KYTS 5.2 Vishnumukhaa Vai Devaah

Krishna

◆

tap any word for its meaning

verse 1
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे द्वितीयः प्रश्नः - चित्युपक्रमाभिधानं
kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-mpañchamakāṇḍē dvitīyaḥ praśnaḥ - chityupakramābhidhānaṃ
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 2
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 3
विष्णु॑मुखा॒ वै दे॒वा श्छन्दो॑भिरि॒मान् ँलो॒कान॑नपज॒य्य म॒भ्य॑जय॒न्॒.य-द्वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते॒ विष्णु॑रे॒व भू॒त्वा यज॑मान॒श्छन्दो॑भिरि॒मान् ँलो॒कान॑नपज॒य्यम॒भि ज॑यति॒ विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्य-भिमाति॒हेत्या॑ह गाय॒त्री वै पृ॑थि॒वी त्रैष्टु॑भम॒न्तरि॑क्ष॒-ञ्जाग॑ती॒ द्यौरानु॑ष्टुभी॒र्दिश॒ श्छन्दो॑भिरे॒वेमान् ँलो॒कान्. य॑था पू॒र्वम॒भि ज॑यति प्र॒जाप॑तिर॒ग्निम॑सृजत॒ सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः [सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः, परा॑ङै॒त्त-] 1
viṣṇu̍mukhā̠ vai dē̠vā śChandō̍bhiri̠mān ँlō̠kāna̍napaja̠yya ma̠bhya̍jaya̠n̠.ya-dvi̍ṣṇukra̠mān krama̍tē̠ viṣṇu̍rē̠va bhū̠tvā yaja̍māna̠śChandō̍bhiri̠mān ँlō̠kāna̍napaja̠yyama̠bhi ja̍yati̠ viṣṇō̠ḥ kramō̎-'sya-bhimāti̠hētyā̍ha gāya̠trī vai pṛ̍thi̠vī traiṣṭu̍bhama̠ntari̍kṣa̠-ñjāga̍tī̠ dyaurānu̍ṣṭubhī̠rdiśa̠ śChandō̍bhirē̠vēmān ँlō̠kān. ya̍thā pū̠rvama̠bhi ja̍yati pra̠jāpa̍tira̠gnima̍sṛjata̠ sō̎-'smā-thsṛ̠ṣṭaḥ [sō̎-'smā-thsṛ̠ṣṭaḥ, parā̍ṅai̠tta-] 1
meaning
The gods, led by Vishnu, conquered these worlds through the metres; by performing the Vishnu-steps the sacrificer too conquers these worlds through the metres.
verse 4
परा॑ङै॒त्त-मे॒तया ऽन्वै॒दक्र॑न्द॒दिति॒ तया॒ वै सो᳚-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा-ऽवा॑रुन्ध॒ यदे॒ताम॒न्वाहा॒-ग्नेरे॒वैतया᳚ प्रि॒य-न्धामा-ऽव॑ रुन्ध ईश्व॒रो वा ए॒ष परा᳚-म्प्र॒दघो॒ यो वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते चत॒सृभि॒रा व॑र्तते च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒यामे॒वास्य॑ त॒नुव॑म॒भि [ ] 2?प॒र्याव॑र्तते दक्षि॒णा प॒र्याव॑र्तते॒ स्वमे॒व वी॒र्य॑मनु॑ प॒र्याव॑र्तते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्ध॑ आ॒त्मनो॑ वी॒र्या॑वत्त॒रो-ऽथो॑ आदि॒त्यस्यै॒वा-ऽऽवृत॒मनु॑ प॒र्याव॑र्तते॒ शुन॒श्शेप॒माजी॑गर्तिं॒-वँरु॑णो-ऽगृह्णा॒-थ्स ए॒तां-वाँ॑रु॒णीम॑पश्य॒-त्तया॒ वै स आ॒त्मानं॑-वँरुणपा॒शाद॑मुञ्च॒-द्वरु॑णो॒ वा ए॒त-ङ्गृ॑ह्णाति॒ य उ॒खा-म्प्र॑तिमु॒ञ्चत॒ उदु॑त्त॒मं-वँ॑रुण॒पाश॑-म॒स्मदित्या॑हा॒-ऽऽत्मान॑-मे॒वैतया॑ [-मे॒वैतया᳚, व॒रु॒ण॒पा॒शा-] 3
parā̍ṅai̠tta-mē̠tayā 'nvai̠dakra̍nda̠diti̠ tayā̠ vai sō̎-'gnēḥ pri̠ya-ndhāmā-'vā̍rundha̠ yadē̠tāma̠nvāhā̠-gnērē̠vaitayā̎ pri̠ya-ndhāmā-'va̍ rundha īśva̠rō vā ē̠ṣa parā̎-mpra̠daghō̠ yō vi̍ṣṇukra̠mān krama̍tē chata̠sṛbhi̠rā va̍rtatē cha̠tvāri̠ Chandāgṃ̍si̠ Chandāgṃ̍si̠ khalu̠ vā a̠gnēḥ pri̠yā ta̠nūḥ pri̠yāmē̠vāsya̍ ta̠nuva̍ma̠bhi [ ] 2?pa̠ryāva̍rtatē dakṣi̠ṇā pa̠ryāva̍rtatē̠ svamē̠va vī̠rya̍manu̍ pa̠ryāva̍rtatē̠ tasmā̠-ddakṣi̠ṇō-'rdha̍ ā̠tmanō̍ vī̠ryā̍vatta̠rō-'thō̍ ādi̠tyasyai̠vā-''vṛta̠manu̍ pa̠ryāva̍rtatē̠ śuna̠śśēpa̠mājī̍garti̠ṃ varu̍ṇō-'gṛhṇā̠-thsa ē̠tāṃ vā̍ru̠ṇīma̍paśya̠-ttayā̠ vai sa ā̠tmāna̍ṃ varuṇapā̠śāda̍muñcha̠-dvaru̍ṇō̠ vā ē̠ta-ṅgṛ̍hṇāti̠ ya u̠khā-mpra̍timu̠ñchata̠ udu̍tta̠maṃ va̍ruṇa̠pāśa̍-ma̠smadityā̍hā̠-''tmāna̍-mē̠vaitayā̍ [-mē̠vaitayā̎, va̠ru̠ṇa̠pā̠śā-] 3
meaning
She (the verse) followed that fire's dear abode; the lord is able to go far beyond who performs the Vishnu-steps; with four (verses) he encompasses the four metres—metres are indeed the dear forms of Agni.
verse 5
वरुणपा॒शा-न्मु॑ञ्च॒त्या त्वा॑-ऽहार्ष॒मित्या॒हा ऽऽह्य॑न॒ग्ं॒ हर॑ति ध्रु॒वस्ति॒ष्ठा ऽवि॑चाचलि॒रित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छ॒न्त्वित्या॑ह वि॒शैवैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयत्य॒स्मि-न्रा॒ष्ट्रमधि॑ श्र॒येत्या॑ह रा॒ष्ट्रमे॒वास्मि॑-न्ध्रु॒वम॑क॒र्य-ङ्का॒मये॑त रा॒ष्ट्रग्ग् स्या॒दिति॒ त-म्मन॑सा ध्याये-द्रा॒ष्ट्रमे॒व भ॑व॒- [भ॑वति, अग्रे॑] 4
varuṇapā̠śā-nmu̍ñcha̠tyā tvā̍-'hārṣa̠mityā̠hā ''hya̍na̠gṃ̠ hara̍ti dhru̠vasti̠ṣṭhā 'vi̍chāchali̠rityā̍ha̠ prati̍ṣṭhityai̠ viśa̍stvā̠ sarvā̍ vāñCha̠ntvityā̍ha vi̠śaivaina̠gṃ̠ sama̍rdhayatya̠smi-nrā̠ṣṭramadhi̍ śra̠yētyā̍ha rā̠ṣṭramē̠vāsmi̍-ndhru̠vama̍ka̠rya-ṅkā̠mayē̍ta rā̠ṣṭragg syā̠diti̠ ta-mmana̍sā dhyāyē-drā̠ṣṭramē̠va bha̍va̠- [bha̍vati, agrē̍] 4
meaning
Releasing from Varuna's noose—'I have fetched you'; the man who seeks sovereignty should meditate on it in his mind and through this formula the kingdom becomes stable.
verse 6
-त्यग्रे॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्था॒दित्या॒हा-ऽग्र॑मे॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति निर्जग्मि॒वा-न्तम॑स॒ इत्या॑ह॒ तम॑ ए॒वास्मा॒दप॑ हन्ति॒ ज्योति॒षा- ऽऽगा॒दित्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वा-स्मि॑-न्दधाति चत॒सृभिः॑ सादयति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ऽ-ति॑च्छन्दसोत्त॒मया॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति॒ सद्व॑ती [सद्व॑ती, भ॒व॒ति॒ स॒त्त्वमे॒वैन॑] 5
-tyagrē̍ bṛ̠hannu̠ṣasā̍mū̠rdhvō a̍sthā̠dityā̠hā-'gra̍mē̠vainagṃ̍ samā̠nānā̎-ṅkarōti nirjagmi̠vā-ntama̍sa̠ ityā̍ha̠ tama̍ ē̠vāsmā̠dapa̍ hanti̠ jyōti̠ṣā- ''gā̠dityā̍ha̠ jyōti̍rē̠vā-smi̍-ndadhāti chata̠sṛbhi̍-ssādayati cha̠tvāri̠ Chandāgṃ̍si̠ Chandō̍bhirē̠vā-'-ti̍chChandasōtta̠mayā̠ varṣma̠ vā ē̠ṣā Chanda̍sā̠ṃ yadati̍chChandā̠ varṣmai̠vainagṃ̍ samā̠nānā̎-ṅkarōti̠ sadva̍tī [sadva̍tī, bha̠va̠ti̠ sa̠ttvamē̠vaina̍] 5
meaning
Rising first before the dawns, he makes him foremost among his peers; 'he has come out of darkness'—by this he drives away darkness and establishes light in him.
verse 7
भवति स॒त्त्वमे॒वैन॑-ङ्गमयति वाथ्स॒प्रेणोप॑ तिष्ठत ए॒तेन॒ वै व॑थ्स॒प्रीर्भा॑लन्द॒नो᳚-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा-ऽवा॑-ऽरुन्धा॒-ऽग्नेरे॒वैतेन॑ प्रि॒य-न्धामा-ऽव॑ रुन्ध एकाद॒श-म्भ॑वत्येक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति॒ स्तोमे॑न॒ वै दे॒वा अ॒स्मिन् ँलो॒क आ᳚र्ध्नुव॒न् छन्दो॑भिर॒मुष्मि॒न्-थ्स्तोम॑स्येव॒ खलु॒ वा ए॒त-द्रू॒पं-यँ-द्वा᳚थ्स॒प्रं-यँ-द्वा᳚थ्स॒प्रेणो॑प॒तिष्ठ॑त [ँय-द्वा᳚थ्स॒प्रेणो॑प॒तिष्ठ॑ते, इ॒ममे॒व] 6
bhavati sa̠ttvamē̠vaina̍-ṅgamayati vāthsa̠prēṇōpa̍ tiṣṭhata ē̠tēna̠ vai va̍thsa̠prīrbhā̍landa̠nō̎-'gnēḥ pri̠ya-ndhāmā-'vā̍-'rundhā̠-'gnērē̠vaitēna̍ pri̠ya-ndhāmā-'va̍ rundha ēkāda̠śa-mbha̍vatyēka̠dhaiva yaja̍mānē vī̠rya̍-ndadhāti̠ stōmē̍na̠ vai dē̠vā a̠smin ँlō̠ka ā̎rdhnuva̠n Chandō̍bhira̠muṣmi̠n-thstōma̍syēva̠ khalu̠ vā ē̠ta-drū̠paṃ ya-dvā̎thsa̠praṃ ya-dvā̎thsa̠prēṇō̍pa̠tiṣṭha̍ta [ँya-dvā̎thsa̠prēṇō̍pa̠tiṣṭha̍tē, i̠mamē̠va] 6
meaning
He settles him through the Vatsa-pra formula with which Bhalandana won Agni's dear abode; with eleven bricks he places undivided heroic power in the sacrificer.
verse 8
इ॒ममे॒व तेन॑ लो॒कम॒भि ज॑यति॒ य-द्वि॑ष्णुक्र॒मान् क्रम॑ते॒-ऽमुमे॒व तैर्लो॒कम॒भि ज॑यति पूर्वे॒द्युः प्रक्रा॑मत्युत्तरे॒द्यु-ह् रुप॑ तिष्ठते॒ तस्मा॒-द्योगे॒-ऽन्यासा᳚-म्प्र॒जाना॒-म्मनः॒, क्षेमे॒-ऽन्यासा॒-न्तस्मा᳚-द्यायाव॒रः, क्षे॒म्यस्ये॑शे॒ तस्मा᳚-द्यायाव॒रः, क्षे॒म्यम॒द्ध्यव॑स्यति मु॒ष्टी क॑रोति॒ वाचं॑-यँच्छति य॒ज्ञस्य॒ धृत्यै᳚ ॥ 7 ॥(सृ॒ष्टो᳚-ऽ - (1॒) भ्ये॑ - तया॑ - भवति॒ - सद्व॑त्यु - प॒तिष्ठ॑ते॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)
i̠mamē̠va tēna̍ lō̠kama̠bhi ja̍yati̠ ya-dvi̍ṣṇukra̠mān krama̍tē̠-'mumē̠va tairlō̠kama̠bhi ja̍yati pūrvē̠dyuḥ prakrā̍matyuttarē̠dyu-h rupa̍ tiṣṭhatē̠ tasmā̠-dyōgē̠-'nyāsā̎-mpra̠jānā̠-mmana̠ḥ, kṣēmē̠-'nyāsā̠-ntasmā̎-dyāyāva̠raḥ, kṣē̠myasyē̍śē̠ tasmā̎-dyāyāva̠raḥ, kṣē̠myama̠ddhyava̍syati mu̠ṣṭī ka̍rōti̠ vācha̍ṃ yachChati ya̠jñasya̠ dhṛtyai̎ ॥ 7 ॥(sṛ̠ṣṭō̎-' - (1̠) bhyē̍ - tayā̍ - bhavati̠ - sadva̍tyu - pa̠tiṣṭha̍tē̠ - dvicha̍tvārigṃśachcha) (a. 1)
meaning
By performing the Vishnu-steps he conquers this world and the next; the fire-cord of the sacrifice becomes firm on the preceding day and compliant on the following.
verse 9
अन्न॑प॒ते-ऽन्न॑स्य नो दे॒हीत्या॑हा॒-ग्निर्वा अन्न॑पति॒-स्स ए॒वास्मा॒ अन्न॒-म्प्रय॑च्छत्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिण॒ इत्या॑हा-य॒क्ष्मस्येति॒ वावैतदा॑ह॒ प्र प्र॑दा॒तार॑-न्तारिष॒ ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पद॒ इत्या॑हा॒-ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्त॒ उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा इत्या॑ह प्रा॒णा वै विश्वे॑ दे॒वाः [दे॒वाः, प्रा॒णैरे॒वैन॒-] 8
anna̍pa̠tē-'nna̍sya nō dē̠hītyā̍hā̠-gnirvā anna̍pati̠-ssa ē̠vāsmā̠ anna̠-mpraya̍chChatyanamī̠vasya̍ śu̠ṣmiṇa̠ ityā̍hā-ya̠kṣmasyēti̠ vāvaitadā̍ha̠ pra pra̍dā̠tāra̍-ntāriṣa̠ ūrja̍-nnō dhēhi dvi̠padē̠ chatu̍ṣpada̠ ityā̍hā̠-''śiṣa̍mē̠vaitāmā śā̎sta̠ udu̍ tvā̠ viśvē̍ dē̠vā ityā̍ha prā̠ṇā vai viśvē̍ dē̠vāḥ [dē̠vāḥ, prā̠ṇairē̠vaina̠-] 8
meaning
O Lord of food, give us food—Agni is indeed the lord of food; 'of disease-free, vigorous' means 'away from disease'; 'O all-you-gods, lift him up'—the life-breaths are all the gods.
verse 10
प्रा॒णैरे॒वैन॒-मुद्य॑च्छ॒ते ऽग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भि॒रित्या॑ह॒ यस्मा॑ ए॒वैन॑-ञ्चि॒त्तायो॒द्यच्छ॑ते॒ तेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति चत॒सृभि॒रा सा॑दयति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ति॑च्छन्दसोत्त॒मया॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करोति॒ सद्व॑ती भवति स॒त्त्वमे॒वैन॑-ङ्गमयति॒ प्रेद॑ग्ने॒ ज्योति॑ष्मान् [ ] 9
prā̠ṇairē̠vaina̠-mudya̍chCha̠tē 'gnē̠ bhara̍ntu̠ chitti̍bhi̠rityā̍ha̠ yasmā̍ ē̠vaina̍-ñchi̠ttāyō̠dyachCha̍tē̠ tēnai̠vaina̠gṃ̠ sama̍rdhayati chata̠sṛbhi̠rā sā̍dayati cha̠tvāri̠ Chandāgṃ̍si̠ Chandō̍bhirē̠vā-ti̍chChandasōtta̠mayā̠ varṣma̠ vā ē̠ṣā Chanda̍sā̠ṃ yadati̍chChandā̠ varṣmai̠vainagṃ̍ samā̠nānā̎-ṅkarōti̠ sadva̍tī bhavati sa̠ttvamē̠vaina̍-ṅgamayati̠ prēda̍gnē̠ jyōti̍ṣmān [ ] 9
meaning
The life-breaths lift him; with four bricks he establishes the fourfold metres and through the metres he makes him foremost among his peers.
verse 11
या॒हीत्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वास्मि॑-न्दधाति त॒नुवा॒ वा ए॒ष हि॑नस्ति॒ यग्ं हि॒नस्ति॒ मा हिग्ं॑सीस्त॒नुवा᳚ प्र॒जा इत्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ रक्षाग्ं॑सि॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञग्ं स॑चन्ते॒ यदन॑ उ॒थ्सर्ज॒-त्यक्र॑न्द॒दित्यन्वा॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या॒ अन॑सा वह॒न्-त्यप॑चिति-मे॒वास्मि॑-न्दधाति॒ तस्मा॑दन॒स्वी च॑ र॒थी चाति॑थीना॒-मप॑चिततमा॒- [-मप॑चिततमौ, अप॑चितिमा-न्भवति॒] 10
yā̠hītyā̍ha̠ jyōti̍rē̠vāsmi̍-ndadhāti ta̠nuvā̠ vā ē̠ṣa hi̍nasti̠ yagṃ hi̠nasti̠ mā higṃ̍sīsta̠nuvā̎ pra̠jā ityā̍ha pra̠jābhya̍ ē̠vainagṃ̍ śamayati̠ rakṣāgṃ̍si̠ vā ē̠ta-dya̠jñagṃ sa̍chantē̠ yadana̍ u̠thsarja̠-tyakra̍nda̠dityanvā̍ha̠ rakṣa̍sā̠mapa̍hatyā̠ ana̍sā vaha̠n-tyapa̍chiti-mē̠vāsmi̍-ndadhāti̠ tasmā̍dana̠svī cha̍ ra̠thī chāti̍thīnā̠-mapa̍chitatamā̠- [-mapa̍chitatamau, apa̍chitimā-nbhavati̠] 10
meaning
'Go, O bright Agni'—he thereby places light in him; one who wounds does so through the body—'may I not harm offspring'—he thereby appeases him among offspring.
verse 12
-वप॑चितिमा-न्भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ स॒मिधा॒-ऽग्नि-न्दु॑वस्य॒तेति॑ घृतानुषि॒क्तामव॑सिते स॒मिध॒मा द॑धाति॒ यथा-ऽति॑थय॒ आग॑ताय स॒र्पिष्व॑दाति॒थ्य-ङ्क्रि॒यते॑ ता॒दृगे॒व त-द्गा॑यत्रि॒या ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒णस्त्रि॒ष्टुभा॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यो᳚ ऽफ्सु भस्म॒ प्र वे॑शयत्य॒फ्सुयो॑नि॒र्वा अ॒ग्नि-स्स्वामे॒वैनं॒-योँनि॑-ङ्गमयति ति॒सृभिः॒ प्रवे॑शयति त्रि॒वृद्वा [त्रि॒वृद्वै, अ॒ग्नि-र्यावा॑-] 11
-vapa̍chitimā-nbhavati̠ ya ē̠vaṃ vēda̍ sa̠midhā̠-'gni-ndu̍vasya̠tēti̍ ghṛtānuṣi̠ktāmava̍sitē sa̠midha̠mā da̍dhāti̠ yathā-'ti̍thaya̠ āga̍tāya sa̠rpiṣva̍dāti̠thya-ṅkri̠yatē̍ tā̠dṛgē̠va ta-dgā̍yatri̠yā brā̎hma̠ṇasya̍ gāya̠trō hi brā̎hma̠ṇastri̠ṣṭubhā̍ rāja̠nya̍sya̠ traiṣṭu̍bhō̠ hi rā̍ja̠nyō̎ 'phsu bhasma̠ pra vē̍śayatya̠phsuyō̍ni̠rvā a̠gni-ssvāmē̠vaina̠ṃ yōni̍-ṅgamayati ti̠sṛbhi̠ḥ pravē̍śayati tri̠vṛdvā [tri̠vṛdvai, a̠gni-ryāvā̍-] 11
meaning
He places the kindling-stick into the fire consecrated with butter; as a guest is received with butter-food, similarly the Brahmin is served with the Gayatri metre.
verse 13
अ॒ग्नि-र्यावा॑-ने॒वा-ऽग्निस्त-म्प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्ग॑मयति॒ परा॒ वा ए॒षो᳚-ऽग्निं-वँ॑पति॒ यो᳚-ऽफ्सु भस्म॑ प्रवे॒शय॑ति॒ ज्योति॑ष्मतीभ्या॒-मव॑ दधाति॒ ज्योति॑रे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधाति॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ परा॒ वा ए॒ष प्र॒जा-म्प॒शून् व॑पति॒ यो᳚-ऽफ्सु भस्म॑ प्रवे॒शय॑ति॒ पुन॑रू॒र्जा स॒ह र॒य्येति॒ पुन॑रु॒दैति॑ प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्म-न्ध॑त्ते॒ पुन॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्या [पुन॑स्त्वा-ऽऽदि॒त्याः, रु॒द्रा] 12
a̠gni-ryāvā̍-nē̠vā-'gnista-mpra̍ti̠ṣṭhā-ṅga̍mayati̠ parā̠ vā ē̠ṣō̎-'gniṃ va̍pati̠ yō̎-'phsu bhasma̍ pravē̠śaya̍ti̠ jyōti̍ṣmatībhyā̠-mava̍ dadhāti̠ jyōti̍rē̠vā-'smi̍-ndadhāti̠ dvābhyā̠-mprati̍ṣṭhityai̠ parā̠ vā ē̠ṣa pra̠jā-mpa̠śūn va̍pati̠ yō̎-'phsu bhasma̍ pravē̠śaya̍ti̠ puna̍rū̠rjā sa̠ha ra̠yyēti̠ puna̍ru̠daiti̍ pra̠jāmē̠va pa̠śūnā̠tma-ndha̍ttē̠ puna̍stvā-''di̠tyā [puna̍stvā-''di̠tyāḥ, ru̠drā] 12
meaning
The Rudras and Vasus together kindle it; 'awaken, O awakener'—he awakens him so that after sleep beings awaken and return to their places, as cattle return home.
verse 14
रु॒द्रा वस॑व॒-स्समि॑न्धता॒-मित्या॑है॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ समै᳚न्धत॒ ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ समि॑न्धे॒ बोधा॒ स बो॒धीत्युप॑ तिष्ठते बो॒धय॑त्ये॒वैन॒-न्तस्मा᳚-थ्सु॒प्त्वा प्र॒जाः प्रबु॑द्ध्यन्ते यथास्था॒नमुप॑ तिष्ठते॒ तस्मा᳚-द्यथास्था॒न-म्प॒शवः॒ पुन॒रेत्योप॑ तिष्ठन्ते ॥ 13 ॥(वै विश्वे॑ दे॒वा - ज्योति॑ष्मा॒ - नप॑चिततमौ - त्रि॒वृद्वा - आ॑दि॒त्या - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 2)
ru̠drā vasa̍va̠-ssami̍ndhatā̠-mityā̍hai̠tā vā ē̠ta-ndē̠vatā̠ agrē̠ samai̎mdhata̠ tābhi̍rē̠vaina̠gṃ̠ sami̍ndhē̠ bōdhā̠ sa bō̠dhītyupa̍ tiṣṭhatē bō̠dhaya̍tyē̠vaina̠-ntasmā̎-thsu̠ptvā pra̠jāḥ prabu̍ddhyantē yathāsthā̠namupa̍ tiṣṭhatē̠ tasmā̎-dyathāsthā̠na-mpa̠śava̠ḥ puna̠rētyōpa̍ tiṣṭhantē ॥ 13 ॥(vai viśvē̍ dē̠vā - jyōti̍ṣmā̠ - napa̍chitatamau - tri̠vṛdvā - ā̍di̠tyā - dvicha̍tvārigṃśachcha) (a. 2)
meaning
All the earth is under Yama's sovereignty; one who builds the fire-altar without obtaining it from Yama builds it for Yama; the gods found this Yajus to win the immortal.
verse 15
याव॑ती॒ वै पृ॑थि॒वी तस्यै॑ य॒म आधि॑पत्य॒-म्परी॑याय॒ यो वै य॒म-न्दे॑व॒यज॑नम॒स्या अनि॑र्याच्या॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते य॒मायै॑न॒ग्ं॒ स चि॑नु॒ते-ऽपे॒ते-त्य॒द्ध्यव॑साययति य॒ममे॒व दे॑व॒यज॑नम॒स्यै नि॒र्याच्या॒- ऽऽत्मने॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नुत इष्व॒ग्रेण॒ वा अ॒स्या अना॑मृत-मि॒च्छन्तो॒ नावि॑न्द॒-न्ते दे॒वा ए॒त-द्यजु॑रपश्य॒न्नपे॒तेति॒ यदे॒तेना᳚-ध्यवसा॒यय॒- [-ध्यवसा॒यय॑ति, अना॑मृत] 14
yāva̍tī̠ vai pṛ̍thi̠vī tasyai̍ ya̠ma ādhi̍patya̠-mparī̍yāya̠ yō vai ya̠ma-ndē̍va̠yaja̍nama̠syā ani̍ryāchyā̠-'gni-ñchi̍nu̠tē ya̠māyai̍na̠gṃ̠ sa chi̍nu̠tē-'pē̠tē-tya̠ddhyava̍sāyayati ya̠mamē̠va dē̍va̠yaja̍nama̠syai ni̠ryāchyā̠- ''tmanē̠-'gni-ñchi̍nuta iṣva̠grēṇa̠ vā a̠syā anā̍mṛta-mi̠chChantō̠ nāvi̍nda̠-ntē dē̠vā ē̠ta-dyaju̍rapaśya̠nnapē̠tēti̠ yadē̠tēnā̎-dhyavasā̠yaya̠- [-dhyavasā̠yaya̍ti, anā̍mṛta] 14
meaning
He raises up and removes whatever is impure from it; he sprinkles water for peace; he scatters sand as the form of the universal Agni; he scatters fertile soil for nourishment.
verse 16
-त्यना॑मृत ए॒वाग्नि-ञ्चि॑नुत॒ उद्ध॑न्ति॒ यदे॒वास्या॑ अमे॒द्ध्य-न्तदप॑ हन्त्य॒पो-ऽवो᳚क्षति॒ शान्त्यै॒ सिक॑ता॒ नि व॑पत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्ध॒ ऊषा॒-न्निव॑पति॒ पुष्टि॒र्वा ए॒षा प्र॒जन॑नं॒-यँदूषाः॒ पुष्ट्या॑मे॒व प्र॒जन॑ने॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते-ऽथो॑ सं॒(2)ज्ञान्न॑ ए॒व सं॒(2)ज्ञान्न॒ग्ग्॒ ह्ये॑त- [ह्ये॑तत्, प॒शू॒नां-यँदूषा॒] 15
-tyanā̍mṛta ē̠vāgni-ñchi̍nuta̠ uddha̍nti̠ yadē̠vāsyā̍ amē̠ddhya-ntadapa̍ hantya̠pō-'vō̎kṣati̠ śāntyai̠ sika̍tā̠ ni va̍patyē̠tadvā a̠gnērvai̎śvāna̠rasya̍ rū̠pagṃ rū̠pēṇai̠va vai̎śvāna̠ramava̍ rundha̠ ūṣā̠-nniva̍pati̠ puṣṭi̠rvā ē̠ṣā pra̠jana̍na̠ṃ yadūṣā̠ḥ puṣṭyā̍mē̠va pra̠jana̍nē̠-'gni-ñchi̍nu̠tē-'thō̍ sa̠ṃ(2)jñānna̍ ē̠va sa̠ṃ(2)jñānna̠gg̠ hyē̍ta- [hyē̍tat, pa̠śū̠nāṃ yadūṣā̠] 15
meaning
He builds the Agni with the immortal formula; he scatters sand as the form of Vaishvanara Agni; he scatters fertile soil as the womb of cattle for their nourishment.
verse 17
-त्प॑शू॒नां-यँदूषा॒ द्यावा॑पृथि॒वी स॒हा-ऽऽस्ता॒-न्ते वि॑य॒ती अ॑ब्रूता॒मस्त्वे॒व नौ॑ स॒ह य॒ज्ञिय॒मिति॒ यद॒मुष्या॑ य॒ज्ञिय॒मासी॒-त्तद॒स्याम॑दधा॒-त्त ऊषा॑ अभव॒न्॒ यद॒स्या य॒ज्ञिय॒मासी॒-त्तद॒मुष्या॑मदधा॒-त्तद॒दश्च॒न्द्रम॑सि कृ॒ष्णमूषा᳚-न्नि॒वप॑न्न॒दो ध्या॑ये॒-द्द्यावा॑पृथि॒व्योरे॒व य॒ज्ञिये॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते॒ ऽयग्ं सो अ॒ग्निरिति॑ वि॒श्वामि॑त्रस्य [ ] 16
-tpa̍śū̠nāṃ yadūṣā̠ dyāvā̍pṛthi̠vī sa̠hā-''stā̠-ntē vi̍ya̠tī a̍brūtā̠mastvē̠va nau̍ sa̠ha ya̠jñiya̠miti̠ yada̠muṣyā̍ ya̠jñiya̠māsī̠-ttada̠syāma̍dadhā̠-tta ūṣā̍ abhava̠n̠ yada̠syā ya̠jñiya̠māsī̠-ttada̠muṣyā̍madadhā̠-ttada̠daścha̠ndrama̍si kṛ̠ṣṇamūṣā̎-nni̠vapa̍nna̠dō dhyā̍yē̠-ddyāvā̍pṛthi̠vyōrē̠va ya̠jñiyē̠-'gni-ñchi̍nutē̠ 'yagṃ sō a̠gniriti̍ vi̠śvāmi̍trasya [ ] 16
meaning
Heaven and earth, as they were about to depart, said 'let the sacred share between us be equal'; what was sacred in one was placed in the other—that is why the moon has dark patches.
verse 18
सू॒क्त-म्भ॑वत्ये॒तेन॒ वै वि॒श्वामि॑त्रो॒-ऽग्नेः प्रि॒य-न्धामा ऽवा॑रुन्धा॒ग्नेरे॒वैतेन॑ प्रि॒य-न्धामाव॑ रुन्धे॒ छन्दो॑भि॒र्वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न् चत॑स्रः॒ प्राची॒रुप॑ दधाति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व त-द्यज॑मान-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ तेषाग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒ता-न्दिश॒-स्सम॑व्लीयन्त॒ ते द्वे पु॒रस्ता᳚-थ्स॒मीची॒ उपा॑दधत॒ द्वे [ ] 17
sū̠kta-mbha̍vatyē̠tēna̠ vai vi̠śvāmi̍trō̠-'gnēḥ pri̠ya-ndhāmā 'vā̍rundhā̠gnērē̠vaitēna̍ pri̠ya-ndhāmāva̍ rundhē̠ Chandō̍bhi̠rvai dē̠vā-ssu̍va̠rgaṃ lō̠kamā̍ya̠n chata̍sra̠ḥ prāchī̠rupa̍ dadhāti cha̠tvāri̠ Chandāgṃ̍si̠ Chandō̍bhirē̠va ta-dyaja̍māna-ssuva̠rgaṃ lō̠kamē̍ti̠ tēṣāgṃ̍ suva̠rgaṃ lō̠kaṃ ya̠tā-ndiśa̠-ssama̍vlīyanta̠ tē dvē pu̠rastā̎-thsa̠mīchī̠ upā̍dadhata̠ dvē [ ] 17
meaning
By this Vishvamitra won the dear abode of Agni; the gods won the heavenly world through metres—with four eastern bricks he places the four metres.
verse 19
प॒श्चा-थ्स॒मीची॒ ताभि॒र्वै तेदिशो॑-ऽदृग्ंह॒न्॒ यद्द्वे पु॒रस्ता᳚-थ्स॒मीची॑ उप॒दधा॑ति॒ द्वे प॒श्चा-थ्स॒मीची॑ दि॒शां-विँधृ॑त्या॒ अथो॑ प॒शवो॒ वै छन्दाग्ं॑सि प॒शूने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधात्य॒ष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚-ऽग्नि-र्यावा॑ने॒वाग्निस्त-ञ्चि॑नुते॒-ऽष्टावुप॑ दधात्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्री सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा वेद सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ [लो॒कस्य॑, प्रज्ञा᳚त्यै॒] 18
pa̠śchā-thsa̠mīchī̠ tābhi̠rvai tēdiśō̍-'dṛgṃha̠n̠ yaddvē pu̠rastā̎-thsa̠mīchī̍ upa̠dadhā̍ti̠ dvē pa̠śchā-thsa̠mīchī̍ di̠śāṃ vidhṛ̍tyā̠ athō̍ pa̠śavō̠ vai Chandāgṃ̍si pa̠śūnē̠vāsmai̍ sa̠mīchō̍ dadhātya̠ṣṭāvupa̍ dadhātya̠ṣṭākṣa̍rā gāya̠trī gā̍ya̠trō̎-'gni-ryāvā̍nē̠vāgnista-ñchi̍nutē̠-'ṣṭāvupa̍ dadhātya̠ṣṭākṣa̍rā gāya̠trī gā̍ya̠trī su̍va̠rgaṃ lō̠kamañja̍sā vēda suva̠rgasya̍ lō̠kasya̠ [lō̠kasya̍, prajñā̎tyai̠] 18
meaning
Those four bricks placed eastward and four westward firm up the quarters; eight bricks are placed—eight syllables is the Gayatri metre—and the Gayatri metre wins the heavenly world.
verse 20
प्रज्ञा᳚त्यै॒ त्रयो॑दश लोकम्पृ॒णा उप॑ दधा॒त्येक॑विग्ंशति॒-स्सम्प॑द्यन्ते प्रति॒ष्ठा वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः प्र॑ति॒ष्ठा गार्ह॑पत्य एकवि॒ग्ं॒शस्यै॒व प्र॑ति॒ष्ठा-ङ्गार्ह॑पत्य॒मनु॒ प्रति॑ तिष्ठति॒ प्रत्य॒ग्नि-ञ्चि॑क्या॒नस्ति॑ष्ठति॒ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॑चितीक-ञ्चिन्वीत प्रथ॒म-ञ्चि॑न्वा॒नः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञः पाङ्क्ताः᳚ प॒शवो॑ य॒ज्ञमे॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ त्रिचि॑तीक-ञ्चिन्वीत द्वि॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नस्त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ [लो॒केषु॑, प्रति॑तिष्ठ॒-] 19
prajñā̎tyai̠ trayō̍daśa lōkampṛ̠ṇā upa̍ dadhā̠tyēka̍vigṃśati̠-ssampa̍dyantē prati̠ṣṭhā vā ē̍kavi̠gṃ̠śaḥ pra̍ti̠ṣṭhā gārha̍patya ēkavi̠gṃ̠śasyai̠va pra̍ti̠ṣṭhā-ṅgārha̍patya̠manu̠ prati̍ tiṣṭhati̠ pratya̠gni-ñchi̍kyā̠nasti̍ṣṭhati̠ ya ē̠vaṃ vēda̠ pañcha̍chitīka-ñchinvīta pratha̠ma-ñchi̍nvā̠naḥ pāṅktō̍ ya̠jñaḥ pāṅktā̎ḥ pa̠śavō̍ ya̠jñamē̠va pa̠śūnava̍ rundhē̠ trichi̍tīka-ñchinvīta dvi̠tīya̍-ñchinvā̠nastraya̍ i̠mē lō̠kā ē̠ṣvē̍va lō̠kēṣu̠ [lō̠kēṣu̍, prati̍tiṣṭha̠-] 19
meaning
Thirteen world-filling (bricks) are placed; twenty-one come together—twenty-one is the established Garhapatya fire; the sacrificer gains stability through the Garhapatya.
verse 21
प्रति॑तिष्ठ॒-त्येक॑चितीक-ञ्चिन्वीत तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒न ए॑क॒धा वै सु॑व॒र्गो लो॒क ए॑क॒वृतै॒व सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ पुरी॑षेणा॒भ्यू॑हति॒ तस्मा᳚न्मा॒ग्ं॒ सेनास्थि॑ छ॒न्न-न्न दु॒श्चर्मा॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॒ पञ्च॒ चित॑यो भवन्ति प॒ञ्चभिः॒ पुरी॑षैर॒भ्यू॑हति॒ दश॒ सम्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राज्ये॒वा-ऽन्नाद्ये॒ प्रति॑तिष्ठति ॥ 20 ॥(अ॒ध्य॒व॒सा॒यय॑ति॒ - ह्ये॑त - द्वि॒श्वामि॑त्रस्या - दधत॒ द्वे - लो॒कस्य॑ - लो॒केषु॑ -स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
prati̍tiṣṭha̠-tyēka̍chitīka-ñchinvīta tṛ̠tīya̍-ñchinvā̠na ē̍ka̠dhā vai su̍va̠rgō lō̠ka ē̍ka̠vṛtai̠va su̍va̠rgaṃ lō̠kamē̍ti̠ purī̍ṣēṇā̠bhyū̍hati̠ tasmā̎nmā̠gṃ̠ sēnāsthi̍ Cha̠nna-nna du̠ścharmā̍ bhavati̠ ya ē̠vaṃ vēda̠ pañcha̠ chita̍yō bhavanti pa̠ñchabhi̠ḥ purī̍ṣaira̠bhyū̍hati̠ daśa̠ sampa̍dyantē̠ daśā̎kṣarā vi̠rāḍanna̍ṃ vi̠rā-ḍvi̠rājyē̠vā-'nnādyē̠ prati̍tiṣṭhati ॥ 20 ॥(a̠dhya̠va̠sā̠yaya̍ti̠ - hyē̍ta - dvi̠śvāmi̍trasyā - dadhata̠ dvē - lō̠kasya̍ - lō̠kēṣu̍ -sa̠ptacha̍tvārigṃśachcha) (a. 3)
meaning
He who knows this thus builds the fire in one layer—the heavenly world is reached by the single-layer; with the filling material he pushes it and the army-bone does not pierce him nor does he become diseased.
verse 22
वि वा ए॒तौ द्वि॑षाते॒ यश्च॑ पु॒रा-ऽग्निर्यश्चो॒खाया॒ग्ं॒ समि॑त॒मिति॑ चत॒सृभि॒-स्स-न्निव॑पति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒ययै॒वैनौ॑ त॒नुवा॒ सग्ं शा᳚स्ति॒ समि॑त॒मित्या॑ह॒ तस्मा॒द्ब्रह्म॑णा क्ष॒त्रग्ं समे॑ति॒ यथ्स॒-न्न्युप्य॑ वि॒हर॑ति॒ तस्मा॒-द्ब्रह्म॑णा क्ष॒त्रं-व्येँ᳚त्यृ॒तुभि॒- [क्ष॒त्रं-व्येँ᳚त्यृ॒तुभिः॑, वा ए॒त-न्दी᳚क्षयन्ति॒] 21
vi vā ē̠tau dvi̍ṣātē̠ yaścha̍ pu̠rā-'gniryaśchō̠khāyā̠gṃ̠ sami̍ta̠miti̍ chata̠sṛbhi̠-ssa-nniva̍pati cha̠tvāri̠ Chandāgṃ̍si̠ Chandāgṃ̍si̠ khalu̠ vā a̠gnēḥ pri̠yā ta̠nūḥ pri̠yayai̠vainau̍ ta̠nuvā̠ sagṃ śā̎sti̠ sami̍ta̠mityā̍ha̠ tasmā̠dbrahma̍ṇā kṣa̠tragṃ samē̍ti̠ yathsa̠-nnyupya̍ vi̠hara̍ti̠ tasmā̠-dbrahma̍ṇā kṣa̠traṃ vyē̎tyṛ̠tubhi̠- [kṣa̠traṃ vyē̎tyṛ̠tubhi̍ḥ, vā ē̠ta-ndī̎kṣayanti̠] 21
meaning
These two (fires) are adversaries—the one built earlier and the one consecrated in the pot; he brings them together through the four metres—'they are reconciled'; hence the Brahmin class and Kshatriya class come together.
verse 23
-र्वा ए॒त-न्दी᳚क्षयन्ति॒ स ऋ॒तुभि॑रे॒व वि॒मुच्यो॑ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्पृ॑थि॒वी पु॑री॒ष्य॑मित्या॑ह॒-र्तुभि॑रे॒वैन॑-न्दीक्षयि॒त्वर्तुभि॒र्वि मु॑ञ्चति वैश्वान॒र्या शि॒क्य॑मा द॑त्ते स्व॒दय॑त्ये॒वैन॑-न्नैर्-ऋ॒तीः कृ॒ष्णा-स्ति॒स्र-स्तुष॑पक्वा भवन्ति॒ निर्-ऋ॑त्यै॒ वा ए॒त-द्भा॑ग॒धेयं॒-यँ-त्तुषा॒ निर्-ऋ॑त्यै रू॒प-ङ्कृ॒ष्णग्ं रू॒पेणै॒व निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयत इ॒मा-न्दिशं॑-यँन्त्ये॒षा [ ] 22
-rvā ē̠ta-ndī̎kṣayanti̠ sa ṛ̠tubhi̍rē̠va vi̠muchyō̍ mā̠tēva̍ pu̠tra-mpṛ̍thi̠vī pu̍rī̠ṣya̍mityā̍ha̠-rtubhi̍rē̠vaina̍-ndīkṣayi̠tvartubhi̠rvi mu̍ñchati vaiśvāna̠ryā śi̠kya̍mā da̍ttē sva̠daya̍tyē̠vaina̍-nnair-ṛ̠tīḥ kṛ̠ṣṇā-sti̠sra-stuṣa̍pakvā bhavanti̠ nir-ṛ̍tyai̠ vā ē̠ta-dbhā̍ga̠dhēya̠ṃ ya-ttuṣā̠ nir-ṛ̍tyai rū̠pa-ṅkṛ̠ṣṇagṃ rū̠pēṇai̠va nir-ṛ̍ti-nni̠rava̍dayata i̠mā-ndiśa̍ṃ yantyē̠ṣā [ ] 22
meaning
He releases him from Varuna's noose through the seasons; as a mother releases a son the earth releases its own substance; the three husked-grain pots hold the share dedicated to Nirrti.
verse 24
वै निर्-ऋ॑त्यै॒ दिक् स्वाया॑मे॒व दि॒शि निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते॒ स्वकृ॑त॒ इरि॑ण॒ उप॑ दधाति प्रद॒रे वै॒तद्वै निर्-ऋ॑त्या आ॒यत॑न॒ग्ग्॒ स्व ए॒वा-ऽऽयत॑ने॒ निर्-ऋ॑ति-न्नि॒रव॑दयते शि॒क्य॑म॒भ्युप॑ दधाति नैर्-ऋ॒तो वै पाशः॑ सा॒क्षादे॒वैन॑-न्निर्-ऋतिपा॒शा-न्मु॑ञ्चति ति॒स्र उप॑ दधाति त्रेधाविहि॒तो वै पुरु॑षो॒ यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्तस्मा॒-न्निर्-ऋ॑ति॒मव॑ यजते॒ परा॑ची॒रुप॑ [परा॑ची॒रुप॑, द॒धा॒ति॒ परा॑ची-] 23
vai nir-ṛ̍tyai̠ dik svāyā̍mē̠va di̠śi nir-ṛ̍ti-nni̠rava̍dayatē̠ svakṛ̍ta̠ iri̍ṇa̠ upa̍ dadhāti prada̠rē vai̠tadvai nir-ṛ̍tyā ā̠yata̍na̠gg̠ sva ē̠vā-''yata̍nē̠ nir-ṛ̍ti-nni̠rava̍dayatē śi̠kya̍ma̠bhyupa̍ dadhāti nair-ṛ̠tō vai pāśa̍-ssā̠kṣādē̠vaina̍-nnir-ṛtipā̠śā-nmu̍ñchati ti̠sra upa̍ dadhāti trēdhāvihi̠tō vai puru̍ṣō̠ yāvā̍nē̠va puru̍ṣa̠stasmā̠-nnir-ṛ̍ti̠mava̍ yajatē̠ parā̍chī̠rupa̍ [parā̍chī̠rupa̍, da̠dhā̠ti̠ parā̍chī-] 23
meaning
This is indeed Nirrti's own quarter; the cavity is Nirrti's abode; with the hanging-pot he directly releases the sacrificer from Nirrti's noose; three (bricks) are placed—the person is threefold.
verse 25
दधाति॒ परा॑ची-मे॒वास्मा॒-न्निर्-ऋ॑ति॒-म्प्रणु॑द॒ते ऽप्र॑तीक्ष॒मा य॑न्ति॒ निर्-ऋ॑त्या अ॒न्तर्हि॑त्यै मार्जयि॒त्वोप॑ तिष्ठन्ते मेद्ध्य॒त्वाय॒ गार्ह॑पत्य॒मुप॑ तिष्ठन्ते निर्-ऋति लो॒क ए॒व च॑रि॒त्वा पू॒ता दे॑वलो॒कमु॒पाव॑र्तन्त॒ एक॒योप॑ तिष्ठन्त एक॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधति नि॒वेश॑न-स्स॒ङ्गम॑नो॒ वसू॑ना॒मित्या॑ह प्र॒जा वै प॒शवो॒ वसु॑ प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒-स्सम॑र्धयन्ति ॥ 24 ॥(ऋ॒तुभि॑ - रे॒षा- परा॑ची॒रुपा॒ - ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)
dadhāti̠ parā̍chī-mē̠vāsmā̠-nnir-ṛ̍ti̠-mpraṇu̍da̠tē 'pra̍tīkṣa̠mā ya̍nti̠ nir-ṛ̍tyā a̠ntarhi̍tyai mārjayi̠tvōpa̍ tiṣṭhantē mēddhya̠tvāya̠ gārha̍patya̠mupa̍ tiṣṭhantē nir-ṛti lō̠ka ē̠va cha̍ri̠tvā pū̠tā dē̍valō̠kamu̠pāva̍rtanta̠ ēka̠yōpa̍ tiṣṭhanta ēka̠dhaiva yaja̍mānē vī̠rya̍-ndadhati ni̠vēśa̍na-ssa̠ṅgama̍nō̠ vasū̍nā̠mityā̍ha pra̠jā vai pa̠śavō̠ vasu̍ pra̠jayai̠vaina̍-mpa̠śubhi̠-ssama̍rdhayanti ॥ 24 ॥(ṛ̠tubhi̍ - rē̠ṣā- parā̍chī̠rupā̠ - ṣṭācha̍tvārigṃśachcha) (a. 4)
meaning
He pushes away Nirrti from this direction; those who purify themselves in Nirrti's realm return to the divine world; the Vasus and Rudras kindle it together—life-breath nourishes the sacrificer.
verse 26
पु॒रु॒ष॒मा॒त्रेण॒ वि मि॑मीते य॒ज्ञेन॒ वै पुरु॑ष॒-स्सम्मि॑तो यज्ञप॒रुषै॒वैनं॒-विँमि॑मीते॒ यावा॒-न्पुरु॑ष ऊ॒र्ध्वबा॑हु॒स्तावा᳚-न्भवत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑-वीँ॒र्ये॑णै॒वैनं॒-विँ मि॑मीते प॒क्षी भ॑वति॒ न ह्य॑प॒क्षः पति॑तु॒-मर्ह॑त्यर॒त्निना॑ प॒क्षौ द्राघी॑याग्ंसौ भवत॒स्तस्मा᳚-त्प॒क्षप्र॑वयाग्ंसि॒ वयाग्ं॑सि व्याममा॒त्रौ प॒क्षौ च॒ पुच्छ॑-ञ्च भवत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑- [वी॒र्य᳚म्, वी॒र्य॑सम्मितो॒] 25
pu̠ru̠ṣa̠mā̠trēṇa̠ vi mi̍mītē ya̠jñēna̠ vai puru̍ṣa̠-ssammi̍tō yajñapa̠ruṣai̠vaina̠ṃ vimi̍mītē̠ yāvā̠-npuru̍ṣa ū̠rdhvabā̍hu̠stāvā̎-nbhavatyē̠tāva̠dvai puru̍ṣē vī̠rya̍ṃ vī̠ryē̍ṇai̠vaina̠ṃ vi mi̍mītē pa̠kṣī bha̍vati̠ na hya̍pa̠kṣaḥ pati̍tu̠-marha̍tyara̠tninā̍ pa̠kṣau drāghī̍yāgṃsau bhavata̠stasmā̎-tpa̠kṣapra̍vayāgṃsi̠ vayāgṃ̍si vyāmamā̠trau pa̠kṣau cha̠ puchCha̍-ñcha bhavatyē̠tāva̠dvai puru̍ṣē vī̠rya̍ṃ- [vī̠rya̎m, vī̠rya̍sammitō̠] 25
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 27
-ँवी॒र्य॑सम्मितो॒ वेणु॑ना॒ वि मि॑मीत आग्ने॒यो वै वेणुः॑ सयोनि॒त्वाय॒ यजु॑षा युनक्ति॒ यजु॑षा कृषति॒ व्यावृ॑त्त्यै षड्ग॒वेन॑ कृषति॒ ष-ड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-ङ्कृषति॒ य-द्द्वा॑दशग॒वेन॑ संवँथ्स॒रेणै॒वे यं-वाँ अ॒ग्ने-र॑तिदा॒हाद॑बिभे॒-थ्सैत-द्द्वि॑गु॒णम॑पश्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ ततो॒ वा इ॒मा-न्ना-ऽत्य॑दह॒द्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ [इ॒मा-न्ना-ऽत्य॑दह॒द्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च, भव॑त्य॒स्या अन॑तिदाहाय] 26
-ँvī̠rya̍sammitō̠ vēṇu̍nā̠ vi mi̍mīta āgnē̠yō vai vēṇu̍-ssayōni̠tvāya̠ yaju̍ṣā yunakti̠ yaju̍ṣā kṛṣati̠ vyāvṛ̍ttyai ṣaḍga̠vēna̍ kṛṣati̠ ṣa-ḍvā ṛ̠tava̍ ṛ̠tubhi̍rē̠vaina̍-ṅkṛṣati̠ ya-ddvā̍daśaga̠vēna̍ saṃvathsa̠rēṇai̠vē yaṃ vā a̠gnē-ra̍tidā̠hāda̍bibhē̠-thsaita-ddvi̍gu̠ṇama̍paśya-tkṛ̠ṣṭa-ñchākṛ̍ṣṭa-ñcha̠ tatō̠ vā i̠mā-nnā-'tya̍daha̠dya-tkṛ̠ṣṭa-ñchākṛ̍ṣṭa-ñcha̠ [i̠mā-nnā-'tya̍daha̠dya-tkṛ̠ṣṭa-ñchākṛ̍ṣṭa-ñcha, bhava̍tya̠syā ana̍tidāhāya] 26
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 28
भव॑त्य॒स्या अन॑तिदाहाय द्विगु॒ण-न्त्वा अ॒ग्नि-मुद्य॑न्तु-मर्ह॒तीत्या॑हु॒र्य-त्कृ॒ष्ट-ञ्चाकृ॑ष्ट-ञ्च॒ भव॑त्य॒ग्नेरुद्य॑त्या ए॒ताव॑न्तो॒ वै प॒शवो᳚ द्वि॒पाद॑श्च॒ चतु॑ष्पादश्च॒ तान्. य-त्प्राच॑ उथ्सृ॒जे-द्रु॒द्रायापि॑ दद्ध्या॒-द्य-द्द॑क्षि॒णा पि॒तृभ्यो॒ निधु॑वे॒द्य-त्प्र॒तीचो॒ रक्षाग्ं॑सि हन्यु॒रुदी॑च॒ उथ्सृ॑जत्ये॒षा वै दे॑वमनु॒ष्याणाग्ं॑ शा॒न्ता दि- [शा॒न्ता दिक्, तामे॒वैना॒-] 27
bhava̍tya̠syā ana̍tidāhāya dvigu̠ṇa-ntvā a̠gni-mudya̍ntu-marha̠tītyā̍hu̠rya-tkṛ̠ṣṭa-ñchākṛ̍ṣṭa-ñcha̠ bhava̍tya̠gnērudya̍tyā ē̠tāva̍ntō̠ vai pa̠śavō̎ dvi̠pāda̍ścha̠ chatu̍ṣpādaścha̠ tān. ya-tprācha̍ uthsṛ̠jē-dru̠drāyāpi̍ daddhyā̠-dya-dda̍kṣi̠ṇā pi̠tṛbhyō̠ nidhu̍vē̠dya-tpra̠tīchō̠ rakṣāgṃ̍si hanyu̠rudī̍cha̠ uthsṛ̍jatyē̠ṣā vai dē̍vamanu̠ṣyāṇāgṃ̍ śā̠ntā di- [śā̠ntā dik, tāmē̠vainā̠-] 27
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 29
-क्तामे॒वैना॒-ननू-थ्सृ॑ज॒त्यथो॒ खल्वि॒मा-न्दिश॒मु-थ्सृ॑जत्य॒सौ वा आ॑दि॒त्यः प्रा॒णः प्रा॒णमे॒वैना॒-ननूथ्सृ॑जति दक्षि॒णा प॒र्याव॑र्तन्ते॒ स्वमे॒व वी॒र्य॑मनु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॒-द्दक्षि॒णो-ऽर्ध॑ आ॒त्मनो॑ वी॒र्या॑वत्त॒रो-ऽथो॑ आदि॒त्यस्यै॒वा-ऽऽवृत॒मनु॑ प॒र्याव॑र्तन्ते॒ तस्मा॒-त्परा᳚ञ्चः प॒शवो॒ वि ति॑ष्ठन्ते प्र॒त्यञ्च॒ आ व॑र्तन्ते ति॒स्रस्ति॑स्र॒-स्सीताः᳚ [ति॒स्रस्ति॑स्र॒-स्सीताः᳚, कृ॒ष॒ति॒ त्रि॒वृत॑मे॒व] 28
-ktāmē̠vainā̠-nanū-thsṛ̍ja̠tyathō̠ khalvi̠mā-ndiśa̠mu-thsṛ̍jatya̠sau vā ā̍di̠tyaḥ prā̠ṇaḥ prā̠ṇamē̠vainā̠-nanūthsṛ̍jati dakṣi̠ṇā pa̠ryāva̍rtantē̠ svamē̠va vī̠rya̍manu̍ pa̠ryāva̍rtantē̠ tasmā̠-ddakṣi̠ṇō-'rdha̍ ā̠tmanō̍ vī̠ryā̍vatta̠rō-'thō̍ ādi̠tyasyai̠vā-''vṛta̠manu̍ pa̠ryāva̍rtantē̠ tasmā̠-tparā̎mchaḥ pa̠śavō̠ vi ti̍ṣṭhantē pra̠tyañcha̠ ā va̍rtantē ti̠srasti̍sra̠-ssītā̎ḥ [ti̠srasti̍sra̠-ssītā̎ḥ, kṛ̠ṣa̠ti̠ tri̠vṛta̍mē̠va] 28
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 30
कृषति त्रि॒वृत॑मे॒व य॑ज्ञमु॒खे वि या॑तय॒त्योष॑धीर्वपति॒ ब्रह्म॒णा-ऽन्न॒मव॑ रुन्धे॒ ऽर्के᳚-ऽर्कश्ची॑यते चतुर्द॒शभि॑र्वपति स॒प्त ग्रा॒म्या ओष॑धय-स्स॒प्ता-ऽऽर॒ण्या उ॒भयी॑षा॒मव॑रुद्ध्या॒ अन्न॑स्यान्नस्य वप॒त्यन्न॑स्या-न्न॒स्याव॑रुद्ध्यै कृ॒ष्टे व॑पति कृ॒ष्टे ह्योष॑धयः प्रति॒तिष्ठ॑न्त्यनुसी॒तं-वँ॑पति॒ प्रजा᳚त्यै द्वाद॒शसु॒ सीता॑सु वपति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒वास्मा॒ अन्न॑-म्पचति॒ यद॑ग्नि॒चि- [यद॑ग्नि॒चित्, अन॑वरुद्धस्या-] 29
kṛṣati tri̠vṛta̍mē̠va ya̍jñamu̠khē vi yā̍taya̠tyōṣa̍dhīrvapati̠ brahma̠ṇā-'nna̠mava̍ rundhē̠ 'rkē̎-'rkaśchī̍yatē chaturda̠śabhi̍rvapati sa̠pta grā̠myā ōṣa̍dhaya-ssa̠ptā-''ra̠ṇyā u̠bhayī̍ṣā̠mava̍ruddhyā̠ anna̍syānnasya vapa̠tyanna̍syā-nna̠syāva̍ruddhyai kṛ̠ṣṭē va̍pati kṛ̠ṣṭē hyōṣa̍dhayaḥ prati̠tiṣṭha̍ntyanusī̠taṃ va̍pati̠ prajā̎tyai dvāda̠śasu̠ sītā̍su vapati̠ dvāda̍śa̠ māsā̎-ssaṃvathsa̠ra-ssa̍ṃvathsa̠rēṇai̠vāsmā̠ anna̍-mpachati̠ yada̍gni̠chi- [yada̍gni̠chit, ana̍varuddhasyā-] 29
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 31
-दन॑वरुद्धस्या-ऽश्ञी॒यादव॑-रुद्धेन॒ व्यृ॑द्ध्येत॒ ये वन॒स्पती॑ना-म्फल॒ग्रह॑य॒-स्तानि॒द्ध्मे-ऽपि॒ प्रोक्षे॒-दन॑वरुद्ध॒स्या-व॑रुद्ध्यै दि॒ग्भ्यो लो॒ष्टान्-थ्सम॑स्यति दि॒शामे॒व वी॒र्य॑मव॒रुद्ध्य॑ दि॒शां-वीँ॒र्ये᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते॒ य-न्द्वि॒ष्या-द्यत्र॒ स स्या-त्तस्यै॑ दि॒शो लो॒ष्टमा ह॑रे॒दिष॒-मूर्ज॑म॒हमि॒त आ द॑द॒ इतीष॑मे॒वोर्ज॒-न्तस्यै॑ दि॒शो-ऽव॑ रुन्धे॒ क्षोधु॑को भवति॒ यस्तस्या᳚-न्दि॒शि भव॑त्युत्तरवे॒दिमुप॑ वपत्युत्तरवे॒द्याग् ह्य॑ग्निश्ची॒यते ऽथो॑ प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः प॒शूने॒वाव॑ रु॒न्धे-ऽथो॑ यज्ञप॒रुषो-ऽन॑न्तरित्यै ॥ 30 ॥(च॒ भ॒व॒त्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑ - ँयत्कृ॒ष्टञ्चा-ऽकृ॑ष्टञ्च॒ - दिख्- सीता॑ - अग्नि॒चि - दव॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 5)
-dana̍varuddhasyā-'śñī̠yādava̍-ruddhēna̠ vyṛ̍ddhyēta̠ yē vana̠spatī̍nā-mphala̠graha̍ya̠-stāni̠ddhmē-'pi̠ prōkṣē̠-dana̍varuddha̠syā-va̍ruddhyai di̠gbhyō lō̠ṣṭān-thsama̍syati di̠śāmē̠va vī̠rya̍mava̠ruddhya̍ di̠śāṃ vī̠ryē̎-'gni-ñchi̍nutē̠ ya-ndvi̠ṣyā-dyatra̠ sa syā-ttasyai̍ di̠śō lō̠ṣṭamā ha̍rē̠diṣa̠-mūrja̍ma̠hami̠ta ā da̍da̠ itīṣa̍mē̠vōrja̠-ntasyai̍ di̠śō-'va̍ rundhē̠ kṣōdhu̍kō bhavati̠ yastasyā̎-ndi̠śi bhava̍tyuttaravē̠dimupa̍ vapatyuttaravē̠dyāg hya̍gniśchī̠yatē 'thō̍ pa̠śavō̠ vā u̍ttaravē̠diḥ pa̠śūnē̠vāva̍ ru̠ndhē-'thō̍ yajñapa̠ruṣō-'na̍ntarityai ॥ 30 ॥(cha̠ bha̠va̠tyē̠tāva̠dvai puru̍ṣē vī̠rya̍ṃ - ँyatkṛ̠ṣṭañchā-'kṛ̍ṣṭañcha̠ - dikh- sītā̍ - agni̠chi - dava̠ - pañcha̍vigṃśatiścha) (a. 5)
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 32
अग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वय॒ इति॒ सिक॑ता॒ नि व॑पत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ सू॒क्तग्ं सू॒क्तेनै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे ष॒ड्भिर्नि व॑पति॒ षड्वा ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षादे॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे समु॒द्रं-वैँ नामै॒तच्छन्दः॑ समु॒द्रमनु॑ प्र॒जाः प्रजा॑यन्ते॒ यदे॒तेन॒ सिक॑ता नि॒ वप॑ति प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑ना॒येन्द्रो॑ [प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑ना॒येन्द्रः॑, वृ॒त्राय॒] 31
agnē̠ tava̠ śravō̠ vaya̠ iti̠ sika̍tā̠ ni va̍patyē̠tadvā a̠gnērvai̎śvāna̠rasya̍ sū̠ktagṃ sū̠ktēnai̠va vai̎śvāna̠ramava̍ rundhē ṣa̠ḍbhirni va̍pati̠ ṣaḍvā ṛ̠tava̍-ssaṃvathsa̠ra-ssa̍ṃvathsa̠rō̎-'gnirvai̎śvāna̠ra-ssā̠kṣādē̠va vai̎śvāna̠ramava̍ rundhē samu̠draṃ vai nāmai̠tachChanda̍-ssamu̠dramanu̍ pra̠jāḥ prajā̍yantē̠ yadē̠tēna̠ sika̍tā ni̠ vapa̍ti pra̠jānāṃ̎ pra̠jana̍nā̠yēndrō̍ [pra̠jānāṃ̎ pra̠jana̍nā̠yēndra̍ḥ, vṛ̠trāya̠] 31
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 33
वृ॒त्राय॒ वज्र॒-म्प्राह॑र॒-थ्स त्रे॒धा व्य॑भव॒-थ्स्फ्यस्तृती॑य॒ग्ं॒ रथ॒स्तृती॑यं॒-यूँप॒स्तृती॑यं॒-येँ᳚-ऽन्तश्श॒रा अशी᳚र्यन्त॒ ता-श्शर्क॑रा अभव॒-न्तच्छर्क॑राणाग्ं शर्कर॒त्वं-वँज्रो॒ वै शर्क॑राः प॒शुर॒ग्नि-र्यच्छर्क॑राभिर॒ग्नि-म्प॑रिमि॒नोति॒ वज्रे॑णै॒वास्मै॑ प॒शू-न्परि॑ गृह्णाति॒ तस्मा॒-द्वज्रे॑ण प॒शवः॒ परि॑गृहीता॒स्तस्मा॒-थ्स्थेया॒नस्थे॑यसो॒ नोप॑ हरते त्रिस॒प्ताभिः॑ प॒शुका॑मस्य॒ [प॒शुका॑मस्य, परि॑] 32
vṛ̠trāya̠ vajra̠-mprāha̍ra̠-thsa trē̠dhā vya̍bhava̠-thsphyastṛtī̍ya̠gṃ̠ ratha̠stṛtī̍ya̠ṃ yūpa̠stṛtī̍ya̠ṃ yē̎-'ntaśśa̠rā aśī̎ryanta̠ tā-śśarka̍rā abhava̠-ntachCharka̍rāṇāgṃ śarkara̠tvaṃ vajrō̠ vai śarka̍rāḥ pa̠śura̠gni-ryachCharka̍rābhira̠gni-mpa̍rimi̠nōti̠ vajrē̍ṇai̠vāsmai̍ pa̠śū-npari̍ gṛhṇāti̠ tasmā̠-dvajrē̍ṇa pa̠śava̠ḥ pari̍gṛhītā̠stasmā̠-thsthēyā̠nasthē̍yasō̠ nōpa̍ haratē trisa̠ptābhi̍ḥ pa̠śukā̍masya̠ [pa̠śukā̍masya, pari̍] 32
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 34
परि॑ मिनुया-थ्स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः प्रा॒णाः प॒शवः॑ प्रा॒णैरे॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे त्रिण॒वाभि॒-र्भ्रातृ॑व्यवत-स्त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒म्भृत्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्या॒ अप॑रिमिताभिः॒ परि॑ मिनुया॒-दप॑रिमित॒स्या-व॑रुद्ध्यै॒ य-ङ्का॒मये॑ताप॒शु-स्स्या॒दित्यप॑रिमित्य॒ तस्य॒ शर्क॑रा॒-स्सिक॑ता॒ व्यू॑हे॒दप॑रिगृहीत ए॒वास्य॑ विषू॒चीन॒ग्ं॒ रेतः॒ परा॑ सिञ्चत्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ [भ॑वति, य-ङ्का॒मये॑त] 33
pari̍ minuyā-thsa̠pta vai śī̍rṣa̠ṇyā̎ḥ prā̠ṇāḥ prā̠ṇāḥ pa̠śava̍ḥ prā̠ṇairē̠vāsmai̍ pa̠śūnava̍ rundhē triṇa̠vābhi̠-rbhrātṛ̍vyavata-stri̠vṛta̍mē̠va vajragṃ̍ sa̠mbhṛtya̠ bhrātṛ̍vyāya̠ praha̍rati̠ stṛtyā̠ apa̍rimitābhi̠ḥ pari̍ minuyā̠-dapa̍rimita̠syā-va̍ruddhyai̠ ya-ṅkā̠mayē̍tāpa̠śu-ssyā̠dityapa̍rimitya̠ tasya̠ śarka̍rā̠-ssika̍tā̠ vyū̍hē̠dapa̍rigṛhīta ē̠vāsya̍ viṣū̠chīna̠gṃ̠ rēta̠ḥ parā̍ siñchatyapa̠śurē̠va bha̍vati̠ [bha̍vati, ya-ṅkā̠mayē̍ta] 33
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 35
य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ परि॒मित्य॒ तस्य॒ शर्क॑रा॒-स्सिक॑ता॒ व्यू॑हे॒-त्परि॑गृहीत ए॒वास्मै॑ समी॒चीन॒ग्ं॒ रेतः॑ सिञ्चति पशु॒माने॒व भ॑वति सौ॒म्या व्यू॑हति॒ सोमो॒ वै रे॑तो॒धा रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति गायत्रि॒या ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒ण-स्त्रि॒ष्टुभा॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यः॑ शं॒युँ-म्बा॑र्हस्प॒त्य-म्मेधो॒ नोपा॑नम॒-थ्सो᳚-ऽग्नि-म्प्रा-ऽवि॑श॒- [नोपा॑नम॒-थ्सो᳚-ऽग्नि-म्प्रा-ऽवि॑शत्, सो᳚-ऽग्नेः] 34
ya-ṅkā̠mayē̍ta paśu̠mān-thsyā̠diti̍ pari̠mitya̠ tasya̠ śarka̍rā̠-ssika̍tā̠ vyū̍hē̠-tpari̍gṛhīta ē̠vāsmai̍ samī̠chīna̠gṃ̠ rēta̍-ssiñchati paśu̠mānē̠va bha̍vati sau̠myā vyū̍hati̠ sōmō̠ vai rē̍tō̠dhā rēta̍ ē̠va ta-dda̍dhāti gāyatri̠yā brā̎hma̠ṇasya̍ gāya̠trō hi brā̎hma̠ṇa-stri̠ṣṭubhā̍ rāja̠nya̍sya̠ traiṣṭu̍bhō̠ hi rā̍ja̠nya̍-śśa̠ṃyu-mbā̍rhaspa̠tya-mmēdhō̠ nōpā̍nama̠-thsō̎-'gni-mprā-'vi̍śa̠- [nōpā̍nama̠-thsō̎-'gni-mprā-'vi̍śat, sō̎-'gnēḥ] 34
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 36
-थ्सो᳚-ऽग्नेः कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वोदा॑यत॒ सो-ऽश्व॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-थ्सो-ऽश्व॑स्या-वान्तरश॒फो॑-भव॒-द्यदश्व॑माक्र॒मय॑ति॒ य ए॒व मेधो-ऽश्व॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-त्तमे॒वाव॑ रुन्धे प्र॒जाप॑तिना॒-ऽग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हुः प्राजाप॒त्यो-ऽश्वो॒ यदश्व॑माक्र॒मय॑ति प्र॒जाप॑तिनै॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते पुष्करप॒र्णमुप॑ दधाति॒ योनि॒र्वा अ॒ग्नेः पु॑ष्करप॒र्णग्ं सयो॑नि- -मे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ ऽपा-म्पृ॒ष्ठम॒सीत्युप॑ दधात्य॒पां-वाँ ए॒त-त्पृ॒ष्ठं-यँ-त्पु॑ष्करप॒र्णग्ं रू॒पेणै॒वैन॒दुप॑ दधाति ॥ 35 ॥(इन्द्रः॑ - प॒शुका॑मस्य - भवत्य - विश॒थ् - सयो॑निं - ँविग्ंश॒तिश्च॑) (अ. 6)
-thsō̎-'gnēḥ kṛṣṇō̍ rū̠pa-ṅkṛ̠tvōdā̍yata̠ sō-'śva̠-mprā-'vi̍śa̠-thsō-'śva̍syā-vāntaraśa̠phō̍-bhava̠-dyadaśva̍mākra̠maya̍ti̠ ya ē̠va mēdhō-'śva̠-mprā-'vi̍śa̠-ttamē̠vāva̍ rundhē pra̠jāpa̍tinā̠-'gniśchē̍ta̠vya̍ ityā̍huḥ prājāpa̠tyō-'śvō̠ yadaśva̍mākra̠maya̍ti pra̠jāpa̍tinai̠vā-'gni-ñchi̍nutē puṣkarapa̠rṇamupa̍ dadhāti̠ yōni̠rvā a̠gnēḥ pu̍ṣkarapa̠rṇagṃ sayō̍ni- -mē̠vāgni-ñchi̍nutē̠ 'pā-mpṛ̠ṣṭhama̠sītyupa̍ dadhātya̠pāṃ vā ē̠ta-tpṛ̠ṣṭhaṃ ya-tpu̍ṣkarapa̠rṇagṃ rū̠pēṇai̠vaina̠dupa̍ dadhāti ॥ 35 ॥(indra̍ḥ - pa̠śukā̍masya - bhavatya - viśa̠th - sayō̍niṃ - ँvigṃśa̠tiścha̍) (a. 6)
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 37
ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमिति॑ रु॒क्ममुप॑ दधाति॒ ब्रह्म॑मुखा॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ब्रह्म॑मुखा ए॒व त-त्प्र॒जा यज॑मान-स्सृजते॒ ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमित्या॑ह॒ तस्मा᳚द्ब्राह्म॒णो मुख्यो॒ मुख्यो॑ भवति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ न पृ॑थि॒व्या-न्नान्तरि॑क्षे॒ न दि॒व्य॑ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इति॒ य-त्पृ॑थि॒व्या-ञ्चि॑न्वी॒त पृ॑थि॒वीग्ं शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्नौष॑धयो॒ न वन॒स्पत॑यः॒ [वन॒स्पत॑यः, प्र जा॑येर॒न्॒.] 36
brahma̍ jajñā̠namiti̍ ru̠kmamupa̍ dadhāti̠ brahma̍mukhā̠ vai pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jā a̍sṛjata̠ brahma̍mukhā ē̠va ta-tpra̠jā yaja̍māna-ssṛjatē̠ brahma̍ jajñā̠namityā̍ha̠ tasmā̎dbrāhma̠ṇō mukhyō̠ mukhyō̍ bhavati̠ ya ē̠vaṃ vēda̍ brahmavā̠dinō̍ vadanti̠ na pṛ̍thi̠vyā-nnāntari̍kṣē̠ na di̠vya̍gniśchē̍ta̠vya̍ iti̠ ya-tpṛ̍thi̠vyā-ñchi̍nvī̠ta pṛ̍thi̠vīgṃ śu̠chā-'rpa̍yē̠nnauṣa̍dhayō̠ na vana̠spata̍ya̠ḥ [vana̠spata̍yaḥ, pra jā̍yēra̠n̠.] 36
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 38
प्र जा॑येर॒न्॒. यद॒न्तरि॑क्षे चिन्वी॒तान्तरि॑क्षग्ं शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्न वयाग्ं॑सि॒ प्र जा॑येर॒न्॒. य-द्दि॒वि चि॑न्वी॒त दिवग्ं॑ शु॒चा-ऽर्प॑ये॒न्न प॒र्जन्यो॑ वर्षेद्रु॒क्ममुप॑ दधात्य॒मृतं॒-वैँ हिर॑ण्यम॒मृत॑ ए॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ प्रजा᳚त्यै हिर॒ण्मय॒-म्पुरु॑ष॒मुप॑ दधाति यजमानलो॒कस्य॒ विधृ॑त्यै॒ यदिष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्णमनूपद॒द्ध्या-त्प॑शू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दद्ध्या-द्दक्षिण॒तः [दद्ध्या-द्दक्षिण॒तः, प्राञ्च॒मुप॑ दधाति] 37
pra jā̍yēra̠n̠. yada̠ntari̍kṣē chinvī̠tāntari̍kṣagṃ śu̠chā-'rpa̍yē̠nna vayāgṃ̍si̠ pra jā̍yēra̠n̠. ya-ddi̠vi chi̍nvī̠ta divagṃ̍ śu̠chā-'rpa̍yē̠nna pa̠rjanyō̍ varṣēdru̠kmamupa̍ dadhātya̠mṛta̠ṃ vai hira̍ṇyama̠mṛta̍ ē̠vāgni-ñchi̍nutē̠ prajā̎tyai hira̠ṇmaya̠-mpuru̍ṣa̠mupa̍ dadhāti yajamānalō̠kasya̠ vidhṛ̍tyai̠ yadiṣṭa̍kāyā̠ ātṛ̍ṇṇamanūpada̠ddhyā-tpa̍śū̠nā-ñcha̠ yaja̍mānasya cha prā̠ṇamapi̍ daddhyā-ddakṣiṇa̠taḥ [daddhyā-ddakṣiṇa̠taḥ, prāñcha̠mupa̍ dadhāti] 37
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 39
प्राञ्च॒मुप॑ दधाति दा॒धार॑ यजमानलो॒क-न्न प॑शू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दधा॒त्यथो॒ खल्विष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्ण॒मनूप॑ दधाति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्यै द्र॒फ्सश्च॑स्क॒न्देत्य॒भि मृ॑शति॒ होत्रा᳚स्वे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ स्रुचा॒वुप॑ दधा॒त्याज्य॑स्य पू॒र्णा-ङ्का᳚र्ष्मर्य॒मयी᳚-न्द॒द्ध्नः पू॒र्णा-मौदु॑बंरीमि॒यं-वैँ का᳚र्ष्मर्य॒मय्य॒सावौ-दु॑बंरी॒मे ए॒वोप॑ धत्ते [ ] 38
prāñcha̠mupa̍ dadhāti dā̠dhāra̍ yajamānalō̠ka-nna pa̍śū̠nā-ñcha̠ yaja̍mānasya cha prā̠ṇamapi̍ dadhā̠tyathō̠ khalviṣṭa̍kāyā̠ ātṛ̍ṇṇa̠manūpa̍ dadhāti prā̠ṇānā̠muthsṛ̍ṣṭyai dra̠phsaścha̍ska̠ndētya̠bhi mṛ̍śati̠ hōtrā̎svē̠vaina̠-mprati̍ṣṭhāpayati̠ sruchā̠vupa̍ dadhā̠tyājya̍sya pū̠rṇā-ṅkā̎rṣmarya̠mayī̎-nda̠ddhnaḥ pū̠rṇā-maudu̍baṃrīmi̠yaṃ vai kā̎rṣmarya̠mayya̠sāvau-du̍baṃrī̠mē ē̠vōpa̍ dhattē [ ] 38
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 40
तू॒ष्णीमुप॑ दधाति॒ न हीमे यजु॒षा-ऽऽप्तु॒मर्ह॑ति॒ दक्षि॑णा-ङ्कार्ष्मर्य॒मयी॒-मुत्त॑रा॒मौ-दु॑म्बरी॒-न्तस्मा॑द॒स्या अ॒सावुत्त॒रा ऽऽज्य॑स्य पू॒र्णा-ङ्का᳚र्ष्मर्य॒मयीं॒-वँज्रो॒ वा आज्यं॒-वँज्रः॑ कार्ष्म॒र्यो॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञस्य॑ दक्षिण॒तो रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति द॒द्ध्नः पू॒र्णामौदु॑म्बरी-म्प॒शवो॒ वै दद्ध्यूर्गु॑दु॒म्बरः॑ प॒शुष्वे॒वोर्ज॑-न्दधाति पू॒र्णे उप॑ दधाति पू॒र्णे ए॒वैन॑- [पू॒र्णे ए॒वैन᳚म्, अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒क] 39
tū̠ṣṇīmupa̍ dadhāti̠ na hīmē yaju̠ṣā-''ptu̠marha̍ti̠ dakṣi̍ṇā-ṅkārṣmarya̠mayī̠-mutta̍rā̠mau-du̍mbarī̠-ntasmā̍da̠syā a̠sāvutta̠rā ''jya̍sya pū̠rṇā-ṅkā̎rṣmarya̠mayī̠ṃ vajrō̠ vā ājya̠ṃ vajra̍ḥ kārṣma̠ryō̍ vajrē̍ṇai̠va ya̠jñasya̍ dakṣiṇa̠tō rakṣā̠g̠syapa̍ hanti da̠ddhnaḥ pū̠rṇāmaudu̍mbarī-mpa̠śavō̠ vai daddhyūrgu̍du̠mbara̍ḥ pa̠śuṣvē̠vōrja̍-ndadhāti pū̠rṇē upa̍ dadhāti pū̠rṇē ē̠vaina̍- [pū̠rṇē ē̠vaina̎m, a̠muṣmi̍n ँlō̠ka] 39
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 41
म॒मुष्मि॑न् ँलो॒क उप॑तिष्ठेते वि॒राज्य॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हु॒-स्स्रुग्वै वि॒राड्य-थ्स्रुचा॑वुप॒दधा॑ति वि॒राज्ये॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते यज्ञमु॒खेय॑ज्ञमुखे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति यज्ञमु॒खग्ं रु॒क्मो य-द्रु॒क्मं-व्याँ॑घा॒रय॑ति यज्ञमु॒खादे॒व रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति प॒ञ्चभि॒-र्व्याघा॑रयति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञस्तस्मा॒-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्त्यक्ष्ण॒याव्या घा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्र ह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 40 ॥(वन॒स्पत॑यो- दक्षिण॒तो- ध॑त्त- एनं॒- तस्मा॑ दक्ष्ण॒या-पञ्च॑ च) (अ. 7)
ma̠muṣmi̍n ँlō̠ka upa̍tiṣṭhētē vi̠rājya̠gniśchē̍ta̠vya̍ ityā̍hu̠-ssrugvai vi̠rāḍya-thsruchā̍vupa̠dadhā̍ti vi̠rājyē̠vāgni-ñchi̍nutē yajñamu̠khēya̍jñamukhē̠ vai kri̠yamā̍ṇē ya̠jñagṃ rakṣāgṃ̍si jighāgṃsanti yajñamu̠khagṃ ru̠kmō ya-dru̠kmaṃ vyā̍ghā̠raya̍ti yajñamu̠khādē̠va rakṣā̠g̠syapa̍ hanti pa̠ñchabhi̠-rvyāghā̍rayati̠ pāṅktō̍ ya̠jñō yāvā̍nē̠va ya̠jñastasmā̠-drakṣā̠g̠syapa̍ hantyakṣṇa̠yāvyā ghā̍rayati̠ tasmā̍dakṣṇa̠yā pa̠śavō-'ṅgā̍ni̠ pra ha̍ranti̠ prati̍ṣṭhityai ॥ 40 ॥(vana̠spata̍yō- dakṣiṇa̠tō- dha̍tta- ēna̠ṃ- tasmā̍ dakṣṇa̠yā-pañcha̍ cha) (a. 7)
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 42
स्व॒य॒मा॒तृ॒ण्णामुप॑ दधाती॒यं-वैँ स्व॑यमातृ॒ण्णेमामे॒वोप॑ ध॒त्ते ऽश्व॒मुप॑ घ्रापयति प्रा॒णमे॒वास्या᳚-न्दधा॒त्यथो᳚ प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नुते प्रथ॒मेष्ट॑कोपधी॒यमा॑ना पशू॒ना-ञ्च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दधाति स्वयमातृ॒ण्णा भ॑वति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्या॒ अथो॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्या अ॒ग्नाव॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हुरे॒ष वा [इत्या॑हुरे॒ष वै, अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रो] 41
sva̠ya̠mā̠tṛ̠ṇṇāmupa̍ dadhātī̠yaṃ vai sva̍yamātṛ̠ṇṇēmāmē̠vōpa̍ dha̠ttē 'śva̠mupa̍ ghrāpayati prā̠ṇamē̠vāsyā̎-ndadhā̠tyathō̎ prājāpa̠tyō vā aśva̍ḥ pra̠jāpa̍tinai̠vā-'gni-ñchi̍nutē pratha̠mēṣṭa̍kōpadhī̠yamā̍nā paśū̠nā-ñcha̠ yaja̍mānasya cha prā̠ṇamapi̍ dadhāti svayamātṛ̠ṇṇā bha̍vati prā̠ṇānā̠muthsṛ̍ṣṭyā̠ athō̍ suva̠rgasya̍ lō̠kasyānu̍khyātyā a̠gnāva̠gniśchē̍ta̠vya̍ ityā̍hurē̠ṣa vā [ityā̍hurē̠ṣa vai, a̠gnirvai̎śvāna̠rō] 41
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 43
अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रो यद्ब्रा᳚ह्म॒णस्तस्मै᳚ प्रथ॒मामिष्ट॑कां॒-यँजु॑ष्कृता॒-म्प्रय॑च्छे॒-त्ता-म्ब्रा᳚ह्म॒णश्चोप॑ दद्ध्याता-म॒ग्नावे॒व तद॒ग्नि-ञ्चि॑नुत ईश्व॒रो वा ए॒ष आर्ति॒मार्तो॒र्यो-ऽवि॑द्वा॒निष्ट॑का-मुप॒दधा॑ति॒ त्रीन्. वरा᳚-न्दद्या॒-त्त्रयो॒ वै प्रा॒णाः प्रा॒णाना॒ग्॒ स्पृत्यै॒ द्वावे॒व देयौ॒ द्वौ हि प्रा॒णावेक॑ ए॒व देय॒ एको॒ हि प्रा॒णः प॒शु- [प्रा॒णः प॒शुः, वा ए॒ष यद॒ग्निर्न] 42
a̠gnirvai̎śvāna̠rō yadbrā̎hma̠ṇastasmai̎ pratha̠māmiṣṭa̍kā̠ṃ yaju̍ṣkṛtā̠-mpraya̍chChē̠-ttā-mbrā̎hma̠ṇaśchōpa̍ daddhyātā-ma̠gnāvē̠va tada̠gni-ñchi̍nuta īśva̠rō vā ē̠ṣa ārti̠mārtō̠ryō-'vi̍dvā̠niṣṭa̍kā-mupa̠dadhā̍ti̠ trīn. varā̎-ndadyā̠-ttrayō̠ vai prā̠ṇāḥ prā̠ṇānā̠g̠ spṛtyai̠ dvāvē̠va dēyau̠ dvau hi prā̠ṇāvēka̍ ē̠va dēya̠ ēkō̠ hi prā̠ṇaḥ pa̠śu- [prā̠ṇaḥ pa̠śuḥ, vā ē̠ṣa yada̠gnirna] 42
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 44
-र्वा ए॒ष यद॒ग्निर्न खलु॒ वै प॒शव॒ आय॑वसे रमन्ते दूर्वेष्ट॒कामुप॑ दधाति पशू॒ना-न्धृत्यै॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ काण्डा᳚-त्काण्डा-त्प्र॒रोह॒न्तीत्या॑ह॒ काण्डे॑नकाण्डेन॒ ह्ये॑षा प्र॑ति॒तिष्ठ॑त्ये॒वा नो॑ दूर्वे॒ प्रत॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॒ चेत्या॑ह साह॒स्रः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॑ देवल॒क्ष्मं-वैँ त्र्या॑लिखि॒ता तामुत्त॑रलक्ष्माण-न्दे॒वा उपा॑दध॒ता-ध॑रलक्ष्माण॒-मसु॑रा॒ य- [यम्, का॒मये॑त॒] 43
-rvā ē̠ṣa yada̠gnirna khalu̠ vai pa̠śava̠ āya̍vasē ramantē dūrvēṣṭa̠kāmupa̍ dadhāti paśū̠nā-ndhṛtyai̠ dvābhyā̠-mprati̍ṣṭhityai̠ kāṇḍā̎-tkāṇḍā-tpra̠rōha̠ntītyā̍ha̠ kāṇḍē̍nakāṇḍēna̠ hyē̍ṣā pra̍ti̠tiṣṭha̍tyē̠vā nō̍ dūrvē̠ prata̍nu sa̠hasrē̍ṇa śa̠tēna̠ chētyā̍ha sāha̠sraḥ pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jāpa̍tē̠rāptyai̍ dēvala̠kṣmaṃ vai tryā̍likhi̠tā tāmutta̍ralakṣmāṇa-ndē̠vā upā̍dadha̠tā-dha̍ralakṣmāṇa̠-masu̍rā̠ ya- [yam, kā̠mayē̍ta̠] 43
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 45
-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दित्युत्त॑रलक्ष्माण॒-न्तस्योप॑ दद्ध्या॒-द्वसी॑याने॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्यध॑रलक्ष्माण॒-न्तस्योप॑ दद्ध्यादसुरयो॒नि-मे॒वैन॒मनु॒ परा॑ भावयति॒ पापी॑या-न्भवति त्र्यालिखि॒ता भ॑वती॒मे वै लो॒कास्त्र्या॑लिखि॒तैभ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ भ्रातृ॑व्यम॒न्तरे॒त्यङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒तः पु॑रो॒डाशः॑ कू॒र्मो भू॒त्वा-ऽनु॒ प्रास॑र्प॒- [प्रास॑र्पत्, य-त्कू॒र्ममु॑प॒दधा॑ति॒] 44
-ṅkā̠mayē̍ta̠ vasī̍yān-thsyā̠dityutta̍ralakṣmāṇa̠-ntasyōpa̍ daddhyā̠-dvasī̍yānē̠va bha̍vati̠ ya-ṅkā̠mayē̍ta̠ pāpī̍yān-thsyā̠dityadha̍ralakṣmāṇa̠-ntasyōpa̍ daddhyādasurayō̠ni-mē̠vaina̠manu̠ parā̍ bhāvayati̠ pāpī̍yā-nbhavati tryālikhi̠tā bha̍vatī̠mē vai lō̠kāstryā̍likhi̠taibhya ē̠va lō̠kēbhyō̠ bhrātṛ̍vyama̠ntarē̠tyaṅgi̍rasa-ssuva̠rgaṃ lō̠kaṃ ya̠taḥ pu̍rō̠ḍāśa̍ḥ kū̠rmō bhū̠tvā-'nu̠ prāsa̍rpa̠- [prāsa̍rpat, ya-tkū̠rmamu̍pa̠dadhā̍ti̠] 44
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 46
-द्य-त्कू॒र्ममु॑प॒दधा॑ति॒ यथा᳚ क्षेत्र॒विदञ्ज॑सा॒ नय॑त्ये॒वमे॒वैन॑-ङ्कू॒र्म-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमञ्ज॑सा नयति॒ मेधो॒ वा ए॒ष प॑शू॒नां-यँ-त्कू॒र्मो य-त्कू॒र्ममु॑प॒ दधा॑ति॒ स्वमे॒व मेध॒-म्पश्य॑न्तः प॒शव॒ उप॑ तिष्ठन्ते श्मशा॒नं-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते॒ यन्मृ॒ताना᳚-म्पशू॒नाग्ं शी॒र्॒षाण्यु॑पधी॒यन्ते॒ यज्जीव॑न्त-ङ्कू॒र्ममु॑प॒ दधा॑ति॒ तेनाश्म॑शानचिद्वास्त॒व्यो॑ वा ए॒ष य- [ए॒ष यत्, कू॒र्मो मधु॒] 45
-dya-tkū̠rmamu̍pa̠dadhā̍ti̠ yathā̎ kṣētra̠vidañja̍sā̠ naya̍tyē̠vamē̠vaina̍-ṅkū̠rma-ssu̍va̠rgaṃ lō̠kamañja̍sā nayati̠ mēdhō̠ vā ē̠ṣa pa̍śū̠nāṃ ya-tkū̠rmō ya-tkū̠rmamu̍pa̠ dadhā̍ti̠ svamē̠va mēdha̠-mpaśya̍ntaḥ pa̠śava̠ upa̍ tiṣṭhantē śmaśā̠naṃ vā ē̠ta-tkri̍yatē̠ yanmṛ̠tānā̎-mpaśū̠nāgṃ śī̠r̠ṣāṇyu̍padhī̠yantē̠ yajjīva̍nta-ṅkū̠rmamu̍pa̠ dadhā̍ti̠ tēnāśma̍śānachidvāsta̠vyō̍ vā ē̠ṣa ya- [ē̠ṣa yat, kū̠rmō madhu̠] 45
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 47
-त्कू॒र्मो मधु॒ वाता॑ ऋताय॒त इति॑ द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा॒भ्य॑नक्ति स्व॒दय॑त्ये॒वैन॑-ङ्ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँ-द्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेणा᳚ भ्य॒नक्त्यु॒भय॒स्या ऽव॑रुद्ध्यै म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑ न॒ इत्या॑हा॒ ऽऽभ्यामे॒वैन॑मुभ॒यतः॒ परि॑गृह्णाति॒ प्राञ्च॒मुप॑ दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॒मुप॑ दधाति॒ तस्मा᳚- [तस्मा᳚त्, पु॒रस्ता᳚-] 46
-tkū̠rmō madhu̠ vātā̍ ṛtāya̠ta iti̍ da̠ddhnā ma̍dhumi̠śrēṇā̠bhya̍nakti sva̠daya̍tyē̠vaina̍-ṅgrā̠myaṃ vā ē̠tadanna̠ṃ ya-ddaddhyā̍ra̠ṇya-mmadhu̠ yadda̠ddhnā ma̍dhumi̠śrēṇā̎ bhya̠naktyu̠bhaya̠syā 'va̍ruddhyai ma̠hī dyauḥ pṛ̍thi̠vī cha̍ na̠ ityā̍hā̠ ''bhyāmē̠vaina̍mubha̠yata̠ḥ pari̍gṛhṇāti̠ prāñcha̠mupa̍ dadhāti suva̠rgasya̍ lō̠kasya̠ sama̍ṣṭyai pu̠rastā̎-tpra̠tyañcha̠mupa̍ dadhāti̠ tasmā̎- [tasmā̎t, pu̠rastā̎-] 46
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 48
-त्पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्चः॑ प॒शवो॒ मेध॒मुप॑ तिष्ठन्ते॒ यो वा अप॑नाभिम॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते यज॑मानस्य॒ नाभि॒मनु॒ प्रवि॑शति॒ स ए॑नमीश्व॒रो हिग्ंसि॑तोरु॒लूख॑ल॒मुप॑ दधात्ये॒षा वा अ॒ग्नेर्नाभि॒-स्सना॑भिमे॒वा-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते हिग्ं॑साया॒ औदु॑म्बर-म्भव॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वाव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मा॒ ऊर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒त ऊ॒र्जा भु॑ञ्जत॒ इय॑-द्भवति प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑त॒मव॑ ह॒न्त्यन्न॑मे॒वाक॑-र्वैष्ण॒व्यर्चोप॑ दधाति॒ विष्णु॒र्वै य॒ज्ञो वै᳚ष्ण॒वा वन॒स्पत॑यो य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति ॥ 47 ॥(ए॒ष वै - प॒शु - र्य - म॑सर्प - दे॒ष यत् - तस्मा॒त् - तस्मा᳚थ् - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 8)
-tpu̠rastā̎-tpra̠tyañcha̍ḥ pa̠śavō̠ mēdha̠mupa̍ tiṣṭhantē̠ yō vā apa̍nābhima̠gni-ñchi̍nu̠tē yaja̍mānasya̠ nābhi̠manu̠ pravi̍śati̠ sa ē̍namīśva̠rō higṃsi̍tōru̠lūkha̍la̠mupa̍ dadhātyē̠ṣā vā a̠gnērnābhi̠-ssanā̍bhimē̠vā-'gni-ñchi̍nu̠tē higṃ̍sāyā̠ audu̍mbara-mbhava̠tyūrgvā u̍du̠mbara̠ ūrja̍mē̠vāva̍ rundhē maddhya̠ta upa̍ dadhāti maddhya̠ta ē̠vāsmā̠ ūrja̍-ndadhāti̠ tasmā̎-nmaddhya̠ta ū̠rjā bhu̍ñjata̠ iya̍-dbhavati pra̠jāpa̍tinā yajñamu̠khēna̠ sammi̍ta̠mava̍ ha̠ntyanna̍mē̠vāka̍-rvaiṣṇa̠vyarchōpa̍ dadhāti̠ viṣṇu̠rvai ya̠jñō vai̎ṣṇa̠vā vana̠spata̍yō ya̠jña ē̠va ya̠jña-mprati̍ṣṭhāpayati ॥ 47 ॥(ē̠ṣa vai - pa̠śu - rya - ma̍sarpa - dē̠ṣa yat - tasmā̠t - tasmā̎th - sa̠ptavigṃ̍śatiścha) (a. 8)
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 49
ए॒षां-वाँ ए॒तल्लो॒काना॒-ञ्ज्योति॒-स्सम्भृ॑तं॒-यँदु॒खा यदु॒खा-मु॑प॒दधा᳚त्ये॒भ्य ए॒व लो॒केभ्यो॒ ज्योति॒रव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मै॒ ज्योति॑र्दधाति॒ तस्मा᳚न्मद्ध्य॒तो ज्योति॒रुपा᳚-ऽऽस्महे॒ सिक॑ताभिः पूरयत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेर्वै᳚श्वान॒रस्य॑ रू॒पग्ं रू॒पेणै॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ क्षोधु॑क-स्स्या॒-दित्यू॒ना-न्तस्योप॑ [-दित्यू॒ना-न्तस्योप॑, द॒द्ध्या॒-त्क्षोधु॑क] 48
ē̠ṣāṃ vā ē̠tallō̠kānā̠-ñjyōti̠-ssambhṛ̍ta̠ṃ yadu̠khā yadu̠khā-mu̍pa̠dadhā̎tyē̠bhya ē̠va lō̠kēbhyō̠ jyōti̠rava̍ rundhē maddhya̠ta upa̍ dadhāti maddhya̠ta ē̠vāsmai̠ jyōti̍rdadhāti̠ tasmā̎nmaddhya̠tō jyōti̠rupā̎-''smahē̠ sika̍tābhiḥ pūrayatyē̠tadvā a̠gnērvai̎śvāna̠rasya̍ rū̠pagṃ rū̠pēṇai̠va vai̎śvāna̠ramava̍ rundhē̠ ya-ṅkā̠mayē̍ta̠ kṣōdhu̍ka-ssyā̠-dityū̠nā-ntasyōpa̍ [-dityū̠nā-ntasyōpa̍, da̠ddhyā̠-tkṣōdhu̍ka] 48
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 50
दद्ध्या॒-त्क्षोधु॑क ए॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॒ता-नु॑पदस्य॒-दन्न॑मद्या॒दिति॑ पू॒र्णा-न्तस्योप॑ दद्ध्या॒दनु॑पदस्य-दे॒वान्न॑मत्ति स॒हस्रं॒-वैँ प्रति॒ पुरु॑षः पशू॒नां-यँ॑च्छति स॒हस्र॑म॒न्ये प॒शवो॒ मद्ध्ये॑ पुरुषशी॒र्॒षमुप॑ दधाति सवीर्य॒त्वायो॒-खाया॒मपि॑ दधाति प्रति॒ष्ठामे॒वैन॑-द्गमयति॒ व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-त्प्रा॒णैर॑मे॒द्ध्यं-यँ-त्पु॑रुषशी॒र्॒षम॒मृत॒-ङ्खलु॒ वै प्रा॒णा [वै प्रा॒णाः, अ॒मृत॒ग्ं॒] 49
daddhyā̠-tkṣōdhu̍ka ē̠va bha̍vati̠ ya-ṅkā̠mayē̠tā-nu̍padasya̠-danna̍madyā̠diti̍ pū̠rṇā-ntasyōpa̍ daddhyā̠danu̍padasya-dē̠vānna̍matti sa̠hasra̠ṃ vai prati̠ puru̍ṣaḥ paśū̠nāṃ ya̍chChati sa̠hasra̍ma̠nyē pa̠śavō̠ maddhyē̍ puruṣaśī̠r̠ṣamupa̍ dadhāti savīrya̠tvāyō̠-khāyā̠mapi̍ dadhāti prati̠ṣṭhāmē̠vaina̍-dgamayati̠ vyṛ̍ddha̠ṃ vā ē̠ta-tprā̠ṇaira̍mē̠ddhyaṃ ya-tpu̍ruṣaśī̠r̠ṣama̠mṛta̠-ṅkhalu̠ vai prā̠ṇā [vai prā̠ṇāḥ, a̠mṛta̠gṃ̠] 49
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 51
अ॒मृत॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-म्प्रा॒णेषु॑ हिरण्यश॒ल्का-न्प्रत्य॑स्यति प्रति॒ष्ठामे॒वैन॑-द्गमयि॒त्वा प्रा॒णै-स्सम॑र्धयति द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेण॑ पूरयति मध॒व्यो॑-ऽसा॒नीति॑ शृतात॒ङ्क्ये॑न मेद्ध्य॒त्वाय॑ ग्रा॒म्यं-वाँ ए॒तदन्नं॒-यँ-द्दद्ध्या॑र॒ण्य-म्मधु॒ यद्द॒द्ध्ना म॑धुमि॒श्रेण॑ पू॒रय॑त्यु॒भय॒स्या-व॑रुद्ध्यै पशुशी॒र्॒षाण्युप॑ दधाति प॒शवो॒ वै प॑शुशी॒र्॒षाणि॑ प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ य-ङ्का॒मये॑ता-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑ [-ऽप॒शु-स्स्या॒दिति॑, वि॒षू॒चीना॑नि॒] 50
a̠mṛta̠gṃ̠ hira̍ṇya-mprā̠ṇēṣu̍ hiraṇyaśa̠lkā-npratya̍syati prati̠ṣṭhāmē̠vaina̍-dgamayi̠tvā prā̠ṇai-ssama̍rdhayati da̠ddhnā ma̍dhumi̠śrēṇa̍ pūrayati madha̠vyō̍-'sā̠nīti̍ śṛtāta̠ṅkyē̍na mēddhya̠tvāya̍ grā̠myaṃ vā ē̠tadanna̠ṃ ya-ddaddhyā̍ra̠ṇya-mmadhu̠ yadda̠ddhnā ma̍dhumi̠śrēṇa̍ pū̠raya̍tyu̠bhaya̠syā-va̍ruddhyai paśuśī̠r̠ṣāṇyupa̍ dadhāti pa̠śavō̠ vai pa̍śuśī̠r̠ṣāṇi̍ pa̠śūnē̠vāva̍ rundhē̠ ya-ṅkā̠mayē̍tā-'pa̠śu-ssyā̠diti̍ [-'pa̠śu-ssyā̠diti̍, vi̠ṣū̠chīnā̍ni̠] 50
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 52
विषू॒चीना॑नि॒ तस्योप॑ दद्ध्या॒-द्विषू॑च ए॒वास्मा᳚-त्प॒शू-न्द॑धात्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ समी॒चीना॑नि॒ तस्योप॑ दद्ध्या-थ्स॒मीच॑ ए॒वास्मै॑ प॒शू-न्द॑धाति पशु॒माने॒व भ॑वति पु॒रस्ता᳚-त्प्रती॒चीन॒मश्व॒स्योप॑ दधाति प॒श्चा-त्प्रा॒चीन॑मृष॒भस्या-प॑शवो॒ वा अ॒न्ये गो॑ अ॒श्वेभ्यः॑ प॒शवो॑ गो अ॒श्वाने॒वास्मै॑ स॒मीचो॑ दधात्ये॒-ताव॑न्तो॒ वै प॒शवो᳚ [प॒शवः॑, द्वि॒पाद॑श्च॒] 51
viṣū̠chīnā̍ni̠ tasyōpa̍ daddhyā̠-dviṣū̍cha ē̠vāsmā̎-tpa̠śū-nda̍dhātyapa̠śurē̠va bha̍vati̠ ya-ṅkā̠mayē̍ta paśu̠mān-thsyā̠diti̍ samī̠chīnā̍ni̠ tasyōpa̍ daddhyā-thsa̠mīcha̍ ē̠vāsmai̍ pa̠śū-nda̍dhāti paśu̠mānē̠va bha̍vati pu̠rastā̎-tpratī̠chīna̠maśva̠syōpa̍ dadhāti pa̠śchā-tprā̠chīna̍mṛṣa̠bhasyā-pa̍śavō̠ vā a̠nyē gō̍ a̠śvēbhya̍ḥ pa̠śavō̍ gō a̠śvānē̠vāsmai̍ sa̠mīchō̍ dadhātyē̠-tāva̍ntō̠ vai pa̠śavō̎ [pa̠śava̍ḥ, dvi̠pāda̍ścha̠] 51
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 53
द्वि॒पाद॑श्च॒ चतु॑ष्पादश्च॒ तान्. वा ए॒तद॒ग्नौ प्रद॑धाति॒ य-त्प॑शुशी॒र्॒षाण्यु॑प॒-दधा᳚त्य॒-मुमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशा॒मीत्या॑ह ग्रा॒म्येभ्य॑ ए॒व प॒शुभ्य॑ आर॒ण्या-न्प॒शूञ्छुच॒मनूथ्सृ॑जति॒ तस्मा᳚-थ्स॒माव॑-त्पशू॒ना-म्प्र॒जाय॑मानाना-मार॒ण्याः प॒शवः॒ कनी॑याग्ंस-श्शु॒चा ह्यृ॑ता-स्स॑र्पशी॒र्॒षमुप॑ दधाति॒ यैव स॒र्पे त्विषि॒स्तामे॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ [-ऽव॑ रुन्धे, य-थ्स॑मी॒चीन॑-] 52
dvi̠pāda̍ścha̠ chatu̍ṣpādaścha̠ tān. vā ē̠tada̠gnau prada̍dhāti̠ ya-tpa̍śuśī̠r̠ṣāṇyu̍pa̠-dadhā̎tya̠-mumā̍ra̠ṇyamanu̍ tē diśā̠mītyā̍ha grā̠myēbhya̍ ē̠va pa̠śubhya̍ āra̠ṇyā-npa̠śūñChucha̠manūthsṛ̍jati̠ tasmā̎-thsa̠māva̍-tpaśū̠nā-mpra̠jāya̍mānānā-māra̠ṇyāḥ pa̠śava̠ḥ kanī̍yāgṃsa-śśu̠chā hyṛ̍tā-ssa̍rpaśī̠r̠ṣamupa̍ dadhāti̠ yaiva sa̠rpē tviṣi̠stāmē̠vā-'va̍ rundhē̠ [-'va̍ rundhē, ya-thsa̍mī̠chīna̍-] 52
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 54
य-थ्स॑मी॒चीन॑--म्पशुशी॒र्॒षैरु॑प द॒द्ध्या-द्ग्रा॒म्या-न्प॒शू-न्दग्ंशु॑का-स्स्यु॒र्य-द्वि॑षू॒चीन॑-मार॒ण्यान्. यजु॑रे॒व व॑दे॒दव॒ ता-न्त्विषिग्ं॑ रुन्धे॒ या स॒र्पे न ग्रा॒म्या-न्प॒शून्. हि॒नस्ति॒ ना-ऽऽर॒ण्यानथो॒ खलू॑प॒धेय॑मे॒व यदु॑प॒दधा॑ति॒ तेन॒ ता-न्त्विषि॒मव॑ रुन्धे॒ या स॒र्पे य-द्यजु॒र्वद॑ति॒ तेन॑ शा॒न्तम् ॥ 53 ॥(ऊ॒नान्तस्योप॑ - प्रा॒णाः - स्या॒दिति॒ - वै प॒शवो॑ - रुन्धे॒ - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 9)
ya-thsa̍mī̠chīna̍--mpaśuśī̠r̠ṣairu̍pa da̠ddhyā-dgrā̠myā-npa̠śū-ndagṃśu̍kā-ssyu̠rya-dvi̍ṣū̠chīna̍-māra̠ṇyān. yaju̍rē̠va va̍dē̠dava̠ tā-ntviṣigṃ̍ rundhē̠ yā sa̠rpē na grā̠myā-npa̠śūn. hi̠nasti̠ nā-''ra̠ṇyānathō̠ khalū̍pa̠dhēya̍mē̠va yadu̍pa̠dadhā̍ti̠ tēna̠ tā-ntviṣi̠mava̍ rundhē̠ yā sa̠rpē ya-dyaju̠rvada̍ti̠ tēna̍ śā̠ntam ॥ 53 ॥(ū̠nāntasyōpa̍ - prā̠ṇāḥ - syā̠diti̠ - vai pa̠śavō̍ - rundhē̠ - chatu̍śchatvārigṃśachcha) (a. 9)
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 55
प॒शुर्वा ए॒ष यद॒ग्निर्योनिः॒ खलु॒ वा ए॒षा प॒शोर्वि क्रि॑यते॒ य-त्प्रा॒चीन॑मैष्ट॒का-द्यजुः॑ क्रि॒यते॒ रेतो॑-ऽप॒स्या॑ अप॒स्या॑ उप॑ दधाति॒ योना॑वे॒व रेतो॑ दधाति॒ पञ्चोप॑ दधाति॒ पाङ्क्ताः᳚ प॒शवः॑ प॒शूने॒वास्मै॒ प्रज॑नयति॒ पञ्च॑ दक्षिण॒तो वज्रो॒ वा अ॑प॒स्या॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञस्य॑ दक्षिण॒तो रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति॒ पञ्च॑ प॒श्चा- [पञ्च॑ प॒श्चात्, प्राची॒रुप॑ दधाति] 54
pa̠śurvā ē̠ṣa yada̠gniryōni̠ḥ khalu̠ vā ē̠ṣā pa̠śōrvi kri̍yatē̠ ya-tprā̠chīna̍maiṣṭa̠kā-dyaju̍ḥ kri̠yatē̠ rētō̍-'pa̠syā̍ apa̠syā̍ upa̍ dadhāti̠ yōnā̍vē̠va rētō̍ dadhāti̠ pañchōpa̍ dadhāti̠ pāṅktā̎ḥ pa̠śava̍ḥ pa̠śūnē̠vāsmai̠ praja̍nayati̠ pañcha̍ dakṣiṇa̠tō vajrō̠ vā a̍pa̠syā̍ vajrē̍ṇai̠va ya̠jñasya̍ dakṣiṇa̠tō rakṣā̠g̠syapa̍ hanti̠ pañcha̍ pa̠śchā- [pañcha̍ pa̠śchāt, prāchī̠rupa̍ dadhāti] 54
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 56
-त्प्राची॒रुप॑ दधाति प॒श्चाद्वै प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते प॒श्चादे॒वास्मै᳚ प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ दधाति॒ पञ्च॑ पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒तीची॒रुप॑ दधाति॒ पञ्च॑ प॒श्चा-त्प्राची॒स्तस्मा᳚-त्प्रा॒चीन॒ग्ं॒ रेतो॑ धीयते प्र॒तीचीः᳚ प्र॒जा जा॑यन्ते॒ पञ्चो᳚त्तर॒त श्छ॑न्द॒स्याः᳚ प॒शवो॒ वै छ॑न्द॒स्याः᳚ प॒शूने॒व प्रजा॑ता॒न्-थ्स्वमा॒यत॑नम॒भि पर्यू॑हत इ॒यं-वाँ अ॒ग्ने-र॑तिदा॒हा-द॑बिभे॒-थ्सैता [-द॑बिभे॒-थ्सैताः, अ॒प॒स्या॑ अपश्य॒-त्ता] 55
-tprāchī̠rupa̍ dadhāti pa̠śchādvai prā̠chīna̠gṃ̠ rētō̍ dhīyatē pa̠śchādē̠vāsmai̎ prā̠chīna̠gṃ̠ rētō̍ dadhāti̠ pañcha̍ pu̠rastā̎-tpra̠tīchī̠rupa̍ dadhāti̠ pañcha̍ pa̠śchā-tprāchī̠stasmā̎-tprā̠chīna̠gṃ̠ rētō̍ dhīyatē pra̠tīchī̎ḥ pra̠jā jā̍yantē̠ pañchō̎ttara̠ta śCha̍nda̠syā̎ḥ pa̠śavō̠ vai Cha̍nda̠syā̎ḥ pa̠śūnē̠va prajā̍tā̠n-thsvamā̠yata̍nama̠bhi paryū̍hata i̠yaṃ vā a̠gnē-ra̍tidā̠hā-da̍bibhē̠-thsaitā [-da̍bibhē̠-thsaitāḥ, a̠pa̠syā̍ apaśya̠-ttā] 55
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 57
अ॑प॒स्या॑ अपश्य॒-त्ता उपा॑धत्त॒ ततो॒ वा इ॒मा-न्नात्य॑दह॒-द्यद॑प॒स्या॑ उप॒दधा᳚त्य॒स्या अन॑तिदाहायो॒वाच॑ हे॒यमद॒दि-थ्स ब्रह्म॒णा-ऽन्नं॒-यँस्यै॒ता उ॑पधी॒यान्तै॒ य उ॑ चैना ए॒वंवेँ द॒दिति॑ प्राण॒भृत॒ उप॑ दधाति॒ रेत॑स्ये॒व प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा॒-द्वद॑-न्प्रा॒ण-न्पश्य॑ञ्छृ॒ण्व-न्प॒शुर्जा॑यते॒ ऽय-म्पु॒रो [-ऽय-म्पु॒रः, भुव॒ इति॑] 56
a̍pa̠syā̍ apaśya̠-ttā upā̍dhatta̠ tatō̠ vā i̠mā-nnātya̍daha̠-dyada̍pa̠syā̍ upa̠dadhā̎tya̠syā ana̍tidāhāyō̠vācha̍ hē̠yamada̠di-thsa brahma̠ṇā-'nna̠ṃ yasyai̠tā u̍padhī̠yāntai̠ ya u̍ chainā ē̠vaṃvē da̠diti̍ prāṇa̠bhṛta̠ upa̍ dadhāti̠ rēta̍syē̠va prā̠ṇā-nda̍dhāti̠ tasmā̠-dvada̍-nprā̠ṇa-npaśya̍ñChṛ̠ṇva-npa̠śurjā̍yatē̠ 'ya-mpu̠rō [-'ya-mpu̠raḥ, bhuva̠ iti̍] 56
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 58
भुव॒ इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति प्रा॒णमे॒वैताभि॑-र्दाधारा॒-ऽय-न्द॑क्षि॒णा वि॒श्वक॒र्मेति॑ दक्षिण॒तो मन॑ ए॒वैताभि॑र्दाधारा॒य-म्प॒श्चा-द्वि॒श्वव्य॑चा॒ इति॑ प॒श्चा-च्चक्षु॑रे॒वैताभि॑-र्दाधारे॒द-मु॑त्त॒रा-थ्सुव॒रित्यु॑त्तर॒त-श्श्रोत्र॑मे॒वैताभि॑-र्दाधारे॒यमु॒परि॑ म॒तिरित्यु॒परि॑ष्टा॒-द्वाच॑मे॒वैताभि॑-र्दाधार॒ दश॑द॒शोप॑ दधाति सवीर्य॒त्वाया᳚क्ष्ण॒यो [सवीर्य॒त्वाया᳚क्ष्ण॒या, उप॑ दधाति॒] 57
bhuva̠ iti̍ pu̠rastā̠dupa̍ dadhāti prā̠ṇamē̠vaitābhi̍-rdādhārā̠-'ya-nda̍kṣi̠ṇā vi̠śvaka̠rmēti̍ dakṣiṇa̠tō mana̍ ē̠vaitābhi̍rdādhārā̠ya-mpa̠śchā-dvi̠śvavya̍chā̠ iti̍ pa̠śchā-chchakṣu̍rē̠vaitābhi̍-rdādhārē̠da-mu̍tta̠rā-thsuva̠rityu̍ttara̠ta-śśrōtra̍mē̠vaitābhi̍-rdādhārē̠yamu̠pari̍ ma̠tirityu̠pari̍ṣṭā̠-dvācha̍mē̠vaitābhi̍-rdādhāra̠ daśa̍da̠śōpa̍ dadhāti savīrya̠tvāyā̎kṣṇa̠yō [savīrya̠tvāyā̎kṣṇa̠yā, upa̍ dadhāti̠] 57
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 59
-प॑ दधाति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्रह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ याः प्राची॒स्ताभि॒-र्वसि॑ष्ठ आर्ध्नो॒द्या द॑क्षि॒णा ताभि॑र्भ॒रद्वा॑जो॒ याः प्र॒तीची॒स्ताभि॑ र्वि॒श्वामि॑त्रो॒ या उदी॑ची॒स्ताभि॑-र्ज॒मद॑ग्नि॒र्या ऊ॒र्ध्वास्ताभि॑-र्वि॒श्वक॑र्मा॒ य ए॒वमे॒तासा॒मृद्धिं॒-वेँद॒र्ध्नोत्ये॒व य आ॑सामे॒व-म्ब॒न्धुतां॒-वेँद॒ बन्धु॑मा-न्भवति॒ य आ॑सामे॒व-ङ्कॢप्तिं॒-वेँद॒ कल्प॑ते- [कल्प॑ते, अ॒स्मै॒ य आ॑सामे॒व-] 58
-pa̍ dadhāti̠ tasmā̍dakṣṇa̠yā pa̠śavō-'ṅgā̍ni̠ praha̍ranti̠ prati̍ṣṭhityai̠ yāḥ prāchī̠stābhi̠-rvasi̍ṣṭha ārdhnō̠dyā da̍kṣi̠ṇā tābhi̍rbha̠radvā̍jō̠ yāḥ pra̠tīchī̠stābhi̍ rvi̠śvāmi̍trō̠ yā udī̍chī̠stābhi̍-rja̠mada̍gni̠ryā ū̠rdhvāstābhi̍-rvi̠śvaka̍rmā̠ ya ē̠vamē̠tāsā̠mṛddhi̠ṃ vēda̠rdhnōtyē̠va ya ā̍sāmē̠va-mba̠ndhutā̠ṃ vēda̠ bandhu̍mā-nbhavati̠ ya ā̍sāmē̠va-ṅkLipti̠ṃ vēda̠ kalpa̍tē- [kalpa̍tē, a̠smai̠ ya ā̍sāmē̠va-] 58
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 60
-ऽस्मै॒ य आ॑सामे॒व-मा॒यत॑नं॒-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति॒ य आ॑सामे॒व-म्प्र॑ति॒ष्ठां-वेँद॒ प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति प्राण॒भृत॑ उप॒धाय॑ सं॒यँत॒ उप॑ दधाति प्रा॒णाने॒वा ऽस्मि॑-न्धि॒त्वा सं॒यँद्भि॒-स्संयँ॑च्छति॒ त-थ्सं॒यँताग्ं॑ संयँ॒त्त्वमथो᳚ प्रा॒ण ए॒वापा॒न-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-त्प्राणापा॒नौ स-ञ्च॑रतो॒ विषू॑ची॒रुप॑ दधाति॒ तस्मा॒-द्विष्व॑ञ्चौ प्राणापा॒नौ यद्वा अ॒ग्नेरसं॑यँत॒- [अ॒ग्नेरसं॑यँतम्, असु॑वर्ग्यमस्य॒] 59
-'smai̠ ya ā̍sāmē̠va-mā̠yata̍na̠ṃ vēdā̠-''yata̍navā-nbhavati̠ ya ā̍sāmē̠va-mpra̍ti̠ṣṭhāṃ vēda̠ pratyē̠va ti̍ṣṭhati prāṇa̠bhṛta̍ upa̠dhāya̍ sa̠ṃyata̠ upa̍ dadhāti prā̠ṇānē̠vā 'smi̍-ndhi̠tvā sa̠ṃyadbhi̠-ssaṃya̍chChati̠ ta-thsa̠ṃyatāgṃ̍ saṃya̠ttvamathō̎ prā̠ṇa ē̠vāpā̠na-nda̍dhāti̠ tasmā̎-tprāṇāpā̠nau sa-ñcha̍ratō̠ viṣū̍chī̠rupa̍ dadhāti̠ tasmā̠-dviṣva̍ñchau prāṇāpā̠nau yadvā a̠gnērasa̍ṃyata̠- [a̠gnērasa̍ṃyatam, asu̍vargyamasya̠] 59
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 61
-मसु॑वर्ग्यमस्य॒ त-थ्सु॑व॒र्ग्यो᳚-ऽग्निर्य-थ्सं॒यँत॑ उप॒ दधा॑ति॒ समे॒वैनं॑-यँच्छति उव॒र्ग्य॑मे॒वाक॒ -स्त्र्यवि॒र्वयः॑ कृ॒तमया॑ना॒मित्या॑ह॒ वयो॑भिरे॒वाया॒नव॑ रु॒न्धे ऽयै॒र्वयाग्ं॑सि स॒र्वतो॑ वायु॒मती᳚र्भवन्ति॒ तस्मा॑द॒यग्ं स॒र्वतः॑ पवते ॥ 60 ॥(प॒श्चा - दे॒ताः - पु॒रो᳚ - ऽक्ष्ण॒या - कल्प॒ते - ऽसं॑-यँतं॒ - पञ्च॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 10)
-masu̍vargyamasya̠ ta-thsu̍va̠rgyō̎-'gnirya-thsa̠ṃyata̍ upa̠ dadhā̍ti̠ samē̠vaina̍ṃ yachChati uva̠rgya̍mē̠vāka̠ -stryavi̠rvaya̍ḥ kṛ̠tamayā̍nā̠mityā̍ha̠ vayō̍bhirē̠vāyā̠nava̍ ru̠ndhē 'yai̠rvayāgṃ̍si sa̠rvatō̍ vāyu̠matī̎rbhavanti̠ tasmā̍da̠yagṃ sa̠rvata̍ḥ pavatē ॥ 60 ॥(pa̠śchā - dē̠tāḥ - pu̠rō̎ - 'kṣṇa̠yā - kalpa̠tē - 'sa̍ṃ yata̠ṃ - pañcha̍trigṃśachcha) (a. 10)
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 62
गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टु-ब्जग॑त्यनु॒ष्टु-क्प॒ङ्क्त्या॑ स॒ह । बृ॒ह॒त्यु॑ष्णिहा॑ क॒कु-थ्सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ द्वि॒पदा॒ या चतु॑ष्पदा त्रि॒पदा॒ याच॒ षट्प॑दा । सछ॑न्दा॒ या च॒ विच्छ॑न्दा-स्सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ म॒हाना᳚म्नी रे॒वत॑यो॒ विश्वा॒ आशाः᳚ प्र॒सूव॑रीः । मेघ्या॑ वि॒द्युतो॒ वाचः॑ सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ र॒ज॒ता हरि॑णी॒-स्सीसा॒ युजो॑ युज्यन्ते॒ कर्म॑भिः । अश्व॑स्य वा॒जिन॑स्त्व॒चि सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ नारी᳚- [नारीः᳚, ते॒ पत्न॑यो॒ लोम॒] 61
gā̠ya̠trī tri̠ṣṭu-bjaga̍tyanu̠ṣṭu-kpa̠ṅktyā̍ sa̠ha । bṛ̠ha̠tyu̍ṣṇihā̍ ka̠ku-thsū̠chībhi̍-śśimyantu tvā ॥ dvi̠padā̠ yā chatu̍ṣpadā tri̠padā̠ yācha̠ ṣaṭpa̍dā । saCha̍ndā̠ yā cha̠ vichCha̍ndā-ssū̠chībhi̍-śśimyantu tvā ॥ ma̠hānā̎mnī rē̠vata̍yō̠ viśvā̠ āśā̎ḥ pra̠sūva̍rīḥ । mēghyā̍ vi̠dyutō̠ vācha̍-ssū̠chībhi̍-śśimyantu tvā ॥ ra̠ja̠tā hari̍ṇī̠-ssīsā̠ yujō̍ yujyantē̠ karma̍bhiḥ । aśva̍sya vā̠jina̍stva̠chi sū̠chībhi̍-śśimyantu tvā ॥ nārī̎- [nārī̎ḥ, tē̠ patna̍yō̠ lōma̠] 61
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 63
-स्ते॒ पत्न॑यो॒ लोम॒ विचि॑न्वन्तु मनी॒षया᳚ । दे॒वाना॒-म्पत्नी॒र्दिशः॑ सू॒चीभिः॑ शिम्यन्तु त्वा ॥ कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो॒ यव॑-ञ्चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं-विँ॒यूय॑ । इ॒हेहै॑षा-ङ्कृणुत॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्॒हिषो॒ नमो॑वृक्ति॒-न्नज॒ग्मुः ॥ 62 ॥(नारी᳚ - स्त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 11)
-stē̠ patna̍yō̠ lōma̠ vichi̍nvantu manī̠ṣayā̎ । dē̠vānā̠-mpatnī̠rdiśa̍-ssū̠chībhi̍-śśimyantu tvā ॥ ku̠vida̠ṅga yava̍mantō̠ yava̍-ñchi̠dyathā̠ dāntya̍nupū̠rvaṃ vi̠yūya̍ । i̠hēhai̍ṣā-ṅkṛṇuta̠ bhōja̍nāni̠ yē ba̠r̠hiṣō̠ namō̍vṛkti̠-nnaja̠gmuḥ ॥ 62 ॥(nārī̎ - stri̠gṃ̠śachcha̍) (a. 11)
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 64
कस्त्वा᳚ च्छ्यति॒ कस्त्वा॒ वि शा᳚स्ति॒ कस्ते॒ गात्रा॑णि शिम्यति । क उ॑ ते शमि॒ता क॒विः ॥ ऋ॒तव॑स्त ऋतु॒धा परुः॑ शमि॒तारो॒ विशा॑सतु । सं॒वँ॒थ्स॒रस्य॒ धाय॑सा॒ शिमी॑भि-श्शिम्यन्तु त्वा ॥ दैव्या॑ अद्ध्व॒र्यव॑स्त्वा॒ च्छ्यन्तु॒ वि च॑ शासतु । गात्रा॑णि पर्व॒शस्ते॒ शिमाः᳚ कृण्वन्तु॒ शिम्य॑न्तः ॥ अ॒र्ध॒मा॒साः परूग्ं॑षि ते॒ मासा᳚-श्छ्यन्तु॒ शिम्य॑न्तः । अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ म॒रुतो॒ विलि॑ष्टग्ं [म॒रुतो॒ विलि॑ष्टम्, सू॒द॒य॒न्तु॒ ते॒ ।] 63
kastvā̎ chChyati̠ kastvā̠ vi śā̎sti̠ kastē̠ gātrā̍ṇi śimyati । ka u̍ tē śami̠tā ka̠viḥ ॥ ṛ̠tava̍sta ṛtu̠dhā paru̍-śśami̠tārō̠ viśā̍satu । sa̠ṃva̠thsa̠rasya̠ dhāya̍sā̠ śimī̍bhi-śśimyantu tvā ॥ daivyā̍ addhva̠ryava̍stvā̠ chChyantu̠ vi cha̍ śāsatu । gātrā̍ṇi parva̠śastē̠ śimā̎ḥ kṛṇvantu̠ śimya̍ntaḥ ॥ a̠rdha̠mā̠sāḥ parūgṃ̍ṣi tē̠ māsā̎-śChyantu̠ śimya̍ntaḥ । a̠hō̠rā̠trāṇi̍ ma̠rutō̠ vili̍ṣṭagṃ [ma̠rutō̠ vili̍ṣṭam, sū̠da̠ya̠ntu̠ tē̠ ।] 63
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 65
सूदयन्तु ते ॥ पृ॒थि॒वी ते॒ ऽन्तरि॑क्षेण वा॒युश्छि॒द्र-म्भि॑षज्यतु । द्यौस्ते॒ नक्ष॑त्रै-स्स॒ह रू॒प-ङ्कृ॑णोतु साधु॒या ॥ श-न्ते॒ परे᳚भ्यो॒ गात्रे᳚भ्य॒-श्शम॒स्त्वव॑रेभ्यः । शम॒स्थभ्यो॑ म॒ज्जभ्य॒-श्शमु॑ ते त॒नुवे॑ भुवत् ॥ 64 ॥(विलि॑ष्टं - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 12)
sūdayantu tē ॥ pṛ̠thi̠vī tē̠ 'ntari̍kṣēṇa vā̠yuśChi̠dra-mbhi̍ṣajyatu । dyaustē̠ nakṣa̍trai-ssa̠ha rū̠pa-ṅkṛ̍ṇōtu sādhu̠yā ॥ śa-ntē̠ parē̎bhyō̠ gātrē̎bhya̠-śśama̠stvava̍rēbhyaḥ । śama̠sthabhyō̍ ma̠jjabhya̠-śśamu̍ tē ta̠nuvē̍ bhuvat ॥ 64 ॥(vili̍ṣṭaṃ - tri̠gṃ̠śachcha̍) (a. 12)
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 66
(विष्णु॑मुखा॒ - अन्न॑पते॒ - याव॑ती॒ - वि वै - पु॑रुषमा॒त्रेणा - ऽग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वयो॒ - ब्रह्म॑ जज्ञा॒नग्ग् - स्व॑यमातृ॒ण्णा - मे॒षां-वैँ - प॒शु - र्गा॑य॒त्री - कस्त्वा॒ - द्वाद॑श )
(viṣṇu̍mukhā̠ - anna̍patē̠ - yāva̍tī̠ - vi vai - pu̍ruṣamā̠trēṇā - 'gnē̠ tava̠ śravō̠ vayō̠ - brahma̍ jajñā̠nagg - sva̍yamātṛ̠ṇṇā - mē̠ṣāṃ vai - pa̠śu - rgā̍ya̠trī - kastvā̠ - dvāda̍śa )
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 67
(विष्णु॑मुखा॒ - अप॑चितिमा॒न्॒ - वि वा ए॒ता - वग्ने॒ तव॑ - स्वयमातृ॒ण्णां - ँवि॑षू॒चीना॑नि - गाय॒त्री - चतु॑ष्षष्टिः)
(viṣṇu̍mukhā̠ - apa̍chitimā̠n̠ - vi vā ē̠tā - vagnē̠ tava̍ - svayamātṛ̠ṇṇāṃ - ँvi̍ṣū̠chīnā̍ni - gāya̠trī - chatu̍ṣṣaṣṭiḥ)
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 68
(विष्णु॑मुखा, स्त॒नुवे॑ भुवत्)
(viṣṇu̍mukhā, sta̠nuvē̍ bhuvat)
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
verse 69
॥ हरिः॑ ओम् ॥॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
॥ hari̍ḥ ōm ॥॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-mpañchamakāṇḍē dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ॥
meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.

Primary text from vignanam.org