva̍la̠ iti̠ kēva̍laḥ ।10) indra̠-nnarō̠ nara̠ indra̠ mindra̠-nnara̍ḥ ।11) narō̍ nē̠madhi̍tā nē̠madhi̍tā̠ narō̠ narō̍ nē̠madhi̍tā ।12) nē̠madhi̍tā havantē havantē nē̠madhi̍tā nē̠madhi̍tā havantē ।12) nē̠madhi̠tēti̍ nē̠ma - dhi̠tā̠ ।13) ha̠va̠ntē̠ ya-dyaddha̍vantē havantē̠ yat ।14) ya-tpāryā̠ḥ pāryā̠ ya-dya-tpāryā̎ḥ ।15) pāryā̍ yu̠naja̍tē yu̠naja̍tē̠ pāryā̠ḥ pāryā̍ yu̠naja̍tē ।16) yu̠naja̍tē̠ dhiyō̠ dhiyō̍ yu̠naja̍tē yu̠naja̍tē̠ dhiya̍ḥ ।17) dhiya̠ stā stā dhiyō̠ dhiya̠ stāḥ ।18) tā iti̠ tāḥ ।19) śūrō̠ nṛṣā̍tā̠ nṛṣā̍tā̠ śūra̠-śśūrō̠ nṛṣā̍tā ।20) nṛṣā̍tā̠ śava̍sa̠-śśava̍sō̠ nṛṣā̍tā̠ nṛṣā̍tā̠ śava̍saḥ ।20) nṛṣā̠tēti̠ nṛ - sā̠tā̠ ।21) śava̍sa śchakā̠na ścha̍kā̠na-śśava̍sa̠-śśava̍sa śchakā̠naḥ ।22) cha̠kā̠na ā cha̍kā̠na ścha̍kā̠na ā ।23) ā gōma̍ti̠ gōma̠tyā gōma̍ti ।24) gōma̍ti vra̠jē vra̠jē gōma̍ti̠ gōma̍ti vra̠jē ।24) gōma̠tīti̠ gō - ma̠ti̠ ।25) vra̠jē bha̍ja bhaja vra̠jē vra̠jē bha̍ja ।26) bha̠jā̠ tva-ntva-mbha̍ja bhajā̠ tvam ।27) tva-nnō̍ na̠stva-ntva-nna̍ḥ ।28) na̠ iti̍ naḥ ।29) i̠ndri̠yāṇi̍ śatakratō śatakratō indri̠yāṇī̎ ndri̠yāṇi̍ śatakratō ।30) śa̠ta̠kra̠tō̠ yā yā śa̍takratō śatakratō̠ yā ।30) śa̠ta̠kra̠tō̠ iti̍ śata - kra̠tō̠ ।31) yā tē̍ tē̠ yā yā tē̎ ।32) tē̠ janē̍ṣu̠ janē̍ṣu tē tē̠ janē̍ṣu ।33) janē̍ṣu pa̠ñchasu̍ pa̠ñchasu̠ janē̍ṣu̠ janē̍ṣu pa̠ñchasu̍ ।34) pa̠ñchasviti̍ pa̠ñcha - su̠ ।35) indra̠ tāni̠ tānīndrē ndra̠ tāni̍ ।36) tāni̍ tē tē̠ tāni̠ tāni̍ tē ।37) ta̠ ā tē̍ ta̠ ā ।38) ā vṛ̍ṇē vṛṇa̠ ā vṛ̍ṇē ।39) vṛ̠ṇa̠ iti̍ vṛṇē ।40) anu̍ tē tē̠ anvanu̍ tē ।41) tē̠ dā̠yi̠ dā̠yi̠ tē̠ tē̠ dā̠yi̠ ।42) dā̠yi̠ ma̠hē ma̠hē dā̍yi dāyi ma̠hē ।43) ma̠ha i̍ndri̠yāyē̎ ndri̠yāya̍ ma̠hē ma̠ha i̍ndri̠yāya̍ ।44) i̠ndri̠yāya̍ sa̠trā sa̠trēndri̠yāyē̎ ndri̠yāya̍ sa̠trā ।45) sa̠trā tē̍ tē sa̠trā sa̠trā tē̎ ।46) tē̠ viśva̠ṃ viśva̍-ntē tē̠ viśva̎m ।47) viśva̠ manvanu̠ viśva̠ṃ viśva̠ manu̍ ।48) anu̍ vṛtra̠hatyē̍ vṛtra̠hatyē̠ anvanu̍ vṛtra̠hatyē̎ ।49) vṛ̠tra̠hatya̠ iti̍ vṛtra - hatyē̎ ।50) anu̍ kṣa̠tra-ṅkṣa̠tra manvanu̍ kṣa̠tram ।॥ 46 ॥ (50/54)
meaning
To Krishna, the all-pervading protector, we call with praises on all sides; grant us strength unwavering, the conquest of demons, and dominion over all beings through sacred utterance and victory.
verse 47
1) क्ष॒त्र मन्वनु॑ क्ष॒त्र-ङ्क्ष॒त्र मनु॑ ।2) अनु॒ सह॒-स्सहो॒ अन्वनु॒ सहः॑ ।3) सहो॑ यजत्र यजत्र॒ सह॒-स्सहो॑ यजत्र ।4) य॒ज॒त्रे न्द्रे न्द्र॑ यजत्र यज॒त्रे न्द्र॑ ।5) इन्द्र॑ दे॒वेभि॑-र्दे॒वेभि॒ रिन्द्रे न्द्र॑ दे॒वेभिः॑ ।6) दे॒वेभि॒ रन्वनु॑ दे॒वेभि॑-र्दे॒वेभि॒ रनु॑ ।7) अनु॑ ते ते॒ अन्वनु॑ ते ।8) ते॒ नृ॒षह्ये॑ नृ॒षह्ये॑ ते ते नृ॒षह्ये᳚ ।9) नृ॒षह्य॒ इति॑ नृ - सह्ये᳚ ।10) आ यस्मि॒न्॒. यस्मि॒-न्ना यस्मिन्न्॑ ।11) यस्मि᳚-न्थ्स॒प्त स॒प्त यस्मि॒न्॒. यस्मि᳚-न्थ्स॒प्त ।12) स॒प्त वा॑स॒वा वा॑स॒वा-स्स॒प्त स॒प्त वा॑स॒वाः ।13) वा॒स॒वा स्तिष्ठ॑न्ति॒ तिष्ठ॑न्ति वास॒वा वा॑स॒वा स्तिष्ठ॑न्ति ।14) तिष्ठ॑न्ति स्वा॒रुहः॑ स्वा॒रुह॒ स्तिष्ठ॑न्ति॒ तिष्ठ॑न्ति स्वा॒रुहः॑ ।15) स्वा॒रुहो॑ यथा यथा स्वा॒रुहः॑ स्वा॒रुहो॑ यथा ।15) स्वा॒रुह॒ इति॑ स्व - रुहः॑ ।16) य॒थेति॑ यथा ।17) ऋषि॑र्-ह॒ हर्षि॒र्॒ऋषि॑र्-ह ।18) ह॒ दी॒र्घ॒श्रुत्त॑मो दीर्घ॒श्रुत्त॑मो ह ह दीर्घ॒श्रुत्त॑मः ।19) दी॒र्घ॒श्रुत्त॑म॒ इन्द्र॒स्ये न्द्र॑स्य दीर्घ॒श्रुत्त॑मो दीर्घ॒श्रुत्त॑म॒ इन्द्र॑स्य ।19) दी॒र्घ॒श्रुत्त॑म॒ इति॑ दीर्घ॒श्रुत् - त॒मः॒ ।20) इन्द्र॑स्य घ॒र्मो घ॒र्म इन्द्र॒स्ये न्द्र॑स्य घ॒र्मः ।21) घ॒र्मो अति॑थि॒ रति॑थि-र्घ॒र्मो घ॒र्मो अति॑थिः ।22) अति॒थिरित्यति॑थिः ।23) आ॒मासु॑ प॒क्व-म्प॒क्व मा॒मा स्वा॒मासु॑ प॒क्वम् ।24) प॒क्व मैर॑य॒ ऐर॑यः प॒क्व-म्प॒क्व मैर॑यः ।25) ऐर॑य॒ ऐर॑य॒ ऐर॑य॒ आ ।26) आ सूर्य॒(ग्म्॒) सूर्य॒ मा सूर्य᳚म् ।27) सूर्य(ग्म्॑) रोहयो रोहय॒-स्सूर्य॒(ग्म्॒) सूर्य(ग्म्॑) रोहयः ।28) रो॒ह॒यो॒ दि॒वि दि॒वि रो॑हयो रोहयो दि॒वि ।29) दि॒वीति॑ दि॒वि ।30) घ॒र्म-न्न न घ॒र्म-ङ्घ॒र्म-न्न ।31) न साम॒-न्थ्साम॒-न्न न सामन्न्॑ ।32) साम॑-न्तपत तपत॒ साम॒-न्थ्साम॑-न्तपत ।33) त॒प॒ता॒ सु॒वृ॒क्तिभिः॑ सुवृ॒क्तिभि॑ स्तपत तपता सुवृ॒क्तिभिः॑ ।34) सु॒वृ॒क्तिभि॒-र्जुष्ट॒-ञ्जुष्ट(ग्म्॑) सुवृ॒क्तिभिः॑ सुवृ॒क्तिभि॒-र्जुष्ट᳚म् ।34) सु॒वृ॒क्तिभि॒रिति॑ सुवृ॒क्ति - भिः॒ ।35) जुष्ट॒-ङ्गिर्व॑णसे॒ गिर्व॑णसे॒ जुष्ट॒-ञ्जुष्ट॒-ङ्गिर्व॑णसे ।36) गिर्व॑णसे॒ गिरो॒ गिरो॒ गिर्व॑णसे॒ गिर्व॑णसे॒ गिरः॑ ।37) गिर॒ इति॒ गिरः॑ ।38) इन्द्र॒ मिदिदिन्द्र॒ मिन्द्र॒ मित् ।39) इ-द्गा॒थिनो॑ गा॒थिन॒ इदि-द्गा॒थिनः॑ ।40) गा॒थिनो॑ बृ॒ह-द्बृ॒ह-द्गा॒थिनो॑ गा॒थिनो॑ बृ॒हत् ।41) बृ॒हदिन्द्र॒ मिन्द्र॑-म्बृ॒ह-द्बृ॒हदिन्द्र᳚म् ।42) इन्द्र॑ म॒र्केभि॑ र॒र्केभि॒ रिन्द्र॒ मिन्द्र॑ म॒र्केभिः॑ ।43) अ॒र्केभि॑ र॒र्किणो॑ अ॒र्किणो॑ अ॒र्केभि॑ र॒र्केभि॑ र॒र्किणः॑ ।44) अ॒र्किण॒ इत्य॒र्किणः॑ ।45) इन्द्रं॒-वाँणी॒-र्वाणी॒ रिन्द्र॒ मिन्द्रं॒-वाँणीः᳚ ।46) वाणी॑ रनूष तानूषत॒ वाणी॒-र्वाणी॑ रनूषत ।47) अ॒नू॒ष॒तेत्ये॑नूषत ।48) गाय॑न्ति त्वा त्वा॒ गाय॑न्ति॒ गाय॑न्ति त्वा ।49) त्वा॒ गा॒य॒त्रिणो॑ गाय॒त्रिण॑ स्त्वा त्वा गाय॒त्रिणः॑ ।50) गा॒य॒त्रिणो ऽर्च॒न्त्यर्च॑न्ति गाय॒त्रिणो॑ गाय॒त्रिणो ऽर्च॑न्ति ।॥ 47 ॥ (50/53)
1) kṣa̠tra manvanu̍ kṣa̠tra-ṅkṣa̠tra manu̍ ।2) anu̠ saha̠-ssahō̠ anvanu̠ saha̍ḥ ।3) sahō̍ yajatra yajatra̠ saha̠-ssahō̍ yajatra ।4) ya̠ja̠trē ndrē ndra̍ yajatra yaja̠trē ndra̍ ।5) indra̍ dē̠vēbhi̍-rdē̠vēbhi̠ rindrē ndra̍ dē̠vēbhi̍ḥ ।6) dē̠vēbhi̠ ranvanu̍ dē̠vēbhi̍-rdē̠vēbhi̠ ranu̍ ।7) anu̍ tē tē̠ anvanu̍ tē ।8) tē̠ nṛ̠ṣahyē̍ nṛ̠ṣahyē̍ tē tē nṛ̠ṣahyē̎ ।9) nṛ̠ṣahya̠ iti̍ nṛ - sahyē̎ ।10) ā yasmi̠n̠. yasmi̠-nnā yasminn̍ ।11) yasmi̎-nthsa̠pta sa̠pta yasmi̠n̠. yasmi̎-nthsa̠pta ।12) sa̠pta vā̍sa̠vā vā̍sa̠vā-ssa̠pta sa̠pta vā̍sa̠vāḥ ।13) vā̠sa̠vā stiṣṭha̍nti̠ tiṣṭha̍nti vāsa̠vā vā̍sa̠vā stiṣṭha̍nti ।14) tiṣṭha̍nti svā̠ruha̍-ssvā̠ruha̠ stiṣṭha̍nti̠ tiṣṭha̍nti svā̠ruha̍ḥ ।15) svā̠ruhō̍ yathā yathā svā̠ruha̍-ssvā̠ruhō̍ yathā ।15) svā̠ruha̠ iti̍ sva - ruha̍ḥ ।16) ya̠thēti̍ yathā ।17) ṛṣi̍r-ha̠ harṣi̠r̠ṛṣi̍r-ha ।18) ha̠ dī̠rgha̠śrutta̍mō dīrgha̠śrutta̍mō ha ha dīrgha̠śrutta̍maḥ ।19) dī̠rgha̠śrutta̍ma̠ indra̠syē ndra̍sya dīrgha̠śrutta̍mō dīrgha̠śrutta̍ma̠ indra̍sya ।19) dī̠rgha̠śrutta̍ma̠ iti̍ dīrgha̠śrut - ta̠ma̠ḥ ।20) indra̍sya gha̠rmō gha̠rma indra̠syē ndra̍sya gha̠rmaḥ ।21) gha̠rmō ati̍thi̠ rati̍thi-rgha̠rmō gha̠rmō ati̍thiḥ ।22) ati̠thirityati̍thiḥ ।23) ā̠māsu̍ pa̠kva-mpa̠kva mā̠mā svā̠māsu̍ pa̠kvam ।24) pa̠kva maira̍ya̠ aira̍yaḥ pa̠kva-mpa̠kva maira̍yaḥ ।25) aira̍ya̠ aira̍ya̠ aira̍ya̠ ā ।26) ā sūrya̠(gm̠) sūrya̠ mā sūrya̎m ।27) sūrya(gm̍) rōhayō rōhaya̠-ssūrya̠(gm̠) sūrya(gm̍) rōhayaḥ ।28) rō̠ha̠yō̠ di̠vi di̠vi rō̍hayō rōhayō di̠vi ।29) di̠vīti̍ di̠vi ।30) gha̠rma-nna na gha̠rma-ṅgha̠rma-nna ।31) na sāma̠-nthsāma̠-nna na sāmann̍ ।32) sāma̍-ntapata tapata̠ sāma̠-nthsāma̍-ntapata ।33) ta̠pa̠tā̠ su̠vṛ̠ktibhi̍-ssuvṛ̠ktibhi̍ stapata tapatā suvṛ̠ktibhi̍ḥ ।34) su̠vṛ̠ktibhi̠-rjuṣṭa̠-ñjuṣṭa(gm̍) suvṛ̠ktibhi̍-ssuvṛ̠ktibhi̠-rjuṣṭa̎m ।34) su̠vṛ̠ktibhi̠riti̍ suvṛ̠kti - bhi̠ḥ ।35) juṣṭa̠-ṅgirva̍ṇasē̠ girva̍ṇasē̠ juṣṭa̠-ñjuṣṭa̠-ṅgirva̍ṇasē ।36) girva̍ṇasē̠ girō̠ girō̠ girva̍ṇasē̠ girva̍ṇasē̠ gira̍ḥ ।37) gira̠ iti̠ gira̍ḥ ।38) indra̠ mididindra̠ mindra̠ mit ।39) i-dgā̠thinō̍ gā̠thina̠ idi-dgā̠thina̍ḥ ।40) gā̠thinō̍ bṛ̠ha-dbṛ̠ha-dgā̠thinō̍ gā̠thinō̍ bṛ̠hat ।41) bṛ̠hadindra̠ mindra̍-mbṛ̠ha-dbṛ̠hadindra̎m ।42) indra̍ ma̠rkēbhi̍ ra̠rkēbhi̠ rindra̠ mindra̍ ma̠rkēbhi̍ḥ ।43) a̠rkēbhi̍ ra̠rkiṇō̍ a̠rkiṇō̍ a̠rkēbhi̍ ra̠rkēbhi̍ ra̠rkiṇa̍ḥ ।44) a̠rkiṇa̠ itya̠rkiṇa̍ḥ ।45) indra̠ṃ vāṇī̠-rvāṇī̠ rindra̠ mindra̠ṃ vāṇī̎ḥ ।46) vāṇī̍ ranūṣa tānūṣata̠ vāṇī̠-rvāṇī̍ ranūṣata ।47) a̠nū̠ṣa̠tētyē̍nūṣata ।48) gāya̍nti tvā tvā̠ gāya̍nti̠ gāya̍nti tvā ।49) tvā̠ gā̠ya̠triṇō̍ gāya̠triṇa̍ stvā tvā gāya̠triṇa̍ḥ ।50) gā̠ya̠triṇō 'rcha̠ntyarcha̍nti gāya̠triṇō̍ gāya̠triṇō 'rcha̍nti ।॥ 47 ॥ (50/53)
meaning
The Gayatri singers sing of you; they worship you with sacred utterances.
verse 48
1) अर्च॑न्त्य॒र्क म॒र्क मर्च॒ न्त्यर्च॑ न्त्य॒र्कम् ।2) अ॒र्क म॒र्किणो॑ अ॒र्किणो॑ अ॒र्क म॒र्क म॒र्किणः॑ ।3) अ॒र्किण॒ इत्य॒र्किणः॑ ।4) ब्र॒ह्माण॑ स्त्वा त्वा ब्र॒ह्माणो᳚ ब्र॒ह्माण॑ स्त्वा ।5) त्वा॒ श॒त॒क्र॒तो॒ श॒त॒क्र॒तो॒ त्वा॒ त्वा॒ श॒त॒क्र॒तो॒ ।6) श॒त॒क्र॒त वुदु च्छ॑तक्रतो शतक्र॒त वुत् ।6) श॒त॒क्र॒त॒विति॑ शत - क्र॒तो॒ ।7) उ-द्व॒(ग्म्॒)शं-वँ॒(ग्म्॒)श मुदु-द्व॒(ग्म्॒)शम् ।8) व॒(ग्म्॒)श मि॑वे व व॒(ग्म्॒)शं-वँ॒(ग्म्॒)श मि॑व ।9) इ॒व॒ ये॒मि॒रे॒ ये॒मि॒र॒ इ॒वे॒ व॒ ये॒मि॒रे॒ ।10) ये॒मि॒र॒ इति॑ येमिरे ।11) अ॒(ग्म्॒)हो॒मुचे॒ प्र प्रा(ग्म्॑)हो॒मुचे ऽग्ं॑हो॒मुचे॒ प्र ।11) अ॒(ग्म्॒)हो॒मुच॒ इत्य(ग्म्॑)हः - मुचे᳚ ।12) प्र भ॑रेम भरेम॒ प्र प्र भ॑रेम ।13) भ॒रे॒मा॒ म॒नी॒षा-म्म॑नी॒षा-म्भ॑रेम भरेमा मनी॒षाम् ।14) म॒नी॒षा मो॑षिष्ठ॒दावंन॑ ओषिष्ठ॒दावंने॑ मनी॒षा-म्म॑नी॒षा मो॑षिष्ठ॒दावंने᳚ ।15) ओ॒षि॒ष्ठ॒दावंने॑ सुम॒तिग्ं सु॑म॒ति मो॑षिष्ठ॒दावंन॑ ओषिष्ठ॒दावंने॑ सुम॒तिम् ।15) ओ॒षि॒ष्ठ॒दावंन॒ इत्यो॑षिष्ठ - दावंने᳚ ।16) सु॒म॒ति-ङ्गृ॑णा॒ना गृ॑णा॒ना-स्सु॑म॒तिग्ं सु॑म॒ति-ङ्गृ॑णा॒नाः ।16) सु॒म॒तिमिति॑ सु - म॒तिम् ।17) गृ॒णा॒ना इति॑ गृणा॒नाः ।18) इ॒द मि॑न्द्रे न्द्रे॒ द मि॒द मि॑न्द्र ।19) इ॒न्द्र॒ प्रति॒ प्रती᳚न्द्रे न्द्र॒ प्रति॑ ।20) प्रति॑ ह॒व्यग्ं ह॒व्य-म्प्रति॒ प्रति॑ ह॒व्यम् ।21) ह॒व्य-ङ्गृ॑भाय गृभाय ह॒व्यग्ं ह॒व्य-ङ्गृ॑भाय ।22) गृ॒भा॒य॒ स॒त्या-स्स॒त्या गृ॑भाय गृभाय स॒त्याः ।23) स॒त्या-स्स॑न्तु सन्तु स॒त्या-स्स॒त्या-स्स॑न्तु ।24) स॒न्तु॒ यज॑मानस्य॒ यज॑मानस्य सन्तु सन्तु॒ यज॑मानस्य ।25) यज॑मानस्य॒ कामाः॒ कामा॒ यज॑मानस्य॒ यज॑मानस्य॒ कामाः᳚ ।26) कामा॒ इति॒ कामाः᳚ ।27) वि॒वेष॒ य-द्य-द्वि॒वेष॑ वि॒वेष॒ यत् ।28) य-न्मा॑ मा॒ य-द्य-न्मा᳚ ।29) मा॒ धि॒षणा॑ धि॒षणा॑ मा मा धि॒षणा᳚ ।30) धि॒षणा॑ ज॒जान॑ ज॒जान॑ धि॒षणा॑ धि॒षणा॑ ज॒जान॑ ।31) ज॒जान॒ स्तवै॒ स्तवै॑ ज॒जान॑ ज॒जान॒ स्तवै᳚ ।32) स्तवै॑ पु॒रा पु॒रा स्तवै॒ स्तवै॑ पु॒रा ।33) पु॒रा पार्या॒-त्पार्या᳚-त्पु॒रा पु॒रा पार्या᳚त् ।34) पार्या॒ दिन्द्र॒ मिन्द्र॒-म्पार्या॒-त्पार्या॒ दिन्द्र᳚म् ।35) इन्द्र॒ मह्नो॒ अह्न॒ इन्द्र॒ मिन्द्र॒ मह्नः॑ ।36) अह्न॒ इत्यह्नः॑ ।37) अग्ंह॑सो॒ यत्र॒ यत्राग्ंह॑सो॒ अग्ंह॑सो॒ यत्र॑ ।38) यत्र॑ पी॒पर॑-त्पी॒पर॒-द्यत्र॒ यत्र॑ पी॒पर॑त् ।39) पी॒पर॒-द्यथा॒ यथा॑ पी॒पर॑-त्पी॒पर॒-द्यथा᳚ ।40) यथा॑ नो नो॒ यथा॒ यथा॑ नः ।41) नो॒ ना॒वा ना॒वा नो॑ नो ना॒वा ।42) ना॒वेवे॑ व ना॒वा ना॒वेव॑ ।43) इ॒व॒ यान्तं॒-याँन्त॑ मिवे व॒ यान्त᳚म् ।44) यान्त॑ मु॒भय॑ उ॒भये॒ यान्तं॒-याँन्त॑ मु॒भये᳚ ।45) उ॒भये॑ हवन्ते हवन्त उ॒भय॑ उ॒भये॑ हवन्ते ।46) ह॒व॒न्त॒ इति॑ हवन्ते ।47) प्र स॒म्राज(ग्म्॑) स॒म्राज॒-म्प्र प्र स॒म्राज᳚म् ।48) स॒म्राज॑-म्प्रथ॒म-म्प्र॑थ॒मग्ं स॒म्राज(ग्म्॑) स॒म्राज॑-म्प्रथ॒मम् ।48) स॒म्राज॒मिति॑ सं - राज᳚म् ।49) प्र॒थ॒म म॑द्ध्व॒राणा॑ मद्ध्व॒राणा᳚-म्प्रथ॒म-म्प्र॑थ॒म म॑द्ध्व॒राणा᳚म् ।50) अ॒द्ध्व॒राणा॑ मग्ंहो॒मुच॑ मग्ंहो॒मुच॑ मद्ध्व॒राणा॑ मद्ध्व॒राणा॑ मग्ंहो॒मुच᳚म् ।॥ 48 ॥ (50/55)
1) archa̍ntya̠rka ma̠rka marcha̠ ntyarcha̍ ntya̠rkam ।2) a̠rka ma̠rkiṇō̍ a̠rkiṇō̍ a̠rka ma̠rka ma̠rkiṇa̍ḥ ।3) a̠rkiṇa̠ itya̠rkiṇa̍ḥ ।4) bra̠hmāṇa̍ stvā tvā bra̠hmāṇō̎ bra̠hmāṇa̍ stvā ।5) tvā̠ śa̠ta̠kra̠tō̠ śa̠ta̠kra̠tō̠ tvā̠ tvā̠ śa̠ta̠kra̠tō̠ ।6) śa̠ta̠kra̠ta vudu chCha̍takratō śatakra̠ta vut ।6) śa̠ta̠kra̠ta̠viti̍ śata - kra̠tō̠ ।7) u-dva̠(gm̠)śaṃ va̠(gm̠)śa mudu-dva̠(gm̠)śam ।8) va̠(gm̠)śa mi̍vē va va̠(gm̠)śaṃ va̠(gm̠)śa mi̍va ।9) i̠va̠ yē̠mi̠rē̠ yē̠mi̠ra̠ i̠vē̠ va̠ yē̠mi̠rē̠ ।10) yē̠mi̠ra̠ iti̍ yēmirē ।11) a̠(gm̠)hō̠muchē̠ pra prā(gm̍)hō̠muchē 'gṃ̍hō̠muchē̠ pra ।11) a̠(gm̠)hō̠mucha̠ itya(gm̍)haḥ - muchē̎ ।12) pra bha̍rēma bharēma̠ pra pra bha̍rēma ।13) bha̠rē̠mā̠ ma̠nī̠ṣā-mma̍nī̠ṣā-mbha̍rēma bharēmā manī̠ṣām ।14) ma̠nī̠ṣā mō̍ṣiṣṭha̠dāv.nna̍ ōṣiṣṭha̠dāv.nnē̍ manī̠ṣā-mma̍nī̠ṣā mō̍ṣiṣṭha̠dāv.nnē̎ ।15) ō̠ṣi̠ṣṭha̠dāv.nnē̍ suma̠tigṃ su̍ma̠ti mō̍ṣiṣṭha̠dāv.nna̍ ōṣiṣṭha̠dāv.nnē̍ suma̠tim ।15) ō̠ṣi̠ṣṭha̠dāv.nna̠ ityō̍ṣiṣṭha - dāv.nnē̎ ।16) su̠ma̠ti-ṅgṛ̍ṇā̠nā gṛ̍ṇā̠nā-ssu̍ma̠tigṃ su̍ma̠ti-ṅgṛ̍ṇā̠nāḥ ।16) su̠ma̠timiti̍ su - ma̠tim ।17) gṛ̠ṇā̠nā iti̍ gṛṇā̠nāḥ ।18) i̠da mi̍ndrē ndrē̠ da mi̠da mi̍ndra ।19) i̠ndra̠ prati̠ pratī̎mdrē ndra̠ prati̍ ।20) prati̍ ha̠vyagṃ ha̠vya-mprati̠ prati̍ ha̠vyam ।21) ha̠vya-ṅgṛ̍bhāya gṛbhāya ha̠vyagṃ ha̠vya-ṅgṛ̍bhāya ।22) gṛ̠bhā̠ya̠ sa̠tyā-ssa̠tyā gṛ̍bhāya gṛbhāya sa̠tyāḥ ।23) sa̠tyā-ssa̍ntu santu sa̠tyā-ssa̠tyā-ssa̍ntu ।24) sa̠ntu̠ yaja̍mānasya̠ yaja̍mānasya santu santu̠ yaja̍mānasya ।25) yaja̍mānasya̠ kāmā̠ḥ kāmā̠ yaja̍mānasya̠ yaja̍mānasya̠ kāmā̎ḥ ।26) kāmā̠ iti̠ kāmā̎ḥ ।27) vi̠vēṣa̠ ya-dya-dvi̠vēṣa̍ vi̠vēṣa̠ yat ।28) ya-nmā̍ mā̠ ya-dya-nmā̎ ।29) mā̠ dhi̠ṣaṇā̍ dhi̠ṣaṇā̍ mā mā dhi̠ṣaṇā̎ ।30) dhi̠ṣaṇā̍ ja̠jāna̍ ja̠jāna̍ dhi̠ṣaṇā̍ dhi̠ṣaṇā̍ ja̠jāna̍ ।31) ja̠jāna̠ stavai̠ stavai̍ ja̠jāna̍ ja̠jāna̠ stavai̎ ।32) stavai̍ pu̠rā pu̠rā stavai̠ stavai̍ pu̠rā ।33) pu̠rā pāryā̠-tpāryā̎-tpu̠rā pu̠rā pāryā̎t ।34) pāryā̠ dindra̠ mindra̠-mpāryā̠-tpāryā̠ dindra̎m ।35) indra̠ mahnō̠ ahna̠ indra̠ mindra̠ mahna̍ḥ ।36) ahna̠ ityahna̍ḥ ।37) agṃha̍sō̠ yatra̠ yatrāgṃha̍sō̠ agṃha̍sō̠ yatra̍ ।38) yatra̍ pī̠para̍-tpī̠para̠-dyatra̠ yatra̍ pī̠para̍t ।39) pī̠para̠-dyathā̠ yathā̍ pī̠para̍-tpī̠para̠-dyathā̎ ।40) yathā̍ nō nō̠ yathā̠ yathā̍ naḥ ।41) nō̠ nā̠vā nā̠vā nō̍ nō nā̠vā ।42) nā̠vēvē̍ va nā̠vā nā̠vēva̍ ।43) i̠va̠ yānta̠ṃ yānta̍ mivē va̠ yānta̎m ।44) yānta̍ mu̠bhaya̍ u̠bhayē̠ yānta̠ṃ yānta̍ mu̠bhayē̎ ।45) u̠bhayē̍ havantē havanta u̠bhaya̍ u̠bhayē̍ havantē ।46) ha̠va̠nta̠ iti̍ havantē ।47) pra sa̠mrāja(gm̍) sa̠mrāja̠-mpra pra sa̠mrāja̎m ।48) sa̠mrāja̍-mpratha̠ma-mpra̍tha̠magṃ sa̠mrāja(gm̍) sa̠mrāja̍-mpratha̠mam ।48) sa̠mrāja̠miti̍ saṃ - rāja̎m ।49) pra̠tha̠ma ma̍ddhva̠rāṇā̍ maddhva̠rāṇā̎-mpratha̠ma-mpra̍tha̠ma ma̍ddhva̠rāṇā̎m ।50) a̠ddhva̠rāṇā̍ magṃhō̠mucha̍ magṃhō̠mucha̍ maddhva̠rāṇā̍ maddhva̠rāṇā̍ magṃhō̠mucha̎m ।॥ 48 ॥ (50/55)
meaning
This is a Vedic ritual formula from the Taittiriya Samhita with extensive repetitions and liturgical variations of sacred names and invocations (Arka, Brahman, Indra, offerings, and desires of the sacrificer), structured as ritualistic refrains rather than a coherent narrative statement.
verse 49
1) अ॒(ग्म्॒)हो॒मुचं॑-वृँष॒भं-वृँ॑ष॒भ म(ग्म्॑)हो॒मुच॑ मग्ंहो॒मुचं॑-वृँष॒भम् ।1) अ॒(ग्म्॒)हो॒मुच॒मित्य(ग्म्॑)हः - मुच᳚म् ।2) वृ॒ष॒भं-यँ॒ज्ञिया॑नां-यँ॒ज्ञिया॑नां-वृँष॒भं-वृँ॑ष॒भं-यँ॒ज्ञिया॑नाम् ।3) य॒ज्ञिया॑ना॒मिति॑ य॒ज्ञिया॑नाम् ।4) अ॒पा-न्नपा॑त॒-न्नपा॑त म॒पा म॒पा-न्नपा॑तम् ।5) नपा॑त मश्विना ऽश्विना॒ नपा॑त॒-न्नपा॑त मश्विना ।6) अ॒श्वि॒ना॒ हय॑न्त॒(ग्म्॒) हय॑न्त मश्विना ऽश्विना॒ हय॑न्तम् ।7) हय॑न्त म॒स्मि-न्न॒स्मिन्. हय॑न्त॒(ग्म्॒) हय॑न्त म॒स्मिन्न् ।8) अ॒स्मि-न्न॑रो नरो अ॒स्मि-न्न॒स्मि-न्न॑रः ।9) न॒र॒ इ॒न्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-न्न॑रो नर इन्द्रि॒यम् ।10) इ॒न्द्रि॒य-न्ध॑त्त-न्धत्त मिन्द्रि॒य मि॑न्द्रि॒य-न्ध॑त्तम् ।11) ध॒त्त॒ मोज॒ ओजो॑ धत्त-न्धत्त॒ मोजः॑ ।12) ओज॒ इत्योजः॑ ।13) वि नो॑ नो॒ वि वि नः॑ ।14) न॒ इ॒न्द्रे॒ न्द्र॒ नो॒ न॒ इ॒न्द्र॒ ।15) इ॒न्द्र॒ मृधो॒ मृध॑ इन्द्रे न्द्र॒ मृधः॑ ।16) मृधो॑ जहि जहि॒ मृधो॒ मृधो॑ जहि ।17) ज॒हि॒ नी॒चा नी॒चा ज॑हि जहि नी॒चा ।18) नी॒चा य॑च्छ यच्छ नी॒चा नी॒चा य॑च्छ ।19) य॒च्छ॒ पृ॒त॒न्य॒तः पृ॑तन्य॒तो य॑च्छ यच्छ पृतन्य॒तः ।20) पृ॒त॒न्य॒त इति॑ पृतन्य॒तः ।21) अ॒ध॒स्प॒द-न्त-न्त म॑धस्प॒द म॑धस्प॒द-न्तम् ।21) अ॒ध॒स्प॒दमित्य॑धः - प॒दम् ।22) त मी॑ मी॒-न्त-न्त मी᳚म् ।23) ई॒-ङ्कृ॒धि॒ कृ॒धी॒ मी॒-ङ्कृ॒धि॒ ।24) कृ॒धि॒ यो यस्कृ॑धि कृधि॒ यः ।25) यो अ॒स्माग्ं अ॒स्मान्. यो यो अ॒स्मान् ।26) अ॒स्माग्ं अ॑भि॒दास॑ त्यभि॒दास॑ त्य॒स्माग्ं अ॒स्माग्ं अ॑भि॒दास॑ति ।27) अ॒भि॒दास॒तीत्य॑भि - दास॑ति ।28) इन्द्र॑ क्ष॒त्र-ङ्क्ष॒त्र मिन्द्रे न्द्र॑ क्ष॒त्रम् ।29) क्ष॒त्र म॒भ्य॑भि क्ष॒त्र-ङ्क्ष॒त्र म॒भि ।30) अ॒भि वा॒मं-वाँ॒म म॒भ्य॑भि वा॒मम् ।31) वा॒म मोज॒ ओजो॑ वा॒मं-वाँ॒म मोजः॑ ।32) ओजो ऽजा॑यथा॒ अजा॑यथा॒ ओज॒ ओजो ऽजा॑यथाः ।33) अजा॑यथा वृषभ वृष॒भाजा॑यथा॒ अजा॑यथा वृषभ ।34) वृ॒ष॒भ॒ च॒र्॒ष॒णी॒ना-ञ्च॑र्षणी॒नां-वृँ॑षभ वृषभ चर्षणी॒नाम् ।35) च॒र्॒ष॒णी॒नामिति॑ चर्षणी॒नाम् ।36) अपा॑नुदो ऽनुदो॒ अपापा॑नुदः ।37) अ॒नु॒दो॒ जन॒-ञ्जन॑ मनुदो ऽनुदो॒ जन᳚म् ।38) जन॑ ममित्र॒यन्त॑ ममित्र॒यन्त॒-ञ्जन॒-ञ्जन॑ ममित्र॒यन्त᳚म् ।39) अ॒मि॒त्र॒यन्त॑ मु॒रु मु॒रु म॑मित्र॒यन्त॑ ममित्र॒यन्त॑ मु॒रुम् ।39) अ॒मि॒त्र॒यन्त॒मित्य॑मित्र - यन्त᳚म् ।40) उ॒रु-न्दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्य॑ उ॒रु मु॒रु-न्दे॒वेभ्यः॑ ।41) दे॒वेभ्यो॑ अकृणो रकृणो-र्दे॒वेभ्यो॑ दे॒वेभ्यो॑ अकृणोः ।42) अ॒कृ॒णो॒रु॒ वु॒ व॒कृ॒णो॒ र॒कृ॒णो॒रु॒ ।43) उ॒ लो॒कम् ँलो॒क मु॑ वु लो॒कम् ।44) लो॒कमिति॑ लो॒कम् ।45) मृ॒गो न न मृ॒गो मृ॒गो न ।46) न भी॒मो भी॒मो न न भी॒मः ।47) भी॒मः कु॑च॒रः कु॑च॒रो भी॒मो भी॒मः कु॑च॒रः ।48) कु॒च॒रो गि॑रि॒ष्ठा गि॑रि॒ष्ठाः कु॑च॒रः कु॑च॒रो गि॑रि॒ष्ठाः ।49) गि॒रि॒ष्ठाः प॑रा॒वतः॑ परा॒वतो॑ गिरि॒ष्ठा गि॑रि॒ष्ठाः प॑रा॒वतः॑ ।49) गि॒रि॒ष्ठा इति॑ गिरि - स्थाः ।50) प॒रा॒वत॒ आ प॑रा॒वतः॑ परा॒वत॒ आ ।50) प॒रा॒वत॒ इति॑ परा - वतः॑ ।॥ 49 ॥ (50/55)
1) a̠(gm̠)hō̠mucha̍ṃ vṛṣa̠bhaṃ vṛ̍ṣa̠bha ma(gm̍)hō̠mucha̍ magṃhō̠mucha̍ṃ vṛṣa̠bham ।1) a̠(gm̠)hō̠mucha̠mitya(gm̍)haḥ - mucha̎m ।2) vṛ̠ṣa̠bhaṃ ya̠jñiyā̍nāṃ ya̠jñiyā̍nāṃ vṛṣa̠bhaṃ vṛ̍ṣa̠bhaṃ ya̠jñiyā̍nām ।3) ya̠jñiyā̍nā̠miti̍ ya̠jñiyā̍nām ।4) a̠pā-nnapā̍ta̠-nnapā̍ta ma̠pā ma̠pā-nnapā̍tam ।5) napā̍ta maśvinā 'śvinā̠ napā̍ta̠-nnapā̍ta maśvinā ।6) a̠śvi̠nā̠ haya̍nta̠(gm̠) haya̍nta maśvinā 'śvinā̠ haya̍ntam ।7) haya̍nta ma̠smi-nna̠smin. haya̍nta̠(gm̠) haya̍nta ma̠sminn ।8) a̠smi-nna̍rō narō a̠smi-nna̠smi-nna̍raḥ ।9) na̠ra̠ i̠ndri̠ya mi̍ndri̠ya-nna̍rō nara indri̠yam ।10) i̠ndri̠ya-ndha̍tta-ndhatta mindri̠ya mi̍ndri̠ya-ndha̍ttam ।11) dha̠tta̠ mōja̠ ōjō̍ dhatta-ndhatta̠ mōja̍ḥ ।12) ōja̠ ityōja̍ḥ ।13) vi nō̍ nō̠ vi vi na̍ḥ ।14) na̠ i̠ndrē̠ ndra̠ nō̠ na̠ i̠ndra̠ ।15) i̠ndra̠ mṛdhō̠ mṛdha̍ indrē ndra̠ mṛdha̍ḥ ।16) mṛdhō̍ jahi jahi̠ mṛdhō̠ mṛdhō̍ jahi ।17) ja̠hi̠ nī̠chā nī̠chā ja̍hi jahi nī̠chā ।18) nī̠chā ya̍chCha yachCha nī̠chā nī̠chā ya̍chCha ।19) ya̠chCha̠ pṛ̠ta̠nya̠taḥ pṛ̍tanya̠tō ya̍chCha yachCha pṛtanya̠taḥ ।20) pṛ̠ta̠nya̠ta iti̍ pṛtanya̠taḥ ।21) a̠dha̠spa̠da-nta-nta ma̍dhaspa̠da ma̍dhaspa̠da-ntam ।21) a̠dha̠spa̠damitya̍dhaḥ - pa̠dam ।22) ta mī̍ mī̠-nta-nta mī̎m ।23) ī̠-ṅkṛ̠dhi̠ kṛ̠dhī̠ mī̠-ṅkṛ̠dhi̠ ।24) kṛ̠dhi̠ yō yaskṛ̍dhi kṛdhi̠ yaḥ ।25) yō a̠smāgṃ a̠smān. yō yō a̠smān ।26) a̠smāgṃ a̍bhi̠dāsa̍ tyabhi̠dāsa̍ tya̠smāgṃ a̠smāgṃ a̍bhi̠dāsa̍ti ।27) a̠bhi̠dāsa̠tītya̍bhi - dāsa̍ti ।28) indra̍ kṣa̠tra-ṅkṣa̠tra mindrē ndra̍ kṣa̠tram ।29) kṣa̠tra ma̠bhya̍bhi kṣa̠tra-ṅkṣa̠tra ma̠bhi ।30) a̠bhi vā̠maṃ vā̠ma ma̠bhya̍bhi vā̠mam ।31) vā̠ma mōja̠ ōjō̍ vā̠maṃ vā̠ma mōja̍ḥ ।32) ōjō 'jā̍yathā̠ ajā̍yathā̠ ōja̠ ōjō 'jā̍yathāḥ ।33) ajā̍yathā vṛṣabha vṛṣa̠bhājā̍yathā̠ ajā̍yathā vṛṣabha ।34) vṛ̠ṣa̠bha̠ cha̠r̠ṣa̠ṇī̠nā-ñcha̍rṣaṇī̠nāṃ vṛ̍ṣabha vṛṣabha charṣaṇī̠nām ।35) cha̠r̠ṣa̠ṇī̠nāmiti̍ charṣaṇī̠nām ।36) apā̍nudō 'nudō̠ apāpā̍nudaḥ ।37) a̠nu̠dō̠ jana̠-ñjana̍ manudō 'nudō̠ jana̎m ।38) jana̍ mamitra̠yanta̍ mamitra̠yanta̠-ñjana̠-ñjana̍ mamitra̠yanta̎m ।39) a̠mi̠tra̠yanta̍ mu̠ru mu̠ru ma̍mitra̠yanta̍ mamitra̠yanta̍ mu̠rum ।39) a̠mi̠tra̠yanta̠mitya̍mitra - yanta̎m ।40) u̠ru-ndē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhya̍ u̠ru mu̠ru-ndē̠vēbhya̍ḥ ।41) dē̠vēbhyō̍ akṛṇō rakṛṇō-rdē̠vēbhyō̍ dē̠vēbhyō̍ akṛṇōḥ ।42) a̠kṛ̠ṇō̠ru̠ vu̠ va̠kṛ̠ṇō̠ ra̠kṛ̠ṇō̠ru̠ ।43) u̠ lō̠kam ँlō̠ka mu̍ vu lō̠kam ।44) lō̠kamiti̍ lō̠kam ।45) mṛ̠gō na na mṛ̠gō mṛ̠gō na ।46) na bhī̠mō bhī̠mō na na bhī̠maḥ ।47) bhī̠maḥ ku̍cha̠raḥ ku̍cha̠rō bhī̠mō bhī̠maḥ ku̍cha̠raḥ ।48) ku̠cha̠rō gi̍ri̠ṣṭhā gi̍ri̠ṣṭhāḥ ku̍cha̠raḥ ku̍cha̠rō gi̍ri̠ṣṭhāḥ ।49) gi̠ri̠ṣṭhāḥ pa̍rā̠vata̍ḥ parā̠vatō̍ giri̠ṣṭhā gi̍ri̠ṣṭhāḥ pa̍rā̠vata̍ḥ ।49) gi̠ri̠ṣṭhā iti̍ giri - sthāḥ ।50) pa̠rā̠vata̠ ā pa̍rā̠vata̍ḥ parā̠vata̠ ā ।50) pa̠rā̠vata̠ iti̍ parā - vata̍ḥ ।॥ 49 ॥ (50/55)
meaning
The mountain-standing ones reach to the distant heavens.
verse 50
1) आ ज॑गाम जगा॒मा ज॑गाम ।2) ज॒गा॒मा॒ पर॑स्याः॒ पर॑स्या जगाम जगामा॒ पर॑स्याः ।3) पर॑स्या॒ इति॒ पर॑स्याः ।4) सृ॒कग्ं स॒(ग्म्॒)शाय॑ स॒(ग्म्॒)शाय॑ सृ॒कग्ं सृ॒कग्ं स॒(ग्म्॒)शाय॑ ।5) स॒(ग्म्॒)शाय॑ प॒वि-म्प॒विग्ं स॒(ग्म्॒)शाय॑ स॒(ग्म्॒)शाय॑ प॒विम् ।5) स॒(ग्म्॒)शायेति॑ सं - शाय॑ ।6) प॒वि मि॑न्द्रे न्द्र प॒वि-म्प॒वि मि॑न्द्र ।7) इ॒न्द्र॒ ति॒ग्म-न्ति॒ग्म मि॑न्द्रे न्द्र ति॒ग्मम् ।8) ति॒ग्मं-विँ वि ति॒ग्म-न्ति॒ग्मं-विँ ।9) वि शत्रू॒-ञ्छत्रू॒न्॒. वि वि शत्रून्॑ ।10) शत्रू᳚-न्ताढि ताढि॒ शत्रू॒-ञ्छत्रू᳚-न्ताढि ।11) ता॒ढि॒ वि वि ता॑ढि ताढि॒ वि ।12) वि मृधो॒ मृधो॒ वि वि मृधः॑ ।13) मृधो॑ नुदस्व नुदस्व॒ मृधो॒ मृधो॑ नुदस्व ।14) नु॒द॒स्वेति॑ नुदस्व ।15) वि शत्रू॒-ञ्छत्रू॒न्॒. वि वि शत्रून्॑ ।16) शत्रू॒न्॒. वि वि शत्रू॒-ञ्छत्रू॒न्॒. वि ।17) वि मृधो॒ मृधो॒ वि वि मृधः॑ ।18) मृधो॑ नुद नुद॒ मृधो॒ मृधो॑ नुद ।19) नु॒द॒ वि वि नु॑द नुद॒ वि ।20) वि वृ॒त्रस्य॑ वृ॒त्रस्य॒ वि वि वृ॒त्रस्य॑ ।21) वृ॒त्रस्य॒ हनू॒ हनू॑ वृ॒त्रस्य॑ वृ॒त्रस्य॒ हनू᳚ ।22) हनू॑ रुज रुज॒ हनू॒ हनू॑ रुज ।22) हनू॒ इति॒ हनू᳚ ।23) रु॒जेति॑ रुज ।24) वि म॒न्यु-म्म॒न्युं-विँ वि म॒न्युम् ।25) म॒न्यु मि॑न्द्रे न्द्र म॒न्यु-म्म॒न्यु मि॑न्द्र ।26) इ॒न्द्र॒ भा॒मि॒तो भा॑मि॒त इ॑न्द्रे न्द्र भामि॒तः ।27) भा॒मि॒तो॑ ऽमित्र॑स्या॒ मित्र॑स्य भामि॒तो भा॑मि॒तो॑ ऽमित्र॑स्य ।28) अ॒मित्र॑स्या भि॒दास॑तो अभि॒दास॑तो अ॒मित्र॑स्या॒ मित्र॑स्या भि॒दास॑तः ।29) अ॒भि॒दास॑त॒ इत्य॑भि - दास॑तः ।30) त्रा॒तार॒ मिन्द्र॒ मिन्द्र॑-न्त्रा॒तार॑-न्त्रा॒तार॒ मिन्द्र᳚म् ।31) इन्द्र॑ मवि॒तार॑ मवि॒तार॒ मिन्द्र॒ मिन्द्र॑ मवि॒तार᳚म् ।32) अ॒वि॒तार॒ मिन्द्र॒ मिन्द्र॑ मवि॒तार॑ मवि॒तार॒ मिन्द्र᳚म् ।33) इन्द्र॒(ग्म्॒) हवे॑हवे॒ हवे॑हव॒ इन्द्र॒ मिन्द्र॒(ग्म्॒) हवे॑हवे ।34) हवे॑हवे सु॒हव(ग्म्॑) सु॒हव॒(ग्म्॒) हवे॑हवे॒ हवे॑हवे सु॒हव᳚म् ।34) हवे॑हव॒ इति॒ हवे᳚ - ह॒वे॒ ।35) सु॒हव॒(ग्म्॒) शूर॒(ग्म्॒) शूर(ग्म्॑) सु॒हव(ग्म्॑) सु॒हव॒(ग्म्॒) शूर᳚म् ।35) सु॒हव॒मिति॑ सु - हव᳚म् ।36) शूर॒ मिन्द्र॒ मिन्द्र॒(ग्म्॒) शूर॒(ग्म्॒) शूर॒ मिन्द्र᳚म् ।37) इन्द्र॒मितीन्द्र᳚म् ।38) हु॒वे नु नु हु॒वे हु॒वे नु ।39) नु श॒क्रग्ं श॒क्र-न्नु नु श॒क्रम् ।40) श॒क्र-म्पु॑रुहू॒त-म्पु॑रुहू॒तग्ं श॒क्रग्ं श॒क्र-म्पु॑रुहू॒तम् ।41) पु॒रु॒हू॒त मिन्द्र॒ मिन्द्र॑-म्पुरुहू॒त-म्पु॑रुहू॒त मिन्द्र᳚म् ।41) पु॒रु॒हू॒तमिति॑ पुरु - हू॒तम् ।42) इन्द्र(ग्ग्॑) स्व॒स्ति स्व॒स्तीन्द्र॒ मिन्द्र(ग्ग्॑) स्व॒स्ति ।43) स्व॒स्ति नो॑ न-स्स्व॒स्ति स्व॒स्ति नः॑ ।44) नो॒ म॒घवा॑ म॒घवा॑ नो नो म॒घवा᳚ ।45) म॒घवा॑ धातु धातु म॒घवा॑ म॒घवा॑ धातु ।45) म॒घवेति॑ म॒घ - वा॒ ।46) धा॒त्विन्द्र॒ इन्द्रो॑ धातु धा॒त्विन्द्रः॑ ।47) इन्द्र॒ इतीन्द्रः॑ ।48) मा ते॑ ते॒ मा मा ते᳚ ।49) ते॒ अ॒स्या म॒स्या-न्ते॑ ते अ॒स्याम् ।50) अ॒स्याग्ं स॑हसाव-न्थ्सहसाव-न्न॒स्या म॒स्याग्ं स॑हसावन्न् ।॥ 50 ॥ (50/56)
1) ā ja̍gāma jagā̠mā ja̍gāma ।2) ja̠gā̠mā̠ para̍syā̠ḥ para̍syā jagāma jagāmā̠ para̍syāḥ ।3) para̍syā̠ iti̠ para̍syāḥ ।4) sṛ̠kagṃ sa̠(gm̠)śāya̍ sa̠(gm̠)śāya̍ sṛ̠kagṃ sṛ̠kagṃ sa̠(gm̠)śāya̍ ।5) sa̠(gm̠)śāya̍ pa̠vi-mpa̠vigṃ sa̠(gm̠)śāya̍ sa̠(gm̠)śāya̍ pa̠vim ।5) sa̠(gm̠)śāyēti̍ saṃ - śāya̍ ।6) pa̠vi mi̍ndrē ndra pa̠vi-mpa̠vi mi̍ndra ।7) i̠ndra̠ ti̠gma-nti̠gma mi̍ndrē ndra ti̠gmam ।8) ti̠gmaṃ vi vi ti̠gma-nti̠gmaṃ vi ।9) vi śatrū̠-ñChatrū̠n̠. vi vi śatrūn̍ ।10) śatrū̎-ntāḍhi tāḍhi̠ śatrū̠-ñChatrū̎-ntāḍhi ।11) tā̠ḍhi̠ vi vi tā̍ḍhi tāḍhi̠ vi ।12) vi mṛdhō̠ mṛdhō̠ vi vi mṛdha̍ḥ ।13) mṛdhō̍ nudasva nudasva̠ mṛdhō̠ mṛdhō̍ nudasva ।14) nu̠da̠svēti̍ nudasva ।15) vi śatrū̠-ñChatrū̠n̠. vi vi śatrūn̍ ।16) śatrū̠n̠. vi vi śatrū̠-ñChatrū̠n̠. vi ।17) vi mṛdhō̠ mṛdhō̠ vi vi mṛdha̍ḥ ।18) mṛdhō̍ nuda nuda̠ mṛdhō̠ mṛdhō̍ nuda ।19) nu̠da̠ vi vi nu̍da nuda̠ vi ।20) vi vṛ̠trasya̍ vṛ̠trasya̠ vi vi vṛ̠trasya̍ ।21) vṛ̠trasya̠ hanū̠ hanū̍ vṛ̠trasya̍ vṛ̠trasya̠ hanū̎ ।22) hanū̍ ruja ruja̠ hanū̠ hanū̍ ruja ।22) hanū̠ iti̠ hanū̎ ।23) ru̠jēti̍ ruja ।24) vi ma̠nyu-mma̠nyuṃ vi vi ma̠nyum ।25) ma̠nyu mi̍ndrē ndra ma̠nyu-mma̠nyu mi̍ndra ।26) i̠ndra̠ bhā̠mi̠tō bhā̍mi̠ta i̍ndrē ndra bhāmi̠taḥ ।27) bhā̠mi̠tō̍ 'mitra̍syā̠ mitra̍sya bhāmi̠tō bhā̍mi̠tō̍ 'mitra̍sya ।28) a̠mitra̍syā bhi̠dāsa̍tō abhi̠dāsa̍tō a̠mitra̍syā̠ mitra̍syā bhi̠dāsa̍taḥ ।29) a̠bhi̠dāsa̍ta̠ itya̍bhi - dāsa̍taḥ ।30) trā̠tāra̠ mindra̠ mindra̍-ntrā̠tāra̍-ntrā̠tāra̠ mindra̎m ।31) indra̍ mavi̠tāra̍ mavi̠tāra̠ mindra̠ mindra̍ mavi̠tāra̎m ।32) a̠vi̠tāra̠ mindra̠ mindra̍ mavi̠tāra̍ mavi̠tāra̠ mindra̎m ।33) indra̠(gm̠) havē̍havē̠ havē̍hava̠ indra̠ mindra̠(gm̠) havē̍havē ।34) havē̍havē su̠hava(gm̍) su̠hava̠(gm̠) havē̍havē̠ havē̍havē su̠hava̎m ।34) havē̍hava̠ iti̠ havē̎ - ha̠vē̠ ।35) su̠hava̠(gm̠) śūra̠(gm̠) śūra(gm̍) su̠hava(gm̍) su̠hava̠(gm̠) śūra̎m ।35) su̠hava̠miti̍ su - hava̎m ।36) śūra̠ mindra̠ mindra̠(gm̠) śūra̠(gm̠) śūra̠ mindra̎m ।37) indra̠mitīndra̎m ।38) hu̠vē nu nu hu̠vē hu̠vē nu ।39) nu śa̠kragṃ śa̠kra-nnu nu śa̠kram ।40) śa̠kra-mpu̍ruhū̠ta-mpu̍ruhū̠tagṃ śa̠kragṃ śa̠kra-mpu̍ruhū̠tam ।41) pu̠ru̠hū̠ta mindra̠ mindra̍-mpuruhū̠ta-mpu̍ruhū̠ta mindra̎m ।41) pu̠ru̠hū̠tamiti̍ puru - hū̠tam ।42) indra(gg̍) sva̠sti sva̠stīndra̠ mindra(gg̍) sva̠sti ।43) sva̠sti nō̍ na-ssva̠sti sva̠sti na̍ḥ ।44) nō̠ ma̠ghavā̍ ma̠ghavā̍ nō nō ma̠ghavā̎ ।45) ma̠ghavā̍ dhātu dhātu ma̠ghavā̍ ma̠ghavā̍ dhātu ।45) ma̠ghavēti̍ ma̠gha - vā̠ ।46) dhā̠tvindra̠ indrō̍ dhātu dhā̠tvindra̍ḥ ।47) indra̠ itīndra̍ḥ ।48) mā tē̍ tē̠ mā mā tē̎ ।49) tē̠ a̠syā ma̠syā-ntē̍ tē a̠syām ।50) a̠syāgṃ sa̍hasāva-nthsahasāva-nna̠syā ma̠syāgṃ sa̍hasāvann ।॥ 50 ॥ (50/56)
meaning
With strength abounding, may you thrust back the enmity and obstacle from this [realm], O Indra.
verse 51
1) स॒ह॒सा॒व॒-न्परि॑ष्टौ॒ परि॑ष्टौ सहसाव-न्थ्सहसाव॒-न्परि॑ष्टौ ।1) स॒ह॒सा॒व॒न्निति॑ सहसा - व॒न्न् ।2) परि॑ष्टा व॒घाया॒ घाय॒ परि॑ष्टौ॒ परि॑ष्टा व॒घाय॑ ।3) अ॒घाय॑ भूम भूमा॒घाया॒ घाय॑ भूम ।4) भू॒म॒ ह॒रि॒वो॒ ह॒रि॒वो॒ भू॒म॒ भू॒म॒ ह॒रि॒वः॒ ।5) ह॒रि॒वः॒ प॒रा॒दै प॑रा॒दै ह॑रिवो हरिवः परा॒दै ।5) ह॒रि॒व॒ इति॑ हरि - वः॒ ।6) प॒रा॒दा इति॑ परा - दै ।7) त्राय॑स्व नो न॒स्त्राय॑स्व॒ त्राय॑स्व नः ।8) नो॒ ऽवृ॒केभि॑ रवृ॒केभि॑-र्नो नो ऽवृ॒केभिः॑ ।9) अ॒वृ॒केभि॒-र्वरू॑थै॒-र्वरू॑थै रवृ॒केभि॑ रवृ॒केभि॒-र्वरू॑थैः ।10) वरू॑थै॒ स्तव॒ तव॒ वरू॑थै॒-र्वरू॑थै॒ स्तव॑ ।11) तव॑ प्रि॒यासः॑ प्रि॒यास॒ स्तव॒ तव॑ प्रि॒यासः॑ ।12) प्रि॒यासः॑ सू॒रिषु॑ सू॒रिषु॑ प्रि॒यासः॑ प्रि॒यासः॑ सू॒रिषु॑ ।13) सू॒रिषु॑ स्याम स्याम सू॒रिषु॑ सू॒रिषु॑ स्याम ।14) स्या॒मेति॑ स्याम ।15) अन॑व स्ते॒ ते ऽन॒वो ऽन॑वस्ते ।16) ते॒ रथ॒(ग्म्॒) रथ॑-न्ते ते॒ रथ᳚म् ।17) रथ॒ मश्वा॒या श्वा॑य॒ रथ॒(ग्म्॒) रथ॒ मश्वा॑य ।18) अश्वा॑य तक्ष-न्तक्ष॒-न्नश्वा॒या श्वा॑य तक्षन्न् ।19) त॒क्ष॒-न्त्वष्टा॒ त्वष्टा॑ तक्ष-न्तक्ष॒-न्त्वष्टा᳚ ।20) त्वष्टा॒ वज्रं॒-वँज्र॒-न्त्वष्टा॒ त्वष्टा॒ वज्र᳚म् ।21) वज्र॑-म्पुरुहूत पुरुहूत॒ वज्रं॒-वँज्र॑-म्पुरुहूत ।22) पु॒रु॒हू॒त॒ द्यु॒मन्त॑-न्द्यु॒मन्त॑-म्पुरुहूत पुरुहूत द्यु॒मन्त᳚म् ।22) पु॒रु॒हू॒तेति॑ पुरु - हू॒त॒ ।23) द्यु॒मन्त॒मिति॑ द्यु - मन्त᳚म् ।24) ब्र॒ह्माण॒ इन्द्र॒ मिन्द्र॑-म्ब्र॒ह्माणो᳚ ब्र॒ह्माण॒ इन्द्र᳚म् ।25) इन्द्र॑-म्म॒हय॑न्तो म॒हय॑न्त॒ इन्द्र॒ मिन्द्र॑-म्म॒हय॑न्तः ।26) म॒हय॑न्तो अ॒र्कै र॒र्कै-र्म॒हय॑न्तो म॒हय॑न्तो अ॒र्कैः ।27) अ॒र्कै रव॑र्धय॒-न्नव॑र्धय-न्न॒र्कै र॒र्कै रव॑र्धयन्न् ।28) अव॑र्धय॒-न्नह॒ये ऽह॒ये ऽव॑र्धय॒-न्नव॑र्धय॒-न्नह॑ये ।29) अह॑ये॒ हन्त॒वै हन्त॒वा अह॒ये ऽह॑ये॒ हन्त॒वै ।30) हन्त॒वा उ॑ वु॒ हन्त॒वै हन्त॒वा उ॑ ।31) उ॒ वित्यु॑ ।32) वृष्णे॒ य-द्य-द्वृष्णे॒ वृष्णे॒ यत् ।33) य-त्ते॑ ते॒ य-द्य-त्ते᳚ ।34) ते॒ वृष॑णो॒ वृष॑ण स्ते ते॒ वृष॑णः ।35) वृष॑णो अ॒र्क म॒र्कं-वृँष॑णो॒ वृष॑णो अ॒र्कम् ।36) अ॒र्क मर्चा॒ नर्चा॑ न॒र्क म॒र्क मर्चान्॑ ।37) अर्चा॒ निन्द्रे न्द्रार्चा॒ नर्चा॒ निन्द्र॑ ।38) इन्द्र॒ ग्रावा॑णो॒ ग्रावा॑ण॒ इन्द्रे न्द्र॒ ग्रावा॑णः ।39) ग्रावा॑णो॒ अदि॑ति॒ रदि॑ति॒-र्ग्रावा॑णो॒ ग्रावा॑णो॒ अदि॑तिः ।40) अदि॑ति-स्स॒जोषा᳚-स्स॒जोषा॒ अदि॑ति॒ रदि॑ति-स्स॒जोषाः᳚ ।41) स॒जोषा॒ इति॑ स - जोषाः᳚ ।42) अ॒न॒श्वासो॒ ये ये॑ ऽन॒श्वासो॑ ऽन॒श्वासो॒ ये ।43) ये प॒वयः॑ प॒वयो॒ ये ये प॒वयः॑ ।44) प॒वयो॑ ऽर॒था अ॑र॒थाः प॒वयः॑ प॒वयो॑ ऽर॒थाः ।45) अ॒र॒था इन्द्रे॑षिता॒ इन्द्रे॑षिता अर॒था अ॑र॒था इन्द्रे॑षिताः ।46) इन्द्रे॑षिता अ॒भ्यव॑र्तन्ता॒ भ्यव॑र्त॒न्ते न्द्रे॑षिता॒ इन्द्रे॑षिता अ॒भ्यव॑र्तन्त ।46) इन्द्रे॑षिता॒ इतीन्द्र॑ - इ॒षि॒ताः॒ ।47) अ॒भ्यव॑र्तन्त॒ दस्यू॒-न्दस्यू॑ न॒भ्यव॑र्तन्ता॒ भ्यव॑र्तन्त॒ दस्यून्॑ ।47) अ॒भ्यव॑र्त॒न्तेत्य॑भि - अव॑र्तन्त ।48) दस्यू॒निति॒ दस्यून्॑ ।॥ 51 ॥ (48, 53)
1) sa̠ha̠sā̠va̠-npari̍ṣṭau̠ pari̍ṣṭau sahasāva-nthsahasāva̠-npari̍ṣṭau ।1) sa̠ha̠sā̠va̠nniti̍ sahasā - va̠nn ।2) pari̍ṣṭā va̠ghāyā̠ ghāya̠ pari̍ṣṭau̠ pari̍ṣṭā va̠ghāya̍ ।3) a̠ghāya̍ bhūma bhūmā̠ghāyā̠ ghāya̍ bhūma ।4) bhū̠ma̠ ha̠ri̠vō̠ ha̠ri̠vō̠ bhū̠ma̠ bhū̠ma̠ ha̠ri̠va̠ḥ ।5) ha̠ri̠va̠ḥ pa̠rā̠dai pa̍rā̠dai ha̍rivō harivaḥ parā̠dai ।5) ha̠ri̠va̠ iti̍ hari - va̠ḥ ।6) pa̠rā̠dā iti̍ parā - dai ।7) trāya̍sva nō na̠strāya̍sva̠ trāya̍sva naḥ ।8) nō̠ 'vṛ̠kēbhi̍ ravṛ̠kēbhi̍-rnō nō 'vṛ̠kēbhi̍ḥ ।9) a̠vṛ̠kēbhi̠-rvarū̍thai̠-rvarū̍thai ravṛ̠kēbhi̍ ravṛ̠kēbhi̠-rvarū̍thaiḥ ।10) varū̍thai̠ stava̠ tava̠ varū̍thai̠-rvarū̍thai̠ stava̍ ।11) tava̍ pri̠yāsa̍ḥ pri̠yāsa̠ stava̠ tava̍ pri̠yāsa̍ḥ ।12) pri̠yāsa̍-ssū̠riṣu̍ sū̠riṣu̍ pri̠yāsa̍ḥ pri̠yāsa̍-ssū̠riṣu̍ ।13) sū̠riṣu̍ syāma syāma sū̠riṣu̍ sū̠riṣu̍ syāma ।14) syā̠mēti̍ syāma ।15) ana̍va stē̠ tē 'na̠vō 'na̍vastē ।16) tē̠ ratha̠(gm̠) ratha̍-ntē tē̠ ratha̎m ।17) ratha̠ maśvā̠yā śvā̍ya̠ ratha̠(gm̠) ratha̠ maśvā̍ya ।18) aśvā̍ya takṣa-ntakṣa̠-nnaśvā̠yā śvā̍ya takṣann ।19) ta̠kṣa̠-ntvaṣṭā̠ tvaṣṭā̍ takṣa-ntakṣa̠-ntvaṣṭā̎ ।20) tvaṣṭā̠ vajra̠ṃ vajra̠-ntvaṣṭā̠ tvaṣṭā̠ vajra̎m ।21) vajra̍-mpuruhūta puruhūta̠ vajra̠ṃ vajra̍-mpuruhūta ।22) pu̠ru̠hū̠ta̠ dyu̠manta̍-ndyu̠manta̍-mpuruhūta puruhūta dyu̠manta̎m ।22) pu̠ru̠hū̠tēti̍ puru - hū̠ta̠ ।23) dyu̠manta̠miti̍ dyu - manta̎m ।24) bra̠hmāṇa̠ indra̠ mindra̍-mbra̠hmāṇō̎ bra̠hmāṇa̠ indra̎m ।25) indra̍-mma̠haya̍ntō ma̠haya̍nta̠ indra̠ mindra̍-mma̠haya̍ntaḥ ।26) ma̠haya̍ntō a̠rkai ra̠rkai-rma̠haya̍ntō ma̠haya̍ntō a̠rkaiḥ ।27) a̠rkai rava̍rdhaya̠-nnava̍rdhaya-nna̠rkai ra̠rkai rava̍rdhayann ।28) ava̍rdhaya̠-nnaha̠yē 'ha̠yē 'va̍rdhaya̠-nnava̍rdhaya̠-nnaha̍yē ।29) aha̍yē̠ hanta̠vai hanta̠vā aha̠yē 'ha̍yē̠ hanta̠vai ।30) hanta̠vā u̍ vu̠ hanta̠vai hanta̠vā u̍ ।31) u̠ vityu̍ ।32) vṛṣṇē̠ ya-dya-dvṛṣṇē̠ vṛṣṇē̠ yat ।33) ya-ttē̍ tē̠ ya-dya-ttē̎ ।34) tē̠ vṛṣa̍ṇō̠ vṛṣa̍ṇa stē tē̠ vṛṣa̍ṇaḥ ।35) vṛṣa̍ṇō a̠rka ma̠rkaṃ vṛṣa̍ṇō̠ vṛṣa̍ṇō a̠rkam ।36) a̠rka marchā̠ narchā̍ na̠rka ma̠rka marchān̍ ।37) archā̠ nindrē ndrārchā̠ narchā̠ nindra̍ ।38) indra̠ grāvā̍ṇō̠ grāvā̍ṇa̠ indrē ndra̠ grāvā̍ṇaḥ ।39) grāvā̍ṇō̠ adi̍ti̠ radi̍ti̠-rgrāvā̍ṇō̠ grāvā̍ṇō̠ adi̍tiḥ ।40) adi̍ti-ssa̠jōṣā̎-ssa̠jōṣā̠ adi̍ti̠ radi̍ti-ssa̠jōṣā̎ḥ ।41) sa̠jōṣā̠ iti̍ sa - jōṣā̎ḥ ।42) a̠na̠śvāsō̠ yē yē̍ 'na̠śvāsō̍ 'na̠śvāsō̠ yē ।43) yē pa̠vaya̍ḥ pa̠vayō̠ yē yē pa̠vaya̍ḥ ।44) pa̠vayō̍ 'ra̠thā a̍ra̠thāḥ pa̠vaya̍ḥ pa̠vayō̍ 'ra̠thāḥ ।45) a̠ra̠thā indrē̍ṣitā̠ indrē̍ṣitā ara̠thā a̍ra̠thā indrē̍ṣitāḥ ।46) indrē̍ṣitā a̠bhyava̍rtantā̠ bhyava̍rta̠ntē ndrē̍ṣitā̠ indrē̍ṣitā a̠bhyava̍rtanta ।46) indrē̍ṣitā̠ itīndra̍ - i̠ṣi̠tā̠ḥ ।47) a̠bhyava̍rtanta̠ dasyū̠-ndasyū̍ na̠bhyava̍rtantā̠ bhyava̍rtanta̠ dasyūn̍ ।47) a̠bhyava̍rta̠ntētya̍bhi - ava̍rtanta ।48) dasyū̠niti̠ dasyūn̍ ।॥ 51 ॥ (48, 53)
meaning
This verse is a ritualistic chant from the Taittiriya Samhita composed of repetitive Vedic mantras invoking Krishna (as Indra/Puruhuta) for protection from enemies, granting of desires, and increase of strength, with invocations to Brahma, celestial forces, the stones of the soma press, and Aditi for blessing and furtherance of the sacrifice.
verse 52
॥ अ. 12 ॥
॥ a. 12 ॥
meaning
The verse marker "a. 12" contains no Sanskrit phonemes or words to translate; it appears to be a section enumeration rather than a substantive chant line.

Primary text from vignanam.org