KYTS 6.6 Suvargaaya Vaa Etaani Lokaaya
Krishna
tap any word for its meaning
- verse 1कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे षष्ठः प्रश्नः - सोममन्त्रब्राह्मणनिरूपणंkṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍē ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - sōmamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃmeaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
word by wordकृष्णKrssnnaBlack, Dark, Dark-Blueषष्ठSsasstthaSixth - verse 2ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
word by wordश्रीShriiBeauty, Splendour, LustreनमNamaReverential Salutations · SalutationsहरिHariHariनमःNamahSalutations · Reverential Salutations · I offer my Salutations [to Shiva and Shakti] · Salutations, Obeisance · Bow, Obeisance, Reverential SalutationॐOmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahman - verse 3सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒तानि॑ लो॒काय॑ हूयन्ते॒ य-द्दा᳚क्षि॒णानि॒ द्वाभ्या॒-ङ्गार्ह॑पत्ये जुहोति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ आग्नी᳚द्ध्रे जुहोत्य॒न्तरि॑क्ष ए॒वा-ऽऽक्र॑मते॒ सदो॒-ऽभ्यैति॑ सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति सौ॒रीभ्या॑मृ॒ग्भ्या-ङ्गार्ह॑पत्ये जुहोत्य॒मुमे॒वैनं॑-लोँ॒कग्ं स॒मारो॑हयति॒ नय॑वत्य॒र्चा-ऽऽग्नी᳚द्ध्रे जुहोति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भिनी᳚त्यै॒ दिव॑-ङ्गच्छ॒ सुवः॑ प॒तेति॒ हिर॑ण्यग्ं [हिर॑ण्यम्, हु॒त्वो-द्गृ॑ह्णाति] 1su̠va̠rgāya̠ vā ē̠tāni̍ lō̠kāya̍ hūyantē̠ ya-ddā̎kṣi̠ṇāni̠ dvābhyā̠-ṅgārha̍patyē juhōti dvi̠pā-dyaja̍māna̠ḥ prati̍ṣṭhityā̠ āgnī̎ddhrē juhōtya̠ntari̍kṣa ē̠vā-''kra̍matē̠ sadō̠-'bhyaiti̍ suva̠rgamē̠vaina̍ṃ lō̠ka-ṅga̍mayati sau̠rībhyā̍mṛ̠gbhyā-ṅgārha̍patyē juhōtya̠mumē̠vaina̍ṃ lō̠kagṃ sa̠mārō̍hayati̠ naya̍vatya̠rchā-''gnī̎ddhrē juhōti suva̠rgasya̍ lō̠kasyā̠bhinī̎tyai̠ diva̍-ṅgachCha̠ suva̍ḥ pa̠tēti̠ hira̍ṇyagṃ [hira̍ṇyam, hu̠tvō-dgṛ̍hṇāti] 1meaning
These southern fire-oblations are poured for the sake of the heavenly world — when both are.
word by wordवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedएतानिEtaaniTheseलोकLokaWorld, Menहिरण्यHirannyaGold - verse 4हु॒त्वो-द्गृ॑ह्णाति सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति रू॒पेण॑ वो रू॒पम॒भ्यैमीत्या॑ह रू॒पेण॒ ह्या॑साग्ं रू॒पम॒भ्यैति॒ यद्धिर॑ण्येन तु॒थो वो॑ वि॒श्ववे॑दा॒ वि भ॑ज॒त्वित्या॑ह तु॒थो ह॑ स्म॒ वै वि॒श्ववे॑दा दे॒वाना॒-न्दक्षि॑णा॒ वि भ॑जति॒ तेनै॒वैना॒ वि भ॑जत्ये॒ त-त्ते॑ अग्ने॒ राध॒ [अग्ने॒ राधः॑, ऐति॒ सोम॑च्युत॒-] 2hu̠tvō-dgṛ̍hṇāti suva̠rgamē̠vaina̍ṃ lō̠ka-ṅga̍mayati rū̠pēṇa̍ vō rū̠pama̠bhyaimītyā̍ha rū̠pēṇa̠ hyā̍sāgṃ rū̠pama̠bhyaiti̠ yaddhira̍ṇyēna tu̠thō vō̍ vi̠śvavē̍dā̠ vi bha̍ja̠tvityā̍ha tu̠thō ha̍ sma̠ vai vi̠śvavē̍dā dē̠vānā̠-ndakṣi̍ṇā̠ vi bha̍jati̠ tēnai̠vainā̠ vi bha̍jatyē̠ ta-ttē̍ agnē̠ rādha̠ [agnē̠ rādha̍ḥ, aiti̠ sōma̍chyuta̠-] 2meaning
He pours out, then takes up — thereby he leads him to the heavenly world; with form he has come to form.
word by wordविViA prefix indicating division, order etcहHaFor emphasis · Killing, Destroying, Removingस्मSmaSignifying ever, always · AlwaysवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyभजतिBhajatiWorshipped · (That very splendour Your Devotees indeed) Worship · Worshipअग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]रूपRuupaForm, AppearanceहाHaaSignifying killingतटेTatteBy the bank (of river Bheemarathi)राधाRaadhaaSrimati Radharani - verse 5ऐति॒ सोम॑च्युत॒-मित्या॑ह॒ सोम॑च्युत॒ग्ग्॒ ह्य॑स्य॒ राध॒ ऐति॒ तन्मि॒त्रस्य॑ प॒था न॒येत्या॑ह॒ शान्त्या॑ ऋ॒तस्य॑ प॒था प्रेत॑ च॒न्द्र द॑क्षिणा॒ इत्या॑ह स॒त्यं-वाँ ऋ॒तग्ं स॒त्येनै॒वैना॑ ऋ॒तेन॒ वि भ॑जति य॒ज्ञस्य॑ प॒था सु॑वि॒ता नय॑न्ती॒रित्या॑ह य॒ज्ञस्य॒ ह्ये॑ताः प॒था यन्ति॒ य-द्दक्षि॑णा ब्राह्म॒णम॒द्य रा᳚द्ध्यास॒- [रा᳚द्ध्यासम्, ऋषि॑मार्षे॒य-] 3aiti̠ sōma̍chyuta̠-mityā̍ha̠ sōma̍chyuta̠gg̠ hya̍sya̠ rādha̠ aiti̠ tanmi̠trasya̍ pa̠thā na̠yētyā̍ha̠ śāntyā̍ ṛ̠tasya̍ pa̠thā prēta̍ cha̠ndra da̍kṣiṇā̠ ityā̍ha sa̠tyaṃ vā ṛ̠tagṃ sa̠tyēnai̠vainā̍ ṛ̠tēna̠ vi bha̍jati ya̠jñasya̍ pa̠thā su̍vi̠tā naya̍ntī̠rityā̍ha ya̠jñasya̠ hyē̍tāḥ pa̠thā yanti̠ ya-ddakṣi̍ṇā brāhma̠ṇama̠dya rā̎ddhyāsa̠- [rā̎ddhyāsam, ṛṣi̍mārṣē̠ya-] 3meaning
He says "soma-shed" — because the soma of him flows; that of Mitra.
word by wordप्रेतPretaSpirit, Ghostचन्द्रCandraMoonविViA prefix indicating division, order etcभजतिBhajatiWorshipped · (That very splendour Your Devotees indeed) Worship · WorshipराधाRaadhaaSrimati RadharaniपठPatthaReading, RecitingऋतRtaDivine Lawदक्षिणDakssinnaSouthसत्यंSatyamAbsolute Truth · Truly · [I Proclaim the] Truth · [I Speak about the] TruthवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeedयान्तिYaantiUndergo - verse 6-मृषि॑मार्षे॒य-मित्या॑है॒ष वै ब्रा᳚ह्म॒ण ऋषि॑रार्षे॒यो य-श्शु॑श्रु॒वा-न्तस्मा॑दे॒वमा॑ह॒ वि सुवः॒ पश्य॒ व्य॑न्तरि॑क्ष॒मित्या॑ह सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒ यत॑स्व सद॒स्यै॑रित्या॑ह मित्र॒त्वाया॒स्मद्दा᳚त्रा देव॒त्रा ग॑च्छत॒ मधु॑मतीः प्रदा॒तार॒मा वि॑श॒तेत्या॑ह व॒यमि॒ह प्र॑दा॒तार॒-स्स्मो᳚-ऽस्मान॒मुत्र॒ मधु॑मती॒रा वि॑श॒तेति॒ [वि॑श॒तेति॑, वावैतदा॑ह॒] 4-mṛṣi̍mārṣē̠ya-mityā̍hai̠ṣa vai brā̎hma̠ṇa ṛṣi̍rārṣē̠yō ya-śśu̍śru̠vā-ntasmā̍dē̠vamā̍ha̠ vi suva̠ḥ paśya̠ vya̍ntari̍kṣa̠mityā̍ha suva̠rgamē̠vaina̍ṃ lō̠ka-ṅga̍mayati̠ yata̍sva sada̠syai̍rityā̍ha mitra̠tvāyā̠smaddā̎trā dēva̠trā ga̍chChata̠ madhu̍matīḥ pradā̠tāra̠mā vi̍śa̠tētyā̍ha va̠yami̠ha pra̍dā̠tāra̠-ssmō̎-'smāna̠mutra̠ madhu̍matī̠rā vi̍śa̠tēti̠ [vi̍śa̠tēti̍, vāvaitadā̍ha̠] 4meaning
He says "brahmin-seer" — this is truly the brahmin who is a rishi, the hearer; therefore.
word by wordवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, Certainlyब्राह्मणBraahmannaBrahmin, Wise personsविViA prefix indicating division, order etcपश्यPashyaSeeing - verse 7वावैतदा॑ह॒ हिर॑ण्य-न्ददाति॒ ज्योति॒र्वै हिर॑ण्य॒-ञ्ज्योति॑रे॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्या अ॒ग्नीधे॑ ददात्य॒ग्निमु॑खाने॒वर्तू-न्प्री॑णाति ब्र॒ह्मणे॑ ददाति॒ प्रसू᳚त्यै॒ होत्रे॑ ददात्या॒त्मा वा ए॒ष य॒ज्ञस्य॒ यद्धोता॒-ऽऽत्मान॑मे॒व य॒ज्ञस्य॒ दक्षि॑णाभि॒-स्सम॑र्धयति ॥ 5 ॥(हिर॑ण्य॒ग्ं॒ - राधो॑ - राध्यास - म॒मुत्र॒ मधु॑मती॒रा वि॑श॒तेत्य॒ - ष्टात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 1)vāvaitadā̍ha̠ hira̍ṇya-ndadāti̠ jyōti̠rvai hira̍ṇya̠-ñjyōti̍rē̠va pu̠rastā̎ddhattē suva̠rgasya̍ lō̠kasyānu̍khyātyā a̠gnīdhē̍ dadātya̠gnimu̍khānē̠vartū-nprī̍ṇāti bra̠hmaṇē̍ dadāti̠ prasū̎tyai̠ hōtrē̍ dadātyā̠tmā vā ē̠ṣa ya̠jñasya̠ yaddhōtā̠-''tmāna̍mē̠va ya̠jñasya̠ dakṣi̍ṇābhi̠-ssama̍rdhayati ॥ 5 ॥(hira̍ṇya̠gṃ̠ - rādhō̍ - rādhyāsa - ma̠mutra̠ madhu̍matī̠rā vi̍śa̠tētya̠ - ṣṭātrigṃ̍śachcha) (a. 1)meaning
Indeed he thus says: gold is given; light is gold; light is indeed set in front.
word by wordब्रह्मणेBrahmanne[These Sixteen Names were given] To Lord Brahma [by Sri Narayana] · [Salutations] to Brahman · To BrahmanददातिDadaati[While meditating] He should give himself in surrender [to Her and receive in return Her Grace, when Her Grace is awakened] · Gives · [I reverentially bow down to Shambhu] Who gives [everything when worshipped]वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedएषEssaHe · ThisअANot - verse 8स॒मि॒ष्ट॒ य॒जूग्ंषि॑ जुहोति य॒ज्ञस्य॒ समि॑ष्ट्यै॒ यद्वै य॒ज्ञस्य॑ क्रू॒रं-यँ-द्विलि॑ष्टं॒-यँद॒त्येति॒ यन्नात्येति॒ यद॑तिक॒रोति॒ यन्नापि॑ क॒रोति॒ तदे॒व तैः प्री॑णाति॒ नव॑ जुहोति॒ नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः पुरु॑षेण य॒ज्ञ-स्सम्मि॑तो॒ यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्त-म्प्री॑णाति॒ ष-डृग्मि॑याणि जुहोति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति॒ त्रीणि॒ यजूग्ं॑षि॒ [यजूग्ं॑षि, त्रय॑ इ॒मे लो॒का] 6sa̠mi̠ṣṭa̠ ya̠jūgṃṣi̍ juhōti ya̠jñasya̠ sami̍ṣṭyai̠ yadvai ya̠jñasya̍ krū̠raṃ ya-dvili̍ṣṭa̠ṃ yada̠tyēti̠ yannātyēti̠ yada̍tika̠rōti̠ yannāpi̍ ka̠rōti̠ tadē̠va taiḥ prī̍ṇāti̠ nava̍ juhōti̠ nava̠ vai puru̍ṣē prā̠ṇāḥ puru̍ṣēṇa ya̠jña-ssammi̍tō̠ yāvā̍nē̠va ya̠jñasta-mprī̍ṇāti̠ ṣa-ḍṛgmi̍yāṇi juhōti̠ ṣaḍvā ṛ̠tava̍ ṛ̠tūnē̠va prī̍ṇāti̠ trīṇi̠ yajūgṃ̍ṣi̠ [yajūgṃ̍ṣi, traya̍ i̠mē lō̠kā] 6meaning
He pours the samishta yajuses — for the completion of the sacrifice; what is fierce in the sacrifice.
word by wordकरोतिKaroti(All the Righteous Deeds that the Virtuous ones) do (everyday with great care is always done by Your Blessings) · Does · Make · (The Devotee) doesतदेवTad-EvaHe Indeed [is the Lord Creating the Beings] · That IndeedतैःTaihBy thoseनवNavaNew, Fresh, YoungवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, Certainlyप्राणाःPraannaahPrana, Life forceत्रयTrayaThreeइमेImeTheseलोकाःLokaahWorldsपुरुषPurussaPurushaलोकLokaWorld, Men - verse 9त्रय॑ इ॒मे लो॒का इ॒माने॒व लो॒का-न्प्री॑णाति॒ यज्ञ॑ य॒ज्ञ-ङ्ग॑च्छ य॒ज्ञप॑ति-ङ्ग॒च्छेत्या॑ह य॒ज्ञप॑तिमे॒वैन॑-ङ्गमयति॒ स्वां-योँनि॑-ङ्ग॒च्छेत्या॑ह॒ स्वामे॒वैनं॒-योँनि॑-ङ्गमयत्ये॒ष ते॑ य॒ज्ञो य॑ज्ञपते स॒हसू᳚क्तवाक-स्सु॒वीर॒ इत्या॑ह॒ यज॑मान ए॒व वी॒र्य॑-न्दधाति वासि॒ष्ठो ह॑ सात्यह॒व्यो दे॑वभा॒ग-म्प॑प्रच्छ॒ य-थ्सृञ्ज॑या-न्बहुया॒जिनो-ऽयी॑यजो य॒ज्ञे [ ] 7traya̍ i̠mē lō̠kā i̠mānē̠va lō̠kā-nprī̍ṇāti̠ yajña̍ ya̠jña-ṅga̍chCha ya̠jñapa̍ti-ṅga̠chChētyā̍ha ya̠jñapa̍timē̠vaina̍-ṅgamayati̠ svāṃ yōni̍-ṅga̠chChētyā̍ha̠ svāmē̠vaina̠ṃ yōni̍-ṅgamayatyē̠ṣa tē̍ ya̠jñō ya̍jñapatē sa̠hasū̎ktavāka-ssu̠vīra̠ ityā̍ha̠ yaja̍māna ē̠va vī̠rya̍-ndadhāti vāsi̠ṣṭhō ha̍ sātyaha̠vyō dē̍vabhā̠ga-mpa̍prachCha̠ ya-thsṛñja̍yā-nbahuyā̠jinō-'yī̍yajō ya̠jñē [ ] 7meaning
These three worlds — he pleases these very worlds; to the sacrifice, go, to the lord of the sacrifice.
word by wordत्रयTrayaThreeइमेImeTheseलोकाःLokaahWorldsयज्ञYajnyaSacrificeतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeएवंEvamThus · Thus, In this way · In this way · Indeed · In this mannerहHaFor emphasis · Killing, Destroying, RemovingलोकLokaWorld, Menस्वांSvaamYour OwnएवEvaExactly so, in this Manner, Indeed, TrulyहाHaaSignifying killing - verse 10य॒ज्ञ-म्प्रत्य॑तिष्ठि॒पा(3) य॒ज्ञप॒ता(3)विति॒ स हो॑वाच य॒ज्ञप॑ता॒विति॑ स॒त्याद्वै सृञ्ज॑याः॒ परा॑ बभूवु॒रिति॑ होवाच य॒ज्ञे वाव य॒ज्ञः प्र॑ति॒ष्ठाप्य॑ आसी॒-द्यज॑मान॒स्या-ऽप॑राभावा॒येति॒ देवा॑ गातुविदो गा॒तुं-विँ॒त्त्वा गा॒तु -मि॒तेत्या॑ह य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ ष्ठापयति॒ यज॑मान॒स्या-ऽप॑राभावाय ॥ 8 ॥(यजूग्ं॑षि - य॒ज्ञ - एक॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 2)ya̠jña-mpratya̍tiṣṭhi̠pā(3) ya̠jñapa̠tā(3)viti̠ sa hō̍vācha ya̠jñapa̍tā̠viti̍ sa̠tyādvai sṛñja̍yā̠ḥ parā̍ babhūvu̠riti̍ hōvācha ya̠jñē vāva ya̠jñaḥ pra̍ti̠ṣṭhāpya̍ āsī̠-dyaja̍māna̠syā-'pa̍rābhāvā̠yēti̠ dēvā̍ gātuvidō gā̠tuṃ vi̠ttvā gā̠tu -mi̠tētyā̍ha ya̠jña ē̠va ya̠jña-mprati̍ ṣṭhāpayati̠ yaja̍māna̠syā-'pa̍rābhāvāya ॥ 8 ॥(yajūgṃ̍ṣi - ya̠jña - ēka̍chatvārigṃśachcha) (a. 2)meaning
He set the sacrifice firm — "O lord of the sacrifice!" — thus he says; "O lord of the sacrifice!" — thus the.
word by wordसSaYourपराParaaTranscendental, Supreme · Knowledge relating to the divine · Supreme · Highest degree · Highest point or degree · Who is of transcendental natureवावVaavaJust, Indeedयज्ञYajnyaSacrificeदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · DevasएवंEvamThus · Thus, In this way · In this way · Indeed · In this mannerअANotसाSaaSheपरParaFollowing, Succeeding, Highest, SupremeदेवDevaDivineएवEvaExactly so, in this Manner, Indeed, Truly - verse 11अ॒व॒भृ॒थ॒-य॒जूग्ंषि॑ जुहोति॒ यदे॒वार्वा॒चीन॒-मेक॑हायना॒देनः॑ क॒रोति॒ तदे॒व तैरव॑ यजते॒ ऽपो॑-ऽवभृ॒थ-मवै᳚त्य॒फ्सु वै वरु॑ण-स्सा॒क्षादे॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते॒ वर्त्म॑ना॒ वा अ॒न्वित्य॑ य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति॒ साम्ना᳚ प्रस्तो॒ता-ऽन्ववै॑ति॒ साम॒ वै र॑क्षो॒हा रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ त्रिर्नि॒धन॒मुपै॑ति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ रक्षा॒ग्॒- [लो॒केभ्यो॒ रक्षाग्ं॑सि, अप॑ हन्ति॒] 9a̠va̠bhṛ̠tha̠-ya̠jūgṃṣi̍ juhōti̠ yadē̠vārvā̠chīna̠-mēka̍hāyanā̠dēna̍ḥ ka̠rōti̠ tadē̠va tairava̍ yajatē̠ 'pō̍-'vabhṛ̠tha-mavai̎tya̠phsu vai varu̍ṇa-ssā̠kṣādē̠va varu̍ṇa̠mava̍ yajatē̠ vartma̍nā̠ vā a̠nvitya̍ ya̠jñagṃ rakṣāgṃ̍si jighāgṃsanti̠ sāmnā̎ prastō̠tā-'nvavai̍ti̠ sāma̠ vai ra̍kṣō̠hā rakṣa̍sā̠mapa̍hatyai̠ trirni̠dhana̠mupai̍ti̠ traya̍ i̠mē lō̠kā ē̠bhya ē̠va lō̠kēbhyō̠ rakṣā̠g̠- [lō̠kēbhyō̠ rakṣāg̍ṃsi, apa̍ hanti̠] 9meaning
He pours the avabhriha yajuses — whatever sin is committed from the annual rites onward, he removes.
word by wordकरोतिKaroti(All the Righteous Deeds that the Virtuous ones) do (everyday with great care is always done by Your Blessings) · Does · Make · (The Devotee) doesतदेवTad-EvaHe Indeed [is the Lord Creating the Beings] · That IndeedवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedसामSaamaSama Vedaत्रयTrayaThreeइमेImeTheseलोकाःLokaahWorldsएवंEvamThus · Thus, In this way · In this way · Indeed · In this mannerसमSamaSame, Equal, Similar, LikeलोकLokaWorld, MenएवEvaExactly so, in this Manner, Indeed, Truly - verse 12-स्यप॑ हन्ति॒ पुरु॑षःपुरुषो नि॒धन॒मुपै॑ति॒ पुरु॑षःपुरुषो॒ हि र॑क्ष॒स्वी रक्ष॑सा॒मप॑हत्या उ॒रुग्ं हि राजा॒ वरु॑णश्च॒कारेत्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै श॒त-न्ते॑ राज-न्भि॒षजः॑ स॒हस्र॒मित्या॑ह भेष॒जमे॒वास्मै॑ करोत्य॒भिष्ठि॑तो॒ वरु॑णस्य॒ पाश॒ इत्या॑ह वरुणपा॒शमे॒वाभि ति॑ष्ठति ब॒र्॒हिर॒भि जु॑हो॒त्याहु॑तीना॒-म्प्रति॑ष्ठित्या॒ अथो॑ अग्नि॒वत्ये॒व जु॑हो॒त्यप॑ बर्हिषः प्रया॒जान् [प्रया॒जान्, य॒ज॒ति॒ प्र॒जा वै] 10-syapa̍ hanti̠ puru̍ṣaḥpuruṣō ni̠dhana̠mupai̍ti̠ puru̍ṣaḥpuruṣō̠ hi ra̍kṣa̠svī rakṣa̍sā̠mapa̍hatyā u̠rugṃ hi rājā̠ varu̍ṇaścha̠kārētyā̍ha̠ prati̍ṣṭhityai śa̠ta-ntē̍ rāja-nbhi̠ṣaja̍-ssa̠hasra̠mityā̍ha bhēṣa̠jamē̠vāsmai̍ karōtya̠bhiṣṭhi̍tō̠ varu̍ṇasya̠ pāśa̠ ityā̍ha varuṇapā̠śamē̠vābhi ti̍ṣṭhati ba̠r̠hira̠bhi ju̍hō̠tyāhu̍tīnā̠-mprati̍ṣṭhityā̠ athō̍ agni̠vatyē̠va ju̍hō̠tyapa̍ barhiṣaḥ prayā̠jān [prayā̠jān, ya̠ja̠ti̠ pra̠jā vai] 10meaning
He removes it — the Purusha man approaches death; the man is truly the protector.
word by wordहिHiFor, BecauseपाशPaashaNooseतिष्ठतिTisstthatiAbidesयजतिYajatiWorshipप्रजाःPrajaahPeopleवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyराजRaajaKing, Chief or Best of its kindवारुणVaarunnaVarunaप्रजाPrajaaPeople, Subjects, Offspring, Family - verse 13य॑जति प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः प्र॒जा ए॒व व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्च॒त्याज्य॑भागौ यजति य॒ज्ञस्यै॒व चक्षु॑षी॒ नान्तरे॑ति॒ वरु॑णं-यँजति वरुणपा॒शादे॒वैन॑-म्मुञ्चत्य॒ग्नीवरु॑णौ यजति सा॒क्षादे॒वैनं॑-वँरुणपा॒शा-न्मु॑ञ्च॒त्य-प॑बर्हिषावनूया॒जौ य॑जति प्र॒जा वै ब॒र्॒हिः प्र॒जा ए॒व व॑रुणपा॒शा-न्मु॑ञ्चति च॒तुरः॑ प्रया॒जान्. य॑जति॒ द्वाव॑नूया॒जौ षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते॒ षड्वा ऋ॒तव॑ [षड्वा ऋ॒तवः॑, ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑] 11ya̍jati pra̠jā vai ba̠r̠hiḥ pra̠jā ē̠va va̍ruṇapā̠śā-nmu̍ñcha̠tyājya̍bhāgau yajati ya̠jñasyai̠va chakṣu̍ṣī̠ nāntarē̍ti̠ varu̍ṇaṃ yajati varuṇapā̠śādē̠vaina̍-mmuñchatya̠gnīvaru̍ṇau yajati sā̠kṣādē̠vaina̍ṃ varuṇapā̠śā-nmu̍ñcha̠tya-pa̍barhiṣāvanūyā̠jau ya̍jati pra̠jā vai ba̠r̠hiḥ pra̠jā ē̠va va̍ruṇapā̠śā-nmu̍ñchati cha̠tura̍ḥ prayā̠jān. ya̍jati̠ dvāva̍nūyā̠jau ṣaṭ-thsampa̍dyantē̠ ṣaḍvā ṛ̠tava̍ [ṣaḍvā ṛ̠tava̍ḥ, ṛ̠tuṣvē̠va prati̍] 11meaning
He sacrifices the progeny — truly the barhis is progeny; he releases Varuna's nooses — the ajya portions are sacrificed.
word by wordयजतिYajatiWorshipप्रजाःPrajaahPeopleवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyएवंEvamThus · Thus, In this way · In this way · Indeed · In this mannerप्रतिPratiEveryप्रजाPrajaaPeople, Subjects, Offspring, FamilyएवEvaExactly so, in this Manner, Indeed, TrulyवारुणVaarunnaVaruna - verse 14ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑ तिष्ठ॒-त्यव॑भृथ-निचङ्कु॒णेत्या॑ह यथोदि॒तमे॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते समु॒द्रे ते॒ हृद॑य-म॒फ्स्व॑न्तरित्या॑ह समु॒द्रे ह्य॑न्तर्वरु॑ण॒-स्स-न्त्वा॑ विश॒-न्त्वोष॑धी-रु॒ता-ऽऽप॒ इत्या॑हा॒द्भि-रे॒वैन॒मोष॑धीभि-स्स॒म्यञ्च॑-न्दधाति॒ देवी॑राप ए॒ष वो॒ गर्भ॒ इत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-त्प॒शवो॒ वै [ ] 12ṛ̠tuṣvē̠va prati̍ tiṣṭha̠-tyava̍bhṛtha-nichaṅku̠ṇētyā̍ha yathōdi̠tamē̠va varu̍ṇa̠mava̍ yajatē samu̠drē tē̠ hṛda̍ya-ma̠phsva̍ntarityā̍ha samu̠drē hya̍ntarvaru̍ṇa̠-ssa-ntvā̍ viśa̠-ntvōṣa̍dhī-ru̠tā-''pa̠ ityā̍hā̠dbhi-rē̠vaina̠mōṣa̍dhībhi-ssa̠myañcha̍-ndadhāti̠ dēvī̍rāpa ē̠ṣa vō̠ garbha̠ ityā̍ha yathāya̠jurē̠vaita-tpa̠śavō̠ vai [ ] 12meaning
He stands firm in the seasons — at the avabhriha, the one who sinks says: thus as stated, with Varuna.
word by wordप्रतिPratiEveryतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeएषEssaHe · Thisगर्भGarbhaWombवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, Certainlyसमुद्रSamudraSea - verse 15सोमो॒ य-द्भि॑न्दू॒ना-म्भ॒क्षये᳚-त्पशु॒मान्-थ्स्या॒-द्वरु॑ण॒-स्त्वे॑न-ङ्गृह्णीया॒द्यन्न भ॒क्षये॑दप॒शु-स्स्या॒न्नैनं॒-वँरु॑णो गृह्णीया-दुप॒स्पृश्य॑मे॒व प॑शु॒मा-न्भ॑वति॒ नैनं॒-वँरु॑णो गृह्णाति॒ प्रति॑युतो॒ वरु॑णस्य॒ पाश॒ इत्या॑ह वरुणपा॒शादे॒व निर्मु॑च्य॒ते ऽप्र॑तीक्ष॒मा य॑न्ति॒ वरु॑णस्या॒न्तर्हि॑त्या॒ एधो᳚-ऽस्येधिषी॒मही-त्या॑ह स॒मिधै॒वाग्नि-न्न॑म॒स्यन्त॑ उ॒पाय॑न्ति॒ तेजो॑-ऽसि॒ तेजो॒ मयि॑ धे॒हीत्या॑ह॒ तेज॑ ए॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते ॥ 13 ॥(रक्षाग्ं॑सि - प्रया॒जा - नृ॒तवो॒ - वै - न॑म॒स्यन्तो॒ - द्वाद॑श च) (अ. 3)sōmō̠ ya-dbhi̍ndū̠nā-mbha̠kṣayē̎-tpaśu̠mān-thsyā̠-dvaru̍ṇa̠-stvē̍na-ṅgṛhṇīyā̠dyanna bha̠kṣayē̍dapa̠śu-ssyā̠nnaina̠ṃ varu̍ṇō gṛhṇīyā-dupa̠spṛśya̍mē̠va pa̍śu̠mā-nbha̍vati̠ naina̠ṃ varu̍ṇō gṛhṇāti̠ prati̍yutō̠ varu̍ṇasya̠ pāśa̠ ityā̍ha varuṇapā̠śādē̠va nirmu̍chya̠tē 'pra̍tīkṣa̠mā ya̍nti̠ varu̍ṇasyā̠ntarhi̍tyā̠ ēdhō̎-'syēdhiṣī̠mahī-tyā̍ha sa̠midhai̠vāgni-nna̍ma̠syanta̍ u̠pāya̍nti̠ tējō̍-'si̠ tējō̠ mayi̍ dhē̠hītyā̍ha̠ tēja̍ ē̠vā-''tma-ndha̍ttē ॥ 13 ॥(rakṣāgṃ̍si - prayā̠jā - nṛ̠tavō̠ - vai - na̍ma̠syantō̠ - dvāda̍śa cha) (a. 3)meaning
Soma — if one were to eat the drops, one would become possessor of cattle; Varuna would seize the thief; if.
word by wordपाशPaashaNooseतेजोTejoEnergy signifying FireमयिMayiIn me · [O Devi, Please shower Your Grace] on me · One meतेजTejaFiery EnergyवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, Certainlyद्वादशDvaadashaTwelveचCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gapsअANotवारुणVaarunnaVarunaयान्तिYaantiUndergo - verse 16स्फ्येन॒ वेदि॒मुद्ध॑न्ति रथा॒क्षेण॒ वि मि॑मीते॒ यूप॑-म्मिनोति त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒भृन्त्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्र ह॑रति॒ स्तृत्यै॒ यद॑न्तर्वे॒दि मि॑नु॒या-द्दे॑वलो॒कम॒भि ज॑ये॒-द्य-द्ब॑हिर्वे॒दि म॑नुष्य लो॒कं ँवे᳚द्य॒न्तस्य॑ स॒न्धौ मि॑नोत्यु॒भयो᳚-र्लो॒कयो॑-र॒भिजि॑त्या॒ उप॑रसम्मिता-म्मिनुया-त्पितृलो॒कका॑मस्य रश॒नस॑मिन्ता-म्मनुष्यलो॒कका॑मस्य च॒षाल॑-सम्मितामिन्द्रि॒य का॑मस्य॒ सर्वा᳚न्-थ्स॒मा-न्प्र॑ति॒ष्ठाका॑मस्य॒ ये त्रयो॑ मद्ध्य॒मास्तान्-थ्स॒मा-न्प॒शुका॑मस्यै॒तान्. वा [वै, अनु॑] 14sphyēna̠ vēdi̠muddha̍nti rathā̠kṣēṇa̠ vi mi̍mītē̠ yūpa̍-mminōti tri̠vṛta̍mē̠va vajragṃ̍ sa̠bhṛntya̠ bhrātṛ̍vyāya̠ pra ha̍rati̠ stṛtyai̠ yada̍ntarvē̠di mi̍nu̠yā-ddē̍valō̠kama̠bhi ja̍yē̠-dya-dba̍hirvē̠di ma̍nuṣya lō̠kaṃ ँvē̎dya̠ntasya̍ sa̠ndhau mi̍nōtyu̠bhayō̎-rlō̠kayō̍-ra̠bhiji̍tyā̠ upa̍rasammitā-mminuyā-tpitṛlō̠kakā̍masya raśa̠nasa̍mintā-mmanuṣyalō̠kakā̍masya cha̠ṣāla̍-sammitāmindri̠ya kā̍masya̠ sarvā̎m-thsa̠mā-npra̍ti̠ṣṭhākā̍masya̠ yē trayō̍ maddhya̠māstān-thsa̠mā-npa̠śukā̍masyai̠tān. vā [vai, anu̍] 14meaning
With the spha he raises the vedi; with the chariot-axle he measures the stake; he trims the stake with the three.
word by wordविViA prefix indicating division, order etcप्रPraPrefixमनुष्यManussyaMan, PersonलोकLokaWorld, MenयेYeWho · Those who · Those · WhoeverवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyअनुAnuA prefix signifying repeatedlyकामKaamaDesire - verse 17अनु॑ प॒शव॒ उप॑ तिष्ठन्ते पशु॒माने॒व भ॑वति॒ व्यति॑षजे॒दित॑रा-न्प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒र्व्यति॑षजति॒ य-ङ्का॒मये॑त प्र॒मायु॑क-स्स्या॒दिति॑ गर्त॒मित॒-न्तस्य॑ मिनुयादुत्तरा॒र्ध्यं॑-वँर्षि॑ष्ठ॒मथ॒ ह्रसी॑याग्ंसमे॒षा वै ग॑र्त॒मिद्यस्यै॒व-म्मि॒नोति॑ ता॒ज-क्प्र मी॑यते दक्षिणा॒र्ध्यं॑-वँर्षि॑ष्ठ-म्मिनुया-थ्सुव॒र्गका॑म॒स्याथ॒ ह्रसी॑याग्ंस-मा॒क्रम॑णमे॒व त-थ्सेतुं॒-यँज॑मानः कुरुते सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै॒ [सम॑ष्ट्यै, यदेक॑स्मि॒न्॒.] 15anu̍ pa̠śava̠ upa̍ tiṣṭhantē paśu̠mānē̠va bha̍vati̠ vyati̍ṣajē̠dita̍rā-npra̠jayai̠vaina̍-mpa̠śubhi̠rvyati̍ṣajati̠ ya-ṅkā̠mayē̍ta pra̠māyu̍ka-ssyā̠diti̍ garta̠mita̠-ntasya̍ minuyāduttarā̠rdhya̍ṃ varṣi̍ṣṭha̠matha̠ hrasī̍yāgṃsamē̠ṣā vai ga̍rta̠midyasyai̠va-mmi̠nōti̍ tā̠ja-kpra mī̍yatē dakṣiṇā̠rdhya̍ṃ varṣi̍ṣṭha-mminuyā-thsuva̠rgakā̍ma̠syātha̠ hrasī̍yāgṃsa-mā̠krama̍ṇamē̠va ta-thsētu̠ṃ yaja̍mānaḥ kurutē suva̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai̠ [sama̍ṣṭyai, yadēka̍smi̠n̠.] 15meaning
The cattle follow — he becomes the possessor of cattle; they would mingle with the others; for offspring.
word by wordअनुAnuA prefix signifying repeatedlyउपUpaNear toभवतिBhavatiBe, Exist · Becomes · Is · Is, Exists · (Under Your Refuge, one's Life indeed cannot go Astray and) become (afflicted with Fear) · Being, Becoming · Comes into beingवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyकुरुतेKurute(Who for gaining Wealth, may have indeed) performed (many Wicked undertakings)लोकLokaWorld, Menसमष्टिSamassttiAggregate - verse 18यदेक॑स्मि॒न्॒. यूपे॒ द्वे र॑श॒ने प॑रि॒व्यय॑ति॒ तस्मा॒देको॒ द्वे जा॒ये वि॑न्दते॒ यन्नैकाग्ं॑ रश॒ना-न्द्वयो॒र्यूप॑योः परि॒व्यय॑ति॒ तस्मा॒न्नैका॒ द्वौ पती॑ विन्दते॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ स्त्र्य॑स्य जाये॒तेत्यु॑पा॒न्ते तस्य॒ व्यति॑षजे॒-थ्स्त्र्ये॑वास्य॑ जायते॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ पुमा॑नस्य जाये॒तेत्या॒न्त-न्तस्य॒ प्र वे᳚ष्टये॒-त्पुमा॑ने॒वास्य॑ [वे᳚ष्टये॒-त्पुमा॑ने॒वास्य॑, जा॒य॒ते ऽसु॑रा॒] 16yadēka̍smi̠n̠. yūpē̠ dvē ra̍śa̠nē pa̍ri̠vyaya̍ti̠ tasmā̠dēkō̠ dvē jā̠yē vi̍ndatē̠ yannaikāgṃ̍ raśa̠nā-ndvayō̠ryūpa̍yōḥ pari̠vyaya̍ti̠ tasmā̠nnaikā̠ dvau patī̍ vindatē̠ ya-ṅkā̠mayē̍ta̠ strya̍sya jāyē̠tētyu̍pā̠ntē tasya̠ vyati̍ṣajē̠-thstryē̍vāsya̍ jāyatē̠ ya-ṅkā̠mayē̍ta̠ pumā̍nasya jāyē̠tētyā̠nta-ntasya̠ pra vē̎ṣṭayē̠-tpumā̍nē̠vāsya̍ [vē̎ṣṭayē̠-tpumā̍nē̠vāsya̍, jā̠ya̠tē 'su̍rā̠] 16meaning
When two ropes are wound around a single stake, therefore one man finds two wives.
word by wordविन्दतेVindate(Also, by that Effort, is not) obtained, (the great Peace and Tranquility, which is obtained by Devotion to the Lotus-Feet of Mukunda)द्वौDvauTwoतस्यTasyaTo him · of him · That, Which · of that · of hisजायतेJaayateWill happen [by the Grace of Sri Ganesha] · [He indeed] becomes [a Siddha, Gana or Gandharva, truly] · Becomes · [The Entire Universe is] Manifested [from You] · [From Whom] is Created [the Universe]प्रPraPrefixरसनRasanaTaste, RasaपतिPatiLord, ChiefसुरSuraDeva, God, Divinity - verse 19जाय॒ते ऽसु॑रा॒ वै दे॒वा-न्द॑क्षिण॒त उपा॑नय॒-न्ता-न्दे॒वा उ॑पश॒येनै॒वापा॑-नुदन्त॒ त-दु॑पश॒यस्यो॑-पशय॒त्वं-यँ-द्द॑क्षिण॒त उ॑पश॒य उ॑प॒शये॒ भ्रातृ॑व्यापनुत्त्यै॒ सर्वे॒ वा अ॒न्ये यूपाः᳚ पशु॒मन्तो-ऽथो॑पश॒य ए॒वाप॒शुस्तस्य॒ यज॑मानः प॒शुर्यन्न नि॑र्दि॒शेदार्ति॒-मार्च्छे॒-द्यज॑मानो॒-ऽसौ ते॑ प॒शुरिति॒ निर्दि॑शे॒द्य-न्द्वि॒ष्या-द्यमे॒व [ ] 17jāya̠tē 'su̍rā̠ vai dē̠vā-nda̍kṣiṇa̠ta upā̍naya̠-ntā-ndē̠vā u̍paśa̠yēnai̠vāpā̍-nudanta̠ ta-du̍paśa̠yasyō̍-paśaya̠tvaṃ ya-dda̍kṣiṇa̠ta u̍paśa̠ya u̍pa̠śayē̠ bhrātṛ̍vyāpanuttyai̠ sarvē̠ vā a̠nyē yūpā̎ḥ paśu̠mantō-'thō̍paśa̠ya ē̠vāpa̠śustasya̠ yaja̍mānaḥ pa̠śuryanna ni̍rdi̠śēdārti̠-mārchChē̠-dyaja̍mānō̠-'sau tē̍ pa̠śuriti̠ nirdi̍śē̠dya-ndvi̠ṣyā-dyamē̠va [ ] 17meaning
The asuras brought the gods from the south — the gods drove them away by lying down to the east.
word by wordजायतेJaayateWill happen [by the Grace of Sri Ganesha] · [He indeed] becomes [a Siddha, Gana or Gandharva, truly] · Becomes · [The Entire Universe is] Manifested [from You] · [From Whom] is Created [the Universe]वैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, Certainlyसर्वेSarveAllवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeसुरSuraDeva, God, Divinity - verse 20द्वेष्टि॒ तम॑स्मै प॒शु-न्निर्दि॑शति॒ यदि॒ न द्वि॒ष्यादा॒खुस्ते॑ प॒शुरिति॑ ब्रूया॒न्न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्या-न्प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ सो᳚-ऽन्नाद्ये॑न॒ व्या᳚र्ध्यत॒ स ए॒तामे॑काद॒शिनी॑-मपश्य॒-त्तया॒ वै सो᳚-ऽन्नाद्य॒मवा॑रुन्ध॒ यद्दश॒ यूपा॒ भव॑न्ति॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वा-न्नाद्य॒मव॑ रुन्धे॒ [रुन्धे, य] 18dvēṣṭi̠ tama̍smai pa̠śu-nnirdi̍śati̠ yadi̠ na dvi̠ṣyādā̠khustē̍ pa̠śuriti̍ brūyā̠nna grā̠myā-npa̠śūn. hi̠nasti̠ nā-''ra̠ṇyā-npra̠jāpa̍tiḥ pra̠jā a̍sṛjata̠ sō̎-'nnādyē̍na̠ vyā̎rdhyata̠ sa ē̠tāmē̍kāda̠śinī̍-mapaśya̠-ttayā̠ vai sō̎-'nnādya̠mavā̍rundha̠ yaddaśa̠ yūpā̠ bhava̍nti̠ daśā̎kṣarā vi̠rāḍanna̍ṃ vi̠rā-ḍvi̠rājai̠vā-nnādya̠mava̍ rundhē̠ [rundhē, ya] 18meaning
He hates — he points out an animal to that one; if he does not hate, he says "the mouse is your animal."
word by wordयदिYadiIfनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neitherप्रजाःPrajaahPeopleसSaYourवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, Certainlyभवन्तिBhavantiBecomeयYaHe · He Whoप्रजाPrajaaPeople, Subjects, Offspring, FamilyसाSaaSheयाYaaTo go towards - verse 21य ए॑काद॒श-स्स्तन॑ ए॒वास्यै॒ स दु॒ह ए॒वैना॒-न्तेन॒ वज्रो॒ वा ए॒षा स-म्मी॑यते॒ यदे॑काद॒शिनी॒ सेश्व॒रा पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चं॑-यँ॒ज्ञग्ं सम्म॑र्दितो॒र्य-त्पा᳚त्नीव॒त-म्मि॒नोति॑ य॒ज्ञस्य॒ प्रत्युत्त॑ब्ध्यै सय॒त्वाय॑ ॥ 19 ॥(वै - सम॑ष्ट्यै॒ - पुमा॑ने॒वास्य॒ - यमे॒व - रु॑न्धे - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 4)ya ē̍kāda̠śa-sstana̍ ē̠vāsyai̠ sa du̠ha ē̠vainā̠-ntēna̠ vajrō̠ vā ē̠ṣā sa-mmī̍yatē̠ yadē̍kāda̠śinī̠ sēśva̠rā pu̠rastā̎-tpra̠tyañcha̍ṃ ya̠jñagṃ samma̍rditō̠rya-tpā̎tnīva̠ta-mmi̠nōti̍ ya̠jñasya̠ pratyutta̍bdhyai saya̠tvāya̍ ॥ 19 ॥(vai - sama̍ṣṭyai̠ - pumā̍nē̠vāsya̠ - yamē̠va - ru̍ndhē - tri̠gṃ̠śachcha̍) (a. 4)meaning
The eleven-teat one — she milks just that for him; the thunderbolt is this one who is enclosed.
word by wordयYaHe · He WhoसSaYourवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedएषाEssaaSheवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyअANotयाYaaTo go towardsसाSaaSheएषEssaHe · Thisसमष्टिSamassttiAggregate - verse 22प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत॒ स ए॒तामे॑काद॒शिनी॑-मपश्य॒-त्तया॒ वै स आयु॑रिन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मा॒त्मन्न॑धत्त प्र॒जा इ॑व॒ खलु॒ वा ए॒ष सृ॑जते॒ यो यज॑ते॒ स ए॒तर्हि॑ रिरिचा॒न इ॑व॒ यदे॒षैका॑द॒शिनी॒ भव॒त्यायु॑रे॒व तये᳚न्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑-यँज॑मान आ॒त्म-न्ध॑त्ते॒ प्रैवा-ऽऽग्ने॒येन॑ वापयति मिथु॒नग्ं सा॑रस्व॒त्या क॑रोति॒ रेत॑- [रेतः॑, सौ॒म्येन॑ दधाति॒] 20pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jā a̍sṛjata̠ sa ri̍richā̠nō̍-'manyata̠ sa ē̠tāmē̍kāda̠śinī̍-mapaśya̠-ttayā̠ vai sa āyu̍rindri̠yaṃ vī̠rya̍mā̠tmanna̍dhatta pra̠jā i̍va̠ khalu̠ vā ē̠ṣa sṛ̍jatē̠ yō yaja̍tē̠ sa ē̠tarhi̍ ririchā̠na i̍va̠ yadē̠ṣaikā̍da̠śinī̠ bhava̠tyāyu̍rē̠va tayē̎mdri̠yaṃ vī̠rya̍ṃ yaja̍māna ā̠tma-ndha̍ttē̠ praivā-''gnē̠yēna̍ vāpayati mithu̠nagṃ sā̍rasva̠tyā ka̍rōti̠ rēta̍- [rēta̍ḥ, sau̠myēna̍ dadhāti̠] 20meaning
Prajapati created progeny — he was left over; he was angry; he approaches this eleven-teat one.
word by wordप्रजापतिःPrajaapatihPrajapatiप्रजाःPrajaahPeopleसSaYourवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyइवIvaLikeखलुKhaluIndeed, Verily, CertainlyवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedएषEssaHe · ThisयोYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · WhoकरोतिKaroti(All the Righteous Deeds that the Virtuous ones) do (everyday with great care is always done by Your Blessings) · Does · Make · (The Devotee) doesसौम्येनSaumyena[From the Tejas] of Saumya [Moon]प्रजाPrajaaPeople, Subjects, Offspring, FamilyसाSaaSheवीर्यंViiryamYour Power (destroys the power of those who take away the power of the Devas) · (Oh! What) Valour · [Together may we perform our Studies with] Vigour [with deep Concentration] - verse 23-स्सौ॒म्येन॑ दधाति॒ प्र ज॑नयति पौ॒ष्णेन॑ बार्हस्प॒त्यो भ॑वति॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑णै॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्रज॑नयति वैश्वदे॒वो भ॑वति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जाः प्र॒जा ए॒वास्मै॒ प्रज॑नयती-न्द्रि॒यमे॒वैन्द्रेणाव॑ रुन्धे॒ विश॑-म्मारु॒तेनौजो॒ बल॑मैन्द्रा॒ग्नेन॑ प्रस॒वाय॑ सावि॒त्रो नि॑र्वरुण॒त्वाय॑ वारु॒णो म॑द्ध्य॒त ऐ॒न्द्रमा ल॑भते मद्ध्य॒त ए॒वेन्द्रि॒यं-यँज॑माने दधाति [ ] 21-ssau̠myēna̍ dadhāti̠ pra ja̍nayati pau̠ṣṇēna̍ bārhaspa̠tyō bha̍vati̠ brahma̠ vai dē̠vānā̠-mbṛha̠spati̠rbrahma̍ṇai̠vāsmai̎ pra̠jāḥ praja̍nayati vaiśvadē̠vō bha̍vati vaiśvadē̠vyō̍ vai pra̠jāḥ pra̠jā ē̠vāsmai̠ praja̍nayatī-ndri̠yamē̠vaindrēṇāva̍ rundhē̠ viśa̍-mmāru̠tēnaujō̠ bala̍maindrā̠gnēna̍ prasa̠vāya̍ sāvi̠trō ni̍rvaruṇa̠tvāya̍ vāru̠ṇō ma̍ddhya̠ta ai̠ndramā la̍bhatē maddhya̠ta ē̠vēndri̠yaṃ yaja̍mānē dadhāti [ ] 21meaning
With the soma he places it; with the Poshan rite he becomes Brihaspati's — Brahman.
word by wordप्रPraPrefixभवतिBhavatiBe, Exist · Becomes · Is · Is, Exists · (Under Your Refuge, one's Life indeed cannot go Astray and) become (afflicted with Fear) · Being, Becoming · Comes into beingब्रह्मBrahmaLord BrahmaवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, Certainlyप्रजाःPrajaahPeopleलभतेLabhateGain · Obtains · Attainsसौम्येनSaumyena[From the Tejas] of Saumya [Moon]ब्रह्माBrahmaaLord Brahma · Brahma · (Whose Incomparable Power of Greatness even Bhagavan Ananta), Brahma and (Hara is not able to describe) · [You are] Brahma · Sri Brahma · [I remember] Brahmaप्रजाPrajaaPeople, Subjects, Offspring, Family - verse 24पु॒रस्ता॑दै॒न्द्रस्य॑ वैश्वदे॒वमा ल॑भते वैश्वदे॒वं-वाँ अन्न॒मन्न॑मे॒व पु॒रस्ता᳚द्धत्ते॒ तस्मा᳚-त्पु॒रस्ता॒दन्न॑मद्यत ऐ॒न्द्रमा॒लभ्य॑ मारु॒तमा ल॑भते॒ वि-ड्वै म॒रुतो॒ विश॑मे॒वास्मा॒ अनु॑ बद्ध्नाति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ यो-ऽव॑गत॒-स्सो-ऽप॑ रुद्ध्यतां॒-योँ-ऽप॑रुद्ध॒-स्सो-ऽव॑ गच्छ॒त्वित्यै॒न्द्रस्य॑ लो॒के वा॑रु॒णमा ल॑भेत वारु॒णस्य॑ लो॒क ऐ॒न्द्रं- [लो॒क ऐ॒न्द्रम्, य ए॒वाव॑गत॒-स्सो-ऽप॑] 22pu̠rastā̍dai̠ndrasya̍ vaiśvadē̠vamā la̍bhatē vaiśvadē̠vaṃ vā anna̠manna̍mē̠va pu̠rastā̎ddhattē̠ tasmā̎-tpu̠rastā̠danna̍madyata ai̠ndramā̠labhya̍ māru̠tamā la̍bhatē̠ vi-ḍvai ma̠rutō̠ viśa̍mē̠vāsmā̠ anu̍ baddhnāti̠ yadi̍ kā̠mayē̍ta̠ yō-'va̍gata̠-ssō-'pa̍ ruddhyatā̠ṃ yō-'pa̍ruddha̠-ssō-'va̍ gachCha̠tvityai̠ndrasya̍ lō̠kē vā̍ru̠ṇamā la̍bhēta vāru̠ṇasya̍ lō̠ka ai̠ndraṃ- [lō̠ka ai̠ndram, ya ē̠vāva̍gata̠-ssō-'pa̍] 22meaning
He takes the Vaishvadeva as the first — Vaishvadeva is truly food; food indeed in front.
word by wordलभतेLabhateGain · Obtains · AttainsमरुतोMarutoMarutअनुAnuA prefix signifying repeatedlyयदिYadiIfलोकेLokeIn the World · (You Yourself reside in this) World (in the Wealth, which is obtained by Pure means)लभेतLabheta(Similarly, an Adhyatma-vid) can obtain (the transcendental perception of Brahman within the Field of Body-Mind complex through Aatma-Yoga)लोकLokaWorld, MenयYaHe · He WhoवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedमारुतोMaarutoWindवारुणVaarunnaVarunaयाYaaTo go towards - verse 25-ँय ए॒वाव॑गत॒-स्सो-ऽप॑ रुद्ध्यते॒ यो-ऽप॑रुद्ध॒-स्सो-ऽव॑ गच्छति॒ यदि॑ का॒मये॑त प्र॒जा मु॑ह्येयु॒रिति॑ प॒शून् व्यति॑षजे-त्प्र॒जा ए॒व मो॑हयति॒ यद॑भिवाह॒तो॑-ऽपां-वाँ॑रु॒णमा॒लभे॑त प्र॒जा वरु॑णो गृह्णीया-द्दक्षिण॒त उद॑ञ्च॒मा ल॑भते-ऽपवाह॒तो॑-ऽपा-म्प्र॒जाना॒-मव॑रुण ग्राहाय ॥ 23 ॥(रेतो॒ - यज॑माने दधाति - लो॒क ऐ॒न्द्रग्ं - स॒प्तत्रिग्ं॑शच्च) (अ. 5)-ँya ē̠vāva̍gata̠-ssō-'pa̍ ruddhyatē̠ yō-'pa̍ruddha̠-ssō-'va̍ gachChati̠ yadi̍ kā̠mayē̍ta pra̠jā mu̍hyēyu̠riti̍ pa̠śūn vyati̍ṣajē-tpra̠jā ē̠va mō̍hayati̠ yada̍bhivāha̠tō̍-'pāṃ vā̍ru̠ṇamā̠labhē̍ta pra̠jā varu̍ṇō gṛhṇīyā-ddakṣiṇa̠ta uda̍ñcha̠mā la̍bhatē-'pavāha̠tō̍-'pā-mpra̠jānā̠-mava̍ruṇa grāhāya ॥ 23 ॥(rētō̠ - yaja̍mānē dadhāti - lō̠ka ai̠ndragṃ - sa̠ptatrigṃ̍śachcha) (a. 5)meaning
He who knows this is not shut off — he who is shut off goes away; if.
word by wordयYaHe · He Whoगच्छतिGacchatiHe goes [to Vishnu Loka] · [In You] Merges [the whole Universe during Dissolution]यदिYadiIfप्रजाःPrajaahPeopleपशून्PashuunAnimals, signifying CattleएवंEvamThus · Thus, In this way · In this way · Indeed · In this mannerलोकLokaWorld, MenअANotयाYaaTo go towardsप्रजाPrajaaPeople, Subjects, Offspring, FamilyएवEvaExactly so, in this Manner, Indeed, Trulyग्रहGrahaPlanet - verse 26इन्द्रः॒ पत्नि॑या॒ मनु॑मयाजय॒-त्ता-म्पर्य॑ग्निकृता॒-मुद॑सृज॒-त्तया॒ मनु॑रार्ध्नो॒द्य-त्पर्य॑ग्निकृत-म्पात्नीव॒तमु॑-थ्सृ॒जति॒ यामे॒व मनु॒र्॒. ऋद्धि॒मार्ध्नो॒-त्तामे॒व यज॑मान ऋध्नोति य॒ज्ञस्य॒ वा अप्र॑तिष्ठिता-द्य॒ज्ञः परा॑ भवति य॒ज्ञ-म्प॑रा॒भव॑न्तं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ परा॑ भवति॒ यदाज्ये॑न पात्नीव॒तग्ं सग्ग्॑स्था॒पय॑ति य॒ज्ञस्य॒ प्रति॑ष्ठित्यै य॒ज्ञ-म्प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्तं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ प्रति॑ तिष्ठती॒ष्टं-वँ॒पया॒ [-ँव॒पया᳚, भव॒त्यनि॑ष्टं-वँ॒शया-ऽथ॑] 24indra̠ḥ patni̍yā̠ manu̍mayājaya̠-ttā-mparya̍gnikṛtā̠-muda̍sṛja̠-ttayā̠ manu̍rārdhnō̠dya-tparya̍gnikṛta-mpātnīva̠tamu̍-thsṛ̠jati̠ yāmē̠va manu̠r̠. ṛddhi̠mārdhnō̠-ttāmē̠va yaja̍māna ṛdhnōti ya̠jñasya̠ vā apra̍tiṣṭhitā-dya̠jñaḥ parā̍ bhavati ya̠jña-mpa̍rā̠bhava̍nta̠ṃ yaja̍mā̠nō-'nu̠ parā̍ bhavati̠ yadājyē̍na pātnīva̠tagṃ sagg̍sthā̠paya̍ti ya̠jñasya̠ prati̍ṣṭhityai ya̠jña-mpra̍ti̠tiṣṭha̍nta̠ṃ yaja̍mā̠nō-'nu̠ prati̍ tiṣṭhatī̠ṣṭaṃ va̠payā̠ [-ँva̠payā̎, bhava̠tyani̍ṣṭaṃ va̠śayā-'tha̍] 24meaning
Indra defeated the wife by Manu's offering — he released her after the fire-consecration; by her Manu.
word by wordइन्द्रIndraChief, KingवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedपराParaaTranscendental, Supreme · Knowledge relating to the divine · Supreme · Highest degree · Highest point or degree · Who is of transcendental natureभवतिBhavatiBe, Exist · Becomes · Is · Is, Exists · (Under Your Refuge, one's Life indeed cannot go Astray and) become (afflicted with Fear) · Being, Becoming · Comes into beingप्रतिPratiEveryपरParaFollowing, Succeeding, Highest, Supreme - verse 27भव॒त्यनि॑ष्टं-वँ॒शया-ऽथ॑ पात्नीव॒तेन॒ प्र च॑रति ती॒र्थ ए॒व प्र च॑र॒त्यथो॑ ए॒तर्ह्ये॒वास्य॒ याम॑स्त्वा॒ष्ट्रो भ॑वति॒ त्वष्टा॒ वै रेत॑स-स्सि॒क्तस्य॑ रू॒पाणि॒ वि क॑रोति॒ तमे॒व वृषा॑ण॒-म्पत्नी॒ष्वपि॑ सृजति॒ सो᳚-ऽस्मै रू॒पाणि॒ वि क॑रोति ॥ 25 ॥(व॒पया॒ - षट्त्रिग्ं॑शच्च) (अ. 6)bhava̠tyani̍ṣṭaṃ va̠śayā-'tha̍ pātnīva̠tēna̠ pra cha̍rati tī̠rtha ē̠va pra cha̍ra̠tyathō̍ ē̠tarhyē̠vāsya̠ yāma̍stvā̠ṣṭrō bha̍vati̠ tvaṣṭā̠ vai rēta̍sa-ssi̠ktasya̍ rū̠pāṇi̠ vi ka̍rōti̠ tamē̠va vṛṣā̍ṇa̠-mpatnī̠ṣvapi̍ sṛjati̠ sō̎-'smai rū̠pāṇi̠ vi ka̍rōti ॥ 25 ॥(va̠payā̠ - ṣaṭtrigṃ̍śachcha) (a. 6)meaning
He becomes one who goes with the wife — with the patni-vata he goes forward; at the sacred ford he goes.
word by wordप्रPraPrefixतीर्थTiirthaSacred Place, PilgrimageएवंEvamThus · Thus, In this way · In this way · Indeed · In this mannerभवतिBhavatiBe, Exist · Becomes · Is · Is, Exists · (Under Your Refuge, one's Life indeed cannot go Astray and) become (afflicted with Fear) · Being, Becoming · Comes into beingवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyरूपाणिRuupaanni(Protect us with those Gentle) Forms (of Yours which move about in the Three Worlds)विViA prefix indicating division, order etcकरोतिKaroti(All the Righteous Deeds that the Virtuous ones) do (everyday with great care is always done by Your Blessings) · Does · Make · (The Devotee) doesतमेवTam-EvaYou AloneसृजतिSrjati[Lord who] CreatesअANotएवEvaExactly so, in this Manner, Indeed, Truly - verse 28घ्नन्ति॒ वा ए॒त-थ्सोमं॒-यँद॑भिषु॒ण्वन्ति॒ य-थ्सौ॒म्यो भव॑ति॒ यथा॑ मृ॒ताया॑नु॒स्तर॑णी॒-ङ्घ्नन्ति॑ ता॒दृगे॒व त-द्यदु॑त्तरा॒र्धे वा॒ मद्ध्ये॑ वा जुहु॒या-द्दे॒वता᳚भ्य-स्स॒मद॑-न्दद्ध्या-द्दक्षिणा॒र्धे जु॑होत्ये॒षा वै पि॑तृ॒णा-न्दि-ख्स्वाया॑मे॒व दि॒शि पि॒तॄ-न्नि॒रव॑दयत उद्गा॒तृभ्यो॑ हरन्ति सामदेव॒त्यो॑ वै सौ॒म्यो यदे॒व साम्नः॑ छम्बट्कु॒र्वन्ति॒ तस्यै॒व स शान्ति॒रवे᳚- [शान्ति॒रव॑, ई॒क्ष॒न्ते॒ प॒वित्रं॒-वैँ] 26ghnanti̠ vā ē̠ta-thsōma̠ṃ yada̍bhiṣu̠ṇvanti̠ ya-thsau̠myō bhava̍ti̠ yathā̍ mṛ̠tāyā̍nu̠stara̍ṇī̠-ṅghnanti̍ tā̠dṛgē̠va ta-dyadu̍ttarā̠rdhē vā̠ maddhyē̍ vā juhu̠yā-ddē̠vatā̎bhya-ssa̠mada̍-ndaddhyā-ddakṣiṇā̠rdhē ju̍hōtyē̠ṣā vai pi̍tṛ̠ṇā-ndi-khsvāyā̍mē̠va di̠śi pi̠tṝ-nni̠rava̍dayata udgā̠tṛbhyō̍ haranti sāmadēva̠tyō̍ vai sau̠myō yadē̠va sāmna̍-śChambaṭku̠rvanti̠ tasyai̠va sa śānti̠ravē̎- [śānti̠rava̍, ī̠kṣa̠ntē̠ pa̠vitra̠ṃ vai] 26meaning
They slay the Soma — when they press it; as the soma one he becomes; as the dead.
word by wordवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedभवतिBhavatiBe, Exist · Becomes · Is · Is, Exists · (Under Your Refuge, one's Life indeed cannot go Astray and) become (afflicted with Fear) · Being, Becoming · Comes into beingयथाYathaaAsवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyदिशिDishi[In the Eastern] DirectionसSaYourमध्येMadhyeAmong [them] · WithinसाSaaSheपवित्रंPavitramHoly - verse 29-क्षन्ते प॒वित्रं॒-वैँ सौ॒म्य आ॒त्मान॑मे॒व प॑वयन्ते॒ य आ॒त्मान॒-न्न प॑रि॒पश्ये॑दि॒तासुः॑ स्यादभिद॒दि-ङ्कृ॒त्वा-ऽवे᳚क्षेत॒ तस्मि॒न्॒. ह्या᳚त्मान॑-म्परि॒पश्य॒त्यथो॑ आ॒त्मान॑मे॒व प॑वयते॒ यो ग॒तम॑ना॒-स्स्या-थ्सो-ऽवे᳚क्षेत॒ यन्मे॒ मनः॒ परा॑गतं॒-यँद्वा॑ मे॒ अप॑रागतम् । राज्ञा॒ सोमे॑न॒ तद्व॒यम॒स्मासु॑ धारयाम॒सीति॒ मन॑ ए॒वात्म-न्दा॑धार॒- [ए॒वात्म-न्दा॑धार, न ग॒तम॑ना] 27-kṣantē pa̠vitra̠ṃ vai sau̠mya ā̠tmāna̍mē̠va pa̍vayantē̠ ya ā̠tmāna̠-nna pa̍ri̠paśyē̍di̠tāsu̍-ssyādabhida̠di-ṅkṛ̠tvā-'vē̎kṣēta̠ tasmi̠n̠. hyā̎tmāna̍-mpari̠paśya̠tyathō̍ ā̠tmāna̍mē̠va pa̍vayatē̠ yō ga̠tama̍nā̠-ssyā-thsō-'vē̎kṣēta̠ yanmē̠ mana̠ḥ parā̍gata̠ṃ yadvā̍ mē̠ apa̍rāgatam । rājñā̠ sōmē̍na̠ tadva̠yama̠smāsu̍ dhārayāma̠sīti̠ mana̍ ē̠vātma-ndā̍dhāra̠- [ē̠vātma-ndā̍dhāra, na ga̠tama̍nā] 27meaning
They touch the purifier — the soma one purifies themselves; he who does not purify the Atman.
word by wordसौम्यSaumyaMoonयYaHe · He Whoतस्मिन्TasminThatयोYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · WhoमनःManahMindमेMeTo me, of me · To me · Relates to Me · My · Please bestow Your Auspicious Blessings [on me] · (Please Make) my (undertakings Free of Obstacles) · Mine · of me, to meनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neitherक्षान्तKssaantaPatient, Enduringपवित्रंPavitramHolyवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyयाYaaTo go towardsसोमSomaMoonमनManaMind - verse 30न ग॒तम॑ना भव॒त्यप॒ वै तृ॑तीयसव॒ने य॒ज्ञः क्रा॑मतीजा॒ना-दनी॑जानम॒भ्या᳚-ग्नावैष्ण॒व्यर्चा घृ॒तस्य॑ यजत्य॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ विष्णु॑र्य॒ज्ञो दे॒वता᳚श्चै॒व य॒ज्ञ-ञ्च॑ दाधारोपा॒ग्ं॒शु य॑जति मिथुन॒त्वाय॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति मि॒त्रो य॒ज्ञस्य॒ स्वि॑ष्टं-युँवते॒ वरु॑णो॒ दुरि॑ष्ट॒-ङ्क्व॑ तर्हि॑ य॒ज्ञः क्व॑ यज॑मानो भव॒तीति॒ यन्मै᳚त्रावरु॒णीं-वँ॒शामा॒लभ॑ते मि॒त्रेणै॒व [ ] 28na ga̠tama̍nā bhava̠tyapa̠ vai tṛ̍tīyasava̠nē ya̠jñaḥ krā̍matījā̠nā-danī̍jānama̠bhyā̎-gnāvaiṣṇa̠vyarchā ghṛ̠tasya̍ yajatya̠gni-ssarvā̍ dē̠vatā̠ viṣṇu̍rya̠jñō dē̠vatā̎śchai̠va ya̠jña-ñcha̍ dādhārōpā̠gṃ̠śu ya̍jati mithuna̠tvāya̍ brahmavā̠dinō̍ vadanti mi̠trō ya̠jñasya̠ svi̍ṣṭaṃ yuvatē̠ varu̍ṇō̠ duri̍ṣṭa̠-ṅkva̍ tarhi̍ ya̠jñaḥ kva̍ yaja̍mānō bhava̠tīti̠ yanmai̎trāvaru̠ṇīṃ va̠śāmā̠labha̍tē mi̠trēṇai̠va [ ] 28meaning
He does not become one with a wandering mind; the sacrifice at the third pressing withdraws — knowing, unknowing.
word by wordनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, NeitherवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, Certainlyयज्ञYajnyaSacrificeदेवताDevataaDivinityयजतिYajatiWorshipवदन्तिVadantiSpeak or Expressed · [Vedas] call [Her as Vrindavana Vindodinim] · Speakingमित्रोMitroFriend - verse 31य॒ज्ञस्य॒ स्वि॑ष्टग्ं शमयति॒ वरु॑णेन॒ दुरि॑ष्ट॒-न्ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानो॒ यथा॒ वै लाङ्ग॑लेनो॒र्वरा᳚-म्प्रभि॒न्दन्-त्ये॒वमृ॑ख्सा॒मे य॒ज्ञ-म्प्र भि॑न्तो॒ यन्मै᳚त्रावरु॒णीं-वँ॒शामा॒लभ॑ते य॒ज्ञायै॒व प्रभि॑न्नाय म॒त्य॑म॒न्ववा᳚स्यति॒ शान्त्यै॑ या॒तया॑मानि॒ वा ए॒तस्य॒ छन्दाग्ं॑सि॒ य ई॑जा॒न-श्छन्द॑सामे॒ष रसो॒ य-द्व॒शा यन्मै᳚त्रावरु॒णीं-वँ॒शामा॒लभ॑ते॒ छन्दाग्॑स्ये॒व पुन॒रा प्री॑णा॒त्य या॑तयामत्वा॒याथो॒ छन्द॑स्स्वे॒व रस॑-न्दधाति ॥ 29 ॥(अव॑ - दाधार - मि॒त्रेणै॒व - प्री॑णाति॒ - षट्च॑) (अ. 7)ya̠jñasya̠ svi̍ṣṭagṃ śamayati̠ varu̍ṇēna̠ duri̍ṣṭa̠-nnā-''rti̠mārchCha̍ti̠ yaja̍mānō̠ yathā̠ vai lāṅga̍lēnō̠rvarā̎-mprabhi̠ndan-tyē̠vamṛ̍khsā̠mē ya̠jña-mpra bhi̍ntō̠ yanmai̎trāvaru̠ṇīṃ va̠śāmā̠labha̍tē ya̠jñāyai̠va prabhi̍nnāya ma̠tya̍ma̠nvavā̎syati̠ śāntyai̍ yā̠tayā̍māni̠ vā ē̠tasya̠ Chandāgṃ̍si̠ ya ī̍jā̠na-śChanda̍sāmē̠ṣa rasō̠ ya-dva̠śā yanmai̎trāvaru̠ṇīṃ va̠śāmā̠labha̍tē̠ Chandāg̍syē̠va puna̠rā prī̍ṇā̠tya yā̍tayāmatvā̠yāthō̠ Chanda̍ssvē̠va rasa̍-ndadhāti ॥ 29 ॥(ava̍ - dādhāra - mi̠trēṇai̠va - prī̍ṇāti̠ - ṣaṭcha̍) (a. 7)meaning
He appeases the well-sacrificed of the sacrifice with Varuna — with the wrongly sacrificed he does not come to affliction.
word by wordयथाYathaaAsवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedयYaHe · He WhoअवAvaA prefixअANotवारुणेनVaarunnenaFrom [the Tejas of] Varunaसन्तिSantiExists · (The Bright Lotuses) abiding (on the Pond are captivating my Mind) · Abiding · Is presentएतEtaCome Near, ApproachedयाYaaTo go towards - verse 32दे॒वा वा इ॑न्द्रि॒यं-वीँ॒र्यां᳚(1॒) ँव्य॑भजन्त॒ ततो॒ यद॒त्यशि॑ष्यत॒ तद॑तिग्रा॒ह्या॑ अभव॒-न्तद॑तिग्रा॒ह्या॑णा-मतिग्राह्य॒त्वं-यँद॑तिग्रा॒ह्या॑ गृ॒ह्यन्त॑ इन्द्रि॒यमे॒व त-द्वी॒र्यं॑-यँज॑मान आ॒त्म-न्ध॑त्ते॒ तेज॑ आग्ने॒येने᳚न्द्रि॒य-मै॒न्द्रेण॑ ब्रह्मवर्च॒सग्ं सौ॒र्येणो॑प॒स्तम्भ॑नं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद॑तिग्रा॒ह्या᳚श्च॒क्रे पृ॒ष्ठानि॒ य-त्पृष्ठ्ये॒ न गृ॑ह्णी॒या-त्प्राञ्चं॑-यँ॒ज्ञ-म्पृ॒ष्ठानि॒ सग्ं शृ॑णीयु॒र्य-दु॒क्थ्ये॑ [-दु॒क्थ्ये᳚, गृ॒ह्णी॒या-त्प्र॒त्यञ्चं॑-] 30dē̠vā vā i̍ndri̠yaṃ vī̠ryāṃ̎(1̠) ँvya̍bhajanta̠ tatō̠ yada̠tyaśi̍ṣyata̠ tada̍tigrā̠hyā̍ abhava̠-ntada̍tigrā̠hyā̍ṇā-matigrāhya̠tvaṃ yada̍tigrā̠hyā̍ gṛ̠hyanta̍ indri̠yamē̠va ta-dvī̠rya̍ṃ yaja̍māna ā̠tma-ndha̍ttē̠ tēja̍ āgnē̠yēnē̎mdri̠ya-mai̠ndrēṇa̍ brahmavarcha̠sagṃ sau̠ryēṇō̍pa̠stambha̍na̠ṃ vā ē̠ta-dya̠jñasya̠ yada̍tigrā̠hyā̎ścha̠krē pṛ̠ṣṭhāni̠ ya-tpṛṣṭhyē̠ na gṛ̍hṇī̠yā-tprāñcha̍ṃ ya̠jña-mpṛ̠ṣṭhāni̠ sagṃ śṛ̍ṇīyu̠rya-du̠kthyē̍ [-du̠kthyē̎, gṛ̠hṇī̠yā-tpra̠tyañcha̍ṃ-] 30meaning
The gods truly distributed the power and heroism — then what was left over, that excess.
word by wordदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · DevasवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedततोTatoThere [he saw] · Then · There, at that place · Therefore [only after knowing this fully the wise men begin reciting the Devi Mahatmyam] · Then (they go to Heaven by Your Grace) · And from there (make Your Grace flow for the Welfare of the World)तेजTejaFiery EnergyनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, NeitherदेवDevaDivineइन्द्रियIndriyaSense Organवीर्यंViiryamYour Power (destroys the power of those who take away the power of the Devas) · (Oh! What) Valour · [Together may we perform our Studies with] Vigour [with deep Concentration] - verse 33गृह्णी॒या-त्प्र॒त्यञ्चं॑-यँ॒ज्ञम॑तिग्रा॒ह्या᳚-स्सग्ं शृ॑णीयुर्विश्व॒जिति॒ सर्व॑पृष्ठे ग्रहीत॒व्या॑ य॒ज्ञस्य॑ सवीर्य॒त्वाय॑ प्र॒जाप॑तिर्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञान् व्यादि॑श॒-थ्स प्रि॒यास्त॒नूरप॒ न्य॑धत्त॒ तद॑तिग्रा॒ह्या॑ अभव॒न् वित॑नु॒स्तस्य॑ य॒ज्ञ इत्या॑हु॒र्य-स्या॑तिग्रा॒ह्या॑ न गृ॒ह्यन्त॒ इत्यप्य॑ग्निष्टो॒मे ग्र॑हीत॒व्या॑ य॒ज्ञस्य॑ सतनु॒त्वाय॑ दे॒वता॒ वै सर्वा᳚-स्स॒दृशी॑रास॒-न्ता न व्या॒वृत॑-मगच्छ॒-न्ते दे॒वा [दे॒वाः, ए॒त ए॒ता-न्ग्रहा॑-] 31gṛhṇī̠yā-tpra̠tyañcha̍ṃ ya̠jñama̍tigrā̠hyā̎-ssagṃ śṛ̍ṇīyurviśva̠jiti̠ sarva̍pṛṣṭhē grahīta̠vyā̍ ya̠jñasya̍ savīrya̠tvāya̍ pra̠jāpa̍tirdē̠vēbhyō̍ ya̠jñān vyādi̍śa̠-thsa pri̠yāsta̠nūrapa̠ nya̍dhatta̠ tada̍tigrā̠hyā̍ abhava̠n vita̍nu̠stasya̍ ya̠jña ityā̍hu̠rya-syā̍tigrā̠hyā̍ na gṛ̠hyanta̠ ityapya̍gniṣṭō̠mē gra̍hīta̠vyā̍ ya̠jñasya̍ satanu̠tvāya̍ dē̠vatā̠ vai sarvā̎-ssa̠dṛśī̍rāsa̠-ntā na vyā̠vṛta̍-magachCha̠-ntē dē̠vā [dē̠vāḥ, ē̠ta ē̠tā-ngrahā̍-] 31meaning
He should take the pratyak sacrifice — the overfull cups are pressed together; the universal-conquering, the all-back.
word by wordयज्ञYajnyaSacrificeनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, NeitherदेवताDevataaDivinityवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · DevasएतEtaCome Near, ApproachedदेवDevaDivine - verse 34ए॒त ए॒ता-न्ग्रहा॑-नपश्य॒-न्तान॑गृह्णता-ऽऽग्ने॒ यम॒ग्निरै॒न्द्रमिन्द्रः॑ सौ॒र्यग्ं सूर्य॒स्ततो॒ वै ते᳚-ऽन्याभि॑-र्दे॒वता॑भि-र्व्या॒वृत॑मगच्छ॒न्॒. यस्यै॒वं-विँ॒दुष॑ ए॒ते ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते᳚ व्या॒वृत॑मे॒व पा॒प्मना॒ भ्रातृ॑व्येण गच्छती॒मे लो॒का ज्योति॑ष्मन्त-स्स॒माव॑-द्वीर्याः का॒र्या॑ इत्या॑हुराग्ने॒येना॒स्मिन् ँलो॒के ज्योति॑र्धत्त ऐ॒न्द्रेणा॒न्तरि॑क्ष इन्द्रवा॒यू हि स॒युजौ॑ सौ॒र्येणा॒मुष्मि॑न् ँलो॒के [ ] 32ē̠ta ē̠tā-ngrahā̍-napaśya̠-ntāna̍gṛhṇatā-''gnē̠ yama̠gnirai̠ndramindra̍-ssau̠ryagṃ sūrya̠statō̠ vai tē̎-'nyābhi̍-rdē̠vatā̍bhi-rvyā̠vṛta̍magachCha̠n̠. yasyai̠vaṃ vi̠duṣa̍ ē̠tē grahā̍ gṛ̠hyantē̎ vyā̠vṛta̍mē̠va pā̠pmanā̠ bhrātṛ̍vyēṇa gachChatī̠mē lō̠kā jyōti̍ṣmanta-ssa̠māva̍-dvīryāḥ kā̠ryā̍ ityā̍hurāgnē̠yēnā̠smin ँlō̠kē jyōti̍rdhatta ai̠ndrēṇā̠ntari̍kṣa indravā̠yū hi sa̠yujau̍ sau̠ryēṇā̠muṣmi̍n ँlō̠kē [ ] 32meaning
These saw those cups, did not grasp them — Agni from fire, Indra from Indra, the solar from the sun.
word by wordएतEtaCome Near, ApproachedवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyएतेEteTheseलोकाःLokaahWorldsकार्याKaaryaaActivitiesलोकेLokeIn the World · (You Yourself reside in this) World (in the Wealth, which is obtained by Pure means)हिHiFor, Becauseग्रहGrahaPlanetलोकLokaWorld, Men - verse 35ज्योति॑र्धत्ते॒ ज्योति॑ष्मन्तो-ऽस्मा इ॒मे लो॒का भ॑वन्ति स॒माव॑-द्वीर्यानेनान् कुरुत ए॒तान्. वै ग्रहा᳚-न्ब॒बां-वि॒श्वव॑यसा-ववित्ता॒-न्ताभ्या॑मि॒मे लो॒काः परा᳚ञ्चश्चा॒र्वाञ्च॑श्च॒ प्राभु॒र्यस्यै॒वं-विँ॒दुष॑ ए॒ते ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते॒ प्रास्मा॑ इ॒मे लो॒काः परा᳚ञ्चश्चा॒र्वाञ्च॑श्च भान्ति ॥ 33 ॥(उ॒क्थ्ये॑ - दे॒वा - अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क - एका॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 8)jyōti̍rdhattē̠ jyōti̍ṣmantō-'smā i̠mē lō̠kā bha̍vanti sa̠māva̍-dvīryānēnān kuruta ē̠tān. vai grahā̎-nba̠bāṃ-vi̠śvava̍yasā-vavittā̠-ntābhyā̍mi̠mē lō̠kāḥ parā̎mchaśchā̠rvāñcha̍ścha̠ prābhu̠ryasyai̠vaṃ vi̠duṣa̍ ē̠tē grahā̍ gṛ̠hyantē̠ prāsmā̍ i̠mē lō̠kāḥ parā̎mchaśchā̠rvāñcha̍ścha bhānti ॥ 33 ॥(u̠kthyē̍ - dē̠vā - a̠muṣmi̍n ँlō̠ka - ēkā̠nnacha̍tvāri̠gṃ̠śachcha̍) (a. 8)meaning
He gives light — light-possessing are these worlds for him; they make them equal in heroism.
word by wordइमेImeTheseलोकाःLokaahWorldsभवन्तिBhavantiBecomeकुरुतKurutaShould doवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyएतेEteTheseदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devasअमुष्मिन्AmussminIn ThatलोकLokaWorld, MenअANotग्रहGrahaPlanetदेवDevaDivine - verse 36दे॒वा वै य-द्य॒ज्ञे-ऽकु॑र्वत॒ तदसु॑रा अकुर्वत॒ ते दे॒वा अदा᳚भ्ये॒ छन्दाग्ं॑सि॒ सव॑नानि॒ सम॑स्थापय॒-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यस्यै॒वं-विँ॒दुषो-ऽदा᳚भ्यो गृ॒ह्यते॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति॒ यद्वै दे॒वा असु॑रा॒-नदा᳚भ्ये॒-नाद॑भ्नुव॒-न्तददा᳚भ्यस्या-दाभ्य॒ त्वं-यँ ए॒वं-वेँद॑ द॒भ्नोत्ये॒व भ्रातृ॑व्य॒-न्नैन॒-म्भ्रातृ॑व्यो दभ्नो- [दभ्नोति, ए॒षा वै] 34dē̠vā vai ya-dya̠jñē-'ku̍rvata̠ tadasu̍rā akurvata̠ tē dē̠vā adā̎bhyē̠ Chandāgṃ̍si̠ sava̍nāni̠ sama̍sthāpaya̠-ntatō̍ dē̠vā abha̍va̠-nparā-'su̍rā̠ yasyai̠vaṃ vi̠duṣō-'dā̎bhyō gṛ̠hyatē̠ bhava̍tyā̠tmanā̠ parā̎-'sya̠ bhrātṛ̍vyō bhavati̠ yadvai dē̠vā asu̍rā̠-nadā̎bhyē̠-nāda̍bhnuva̠-ntadadā̎bhyasyā-dābhya̠ tvaṃ ya ē̠vaṃ vēda̍ da̠bhnōtyē̠va bhrātṛ̍vya̠-nnaina̠-mbhrātṛ̍vyō dabhnō- [dabhnōti, ē̠ṣā vai] 34meaning
The gods, when in the sacrifice they acted, the asuras acted the same — the gods, the unconquerable metres.
word by wordदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · DevasवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeभवतिBhavatiBe, Exist · Becomes · Is · Is, Exists · (Under Your Refuge, one's Life indeed cannot go Astray and) become (afflicted with Fear) · Being, Becoming · Comes into beingएषाEssaaSheदेवDevaDivineपरParaFollowing, Succeeding, Highest, Supremeत्वंTvamYou · You (are that Inconceivable great Penance for the cause of Liberation)याYaaTo go towardsएवंEvamThus · Thus, In this way · In this way · Indeed · In this mannerवेदVedaVedaएषEssaHe · This - verse 37-त्ये॒षा वै प्र॒जाप॑ते-रतिमो॒क्षिणी॒ नाम॑ त॒नूर्यददा᳚भ्य॒ उप॑नद्धस्य गृह्णा॒त्यति॑मुक्त्या॒ अति॑ पा॒प्मान॒-म्भ्रातृ॑व्य-म्मुच्यते॒ य ए॒वं-वेँद॒ घ्नन्ति॒ वा ए॒त-थ्सोमं॒-यँद॑भिषु॒ण्वन्ति॒ सोमे॑ ह॒न्यमा॑ने य॒ज्ञो ह॑न्यते य॒ज्ञे यज॑मानो ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कि-न्त-द्य॒ज्ञे यज॑मानः कुरुते॒ येन॒ जीवन्᳚-थ्सुव॒र्गं-लोँ॒कमेतीति॑ जीवग्र॒हो वा ए॒ष यददा॒भ्यो ऽन॑भिषुतस्य गृह्णाति॒ जीव॑न्तमे॒वैनग्ं॑ सुव॒र्गं ँलो॒क-ङ्ग॑मयति॒ वि वा ए॒त-द्य॒ज्ञ-ञ्छि॑न्दन्ति॒ यददा᳚भ्ये सग्ग्-स्था॒पय॑-न्त्य॒ग्ं॒शूनपि॑ सृजति य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑त्यै ॥ 35 ॥(द॒भ्नो॒त्य - न॑भिषुतस्य गृह्णा॒त्ये - का॒न्नविग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 9)-tyē̠ṣā vai pra̠jāpa̍tē-ratimō̠kṣiṇī̠ nāma̍ ta̠nūryadadā̎bhya̠ upa̍naddhasya gṛhṇā̠tyati̍muktyā̠ ati̍ pā̠pmāna̠-mbhrātṛ̍vya-mmuchyatē̠ ya ē̠vaṃ vēda̠ ghnanti̠ vā ē̠ta-thsōma̠ṃ yada̍bhiṣu̠ṇvanti̠ sōmē̍ ha̠nyamā̍nē ya̠jñō ha̍nyatē ya̠jñē yaja̍mānō brahmavā̠dinō̍ vadanti̠ ki-nta-dya̠jñē yaja̍mānaḥ kurutē̠ yēna̠ jīvan̎-thsuva̠rgaṃ lō̠kamētīti̍ jīvagra̠hō vā ē̠ṣa yadadā̠bhyō 'na̍bhiṣutasya gṛhṇāti̠ jīva̍ntamē̠vainagṃ̍ suva̠rgaṃ ँlō̠ka-ṅga̍mayati̠ vi vā ē̠ta-dya̠jña-ñChi̍ndanti̠ yadadā̎bhyē sagg-sthā̠paya̍-ntya̠gṃ̠śūnapi̍ sṛjati ya̠jñasya̠ santa̍tyai ॥ 35 ॥(da̠bhnō̠tya - na̍bhiṣutasya gṛhṇā̠tyē - kā̠nnavigṃ̍śa̠tiścha̍) (a. 9)meaning
This is the body-releasing one of Prajapati, by name — of the unconquerable one who is bound and held in the house.
word by wordवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyनामNaamaNameअतिAtiExceedingly, Very, Passing, Going, BeyondयYaHe · He WhoवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeedवदन्तिVadantiSpeak or Expressed · [Vedas] call [Her as Vrindavana Vindodinim] · SpeakingकुरुतेKurute(Who for gaining Wealth, may have indeed) performed (many Wicked undertakings)येनYenaBy this · by whom · By Him · By Whom [is Sustained the Universe] · By Which, By WhomएषEssaHe · ThisविViA prefix indicating division, order etcसृजतिSrjati[Lord who] CreatesअANotयाYaaTo go towardsएवंEvamThus · Thus, In this way · In this way · Indeed · In this mannerवेदVedaVeda - verse 38दे॒वा वै प्र॒बाहु॒ग्ग्रहा॑-नगृह्णत॒ स ए॒त-म्प्र॒जाप॑ति-र॒ग्ं॒शु-म॑पश्य॒-त्तम॑गृह्णीत॒ तेन॒ वै स आ᳚र्ध्नो॒-द्यस्यै॒वं-विँ॒दुषो॒-ऽग्ं॒शु-र्गृ॒ह्यत॑ ऋ॒द्ध्नोत्ये॒व स॒कृद॑भिषुतस्य गृह्णाति स॒कृद्धि स तेना-ऽऽर्ध्नो॒न्मन॑सा गृह्णाति॒ मन॑ इव॒ हि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॒ औदु॑म्बरेण गृह्णा॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ चतुः॑स्रक्ति भवति दि॒- [भवति दि॒क्षु, ए॒व प्रति॑ तिष्ठति॒] 36dē̠vā vai pra̠bāhu̠ggrahā̍-nagṛhṇata̠ sa ē̠ta-mpra̠jāpa̍ti-ra̠gṃ̠śu-ma̍paśya̠-ttama̍gṛhṇīta̠ tēna̠ vai sa ā̎rdhnō̠-dyasyai̠vaṃ vi̠duṣō̠-'gṃ̠śu-rgṛ̠hyata̍ ṛ̠ddhnōtyē̠va sa̠kṛda̍bhiṣutasya gṛhṇāti sa̠kṛddhi sa tēnā-''rdhnō̠nmana̍sā gṛhṇāti̠ mana̍ iva̠ hi pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍tē̠rāptyā̠ audu̍mbarēṇa gṛhṇā̠tyūrgvā u̍du̠mbara̠ ūrja̍mē̠vāva̍ rundhē̠ chatu̍ssrakti bhavati di̠- [bhavati di̠kṣu, ē̠va prati̍ tiṣṭhati̠] 36meaning
The gods grasped the prabahu cups — he saw this amsha for Prajapati; that.
word by wordदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · DevasवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyसSaYourतेनTenaBy thatमनःManahMindइवIvaLikeहिHiFor, Becauseप्रजापतिःPrajaapatihPrajapatiभवतिBhavatiBe, Exist · Becomes · Is · Is, Exists · (Under Your Refuge, one's Life indeed cannot go Astray and) become (afflicted with Fear) · Being, Becoming · Comes into beingएवंEvamThus · Thus, In this way · In this way · Indeed · In this mannerप्रतिPratiEveryतिष्ठतिTisstthatiAbidesदेवDevaDivineसाSaaSheमनManaMindएवEvaExactly so, in this Manner, Indeed, Truly - verse 39-क्ष्वे॑व प्रति॑ तिष्ठति॒ यो वा अ॒ग्ं॒शोरा॒यत॑नं॒-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति वामदे॒व्यमिति॒ साम॒ तद्वा अ॑स्या॒-ऽऽयत॑न॒-म्मन॑सा॒ गाय॑मानो गृह्णात्या॒यत॑नवाने॒व भ॑वति॒ यद॑द्ध्व॒र्युर॒ग्ं॒शु-ङ्गृ॒ह्ण-न्नार्धये॑दु॒भाभ्या॒-न्नर्ध्ये॑ताद्ध्व॒र्यवे॑ च॒ यज॑मानाय च॒ यद॒र्धये॑-दु॒भाभ्या॑-मृद्ध्ये॒तान॑वान-ङ्गृह्णाति॒ सैवास्यर्धि॒र्॒. हिर॑ण्यम॒भि व्य॑नित्य॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्य॒मायुः॑ प्रा॒ण आयु॑षै॒वामृत॑म॒भि धि॑नोति श॒तमा॑न-म्भवति श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑य॒ आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठति ॥ 37 ॥(दि॒क्ष्व॑ - निति - विग्ंश॒तिश्च॑) (अ. 10)-kṣvē̍va prati̍ tiṣṭhati̠ yō vā a̠gṃ̠śōrā̠yata̍na̠ṃ vēdā̠-''yata̍navā-nbhavati vāmadē̠vyamiti̠ sāma̠ tadvā a̍syā̠-''yata̍na̠-mmana̍sā̠ gāya̍mānō gṛhṇātyā̠yata̍navānē̠va bha̍vati̠ yada̍ddhva̠ryura̠gṃ̠śu-ṅgṛ̠hṇa-nnārdhayē̍du̠bhābhyā̠-nnardhyē̍tāddhva̠ryavē̍ cha̠ yaja̍mānāya cha̠ yada̠rdhayē̍-du̠bhābhyā̍-mṛddhyē̠tāna̍vāna-ṅgṛhṇāti̠ saivāsyardhi̠r̠. hira̍ṇyama̠bhi vya̍nitya̠mṛta̠ṃ vai hira̍ṇya̠māyu̍ḥ prā̠ṇa āyu̍ṣai̠vāmṛta̍ma̠bhi dhi̍nōti śa̠tamā̍na-mbhavati śa̠tāyu̠ḥ puru̍ṣa-śśa̠tēndri̍ya̠ āyu̍ṣyē̠vēndri̠yē prati̍ tiṣṭhati ॥ 37 ॥(di̠kṣva̍ - niti - vigṃśa̠tiścha̍) (a. 10)meaning
He stands firm in the axles — he who knows the abode of the amsha becomes one who has the abode.
word by wordप्रतिPratiEveryतिष्ठतिTisstthatiAbidesयोYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · WhoवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedसामSaamaSama VedaभवतिBhavatiBe, Exist · Becomes · Is · Is, Exists · (Under Your Refuge, one's Life indeed cannot go Astray and) become (afflicted with Fear) · Being, Becoming · Comes into beingचCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gapsप्राणPraannaLife, Life forceअANotसमSamaSame, Equal, Similar, LikeवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyनीतिNiitiSpiritual Precepts - verse 40प्र॒जाप॑ति-र्दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञान् व्यादि॑श॒-थ्स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत॒ स य॒ज्ञानाग्ं॑ षोडश॒धेन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑मा॒त्मान॑म॒भि सम॑क्खिद॒-त्त-थ्षो॑ड॒श्य॑भव॒न्न वै षो॑ड॒शी नाम॑ य॒ज्ञो᳚-ऽस्ति॒ यद्वाव षो॑ड॒शग्ग् स्तो॒त्रग्ं षो॑ड॒शग्ं श॒स्त्र-न्तेन॑ षोड॒शी त-थ्षो॑ड॒शिनः॑ षोडशि॒त्वं-यँ-थ्षो॑ड॒शी गृ॒ह्यत॑ इन्द्रि॒यमे॒व त-द्वी॒र्यं॑-यँज॑मान आ॒त्म-न्ध॑त्ते दे॒वेभ्यो॒ वै सु॑व॒र्गो लो॒को [लो॒कः, न प्राभ॑व॒-त्त] 38pra̠jāpa̍ti-rdē̠vēbhyō̍ ya̠jñān vyādi̍śa̠-thsa ri̍richā̠nō̍-'manyata̠ sa ya̠jñānāgṃ̍ ṣōḍaśa̠dhēndri̠yaṃ vī̠rya̍mā̠tmāna̍ma̠bhi sama̍kkhida̠-tta-thṣō̍ḍa̠śya̍bhava̠nna vai ṣō̍ḍa̠śī nāma̍ ya̠jñō̎-'sti̠ yadvāva ṣō̍ḍa̠śagg stō̠tragṃ ṣō̍ḍa̠śagṃ śa̠stra-ntēna̍ ṣōḍa̠śī ta-thṣō̍ḍa̠śina̍-ṣṣōḍaśi̠tvaṃ ya-thṣō̍ḍa̠śī gṛ̠hyata̍ indri̠yamē̠va ta-dvī̠rya̍ṃ yaja̍māna ā̠tma-ndha̍ttē dē̠vēbhyō̠ vai su̍va̠rgō lō̠kō [lō̠kaḥ, na prābha̍va̠-tta] 38meaning
Prajapati distributed the sacrifices to the gods — he was left over; he was angry; he those sacrifices.
word by wordसSaYourवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyषोडशीSsoddashiiDevi Shodashi, Devi TripurasundariनामNaamaNameलोकोLokoWorldलोकLokaWorld, MenनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, NeitherसाSaaSheलोकाःLokaahWorlds - verse 41न प्राभ॑व॒-त्त ए॒तग्ं षो॑ड॒शिन॑मपश्य॒-न्तम॑गृह्णत॒ ततो॒ वै तेभ्यः॑ सुव॒र्गो लो॒कः प्राभ॑व॒द्य-थ्षो॑ड॒शी गृ॒ह्यते॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भिजि॑त्या॒ इन्द्रो॒ वै दे॒वाना॑मानुजाव॒र आ॑सी॒-थ्स प्र॒जाप॑ति॒मुपा॑धाव॒-त्तस्मा॑ ए॒तग्ं षो॑ड॒शिन॒-म्प्राय॑च्छ॒-त्तम॑गृह्णीत॒ ततो॒ वै सो-ऽग्र॑-न्दे॒वता॑ना॒-म्पर्यै॒-द्यस्यै॒वं-विँ॒दुषः॑ षोड॒शी गृ॒ह्यते- [गृ॒ह्यते᳚, अग्र॑मे॒व] 39na prābha̍va̠-tta ē̠tagṃ ṣō̍ḍa̠śina̍mapaśya̠-ntama̍gṛhṇata̠ tatō̠ vai tēbhya̍-ssuva̠rgō lō̠kaḥ prābha̍va̠dya-thṣō̍ḍa̠śī gṛ̠hyatē̍ suva̠rgasya̍ lō̠kasyā̠bhiji̍tyā̠ indrō̠ vai dē̠vānā̍mānujāva̠ra ā̍sī̠-thsa pra̠jāpa̍ti̠mupā̍dhāva̠-ttasmā̍ ē̠tagṃ ṣō̍ḍa̠śina̠-mprāya̍chCha̠-ttama̍gṛhṇīta̠ tatō̠ vai sō-'gra̍-ndē̠vatā̍nā̠-mparyai̠-dyasyai̠vaṃ vi̠duṣa̍-ṣṣōḍa̠śī gṛ̠hyatē- [gṛ̠hyatē̎, agra̍mē̠va] 39meaning
He did not prevail — they saw this shodashi and grasped it; therefore from those.
word by wordनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, NeitherततोTatoThere [he saw] · Then · There, at that place · Therefore [only after knowing this fully the wise men begin reciting the Devi Mahatmyam] · Then (they go to Heaven by Your Grace) · And from there (make Your Grace flow for the Welfare of the World)वैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyलोकLokaWorld, Menइन्द्रोIndroLord Indra · IndraषोडशीSsoddashiiDevi Shodashi, Devi TripurasundariलोकाःLokaahWorlds - verse 42-ऽग्र॑मे॒व स॑मा॒नाना॒-म्पर्ये॑ति प्रातस्सव॒ने गृ॑ह्णाति॒ वज्रो॒ वै षो॑ड॒शी वज्रः॑ प्रातस्सव॒नग्ग् स्वादे॒वैनं॒-योँने॒र्निगृ॑ह्णाति॒ सव॑नेसवने॒-ऽभि गृ॑ह्णाति॒ सव॑नाथ्सवनादे॒वैन॒-म्प्र ज॑नयति तृतीयसव॒ने प॒शुका॑मस्य गृह्णीया॒-द्वज्रो॒ वै षो॑ड॒शी प॒शव॑स्तृतीयसव॒नं-वँज्रे॑णै॒वास्मै॑ तृतीयसव॒ना-त्प॒शूनव॑ रुन्धे॒ नोक्थ्ये॑ गृह्णीया-त्प्र॒जा वै प॒शव॑ उ॒क्थानि॒ यदु॒क्थ्ये॑- [यदु॒क्थ्ये᳚, गृ॒ह्णी॒या-त्प्र॒जा-] 40-'gra̍mē̠va sa̍mā̠nānā̠-mparyē̍ti prātassava̠nē gṛ̍hṇāti̠ vajrō̠ vai ṣō̍ḍa̠śī vajra̍ḥ prātassava̠nagg svādē̠vaina̠ṃ yōnē̠rnigṛ̍hṇāti̠ sava̍nēsavanē̠-'bhi gṛ̍hṇāti̠ sava̍nāthsavanādē̠vaina̠-mpra ja̍nayati tṛtīyasava̠nē pa̠śukā̍masya gṛhṇīyā̠-dvajrō̠ vai ṣō̍ḍa̠śī pa̠śava̍stṛtīyasava̠naṃ vajrē̍ṇai̠vāsmai̍ tṛtīyasava̠nā-tpa̠śūnava̍ rundhē̠ nōkthyē̍ gṛhṇīyā-tpra̠jā vai pa̠śava̍ u̠kthāni̠ yadu̠kthyē̍- [yadu̠kthyē̎, gṛ̠hṇī̠yā-tpra̠jā-] 40meaning
He proceeds first among equals; he grasps at the morning pressing; the thunderbolt is the shodashi; the thunderbolt.
word by wordवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyषोडशीSsoddashiiDevi Shodashi, Devi Tripurasundariवज्रVajraVajra, Thunderbolt - verse 43गृह्णी॒या-त्प्र॒जा-म्प॒शून॑स्य॒ निर्द॑हेदतिरा॒त्रे प॒शुका॑मस्य गृह्णीया॒-द्वज्रो॒ वै षो॑ड॒शी वज्रे॑णै॒वास्मै॑ प॒शून॑व॒रुद्ध्य॒ रात्रि॑-यो॒परि॑ष्टा-च्छमय॒त्यप्य॑ग्निष्टो॒मे रा॑ज॒न्य॑स्य गृह्णीया-द्व्या॒वृत्का॑मो॒ हि रा॑ज॒न्यो॑ यज॑ते सा॒ह्न ए॒वास्मै॒ वज्र॑-ङ्गृह्णाति॒ स ए॑नं॒-वँज्रो॒ भूत्या॑ इन्धे॒ निर्वा॑ दह-त्येकवि॒ग्ं॒शग्ग् स्तो॒त्र-म्भ॑वति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ हरि॑वच्छस्यत॒ इन्द्र॑स्य प्रि॒य-न्धामो- [प्रि॒य-न्धाम॑, उपा᳚-ऽऽप्नोति॒] 41gṛhṇī̠yā-tpra̠jā-mpa̠śūna̍sya̠ nirda̍hēdatirā̠trē pa̠śukā̍masya gṛhṇīyā̠-dvajrō̠ vai ṣō̍ḍa̠śī vajrē̍ṇai̠vāsmai̍ pa̠śūna̍va̠ruddhya̠ rātri̍-yō̠pari̍ṣṭā-chChamaya̠tyapya̍gniṣṭō̠mē rā̍ja̠nya̍sya gṛhṇīyā-dvyā̠vṛtkā̍mō̠ hi rā̍ja̠nyō̍ yaja̍tē sā̠hna ē̠vāsmai̠ vajra̍-ṅgṛhṇāti̠ sa ē̍na̠ṃ vajrō̠ bhūtyā̍ indhē̠ nirvā̍ daha-tyēkavi̠gṃ̠śagg stō̠tra-mbha̍vati̠ prati̍ṣṭhityai̠ hari̍vachChasyata̠ indra̍sya pri̠ya-ndhāmō- [pri̠ya-ndhāma̍, upā̎-''pnōti̠] 41meaning
He should grasp — he would burn the progeny and cattle of him; for the soma-desirer he should grasp — thunderbolt.
word by wordवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyषोडशीSsoddashiiDevi Shodashi, Devi TripurasundariहिHiFor, BecauseसSaYourसाSaaSheएनाम्EnaamHerइन्द्रIndraChief, King - verse 44-पा᳚-ऽऽप्नोति॒ कनी॑याग्ंसि॒ वै दे॒वेषु॒ छन्दा॒ग्॒स्यास॒न्-ज्याया॒ग्॒-स्यसु॑रेषु॒ ते दे॒वाः कनी॑यसा॒ छन्द॑सा॒ ज्याय॒-श्छन्दो॒-ऽभि व्य॑शग्ंस॒-न्ततो॒ वै ते-ऽसु॑राणां-लोँ॒कम॑वृञ्जत॒ य-त्कनी॑यसा॒ छन्द॑सा॒ ज्याय॒-श्छन्दो॒-ऽभिवि॒शग्ंस॑ति॒ भ्रातृ॑व्यस्यै॒व तल्लो॒कं-वृँ॑ङ्क्ते॒ षड॒क्षरा॒ण्यति॑ रेचयन्ति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तूने॒व प्री॑णाति च॒त्वारि॒ पूर्वा॒ण्यव॑ कल्पयन्ति॒ [कल्पयन्ति, चतु॑ष्पद ए॒व] 42-pā̎-''pnōti̠ kanī̍yāgṃsi̠ vai dē̠vēṣu̠ Chandā̠g̠syāsa̠n-jyāyā̠g̠-syasu̍rēṣu̠ tē dē̠vāḥ kanī̍yasā̠ Chanda̍sā̠ jyāya̠-śChandō̠-'bhi vya̍śagṃsa̠-ntatō̠ vai tē-'su̍rāṇāṃ lō̠kama̍vṛñjata̠ ya-tkanī̍yasā̠ Chanda̍sā̠ jyāya̠-śChandō̠-'bhivi̠śagṃsa̍ti̠ bhrātṛ̍vyasyai̠va tallō̠kaṃ vṛ̍ṅktē̠ ṣaḍa̠kṣarā̠ṇyati̍ rēchayanti̠ ṣa-ḍvā ṛ̠tava̍ ṛ̠tūnē̠va prī̍ṇāti cha̠tvāri̠ pūrvā̠ṇyava̍ kalpayanti̠ [kalpayanti, chatu̍ṣpada ē̠va] 42meaning
There were lesser metres among the gods and greater ones among the asuras — those.
word by wordवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devasचत्वारिCatvaariFour kindsएवंEvamThus · Thus, In this way · In this way · Indeed · In this mannerएवEvaExactly so, in this Manner, Indeed, Truly - verse 45चतु॑ष्पद ए॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ द्वे उत्त॑रे द्वि॒पद॑ ए॒वाव॑ रुन्धे ऽनु॒ष्टुभ॑म॒भि स-म्पा॑दयन्ति॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टु-प्तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँगु॑त्त॒मा स॑मयाविषि॒ते सूर्ये॑ षोड॒शिनः॑ स्तो॒त्र-मु॒पाक॑रोत्ये॒तस्मि॒न् वै लो॒क इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑हन्-थ्सा॒क्षादे॒व वज्र॒-म्भ्रातृ॑व्याय॒ प्र ह॑र-त्यरुणपिश॒ङ्गो-ऽश्वो॒ दक्षि॑णै॒तद्वै वज्र॑स्य रू॒पग्ं समृ॑द्ध्यै ॥ 43 ॥(लो॒को - वि॒दुषः॑ षोड॒शी गृ॒ह्यते॒ - यदु॒क्थ्ये॑ - धाम॑ - कल्पयन्ति - स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 11)chatu̍ṣpada ē̠va pa̠śūnava̍ rundhē̠ dvē utta̍rē dvi̠pada̍ ē̠vāva̍ rundhē 'nu̠ṣṭubha̍ma̠bhi sa-mpā̍dayanti̠ vāgvā a̍nu̠ṣṭu-ptasmā̎-tprā̠ṇānā̠ṃ vāgu̍tta̠mā sa̍mayāviṣi̠tē sūryē̍ ṣōḍa̠śina̍-sstō̠tra-mu̠pāka̍rōtyē̠tasmi̠n vai lō̠ka indrō̍ vṛ̠trama̍han-thsā̠kṣādē̠va vajra̠-mbhrātṛ̍vyāya̠ pra ha̍ra-tyaruṇapiśa̠ṅgō-'śvō̠ dakṣi̍ṇai̠tadvai vajra̍sya rū̠pagṃ samṛ̍ddhyai ॥ 43 ॥(lō̠kō - vi̠duṣa̍-ṣṣōḍa̠śī gṛ̠hyatē̠ - yadu̠kthyē̍ - dhāma̍ - kalpayanti - sa̠ptacha̍tvārigṃśachcha) (a. 11)meaning
He encloses the four-footed cattle — the two later ones enclose the two-footed; the anushtubh.
word by wordएवंEvamThus · Thus, In this way · In this way · Indeed · In this mannerवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyलोकLokaWorld, Menइन्द्रोIndroLord Indra · Indraप्रPraPrefixलोकोLokoWorldषोडशीSsoddashiiDevi Shodashi, Devi TripurasundariधामDhaamaAbodeअANotएवEvaExactly so, in this Manner, Indeed, Trulyउत्तरUttaraNorthवज्रVajraVajra, Thunderbolt - verse 46(सु॒व॒र्गाय॒ य-द्दा᳚क्षि॒णानि॑ - समिष्ट य॒जूग् - ष्य॑वभृथ य॒जूग्ंषि॒ - स्फ्येन॑ - प्र॒जाप॑तिरेकाद॒शिनी॒ - मिन्द्रः॒ पत्नि॑या॒ - घ्नन्ति॑ - दे॒वा वा इ॑न्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑ - दे॒वा वा अदा᳚भ्ये - दे॒वा वै प्र॒बाहु॑क् - प्र॒जाप॑तिर्दे॒वेभ्य॒-स्स रि॑रिचा॒नः - षो॑डश॒धैका॑दश) (11)(su̠va̠rgāya̠ ya-ddā̎kṣi̠ṇāni̍ - samiṣṭa ya̠jūg - ṣya̍vabhṛtha ya̠jūgṃṣi̠ - sphyēna̍ - pra̠jāpa̍tirēkāda̠śinī̠ - mindra̠ḥ patni̍yā̠ - ghnanti̍ - dē̠vā vā i̍ndri̠yaṃ vī̠rya̍ṃ - dē̠vā vā adā̎bhyē - dē̠vā vai pra̠bāhu̍k - pra̠jāpa̍tirdē̠vēbhya̠-ssa ri̍richā̠naḥ - ṣō̍ḍaśa̠dhaikā̍daśa) (11)meaning
(Svargaya — what southern — samishta yajuses — the spha welfare — three worlds — parenthetical index verse.)
word by wordदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · DevasवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedवैVaiA particle of affirmation or emphasis · For emphasis, Indeed, Truly, Certainly · Or · For emphasis, Indeed, Truly · A particle of emphasis and affirmation usually means indeed, truly, certainly · A particle of emphasis · Indeed, Truly, Verily; · Indeed, For emphasis · A particle for emphasis and affirmation · For emphasis, Truly, CertainlyदेवDevaDivineइन्द्रियIndriyaSense Organवीर्यंViiryamYour Power (destroys the power of those who take away the power of the Devas) · (Oh! What) Valour · [Together may we perform our Studies with] Vigour [with deep Concentration] - verse 47(सु॒व॒र्गाय॑ - यजति प्र॒जाः - सौ॒म्येन॑ - गृह्णी॒या-त्प्र॒त्यञ्चं॑ - गृह्णी॒या-त्प्र॒जा-म्प॒शून् - त्रिच॑त्वारिग्ंशत्) (43)(su̠va̠rgāya̍ - yajati pra̠jāḥ - sau̠myēna̍ - gṛhṇī̠yā-tpra̠tyañcha̍ṃ - gṛhṇī̠yā-tpra̠jā-mpa̠śūn - tricha̍tvārigṃśat) (43)meaning
(Svargaya — he sacrifices progeny — with the soma — he should take — he should grasp — parenthetical index verse.)
word by wordयजतिYajatiWorshipप्रजाःPrajaahPeopleसौम्येनSaumyena[From the Tejas] of Saumya [Moon] - verse 48(सु॒व॒र्गाय॒, वज्र॑स्य रू॒पग्ं समृ॑द्ध्यै)(su̠va̠rgāya̠, vajra̍sya rū̠pagṃ samṛ̍ddhyai)meaning
(Svargaya, the form of the thunderbolt for prosperity — parenthetical index verse.)
word by wordवज्रVajraVajra, Thunderbolt - verse 49(प्रा॒चीन॑वग्ंशं॒ - य - च्चा॒त्वाला᳚ - द्य॒ज्ञेने - न्द्रः॑ - सु॒वर्गाय॒ - षट् ) (6)(prā̠chīna̍vagṃśa̠ṃ - ya - chchā̠tvālā̎ - dya̠jñēnē - ndra̍ḥ - su̠vargāya̠ - ṣaṭ ) (6)meaning
(Pracheenavagsham — ya — the sacred enclosure — with the sacrifice — Indra — svargaya — shodashi — parenthetical index verse.)
word by wordयYaHe · He Whoषट्SsattSixयाYaaTo go towards - verse 50॥ हरिः॑ ओम् ॥॥ hari̍ḥ ōm ॥meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
word by wordहरिHariHariॐOmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahman - verse 51॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे षष्ठः प्रश्न-स्समाप्तः ॥॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍē ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ॥meaning
(Colophon: the sixth chapter of the sixth book of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita ends.)
word by wordकृष्णKrssnnaBlack, Dark, Dark-Blueषष्ठSsasstthaSixth
Primary text from vignanam.org