KYTS 4.6 Asmannoorjam Parvate
Krishna
tap any word for its meaning
- verse 1कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थकाण्डे षष्ठः प्रश्नः - परिषेचन-संस्काराभिधानंkṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-ñchaturthakāṇḍē ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - pariṣēchana-saṃskārābhidhānaṃmeaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
word by wordकृष्णKrssnnaBlack, Dark, Dark-Blueषष्ठSsasstthaSixth - verse 2ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
word by wordश्रीShriiBeauty, Splendour, LustreनमNamaReverential Salutations · SalutationsहरिHariHariनमःNamahSalutations · Reverential Salutations · I offer my Salutations [to Shiva and Shakti] · Salutations, Obeisance · Bow, Obeisance, Reverential SalutationॐOmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahman - verse 3अश्म॒न्नूर्ज॒-म्पर्व॑ते शिश्रिया॒णां-वाँते॑ प॒र्जन्ये॒ वरु॑णस्य॒ शुष्मे᳚ । अ॒द्भ्य ओष॑धीभ्यो॒ वन॒स्पति॒भ्यो-ऽधि॒ सम्भृ॑ता॒-न्ता-न्न॒ इष॒मूर्ज॑-न्धत्त मरुत-स्सग्ं ररा॒णाः ॥ अश्मग्ग्॑स्ते॒ क्षुद॒मु-न्ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ य-न्द्वि॒ष्मः ॥ स॒मु॒द्रस्य॑ त्वा॒-ऽवाक॒या-ऽग्ने॒ परि॑ व्ययामसि । पा॒व॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ हि॒मस्य॑ त्वा ज॒रायु॒णा-ऽग्ने॒ परि॑ व्ययामसि । पा॒व॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ उप॒- [उप॑, ज्मन्नुप॑] 1aśma̠nnūrja̠-mparva̍tē śiśriyā̠ṇāṃ vātē̍ pa̠rjanyē̠ varu̍ṇasya̠ śuṣmē̎ । a̠dbhya ōṣa̍dhībhyō̠ vana̠spati̠bhyō-'dhi̠ sambhṛ̍tā̠-ntā-nna̠ iṣa̠mūrja̍-ndhatta maruta-ssagṃ rarā̠ṇāḥ ॥ aśmagg̍stē̠ kṣuda̠mu-ntē̠ śugṛ̍chChatu̠ ya-ndvi̠ṣmaḥ ॥ sa̠mu̠drasya̍ tvā̠-'vāka̠yā-'gnē̠ pari̍ vyayāmasi । pā̠va̠kō a̠smabhyagṃ̍ śi̠vō bha̍va ॥ hi̠masya̍ tvā ja̠rāyu̠ṇā-'gnē̠ pari̍ vyayāmasi । pā̠va̠kō a̠smabhyagṃ̍ śi̠vō bha̍va ॥ upa̠- [upa̍, jmannupa̍] 1meaning
O rock and mountain, store your nourishment; let it dwell in wind, rain, and in Varuna's might — from water, let it flow into plants and into the sacred fire.
word by wordपरिPariAroundशिवोShivoShivaभवBhavaComing into Existence, Birth, Productionत्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · YouउपUpaNear toवारुणVaarunnaVarunaसमुद्रSamudraSeaहिमHimaCold, Cool - verse 4-ज्मन्नुप॑ वेत॒से-ऽव॑त्तर-न्न॒दीष्वा । अग्ने॑ पि॒त्तम॒पाम॑सि ॥ मण्डू॑कि॒ ताभि॒रा ग॑हि॒ सेम-न्नो॑ य॒ज्ञम् । पा॒व॒कव॑र्णग्ं शि॒व-ङ्कृ॑धि ॥ पा॒व॒क आ चि॒तय॑न्त्या कृ॒पा । क्षाम॑-न्रुरु॒च उ॒षसो॒ न भा॒नुना᳚ ॥ तूर्व॒-न्न याम॒न्नेत॑शस्य॒ नू रण॒ आ यो घृ॒णे । न त॑तृषा॒णो अ॒जरः॑ ॥ अग्ने॑ पावक रो॒चिषा॑ म॒न्द्रया॑ देव जि॒ह्वया᳚ । आ दे॒वान् [आ दे॒वान्, व॒क्षि॒ यक्षि॑ च ।] 2-jmannupa̍ vēta̠sē-'va̍ttara-nna̠dīṣvā । agnē̍ pi̠ttama̠pāma̍si ॥ maṇḍū̍ki̠ tābhi̠rā ga̍hi̠ sēma-nnō̍ ya̠jñam । pā̠va̠kava̍rṇagṃ śi̠va-ṅkṛ̍dhi ॥ pā̠va̠ka ā chi̠taya̍ntyā kṛ̠pā । kṣāma̍-nruru̠cha u̠ṣasō̠ na bhā̠nunā̎ ॥ tūrva̠-nna yāma̠nnēta̍śasya̠ nū raṇa̠ ā yō ghṛ̠ṇē । na ta̍tṛṣā̠ṇō a̠jara̍ḥ ॥ agnē̍ pāvaka rō̠chiṣā̍ ma̠ndrayā̍ dēva ji̠hvayā̎ । ā dē̠vān [ā dē̠vān, va̠kṣi̠ yakṣi̍ cha ।] 2meaning
In the frog who dwells in the reed, in the river, in the fire — may the bile of the waters be cleared away and the frog's touch purify.
word by wordअग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]पावकPaavakaFire, Pure, Clear, Bright, ShiningआAaA particle for Invoking · Until, As far asकृपाKrpaaPity, Tenderness, CompassionनःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, OurरणRannaBattleयोYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · WhoअजरAjaraUndecayingदेवDevaDivineदेवान्DevaanDevasचCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gapsअANotनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neitherजिह्वJihvaThe Tongue, the organ of Taste - verse 5व॑क्षि॒ यक्षि॑ च ॥ स नः॑ पावक दीदि॒वो-ऽग्ने॑ दे॒वाग्ं इ॒हा-ऽऽ व॑ह । उप॑ य॒ज्ञग्ं ह॒विश्च॑ नः ॥ अ॒पामि॒द-न्न्यय॑नग्ं समु॒द्रस्य॑ नि॒वेश॑नम् । अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ नम॑स्ते॒ हर॑से शो॒चिषे॒ नम॑स्ते अस्त्व॒र्चिषे᳚ । अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ नृ॒षदे॒ व- [नृ॒षदे॒ वट्, अ॒फ्सु॒षदे॒ व-ड्व॑न॒सदे॒] 3va̍kṣi̠ yakṣi̍ cha ॥ sa na̍ḥ pāvaka dīdi̠vō-'gnē̍ dē̠vāgṃ i̠hā-'' va̍ha । upa̍ ya̠jñagṃ ha̠viścha̍ naḥ ॥ a̠pāmi̠da-nnyaya̍nagṃ samu̠drasya̍ ni̠vēśa̍nam । a̠nya-ntē̍ a̠sma-tta̍pantu hē̠taya̍ḥ pāva̠kō a̠smabhyagṃ̍ śi̠vō bha̍va ॥ nama̍stē̠ hara̍sē śō̠chiṣē̠ nama̍stē astva̠rchiṣē̎ । a̠nya-ntē̍ a̠sma-tta̍pantu hē̠taya̍ḥ pāva̠kō a̠smabhyagṃ̍ śi̠vō bha̍va ॥ nṛ̠ṣadē̠ va- [nṛ̠ṣadē̠ vaṭ, a̠phsu̠ṣadē̠ va-ḍva̍na̠sadē̠] 3meaning
O shining Agni, bring here the gods; you are the navel of the earth, you protect — bring the sages with the soma.
word by wordचCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gapsसSaYourनःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, OurपावकPaavakaFire, Pure, Clear, Bright, ShiningवहVahaCarrying, BearingउपUpaNear toशिवोShivoShivaभवBhavaComing into Existence, Birth, Productionनमस्तेNamasteSalutations to You · Reverential Salutations to You · Salutations to You [O Vayu]साSaaSheइहIhaIn this place, Now, Hereसमुद्रSamudraSeaवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeedवाट्Vaattan exclamation on performing a sacrifice - verse 6-ड॑फ्सु॒षदे॒ व-ड्व॑न॒सदे॒ व-ड्ब॑र्हि॒षदे॒ वट्-थ्सु॑व॒र्विदे॒ वट् ॥ ये दे॒वा दे॒वानां᳚-यँ॒ज्ञिया॑ य॒ज्ञिया॑नाग्ं संवँ-थ्स॒रीण॒मुप॑ भा॒गमास॑ते । अ॒हु॒तादो॑ ह॒विषो॑ य॒ज्ञे अ॒स्मिन्-थ्स्व॒य-ञ्जु॑हुद्ध्व॒-म्मधु॑नो घृ॒तस्य॑ ॥ ये दे॒वा दे॒वेष्वधि॑ देव॒त्वमाय॒न्॒ ये ब्रह्म॑णः पुर ए॒तारो॑ अ॒स्य । येभ्यो॒ नर्ते पव॑ते॒ धाम॒ कि-ञ्च॒न न ते दि॒वो न पृ॑थि॒व्या अधि॒ स्नुषु॑ ॥ प्रा॒ण॒दा [प्रा॒ण॒दाः, अ॒पा॒न॒दा व्या॑न॒दा-] 4-ḍa̍phsu̠ṣadē̠ va-ḍva̍na̠sadē̠ va-ḍba̍rhi̠ṣadē̠ vaṭ-thsu̍va̠rvidē̠ vaṭ ॥ yē dē̠vā dē̠vānā̎ṃ ya̠jñiyā̍ ya̠jñiyā̍nāgṃ saṃva-thsa̠rīṇa̠mupa̍ bhā̠gamāsa̍tē । a̠hu̠tādō̍ ha̠viṣō̍ ya̠jñē a̠smin-thsva̠ya-ñju̍huddhva̠-mmadhu̍nō ghṛ̠tasya̍ ॥ yē dē̠vā dē̠vēṣvadhi̍ dēva̠tvamāya̠n̠ yē brahma̍ṇaḥ pura ē̠tārō̍ a̠sya । yēbhyō̠ nartē pava̍tē̠ dhāma̠ ki-ñcha̠na na tē di̠vō na pṛ̍thi̠vyā adhi̠ snuṣu̍ ॥ prā̠ṇa̠dā [prā̠ṇa̠dāḥ, a̠pā̠na̠dā vyā̍na̠dā-] 4meaning
O gods who dwell in water, in wood, on the ground, in sacred grass, who know all light — you are the givers of all.
word by wordयेYeWho · Those who · Those · WhoeverदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devasब्रह्मणBrahmannaLord BrahmaपुरPuraa Fortress, Castle, City, House, Tripurasuraअस्यAsyaOf thisधामDhaamaAbodeकिञ्चनKin.canaA little · In no WayनःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, OurतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeदिवोDivoHeaven, SkyअधिAdhiExpresses Aboveवाट्Vaattan exclamation on performing a sacrificeदेवDevaDivineदेवानांDevaanaamDevas, Demigods · Devasब्रह्मणःBrahmannah[Issued forth Mahat Tejas of] Lord BrahmaनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, NeitherअधीAdhiiTo Study - verse 7अ॑पान॒दा व्या॑न॒दा-श्च॑क्षु॒र्दा व॑र्चो॒दा व॑रिवो॒दाः । अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑व ॥ अ॒ग्निस्ति॒ग्मेन॑ शो॒चिषा॒ यग्ंस॒द्विश्व॒-न्न्य॑त्रिण᳚म् । अ॒ग्निर्नो॑ वग्ंसते र॒यिम् ॥ सैना-ऽनी॑केन सुवि॒दत्रो॑ अ॒स्मे यष्टा॑ दे॒वाग्ं आय॑जिष्ठ-स्स्व॒स्ति । अद॑ब्धो गो॒पा उ॒त नः॑ पर॒स्पा अग्ने᳚ द्यु॒मदु॒त रे॒व-द्दि॑दीहि ॥ 5 ॥(उप॑-दे॒वान्-वट्-प्रा॑ण॒दा-श्चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)a̍pāna̠dā vyā̍na̠dā-ścha̍kṣu̠rdā va̍rchō̠dā va̍rivō̠dāḥ । a̠nya-ntē̍ a̠sma-tta̍pantu hē̠taya̍ḥ pāva̠kō a̠smabhyagṃ̍ śi̠vō bha̍va ॥ a̠gnisti̠gmēna̍ śō̠chiṣā̠ yagṃsa̠dviśva̠-nnya̍triṇa̎m । a̠gnirnō̍ vagṃsatē ra̠yim ॥ sainā-'nī̍kēna suvi̠datrō̍ a̠smē yaṣṭā̍ dē̠vāgṃ āya̍jiṣṭha-ssva̠sti । ada̍bdhō gō̠pā u̠ta na̍ḥ para̠spā agnē̎ dyu̠madu̠ta rē̠va-ddi̍dīhi ॥ 5 ॥(upa̍-dē̠vān-vaṭ-prā̍ṇa̠dā-śchatu̍śchatvārigṃśachcha) (a. 1)meaning
Give breath, give downward breath, give the eye, give vigour — ward off whatever scorches us; give us life and let us not be afflicted.
word by wordशिवोShivoShivaभवBhavaComing into Existence, Birth, ProductionगोपाGopaaCowherd Boys [of Vrindavana]नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Ourअग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]अANot - verse 8य इ॒मा विश्वा॒ भुव॑नानि॒ जुह्व॒दृषि॒र्॒होता॑ निष॒सादा॑ पि॒ता नः॑ । स आ॒शिषा॒ द्रवि॑णमि॒च्छमा॑नः परम॒च्छदो॒ वर॒ आ वि॑वेश ॥ वि॒श्वक॑र्मा॒ मन॑सा॒ यद्विहा॑या धा॒ता वि॑धा॒ता प॑र॒मोत स॒न्दृक् । तेषा॑मि॒ष्टानि॒ समि॒षा म॑दन्ति॒ यत्र॑ सप्त॒र्॒षी-न्प॒र एक॑मा॒हुः ॥ यो नः॑ पि॒ता ज॑नि॒ता यो वि॑धा॒ता यो नः॑ स॒तो अ॒भ्या सज्ज॒जान॑ । 6ya i̠mā viśvā̠ bhuva̍nāni̠ juhva̠dṛṣi̠r̠hōtā̍ niṣa̠sādā̍ pi̠tā na̍ḥ । sa ā̠śiṣā̠ dravi̍ṇami̠chChamā̍naḥ parama̠chChadō̠ vara̠ ā vi̍vēśa ॥ vi̠śvaka̍rmā̠ mana̍sā̠ yadvihā̍yā dhā̠tā vi̍dhā̠tā pa̍ra̠mōta sa̠ndṛk । tēṣā̍mi̠ṣṭāni̠ sami̠ṣā ma̍danti̠ yatra̍ sapta̠r̠ṣī-npa̠ra ēka̍mā̠huḥ ॥ yō na̍ḥ pi̠tā ja̍ni̠tā yō vi̍dhā̠tā yō na̍-ssa̠tō a̠bhyā sajja̠jāna̍ । 6meaning
The sage, the invoker who pours all these worlds as oblation — may he, with his desires, be swiftly gratified by our worship.
word by wordयYaHe · He Whoविश्वाVishvaaWorld · UniverseभुवनानिBhuvanaaniWorldsपिताPitaaFatherनःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, OurसSaYourवरVaraBoon, ExcellentआAaA particle for Invoking · Until, As far asविश्वकर्माVishvakarmaaVishwakarmaमनसाManasaain my Mind · With MindधाताDhaataaThe Sustainer [of Knowledge in Memory]यत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · WhoयाYaaTo go towardsविश्वVishvaWorld, UniveseसाSaaSheअANot - verse 9यो दे॒वाना᳚-न्नाम॒धा एक॑ ए॒व तग्ं स॑म्प्र॒श्ञ-म्भुव॑ना यन्त्य॒न्या ॥ त आ-ऽय॑जन्त॒ द्रवि॑ण॒ग्ं॒ सम॑स्मा॒ ऋष॑यः॒ पूर्वे॑ जरि॒तारो॒ न भू॒ना । अ॒सूर्ता॒ सूर्ता॒ रज॑सो वि॒माने॒ ये भू॒तानि॑ स॒मकृ॑ण्वन्नि॒मानि॑ ॥ न तं-विँ॑दाथ॒ य इ॒द-ञ्ज॒जाना॒न्य-द्यु॒ष्माक॒मन्त॑र-म्भवाति । नी॒हा॒रेण॒ प्रावृ॑ता॒ जल्प्या॑ चासु॒तृप॑ उक्थ॒ शास॑श्चरन्ति ॥ प॒रो दि॒वा प॒र ए॒ना [प॒र ए॒ना, पृ॒थि॒व्या प॒रो] 7yō dē̠vānā̎-nnāma̠dhā ēka̍ ē̠va tagṃ sa̍mpra̠śña-mbhuva̍nā yantya̠nyā ॥ ta ā-'ya̍janta̠ dravi̍ṇa̠gṃ̠ sama̍smā̠ ṛṣa̍ya̠ḥ pūrvē̍ jari̠tārō̠ na bhū̠nā । a̠sūrtā̠ sūrtā̠ raja̍sō vi̠mānē̠ yē bhū̠tāni̍ sa̠makṛ̍ṇvanni̠māni̍ ॥ na taṃ vi̍dātha̠ ya i̠da-ñja̠jānā̠nya-dyu̠ṣmāka̠manta̍ra-mbhavāti । nī̠hā̠rēṇa̠ prāvṛ̍tā̠ jalpyā̍ chāsu̠tṛpa̍ uktha̠ śāsa̍ścharanti ॥ pa̠rō di̠vā pa̠ra ē̠nā [pa̠ra ē̠nā, pṛ̠thi̠vyā pa̠rō] 7meaning
He who gives names to all the gods, who alone is — to that truth all other existences go; the many come to him and ask.
word by wordयोYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · WhoएकःEkah(Aatmaa is) One without a secondएवEvaExactly so, in this Manner, Indeed, TrulyतंTamHim · To You · That · Thenपूर्वेPuurveIn the East (the Five Forests which are said to be there, are of very Secretive Nature)नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, OurयेYeWho · Those who · Those · WhoeverयYaHe · He WhoपरोParo[By Whose Mercy Enemies are eradicated and one finally attains the] highest [Moksha, Why should'nt She be Praised by the People?] · SupremeदिवाDivaaBy DayपरParaFollowing, Succeeding, Highest, SupremeएकEkaOneतTaThatनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, NeitherविमानVimaanaCelestial ChariotयाYaaTo go towardsप्रवृत्तPravrttaEngaged inदिवDivaHeavenएणEnnaBeautiful Black Deer - verse 10पृ॑थि॒व्या प॒रो दे॒वेभि॒रसु॑रै॒र्गुहा॒ यत् । कग्ग् स्वि॒द्गर्भ॑-म्प्रथ॒म-न्द॑द्ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वा-स्स॒मग॑च्छन्त॒ विश्वे᳚ ॥ तमिद्गर्भ॑-म्प्रथ॒म-न्द॑द्ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वा-स्स॒मग॑च्छन्त॒ विश्वे᳚ । अ॒जस्य॒ नाभा॒वद्ध्येक॒-मर्पि॑तं॒-यँस्मि॑न्नि॒दं-विँश्व॒-म्भुव॑न॒मधि॑ श्रि॒तम् ॥ वि॒श्वक॑र्मा॒ ह्यज॑निष्ट दे॒व आदि-द्ग॑न्ध॒र्वो अ॑भव-द्द्वि॒तीयः॑ । तृ॒तीयः॑ पि॒ता ज॑नि॒तौष॑धीना- [पि॒ता ज॑नि॒तौष॑धीनाम्, अ॒पा-ङ्गर्भं॒-व्यँ॑दधा-त्पुरु॒त्रा ।] 8pṛ̍thi̠vyā pa̠rō dē̠vēbhi̠rasu̍rai̠rguhā̠ yat । kagg svi̠dgarbha̍-mpratha̠ma-nda̍ddhra̠ āpō̠ yatra̍ dē̠vā-ssa̠maga̍chChanta̠ viśvē̎ ॥ tamidgarbha̍-mpratha̠ma-nda̍ddhra̠ āpō̠ yatra̍ dē̠vā-ssa̠maga̍chChanta̠ viśvē̎ । a̠jasya̠ nābhā̠vaddhyēka̠-marpi̍ta̠ṃ yasmi̍nni̠daṃ viśva̠-mbhuva̍na̠madhi̍ śri̠tam ॥ vi̠śvaka̍rmā̠ hyaja̍niṣṭa dē̠va ādi-dga̍ndha̠rvō a̍bhava-ddvi̠tīya̍ḥ । tṛ̠tīya̍ḥ pi̠tā ja̍ni̠tauṣa̍dhīnā- [pi̠tā ja̍ni̠tauṣa̍dhīnām, a̠pā-ṅgarbha̠ṃ vya̍dadhā-tpuru̠trā ।] 8meaning
Beyond the earth, beyond the sky, beyond the gods and asuras in hiddenness — who is the womb first born, who of the waters, with his wisdom set it all in motion?
word by wordपरोParo[By Whose Mercy Enemies are eradicated and one finally attains the] highest [Moksha, Why should'nt She be Praised by the People?] · Supremeयत्YatWhichआपोAapoAll-Pervadingयत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]विश्वकर्माVishvakarmaaVishwakarmaदेवDevaDivineतृतीयTrtiiyaThirdपिताPitaaFatherविश्वVishvaWorld, UniveseअजAjaUnbornश्रितShritaSituated in, Contained in - verse 11-म॒पा-ङ्गर्भं॒-व्यँ॑दधा-त्पुरु॒त्रा ॥ चक्षु॑षः पि॒ता मन॑सा॒ हि धीरो॑ घृ॒तमे॑ने अजन॒न्न॑माने । य॒देदन्ता॒ अद॑दृग्ंहन्त॒ पूर्व॒ आदि-द्द्यावा॑पृथि॒वी अ॑प्रथेताम् ॥ वि॒श्वत॑-श्चक्षुरु॒त वि॒श्वतो॑मुखो वि॒श्वतो॑हस्त उ॒त वि॒श्वत॑स्पात् । स-म्बा॒हुभ्या॒-न्नम॑ति॒ स-म्पत॑त्रै॒ र्द्यावा॑पृथि॒वी ज॒नय॑-न्दे॒व एकः॑ ॥ किग्ग् स्वि॑दासी-दधि॒ष्ठान॑-मा॒रम्भ॑ण-ङ्कत॒म-थ्स्वि॒-त्किमा॑सीत् । यदी॒ भूमि॑-ञ्ज॒नय॑- [यदी॒ भूमि॑-ञ्ज॒नयन्न्॑, वि॒श्वक॑र्मा॒] 9-ma̠pā-ṅgarbha̠ṃ vya̍dadhā-tpuru̠trā ॥ chakṣu̍ṣaḥ pi̠tā mana̍sā̠ hi dhīrō̍ ghṛ̠tamē̍nē ajana̠nna̍mānē । ya̠dēdantā̠ ada̍dṛgṃhanta̠ pūrva̠ ādi-ddyāvā̍pṛthi̠vī a̍prathētām ॥ vi̠śvata̍-śchakṣuru̠ta vi̠śvatō̍mukhō vi̠śvatō̍hasta u̠ta vi̠śvata̍spāt । sa-mbā̠hubhyā̠-nnama̍ti̠ sa-mpata̍trai̠ rdyāvā̍pṛthi̠vī ja̠naya̍-ndē̠va ēka̍ḥ ॥ kigg svi̍dāsī-dadhi̠ṣṭhāna̍-mā̠rambha̍ṇa-ṅkata̠ma-thsvi̠-tkimā̍sīt । yadī̠ bhūmi̍-ñja̠naya̍- [yadī̠ bhūmi̍-ñja̠nayann̍, vi̠śvaka̍rmā̠] 9meaning
The father of the eye and the mind, the intelligent one, smeared with ghee — he who set in motion the great one's creations, stretched out and set the highest dwelling.
word by wordपिताPitaaFatherमनसाManasaain my Mind · With MindहिHiFor, Becauseपूर्वPuurvaEastएकःEkah(Aatmaa is) One without a secondविश्वकर्माVishvakarmaaVishwakarmaचाक्षुषCaakssussaPerceptible by the Eye, Relating to sight, Visibleपुर्वPurvaFormer, Before, Prior, PrecedingयदिYadiIf - verse 12-न्वि॒श्वक॑र्मा॒ वि द्यामौर्णो᳚-न्महि॒ना वि॒श्वच॑क्षाः ॥ किग्ग् स्वि॒द्वन॒-ङ्क उ॒ स वृ॒क्ष आ॑सी॒द्यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒क्षुः । मनी॑षिणो॒ मन॑सा पृ॒च्छतेदु॒ तद्यद॒द्ध्यति॑ष्ठ॒-द्भुव॑नानि धा॒रयन्न्॑ ॥ या ते॒ धामा॑नि पर॒माणि॒ या-ऽव॒मा या म॑द्ध्य॒मा वि॑श्वकर्मन्नु॒तेमा । शिक्षा॒ सखि॑भ्यो ह॒विषि॑ स्वधाव-स्स्व॒यं-यँ॑जस्व त॒नुव॑-ञ्जुषा॒णः ॥ वा॒चस्पतिं॑-विँ॒श्वक॑र्माण-मू॒तये॑ [-मू॒तये᳚, म॒नो॒युजं॒-वाँजे॑] 10-nvi̠śvaka̍rmā̠ vi dyāmaurṇō̎-nmahi̠nā vi̠śvacha̍kṣāḥ ॥ kigg svi̠dvana̠-ṅka u̠ sa vṛ̠kṣa ā̍sī̠dyatō̠ dyāvā̍pṛthi̠vī ni̍ṣṭata̠kṣuḥ । manī̍ṣiṇō̠ mana̍sā pṛ̠chChatēdu̠ tadyada̠ddhyati̍ṣṭha̠-dbhuva̍nāni dhā̠rayann̍ ॥ yā tē̠ dhāmā̍ni para̠māṇi̠ yā-'va̠mā yā ma̍ddhya̠mā vi̍śvakarmannu̠tēmā । śikṣā̠ sakhi̍bhyō ha̠viṣi̍ svadhāva-ssva̠yaṃ ya̍jasva ta̠nuva̍-ñjuṣā̠ṇaḥ ॥ vā̠chaspati̍ṃ vi̠śvaka̍rmāṇa-mū̠tayē̍ [-mū̠tayē̎, ma̠nō̠yuja̠ṃ vājē̍] 10meaning
What was the forest, what was the wood from which heaven and earth were shaped? O wise ones, ask with the mind — on what did he stand to build the worlds?
word by wordविViA prefix indicating division, order etcसSaYourवृक्षVrkssaTreeमनसाManasaain my Mind · With MindयाYaaTo go towardsतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeसाSaaShe - verse 13मनो॒युजं॒-वाँजे॑ अ॒द्या हु॑वेम । स नो॒ नेदि॑ष्ठा॒ हव॑नानि जोषते वि॒श्वश॑भूं॒रव॑से सा॒धुक॑र्मा ॥ विश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॑ वावृधा॒न-स्स्व॒यं-यँ॑जस्व त॒नुव॑-ञ्जुषा॒णः । मुह्य॑न्त्व॒न्ये अ॒भितः॑ स॒पत्ना॑ इ॒हास्माक॑-म्म॒घवा॑ सू॒रिर॑स्तु ॥ विश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॒ वर्ध॑नेन त्रा॒तार॒मिन्द्र॑-मकृणोरव॒द्ध्यम् । तस्मै॒ विश॒-स्सम॑नमन्त पू॒र्वीर॒यमु॒ग्रो वि॑ह॒व्यो॑ यथा-ऽस॑त् ॥ स॒मु॒द्राय॑ व॒युना॑य॒ सिन्धू॑ना॒-म्पत॑ये॒ नमः॑ । न॒दीना॒ग्ं॒ सर्वा॑सा-म्पि॒त्रे जु॑हु॒ता वि॒श्वक॑र्मणे॒ विश्वा-ऽहाम॑र्त्यग्ं ह॒विः ॥ 11 ॥(ज॒जानै॒ - नौ - ष॑धीनां॒ - भूमि॑-ञ्ज॒नय॑ - न्नू॒तये॒ - नमो॒ - नव॑ च) (अ. 2)manō̠yuja̠ṃ vājē̍ a̠dyā hu̍vēma । sa nō̠ nēdi̍ṣṭhā̠ hava̍nāni jōṣatē vi̠śvaśa̍bhū̠ṃrava̍sē sā̠dhuka̍rmā ॥ viśva̍karman. ha̠viṣā̍ vāvṛdhā̠na-ssva̠yaṃ ya̍jasva ta̠nuva̍-ñjuṣā̠ṇaḥ । muhya̍ntva̠nyē a̠bhita̍-ssa̠patnā̍ i̠hāsmāka̍-mma̠ghavā̍ sū̠rira̍stu ॥ viśva̍karman. ha̠viṣā̠ vardha̍nēna trā̠tāra̠mindra̍-makṛṇōrava̠ddhyam । tasmai̠ viśa̠-ssama̍namanta pū̠rvīra̠yamu̠grō vi̍ha̠vyō̍ yathā-'sa̍t ॥ sa̠mu̠drāya̍ va̠yunā̍ya̠ sindhū̍nā̠-mpata̍yē̠ nama̍ḥ । na̠dīnā̠gṃ̠ sarvā̍sā-mpi̠trē ju̍hu̠tā vi̠śvaka̍rmaṇē̠ viśvā-'hāma̍rtyagṃ ha̠viḥ ॥ 11 ॥(ja̠jānai̠ - nau - ṣa̍dhīnā̠ṃ - bhūmi̍-ñja̠naya̍ - nnū̠tayē̠ - namō̠ - nava̍ cha) (a. 2)meaning
May we invoke today with eager mind the swift horse born of the gods, the soul-yoked one that crosses all obstacles — may he who hears gladly grant us.
word by wordहुवेमHuvemaInvokeसSaYourनोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Usतस्मैTasmaiTo HimनमNamaReverential Salutations · Salutationsविश्वकर्मणेVishva-Karmanne[Salutations to Him Who gives Energy for the] Activities of the WorldनौNauShip, BoatनमोNamoSalutations to You · Reverential Salutations · Bow, Reverential Salutation · Salutations · Salutations [to Brahman]नवNavaNew, Fresh, YoungचCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gapsअANotअद्यAdyaFit to be EatenसाSaaSheवर्धनVardhanaIncreasing, Growingसमुद्रSamudraSeaनमःNamahSalutations · Reverential Salutations · I offer my Salutations [to Shiva and Shakti] · Salutations, Obeisance · Bow, Obeisance, Reverential Salutation - verse 14उदे॑नमुत्त॒रा-न्न॒याग्ने॑ घृतेना-ऽऽहुत । रा॒यस्पोषे॑ण॒ सग्ं सृ॑ज प्र॒जया॑ च॒ धने॑न च ॥ इन्द्रे॒म-म्प्र॑त॒रा-ङ्कृ॑धि सजा॒ताना॑-मसद्व॒शी । समे॑नं॒-वँर्च॑सा सृज दे॒वेभ्यो॑ भाग॒धा अ॑सत् ॥ यस्य॑ कु॒र्मो ह॒विर्गृ॒हे तम॑ग्ने वर्धया॒ त्वम् । तस्म॑ दे॒वा अधि॑ ब्रवन्न॒य-ञ्च॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ ॥ उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा [विश्वे॑ दे॒वाः, अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः ।] 12udē̍namutta̠rā-nna̠yāgnē̍ ghṛtēnā-''huta । rā̠yaspōṣē̍ṇa̠ sagṃ sṛ̍ja pra̠jayā̍ cha̠ dhanē̍na cha ॥ indrē̠ma-mpra̍ta̠rā-ṅkṛ̍dhi sajā̠tānā̍-masadva̠śī । samē̍na̠ṃ varcha̍sā sṛja dē̠vēbhyō̍ bhāga̠dhā a̍sat ॥ yasya̍ ku̠rmō ha̠virgṛ̠hē tama̍gnē vardhayā̠ tvam । tasma̍ dē̠vā adhi̍ bravanna̠ya-ñcha̠ brahma̍ṇa̠spati̍ḥ ॥ udu̍ tvā̠ viśvē̍ dē̠vā [viśvē̍ dē̠vāḥ, agnē̠ bhara̍ntu̠ chitti̍bhiḥ ।] 12meaning
Lead him upward with ghee, O Agni — link him with wealth, progeny, and cattle at the fount of rivers.
word by wordचCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gapsअसत्AsatNot based on eternal Truth, transientयस्यYasyaWhose · Of Whose · Of Whomकुर्मोKurmoEarth, signifying the Universeत्वम्TvamYouदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · DevasअधिAdhiExpresses Aboveब्रह्मणस्पतिBrahmannaspatiLord of the Prayersत्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · Youअग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]प्रजाPrajaaPeople, Subjects, Offspring, FamilyधनDhanaWealthत्वंTvamYou · You (are that Inconceivable great Penance for the cause of Liberation)देवDevaDivineअधीAdhiiTo Studyविश्वVishvaWorld, Univese - verse 15अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः । स नो॑ भव शि॒वत॑म-स्सु॒प्रती॑को वि॒भाव॑सुः ॥ पञ्च॒ दिशो॒ दैवी᳚र्य॒ज्ञम॑वन्तु दे॒वीरपाम॑ति-न्दुर्म॒ति-म्बाध॑मानाः । रा॒यस्पोषे॑ य॒ज्ञप॑ति-मा॒भज॑न्तीः ॥ रा॒यस्पोषे॒ अधि॑ य॒ज्ञो अ॑स्था॒-थ्समि॑द्धे अ॒ग्नावधि॑ मामहा॒नः । उ॒क्थप॑त्र॒ ईड्यो॑ गृभी॒तस्त॒प्त-ङ्घ॒र्म-म्प॑रि॒गृह्या॑यजन्त ॥ ऊ॒र्जा य-द्य॒ज्ञमश॑मन्त दे॒वा दैव्या॑य ध॒र्त्रे जोष्ट्रे᳚ । दे॒व॒श्री-श्श्रीम॑णा-श्श॒तप॑याः [दे॒व॒श्री-श्श्रीम॑णा-श्श॒तप॑याः, प॒रि॒गृह्य॑] 13agnē̠ bhara̍ntu̠ chitti̍bhiḥ । sa nō̍ bhava śi̠vata̍ma-ssu̠pratī̍kō vi̠bhāva̍suḥ ॥ pañcha̠ diśō̠ daivī̎rya̠jñama̍vantu dē̠vīrapāma̍ti-ndurma̠ti-mbādha̍mānāḥ । rā̠yaspōṣē̍ ya̠jñapa̍ti-mā̠bhaja̍ntīḥ ॥ rā̠yaspōṣē̠ adhi̍ ya̠jñō a̍sthā̠-thsami̍ddhē a̠gnāvadhi̍ māmahā̠naḥ । u̠kthapa̍tra̠ īḍyō̍ gṛbhī̠tasta̠pta-ṅgha̠rma-mpa̍ri̠gṛhyā̍yajanta ॥ ū̠rjā ya-dya̠jñamaśa̍manta dē̠vā daivyā̍ya dha̠rtrē jōṣṭrē̎ । dē̠va̠śrī-śśrīma̍ṇā-śśa̠tapa̍yāḥ [dē̠va̠śrī-śśrīma̍ṇā-śśa̠tapa̍yāḥ, pa̠ri̠gṛhya̍] 13meaning
Let the wise ones bring this Agni — be for us the most gracious, of fair face, and luminous.
word by wordअग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]सSaYourनोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards UsभवBhavaComing into Existence, Birth, Productionपञ्चPan.caFiveदिशोDisho[Connecting the] Directions [guarding them with Her Thousand Arms]अधिAdhiExpresses AboveदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · DevasसाSaaSheअधीAdhiiTo StudyदेवDevaDivine - verse 16परि॒गृह्य॑ दे॒वा य॒ज्ञमा॑यन्न् ॥ सूर्य॑रश्मि॒र्॒हरि॑केशः पु॒रस्ता᳚-थ्सवि॒ता ज्योति॒रुद॑या॒ग्ं॒ अज॑स्रम् । तस्य॑ पू॒षा प्र॑स॒वं-याँ॑ति दे॒व-स्स॒पंश्य॒न् विश्वा॒ भुव॑नानि गो॒पाः ॥ दे॒वा दे॒वेभ्यो॑ अद्ध्व॒र्यन्तो॑ अस्थुर्वी॒तग्ं श॑मि॒त्रे श॑मि॒ता य॒जद्ध्यै᳚ । तु॒रीयो॑ य॒ज्ञो यत्र॑ ह॒व्यमेति॒ ततः॑ पाव॒का आ॒शिषो॑ नो जुषन्ताम् ॥ वि॒मान॑ ए॒ष दि॒वो मद्ध्य॑ आस्त आपप्रि॒वा-न्रोद॑सी अ॒न्तरि॑क्षम् । स वि॒श्वाची॑र॒भि- [स वि॒श्वाची॑र॒भि, च॒ष्टे॒ घृ॒ताची॑रन्त॒रा] 14pari̠gṛhya̍ dē̠vā ya̠jñamā̍yann ॥ sūrya̍raśmi̠r̠hari̍kēśaḥ pu̠rastā̎-thsavi̠tā jyōti̠ruda̍yā̠gṃ̠ aja̍sram । tasya̍ pū̠ṣā pra̍sa̠vaṃ yā̍ti dē̠va-ssa̠paṃśya̠n viśvā̠ bhuva̍nāni gō̠pāḥ ॥ dē̠vā dē̠vēbhyō̍ addhva̠ryantō̍ asthurvī̠tagṃ śa̍mi̠trē śa̍mi̠tā ya̠jaddhyai̎ । tu̠rīyō̍ ya̠jñō yatra̍ ha̠vyamēti̠ tata̍ḥ pāva̠kā ā̠śiṣō̍ nō juṣantām ॥ vi̠māna̍ ē̠ṣa di̠vō maddhya̍ āsta āpapri̠vā-nrōda̍sī a̠ntari̍kṣam । sa vi̠śvāchī̍ra̠bhi- [sa vi̠śvāchī̍ra̠bhi, cha̠ṣṭē̠ ghṛ̠tāchī̍ranta̠rā] 14meaning
The gods arrived holding the sacrifice in all directions; the sun's rays are spread with golden hair, and the glowing dawn lights from front and back.
word by wordदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devasतस्यTasyaTo him · of him · That, Which · of that · of hisपूषाPuussaaWho Nourishes · God Puushaan who nourishes, The Sun Godविश्वाVishvaaWorld · UniverseभुवनानिBhuvanaaniWorldsगोपाGopaaCowherd Boys [of Vrindavana]यत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]ततःTatahThenनोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards UsविमानVimaanaCelestial ChariotएषEssaHe · ThisदिवोDivoHeaven, SkyसSaYourदेवDevaDivineअजस्रAjasraNot to be obstructed, PerpetualयातिYaatiAdvance towards [Shiva] · [He does not] become [victim of premature Death] · Goes to, Becomesविश्वVishvaWorld, UniveseपावकPaavakaFire, Pure, Clear, Bright, Shiningमध्यMadhyaMiddle, Insideअस्तAstaThrown, Castअन्तरिक्षAntarikssaSpace between Earth and SkyसाSaaShe - verse 17-च॑ष्टे घृ॒ताची॑रन्त॒रा पूर्व॒मप॑र-ञ्च के॒तुम् ॥ उ॒क्षा स॑मु॒द्रो अ॑रु॒ण-स्सु॑प॒र्णः पूर्व॑स्य॒ योनि॑-म्पि॒तुरा वि॑वेश । मद्ध्ये॑ दि॒वो निहि॑तः॒ पृश्ञि॒रश्मा॒ वि च॑क्रमे॒ रज॑सः पा॒त्यन्तौ᳚ ॥ इन्द्रं॒-विँश्वा॑ अवीवृधन्-थ्समु॒द्रव्य॑चस॒-ङ्गिरः॑ । र॒थीत॑मग्ं रथी॒नां-वाँजा॑ना॒ग्ं॒ सत्प॑ति॒-म्पति᳚म् ॥ सु॒म्न॒हूर्य॒ज्ञो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्ष॒द्यक्ष॑द॒ग्निर्दे॒वो दे॒वाग्ं आ च॑ वक्षत् ॥ वाज॑स्य मा प्रस॒वेनो᳚-द्ग्रा॒भेणो-द॑ग्रभीत् । अथा॑ स॒पत्ना॒ग्ं॒ इन्द्रो॑ मे निग्रा॒भेणाध॑राग्ं अकः ॥ उ॒द्ग्रा॒भ-ञ्च॑ निग्रा॒भ-ञ्च॒ ब्रह्म॑ दे॒वा अ॑वीवृधन्न् । अथा॑ स॒पत्ना॑निन्द्रा॒ग्नी मे॑ विषू॒चीना॒न् व्य॑स्यताम् ॥ 15 ॥(दे॒वाः - श॒तप॑या - अ॒भि - वाज॑स्य॒ - षड्विग्ं॑शतिश्च ) (अ. 3)-cha̍ṣṭē ghṛ̠tāchī̍ranta̠rā pūrva̠mapa̍ra-ñcha kē̠tum ॥ u̠kṣā sa̍mu̠drō a̍ru̠ṇa-ssu̍pa̠rṇaḥ pūrva̍sya̠ yōni̍-mpi̠turā vi̍vēśa । maddhyē̍ di̠vō nihi̍ta̠ḥ pṛśñi̠raśmā̠ vi cha̍kramē̠ raja̍saḥ pā̠tyantau̎ ॥ indra̠ṃ viśvā̍ avīvṛdhan-thsamu̠dravya̍chasa̠-ṅgira̍ḥ । ra̠thīta̍magṃ rathī̠nāṃ vājā̍nā̠gṃ̠ satpa̍ti̠-mpati̎m ॥ su̠mna̠hūrya̠jñō dē̠vāgṃ ā cha̍ vakṣa̠dyakṣa̍da̠gnirdē̠vō dē̠vāgṃ ā cha̍ vakṣat ॥ vāja̍sya mā prasa̠vēnō̎-dgrā̠bhēṇō-da̍grabhīt । athā̍ sa̠patnā̠gṃ̠ indrō̍ mē nigrā̠bhēṇādha̍rāgṃ akaḥ ॥ u̠dgrā̠bha-ñcha̍ nigrā̠bha-ñcha̠ brahma̍ dē̠vā a̍vīvṛdhann । athā̍ sa̠patnā̍nindrā̠gnī mē̍ viṣū̠chīnā̠n vya̍syatām ॥ 15 ॥(dē̠vāḥ - śa̠tapa̍yā - a̠bhi - vāja̍sya̠ - ṣaḍvigṃ̍śatiścha ) (a. 3)meaning
The cloud-bull, ruddy in the east, goes to his watering — he rises, deep-voiced, as the golden-hued bull of the waters.
word by wordदिवोDivoHeaven, SkyनिहितNihitaPlacedविViA prefix indicating division, order etcआAaA particle for Invoking · Until, As far asचCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gapsमाMaaTo Sound, Bellow, Roarइन्द्रोIndroLord Indra · IndraमेMeTo me, of me · To me · Relates to Me · My · Please bestow Your Auspicious Blessings [on me] · (Please Make) my (undertakings Free of Obstacles) · Mine · of me, to meब्रह्मBrahmaLord BrahmaदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · DevasअभिAbhiTowardsअANotकेतुKetuKetuपुर्वPurvaFormer, Before, Prior, Precedingमध्येMadhyeAmong [them] · Withinइन्द्रIndraChief, Kingविश्वVishvaWorld, Univeseवक्षVakssaBosomवाजVaajaFood, Sacrificial Food, Strength, Vigour, Energe, SpiritअथAthaThen · Indeed, Moreover · Moreover · An auspicious and inceptive particle used in a sentence · An auspicious and inceptive particleब्रह्माBrahmaaLord Brahma · Brahma · (Whose Incomparable Power of Greatness even Bhagavan Ananta), Brahma and (Hara is not able to describe) · [You are] Brahma · Sri Brahma · [I remember] BrahmaदेवDevaDivine - verse 18आ॒शु-श्शिशा॑नो वृष॒भो न यु॒द्ध्मो घ॑नाघ॒नः, क्षोभ॑ण-श्चर्षणी॒नाम् । स॒ङ्क्रन्द॑नो-ऽनिमि॒ष ए॑क वी॒र-श्श॒तग्ं सेना॑ अजय-थ्सा॒कमिन्द्रः॑ ॥ स॒ङ्क्रन्द॑नेना निमि॒षेण॑ जि॒ष्णुना॑ युत्का॒रेण॑ दुश्च्यव॒नेन॑ धृ॒ष्णुना᳚ । तदिन्द्रे॑ण जयत॒ त-थ्स॑हद्ध्वं॒-युँधो॑ नर॒ इषु॑हस्तेन॒ वृष्णा᳚ ॥ स इषु॑हस्तै॒-स्स नि॑ष॒ङ्गिभि॑र्व॒शी सग्ग्स्र॑ष्टा॒ स युध॒ इन्द्रो॑ ग॒णेन॑ । स॒ग्ं॒सृ॒ष्ट॒जि-थ्सो॑म॒पा बा॑हुश॒र्ध्यू᳚र्ध्वध॑न्वा॒ प्रति॑हिताभि॒रस्ता᳚ ॥ बृह॑स्पते॒ परि॑ दीया॒ [परि॑ दीय, रथे॑न] 16ā̠śu-śśiśā̍nō vṛṣa̠bhō na yu̠ddhmō gha̍nāgha̠naḥ, kṣōbha̍ṇa-ścharṣaṇī̠nām । sa̠ṅkranda̍nō-'nimi̠ṣa ē̍ka vī̠ra-śśa̠tagṃ sēnā̍ ajaya-thsā̠kamindra̍ḥ ॥ sa̠ṅkranda̍nēnā nimi̠ṣēṇa̍ ji̠ṣṇunā̍ yutkā̠rēṇa̍ duśchyava̠nēna̍ dhṛ̠ṣṇunā̎ । tadindrē̍ṇa jayata̠ ta-thsa̍haddhva̠ṃ yudhō̍ nara̠ iṣu̍hastēna̠ vṛṣṇā̎ ॥ sa iṣu̍hastai̠-ssa ni̍ṣa̠ṅgibhi̍rva̠śī saggsra̍ṣṭā̠ sa yudha̠ indrō̍ ga̠ṇēna̍ । sa̠gṃ̠sṛ̠ṣṭa̠ji-thsō̍ma̠pā bā̍huśa̠rdhyū̎rdhvadha̍nvā̠ prati̍hitābhi̠rastā̎ ॥ bṛha̍spatē̠ pari̍ dīyā̠ [pari̍ dīya, rathē̍na] 16meaning
The swift honing bull, strong as a fighter, crasher against crashers, who shakes the peoples — the hundred-shouldered, driving the wagon through all...
word by wordनःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, OurएकःEkah(Aatmaa is) One without a secondनरNaraManसSaYourइन्द्रोIndroLord Indra · IndraपरिPariAroundनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, NeitherएकEkaOneसाSaaSheयुद्धYuddhaBattle, Fight, WarगणGannaa Flock, Troop, Multitude, body of Followers or AttendantsरथRathaChariot - verse 19रथे॑न रक्षो॒हा ऽमित्राग्ं॑ अप॒ बाध॑मानः । प्र॒भ॒ञ्जन्-थ्सेनाः᳚ प्रमृ॒णो यु॒धा जय॑न्न॒स्माक॑-मेद्ध्यवि॒ता रथा॑नाम् ॥ गो॒त्र॒भिद॑-ङ्गो॒विदं॒-वँज्र॑बाहु॒-ञ्जय॑न्त॒मज्म॑ प्रमृ॒णन्त॒-मोज॑सा । इ॒मग्ं स॑जाता॒ अनु॑वीर-यद्ध्व॒मिन्द्रग्ं॑ सखा॒यो-ऽनु॒ सग्ं र॑भद्ध्वम् ॥ ब॒ल॒वि॒ज्ञा॒यः-स्थवि॑रः॒ प्रवी॑र॒-स्सह॑स्वान्. वा॒जी सह॑मान उ॒ग्रः । अ॒भिवी॑रो अ॒भिस॑त्वा सहो॒जा जैत्र॑मिन्द्र॒ रथ॒माति॑ष्ठ गो॒वित् ॥ अ॒भि गो॒त्राणि॒ सह॑सा॒ गाह॑मानो-ऽदा॒यो [गाह॑मानो-ऽदा॒यः, वी॒र-श्श॒तम॑न्यु॒रिन्द्रः॑ ।] 17rathē̍na rakṣō̠hā 'mitrāgṃ̍ apa̠ bādha̍mānaḥ । pra̠bha̠ñjan-thsēnā̎ḥ pramṛ̠ṇō yu̠dhā jaya̍nna̠smāka̍-mēddhyavi̠tā rathā̍nām ॥ gō̠tra̠bhida̍-ṅgō̠vida̠ṃ vajra̍bāhu̠-ñjaya̍nta̠majma̍ pramṛ̠ṇanta̠-mōja̍sā । i̠magṃ sa̍jātā̠ anu̍vīra-yaddhva̠mindragṃ̍ sakhā̠yō-'nu̠ sagṃ ra̍bhaddhvam ॥ ba̠la̠vi̠jñā̠yaḥ-sthavi̍ra̠ḥ pravī̍ra̠-ssaha̍svān. vā̠jī saha̍māna u̠graḥ । a̠bhivī̍rō a̠bhisa̍tvā sahō̠jā jaitra̍mindra̠ ratha̠māti̍ṣṭha gō̠vit ॥ a̠bhi gō̠trāṇi̠ saha̍sā̠ gāha̍mānō-'dā̠yō [gāha̍mānō-'dā̠yaḥ, vī̠ra-śśa̠tama̍nyu̠rindra̍ḥ ।] 17meaning
...routing the demons by his chariot, driving back the enemies, scattering the armies and grinding them down in battle.
word by wordसहमानSahamaanaConquering, Victoriousउग्रंUgram(To that form of Lord Maha-Vishnu which is) Ugra {Ferocious}अभिAbhiTowardsसहसाSahasaa(It is very surprising how looking at that Face it was) suddenly (struck by Mahishasura) · SuddenlyरथRathaChariotयुद्धYuddhaBattle, Fight, Warउग्रUgraPowerfulसहासSahaasaSmiling - verse 20वी॒र-श्श॒तम॑न्यु॒रिन्द्रः॑ । दु॒श्च्य॒व॒नः पृ॑तना॒षाड॑ यु॒द्ध्यो᳚-स्माक॒ग्ं॒ सेना॑ अवतु॒ प्र यु॒थ्सु ॥ इन्द्र॑ आसां-ने॒ता बृह॒स्पति॒ र्दक्षि॑णा य॒ज्ञः पु॒र ए॑तु॒ सोमः॑ । दे॒व॒से॒नाना॑-मभिभञ्जती॒ना-ञ्जय॑न्तीना-म्म॒रुतो॑ य॒न्त्वग्रे᳚ ॥ इन्द्र॑स्य॒ वृष्णो॒ वरु॑णस्य॒ राज्ञ॑ आदि॒त्याना᳚-म्म॒रुता॒ग्ं॒ शर्ध॑ उ॒ग्रम् । म॒हाम॑नसा-म्भुवनच्य॒वाना॒-ङ्घोषो॑ दे॒वाना॒-ञ्जय॑ता॒ मुद॑स्थात् ॥ अ॒स्माक॒-मिन्द्र॒-स्समृ॑तेषु ध्व॒जेष्व॒स्माकं॒-याँ इष॑व॒स्ता ज॑यन्तु । 18vī̠ra-śśa̠tama̍nyu̠rindra̍ḥ । du̠śchya̠va̠naḥ pṛ̍tanā̠ṣāḍa̍ yu̠ddhyō̎-smāka̠gṃ̠ sēnā̍ avatu̠ pra yu̠thsu ॥ indra̍ āsāṃ-nē̠tā bṛha̠spati̠ rdakṣi̍ṇā ya̠jñaḥ pu̠ra ē̍tu̠ sōma̍ḥ । dē̠va̠sē̠nānā̍-mabhibhañjatī̠nā-ñjaya̍ntīnā-mma̠rutō̍ ya̠ntvagrē̎ ॥ indra̍sya̠ vṛṣṇō̠ varu̍ṇasya̠ rājña̍ ādi̠tyānā̎-mma̠rutā̠gṃ̠ śardha̍ u̠gram । ma̠hāma̍nasā-mbhuvanachya̠vānā̠-ṅghōṣō̍ dē̠vānā̠-ñjaya̍tā̠ muda̍sthāt ॥ a̠smāka̠-mindra̠-ssamṛ̍tēṣu dhva̠jēṣva̠smāka̠ṃ yā iṣa̍va̠stā ja̍yantu । 18meaning
The hero of a hundred powers — Indra, hard to shake, destroyer of armies, ready for battle — may our warriors be victorious, may the gods help us at our calls.
word by wordअवतुAvatuMay we Moveप्रPraPrefixइन्द्रIndraChief, Kingबृहस्पतिBrhaspatiBrihaspati, Guru of the Devasयज्ञYajnyaSacrificeपुरPuraa Fortress, Castle, City, House, TripurasuraसोमSomaMoonवारुणVaarunnaVarunaउग्रंUgram(To that form of Lord Maha-Vishnu which is) Ugra {Ferocious}याYaaTo go towards - verse 21अ॒स्माकं॑-वीँ॒रा उत्त॑रे भवन्त्व॒स्मानु॑ देवा अवता॒ हवे॑षु ॥ उद्ध॑र्षय मघव॒न्ना-यु॑धा॒-न्युथ्सत्व॑ना-म्माम॒काना॒-म्महाग्ं॑सि । उद्वृ॑त्रहन् वा॒जिनां॒-वाँजि॑ना॒न्यु-द्रथा॑ना॒-ञ्जय॑तामेतु॒ घोषः॑ ॥ उप॒ प्रेत॒ जय॑ता नरस्स्थि॒रा वः॑ सन्तु बा॒हवः॑ । इन्द्रो॑ व॒-श्शर्म॑ यच्छ त्वना-धृ॒ष्या यथास॑थ ॥ अव॑सृष्टा॒ परा॑ पत॒ शर॑व्ये॒ ब्रह्म॑ सग्ंशिता । गच्छा॒-ऽमित्रा॒-न्प्र- [गच्छा॒-ऽमित्रा॒-न्प्र, वि॒श॒ मैषा॒-] 19a̠smāka̍ṃ vī̠rā utta̍rē bhavantva̠smānu̍ dēvā avatā̠ havē̍ṣu ॥ uddha̍rṣaya maghava̠nnā-yu̍dhā̠-nyuthsatva̍nā-mmāma̠kānā̠-mmahāgṃ̍si । udvṛ̍trahan vā̠jinā̠ṃ vāji̍nā̠nyu-drathā̍nā̠-ñjaya̍tāmētu̠ ghōṣa̍ḥ ॥ upa̠ prēta̠ jaya̍tā narassthi̠rā va̍-ssantu bā̠hava̍ḥ । indrō̍ va̠-śśarma̍ yachCha tvanā-dhṛ̠ṣyā yathāsa̍tha ॥ ava̍sṛṣṭā̠ parā̍ pata̠ śara̍vyē̠ brahma̍ sagṃśitā । gachChā̠-'mitrā̠-npra- [gachChā̠-'mitrā̠-npra, vi̠śa̠ maiṣā̠-] 19meaning
May our warriors be exalted; may the gods protect us at our callings. Excite the magnanimous and generous one...
word by wordदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · DevasघोषGhossaany Cry or SoundउपUpaNear toप्रेतPretaSpirit, Ghostसन्तुSantuMay All be [Free from Illness] · May all beइन्द्रोIndroLord Indra · IndraपराParaaTranscendental, Supreme · Knowledge relating to the divine · Supreme · Highest degree · Highest point or degree · Who is of transcendental natureपतPataTo Fallब्रह्मBrahmaLord Brahmaअस्माकम्AsmaakamOurवीरViiraBrave or Eminentउत्तरUttaraNorthदेवDevaDivineबहवःBahavahManyअवसृष्टAvasrssttaLet loose, Fallen down from or uponपरParaFollowing, Succeeding, Highest, Supremeपट्टPattttaA Flat or Level surface of anythingब्रह्माBrahmaaLord Brahma · Brahma · (Whose Incomparable Power of Greatness even Bhagavan Ananta), Brahma and (Hara is not able to describe) · [You are] Brahma · Sri Brahma · [I remember] BrahmaविषVissaPoison - verse 22-वि॑श॒ मैषा॒-ङ्कञ्च॒नोच्छि॑षः ॥ मर्मा॑णि ते॒ वर्म॑भिश्छादयामि॒ सोम॑स्त्वा॒ राजा॒ ऽमृते॑ना॒भि-व॑स्ताम् । उ॒रोर्वरी॑यो॒ वरि॑वस्ते अस्तु॒ जय॑न्त॒-न्त्वामनु॑ मदन्तु दे॒वाः ॥ यत्र॑ बा॒णा-स्स॒म्पत॑न्ति कुमा॒रा वि॑शि॒खा इ॑व । इन्द्रो॑ न॒स्तत्र॑ वृत्र॒हा वि॑श्वा॒हा शर्म॑ यच्छतु ॥ 20 ॥(दी॒या॒ - ऽदा॒यो - ज॑यन्त्व॒ - मित्रा॒-न्प्र - च॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 4)-vi̍śa̠ maiṣā̠-ṅkañcha̠nōchChi̍ṣaḥ ॥ marmā̍ṇi tē̠ varma̍bhiśChādayāmi̠ sōma̍stvā̠ rājā̠ 'mṛtē̍nā̠bhi-va̍stām । u̠rōrvarī̍yō̠ vari̍vastē astu̠ jaya̍nta̠-ntvāmanu̍ madantu dē̠vāḥ ॥ yatra̍ bā̠ṇā-ssa̠mpata̍nti kumā̠rā vi̍śi̠khā i̍va । indrō̍ na̠statra̍ vṛtra̠hā vi̍śvā̠hā śarma̍ yachChatu ॥ 20 ॥(dī̠yā̠ - 'dā̠yō - ja̍yantva̠ - mitrā̠-npra - cha̍tvāri̠gṃ̠śachcha̍) (a. 4)meaning
...let none of the horde be left untouched. With armour I cover your vital parts; may Soma protect you, and the sacrifice surround you.
word by wordतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · Heअस्तुAstuLet it Be, Be it soदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devasयत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]इवIvaLikeइन्द्रोIndroLord Indra · IndraअANotविषVissaPoisonराजRaajaKing, Chief or Best of its kindकुमारKumaaraChild, Boy - verse 23प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वान॒ग्नेर॑ग्ने पु॒रो अ॑ग्निर्भवे॒ह । विश्वा॒ आशा॒ दीद्या॑नो॒ वि भा॒ह्यूर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ॥ क्रम॑द्ध्वम॒ग्निना॒ नाक॒मुख्य॒ग्ं॒ हस्ते॑षु॒ बिभ्र॑तः । दि॒वः पृ॒ष्ठग्ं सुव॑र्ग॒त्वा मि॒श्रा दे॒वेभि॑राद्ध्वम् ॥ पृ॒थि॒व्या अ॒हमुद॒न्तरि॑क्ष॒-मा-ऽरु॑ह-म॒न्तरि॑क्षा॒-द्दिव॒मा-ऽरु॑हम् । दि॒वो नाक॑स्य पृ॒ष्ठा-थ्सुव॒र्ज्योति॑रगा- [पृ॒ष्ठा-थ्सुव॒र्ज्योति॑रगाम्, अ॒हम् ।] 21prāchī̠manu̍ pra̠diśa̠-mprēhi̍ vi̠dvāna̠gnēra̍gnē pu̠rō a̍gnirbhavē̠ha । viśvā̠ āśā̠ dīdyā̍nō̠ vi bhā̠hyūrja̍-nnō dhēhi dvi̠padē̠ chatu̍ṣpadē ॥ krama̍ddhvama̠gninā̠ nāka̠mukhya̠gṃ̠ hastē̍ṣu̠ bibhra̍taḥ । di̠vaḥ pṛ̠ṣṭhagṃ suva̍rga̠tvā mi̠śrā dē̠vēbhi̍rāddhvam ॥ pṛ̠thi̠vyā a̠hamuda̠ntari̍kṣa̠-mā-'ru̍ha-ma̠ntari̍kṣā̠-ddiva̠mā-'ru̍ham । di̠vō nāka̍sya pṛ̠ṣṭhā-thsuva̠rjyōti̍ragā- [pṛ̠ṣṭhā-thsuva̠rjyōti̍ragām, a̠ham ।] 21meaning
Go forward in the eastern direction, knowing the path of Agni's Agni — spread on all sides; let all be purified.
word by wordविश्वाVishvaaWorld · UniverseविViA prefix indicating division, order etcदिवDivaHeavenदिवोDivoHeaven, Skyनाकस्यNaakasyaSpiritual Sky [Chidakasha] · [Beyond the infinite] Skyअहम्AhamIविश्वVishvaWorld, Univese - verse 24-म॒हम् ॥ सुव॒र्यन्तो॒ नापे᳚क्षन्त॒ आ द्याग्ं रो॑हन्ति॒ रोद॑सी । य॒ज्ञं-येँ वि॒श्वतो॑धार॒ग्ं॒ सुवि॑द्वाग्ंसो वितेनि॒रे ॥ अग्ने॒ प्रेहि॑ प्रथ॒मो दे॑वय॒ता-ञ्चक्षु॑र्दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् । इय॑क्षमाणा॒ भृगु॑भि-स्स॒जोषा॒-स्सुव॑र्यन्तु॒ यज॑माना-स्स्व॒स्ति ॥ नक्तो॒षासा॒ सम॑नसा॒ विरू॑पे धा॒पये॑ते॒ शिशु॒मेकग्ं॑ समी॒ची । द्यावा॒ क्षामा॑ रु॒क्मो अ॒न्तर्वि भा॑ति दे॒वा अ॒ग्नि-न्धा॑रय-न्द्रविणो॒दाः ॥ अग्ने॑ सहस्राक्ष [अग्ने॑ सहस्राक्ष, श॒त॒मू॒र्ध॒ञ्छ॒त-न्ते᳚] 22-ma̠ham ॥ suva̠ryantō̠ nāpē̎kṣanta̠ ā dyāgṃ rō̍hanti̠ rōda̍sī । ya̠jñaṃ yē vi̠śvatō̍dhāra̠gṃ̠ suvi̍dvāgṃsō vitēni̠rē ॥ agnē̠ prēhi̍ pratha̠mō dē̍vaya̠tā-ñchakṣu̍rdē̠vānā̍mu̠ta martyā̍nām । iya̍kṣamāṇā̠ bhṛgu̍bhi-ssa̠jōṣā̠-ssuva̍ryantu̠ yaja̍mānā-ssva̠sti ॥ naktō̠ṣāsā̠ sama̍nasā̠ virū̍pē dhā̠payē̍tē̠ śiśu̠mēkagṃ̍ samī̠chī । dyāvā̠ kṣāmā̍ ru̠kmō a̠ntarvi bhā̍ti dē̠vā a̠gni-ndhā̍raya-ndraviṇō̠dāḥ ॥ agnē̍ sahasrākṣa [agnē̍ sahasrākṣa, śa̠ta̠mū̠rdha̠ñCha̠ta-ntē̎] 22meaning
The ones going toward the light do not look back — they ascend to heaven and the sky. Let those who perform sacrifice everywhere come here.
word by wordआAaA particle for Invoking · Until, As far asअग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]भातिBhaati(Your Gentle Smile indeed) Shines (like the Radiance of the Moon) · ShineदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · DevasमहाMahaaGreat, Large, Extensive, Abundant, Numerous, ConsiderableअANotयेYeWho · Those who · Those · WhoeverविरूपViruupaUnnatural, Differentक्षमाKssamaaPatience, ForbearanceदेवDevaDivine - verse 25शतमूर्धञ्छ॒त-न्ते᳚ प्रा॒णा-स्स॒हस्र॑मपा॒नाः । त्वग्ं सा॑ह॒स्रस्य॑ रा॒य ई॑शिषे॒ तस्मै॑ ते विधेम॒ वाजा॑य॒ स्वाहा᳚ ॥ सु॒प॒र्णो॑-ऽसि ग॒रुत्मा᳚-न्पृथि॒व्याग्ं सी॑द पृ॒ष्ठे पृ॑थि॒व्या-स्सी॑द भा॒सा-ऽन्तरि॑क्ष॒मा पृ॑ण॒ ज्योति॑षा॒ दिव॒मुत्त॑भान॒ तेज॑सा॒ दिश॒ उ-द्दृग्ं॑ह ॥ आ॒जुह्वा॑न-स्सु॒प्रती॑कः पु॒रस्ता॒दग्ने॒ स्वां-योँनि॒मा सी॑द सा॒द्ध्या । अ॒स्मिन्-थ्स॒धस्थे॒ अद्ध्युत्त॑रस्मि॒न् विश्वे॑ देवा॒ [अद्ध्युत्त॑रस्मि॒न् विश्वे॑ देवाः, यज॑मानश्च सीदत ।] 23यज॑मानश्च सीदत ॥ प्रेद्धो॑ अग्ने दीदिहि पु॒रो नो-ऽज॑स्रया सू॒र्म्या॑ यविष्ठ । त्वाग्ं शश्व॑न्त॒ उप॑ यन्ति॒ वाजाः᳚ ॥ वि॒धेम॑ ते पर॒मे जन्म॑न्नग्ने वि॒धेम॒ स्तोमै॒रव॑रे स॒धस्थे᳚ । यस्मा॒-द्योने॑रु॒दारि॑था॒ यजे॒ त-म्प्रत्वे ह॒वीग्ंषि॑ जुहुरे॒ समि॑द्धे ॥ ताग्ं स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यस्य चि॒त्रामा-ऽहं-वृँ॑णे सुम॒तिं-विँ॒श्वज॑न्याम् । याम॑स्य॒ कण्वो॒ अदु॑ह॒-त्प्रपी॑नाग्ं स॒हस्र॑धारा॒- [स॒हस्र॑धाराम्, पय॑सा म॒ही-ङ्गाम् ।] 24śatamūrdhañCha̠ta-ntē̎ prā̠ṇā-ssa̠hasra̍mapā̠nāḥ । tvagṃ sā̍ha̠srasya̍ rā̠ya ī̍śiṣē̠ tasmai̍ tē vidhēma̠ vājā̍ya̠ svāhā̎ ॥ su̠pa̠rṇō̍-'si ga̠rutmā̎-npṛthi̠vyāgṃ sī̍da pṛ̠ṣṭhē pṛ̍thi̠vyā-ssī̍da bhā̠sā-'ntari̍kṣa̠mā pṛ̍ṇa̠ jyōti̍ṣā̠ diva̠mutta̍bhāna̠ tēja̍sā̠ diśa̠ u-ddṛgṃ̍ha ॥ ā̠juhvā̍na-ssu̠pratī̍kaḥ pu̠rastā̠dagnē̠ svāṃ yōni̠mā sī̍da sā̠ddhyā । a̠smin-thsa̠dhasthē̠ addhyutta̍rasmi̠n viśvē̍ dēvā̠ [addhyutta̍rasmi̠n viśvē̍ dēvāḥ, yaja̍mānaścha sīdata ।] 23yaja̍mānaścha sīdata ॥ prēddhō̍ agnē dīdihi pu̠rō nō-'ja̍srayā sū̠rmyā̍ yaviṣṭha । tvāgṃ śaśva̍nta̠ upa̍ yanti̠ vājā̎ḥ ॥ vi̠dhēma̍ tē para̠mē janma̍nnagnē vi̠dhēma̠ stōmai̠rava̍rē sa̠dhasthē̎ । yasmā̠-dyōnē̍ru̠dāri̍thā̠ yajē̠ ta-mpratvē ha̠vīgṃṣi̍ juhurē̠ sami̍ddhē ॥ tāgṃ sa̍vi̠turvarē̎ṇyasya chi̠trāmā-'haṃ vṛ̍ṇē suma̠tiṃ vi̠śvaja̍nyām । yāma̍sya̠ kaṇvō̠ adu̍ha̠-tprapī̍nāgṃ sa̠hasra̍dhārā̠- [sa̠hasra̍dhārām, paya̍sā ma̠hī-ṅgām ।] 24meaning
A hundred skulls, and a hundred life-breaths, and a thousand out-breaths — you are mistress of a thousand treasures; may vigour be ours.
word by wordतस्मैTasmaiTo HimतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · Heस्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the godsसीदSiida(Please come to us by Listening to our Invocation) and be Present (in the Seat of this Sacred Sacrificial Altar) · May You Sit, May You be Presentपृष्ठेPrssttheOn the back or beyond [the infinite Sky]तेजसाTejasaaतेजसा (Tejasaa):दिशDishaDirectionदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devasअग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]उपUpaNear toसहस्रSahasraThousandवाजVaajaFood, Sacrificial Food, Strength, Vigour, Energe, Spiritस्वांSvaamYour Ownविश्वVishvaWorld, UniveseदेवDevaDivineयान्तिYaantiUndergoपरमParamaSupremeसधस्थSadhasthaStanding together, Place of Meeting, any PlaceसुमतिSumatiGood thoughts or dispositionयमYamaYamaपायसPaayasaPayasa, A sweet food prepared with rice and milk - verse 26-म्पय॑सा म॒ही-ङ्गाम् ॥ स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्त जि॒ह्वा-स्स॒प्तर्ष॑य-स्स॒प्त धाम॑ प्रि॒याणि॑ । स॒प्त होत्रा᳚-स्सप्त॒धा त्वा॑ यजन्ति स॒प्त योनी॒रा पृ॑णस्वा घृ॒तेन॑ ॥ ई॒दृ-ञ्चा᳚न्या॒दृ-ञ्चै॑ता॒दृञ्च॑ प्रति॒दृ-ञ्च॑ मि॒तश्च॒ सम्मि॑तश्च॒ सभ॑राः ॥ शु॒क्रज्यो॑तिश्च चि॒त्रज्यो॑तिश्च स॒त्यज्यो॑तिश्च॒ ज्योति॑ष्माग्श्च स॒त्यश्च॑र्त॒पाश्चात्यग्ं॑हाः । 25-mpaya̍sā ma̠hī-ṅgām ॥ sa̠pta tē̍ agnē sa̠midha̍-ssa̠pta ji̠hvā-ssa̠ptarṣa̍ya-ssa̠pta dhāma̍ pri̠yāṇi̍ । sa̠pta hōtrā̎-ssapta̠dhā tvā̍ yajanti sa̠pta yōnī̠rā pṛ̍ṇasvā ghṛ̠tēna̍ ॥ ī̠dṛ-ñchā̎nyā̠dṛ-ñchai̍tā̠dṛñcha̍ prati̠dṛ-ñcha̍ mi̠taścha̠ sammi̍taścha̠ sabha̍rāḥ ॥ śu̠krajyō̍tiścha chi̠trajyō̍tiścha sa̠tyajyō̍tiścha̠ jyōti̍ṣmāgścha sa̠tyaścha̍rta̠pāśchātyagṃ̍hāḥ । 25meaning
Great earth, filled with milk — the seven fuels of Agni, seven tongues, seven seers, seven prized hymn-givers...
word by wordसप्तSaptaSevenतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · Heअग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]धामDhaamaAbodeत्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You - verse 27ऋ॒त॒जिच्च॑ सत्य॒जिच्च॑ सेन॒जिच्च॑ सु॒षेण॒श्चान्त्य॑मित्रश्च दू॒रे अ॑मित्रश्च ग॒णः ॥ ऋ॒तश्च॑ स॒त्यश्च॑ ध्रु॒वश्च॑ ध॒रुण॑श्च ध॒र्ता च॑ विध॒र्ता च॑ विधार॒यः ॥ ई॒दृक्षा॑स एता॒दृक्षा॑स ऊ॒ षुणः॑ स॒दृक्षा॑सः॒ प्रति॑सदृक्षास॒ एत॑न । मि॒तास॑श्च॒ सम्मि॑तासश्च न ऊ॒तये॒ सभ॑रसो मरुतो य॒ज्ञे अ॒स्मिन्निन्द्र॒-न्दैवी॒र्विशो॑ म॒रुतो-ऽनु॑वर्त्मानो॒ यथेन्द्र॒-न्दैवी॒र्विशो॑ म॒रुतो-ऽनु॑वर्त्मान ए॒वमि॒मं-यँज॑मान॒-न्दैवी᳚श्च॒ विशो॒ मानु॑षी॒श्चानु॑वर्त्मानो भवन्तु ॥ 26 ॥(अ॒गा॒ग्ं॒ - स॒ह॒स्रा॒क्ष॒ - दे॒वाः॒ - स॒हस्र॑धारा॒ - मत्यग्ं॑हा॒ - अनु॑वर्त्मानः॒ - षोड॑श च) (अ. 5)ṛ̠ta̠jichcha̍ satya̠jichcha̍ sēna̠jichcha̍ su̠ṣēṇa̠śchāntya̍mitraścha dū̠rē a̍mitraścha ga̠ṇaḥ ॥ ṛ̠taścha̍ sa̠tyaścha̍ dhru̠vaścha̍ dha̠ruṇa̍ścha dha̠rtā cha̍ vidha̠rtā cha̍ vidhāra̠yaḥ ॥ ī̠dṛkṣā̍sa ētā̠dṛkṣā̍sa ū̠ ṣuṇa̍-ssa̠dṛkṣā̍sa̠ḥ prati̍sadṛkṣāsa̠ ēta̍na । mi̠tāsa̍ścha̠ sammi̍tāsaścha na ū̠tayē̠ sabha̍rasō marutō ya̠jñē a̠sminnindra̠-ndaivī̠rviśō̍ ma̠rutō-'nu̍vartmānō̠ yathēndra̠-ndaivī̠rviśō̍ ma̠rutō-'nu̍vartmāna ē̠vami̠maṃ yaja̍māna̠-ndaivī̎ścha̠ viśō̠ mānu̍ṣī̠śchānu̍vartmānō bhavantu ॥ 26 ॥(a̠gā̠gṃ̠ - sa̠ha̠srā̠kṣa̠ - dē̠vā̠ḥ - sa̠hasra̍dhārā̠ - matyagṃ̍hā̠ - anu̍vartmāna̠ḥ - ṣōḍa̍śa cha) (a. 5)meaning
He who conquers by right, who conquers by truth, who conquers in battle, well-arrayed, with an army not afar off and not far — may he be triumphant.
word by wordदूरेDuureFarगणःGannah[He indeed becomes a Siddha,] Gana [or Gandharva, truly] · Gana, Attendentधर्ताDhartaaSustainerचCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gapsनःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, OurमरुतोMarutoMarutभवन्तुBhavantuMay all Become · May All be [Happy] · May all beदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · DevasषोडशSsoddashaSixteenअANotनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, NeitherमारुतोMaarutoWind - verse 28जी॒मूत॑स्येव भवति॒ प्रती॑कं॒-यँद्व॒र्मी याति॑ स॒मदा॑मु॒पस्थे᳚ । अना॑विद्धया त॒नुवा॑ जय॒ त्वग्ं स त्वा॒ वर्म॑णो महि॒मा पि॑पर्तु ॥ धन्व॑ना॒ गा धन्व॑ना॒-ऽऽजि-ञ्ज॑येम॒ धन्व॑ना ती॒व्रा-स्स॒मदो॑ जयेम । धनु॒-श्शत्रो॑रपका॒म-ङ्कृ॑णोति॒ धन्व॑ना॒ सर्वाः᳚ प्र॒दिशो॑ जयेम ॥ व॒क्ष्यन्ती॒वेदा ग॑नीगन्ति॒ कर्ण॑-म्प्रि॒यग्ं सखा॑य-म्परिषस्वजा॒ना । योषे॑व शिङ्क्ते॒ वित॒ता-ऽधि॒ धन्व॒- [धन्वन्न्॑, ज्या इ॒यग्ं] 27jī̠mūta̍syēva bhavati̠ pratī̍ka̠ṃ yadva̠rmī yāti̍ sa̠madā̍mu̠pasthē̎ । anā̍viddhayā ta̠nuvā̍ jaya̠ tvagṃ sa tvā̠ varma̍ṇō mahi̠mā pi̍partu ॥ dhanva̍nā̠ gā dhanva̍nā̠-''ji-ñja̍yēma̠ dhanva̍nā tī̠vrā-ssa̠madō̍ jayēma । dhanu̠-śśatrō̍rapakā̠ma-ṅkṛ̍ṇōti̠ dhanva̍nā̠ sarvā̎ḥ pra̠diśō̍ jayēma ॥ va̠kṣyantī̠vēdā ga̍nīganti̠ karṇa̍-mpri̠yagṃ sakhā̍ya-mpariṣasvajā̠nā । yōṣē̍va śiṅktē̠ vita̠tā-'dhi̠ dhanva̠- [dhanvann̍, jyā i̠yagṃ] 27meaning
One who wears armour stands like a cloud in battle — the unpierceable one in the army's midst; neither wound nor weariness comes to him.
word by wordभवतिBhavatiBe, Exist · Becomes · Is · Is, Exists · (Under Your Refuge, one's Life indeed cannot go Astray and) become (afflicted with Fear) · Being, Becoming · Comes into beingयातिYaatiAdvance towards [Shiva] · [He does not] become [victim of premature Death] · Goes to, BecomesजयJayaVictory · Conquest, Victory, Triumph · Victory, Triumph · Victory to You · Victory, GloryसSaYourत्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · YouमहिमाMahimaaGlory · GreatnessगाGaaShareसर्वाSarvaaAllज्याJyaaBow-StringसाSaaSheसर्वाःSarvaahAll - verse 29-ञ्ज्या इ॒यग्ं सम॑ने पा॒रय॑न्ती ॥ ते आ॒चर॑न्ती॒ सम॑नेव॒ योषा॑ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्बि॑भृतामु॒पस्थे᳚ । अप॒ शत्रून्॑ विद्ध्यताग्ं संविँदा॒ने आर्त्नी॑ इ॒मे वि॑ष्फु॒रन्ती॑ अ॒मित्रान्॑ ॥ ब॒ह्वी॒ना-म्पि॒ता ब॒हुर॑स्य पु॒त्रश्चि॒श्चा कृ॑णोति॒ सम॑ना-ऽव॒गत्य॑ । इ॒षु॒धि-स्सङ्काः॒ पृत॑नाश्च॒ सर्वाः᳚ पृ॒ष्ठे निन॑द्धो जयति॒ प्रसू॑तः ॥ रथे॒ तिष्ठ॑-न्नयति वा॒जिनः॑ पु॒रो यत्र॑यत्र का॒मय॑ते सुषार॒थिः । अ॒भीशू॑ना-म्महि॒मान॑- [महि॒मान᳚म्, प॒ना॒य॒त॒ मनः॑] 28-ñjyā i̠yagṃ sama̍nē pā̠raya̍ntī ॥ tē ā̠chara̍ntī̠ sama̍nēva̠ yōṣā̍ mā̠tēva̍ pu̠tra-mbi̍bhṛtāmu̠pasthē̎ । apa̠ śatrūn̍ viddhyatāgṃ saṃvidā̠nē ārtnī̍ i̠mē vi̍ṣphu̠rantī̍ a̠mitrān̍ ॥ ba̠hvī̠nā-mpi̠tā ba̠hura̍sya pu̠traśchi̠śchā kṛ̍ṇōti̠ sama̍nā-'va̠gatya̍ । i̠ṣu̠dhi-ssaṅkā̠ḥ pṛta̍nāścha̠ sarvā̎ḥ pṛ̠ṣṭhē nina̍ddhō jayati̠ prasū̍taḥ ॥ rathē̠ tiṣṭha̍-nnayati vā̠jina̍ḥ pu̠rō yatra̍yatra kā̠maya̍tē suṣāra̠thiḥ । a̠bhīśū̍nā-mmahi̠māna̍- [mahi̠māna̎m, pa̠nā̠ya̠ta̠ mana̍ḥ] 28meaning
The bowstring reaching the ear carries them along like mothers — like a mother carrying children, the bowstrings carry the arrows.
word by wordतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeइमेImeTheseसर्वाSarvaaAllपृष्ठेPrssttheOn the back or beyond [the infinite Sky]जयतिJayati[He becomes] Successful · Gloryप्रसूतPrasuutaProducing, Begotten, BornमनःManahMindसमानSamaanaAlike, Similarसर्वाःSarvaahAllरथRathaChariotमहिमानंMahimaanamGreatness - verse 30-म्पनायत॒ मनः॑ प॒श्चादनु॑ यच्छन्ति र॒श्मयः॑ ॥ ती॒व्रा-न्घोषा᳚न् कृण्वते॒ वृष॑पाण॒यो-ऽश्वा॒ रथे॑भि-स्स॒ह वा॒जय॑न्तः । अ॒व॒क्राम॑न्तः॒ प्रप॑दैर॒मित्रा᳚न् क्षि॒णन्ति॒ शत्रू॒ग्ं॒रन॑पव्ययन्तः ॥ र॒थ॒वाह॑नग्ं ह॒विर॑स्य॒ नाम॒ यत्रा-ऽऽयु॑ध॒-न्निहि॑तमस्य॒ वर्म॑ । तत्रा॒ रथ॒मुप॑ श॒ग्मग्ं स॑देम वि॒श्वाहा॑ व॒यग्ं सु॑मन॒स्यमा॑नाः ॥ स्वा॒दु॒ष॒ग्ं॒ सदः॑ पि॒तरो॑ वयो॒धाः कृ॑च्छ्रे॒श्रित॒-श्शक्ती॑वन्तो गभी॒राः । चि॒त्रसे॑ना॒ इषु॑बला॒ अमृ॑द्ध्रा-स्स॒तोवी॑रा उ॒रवो᳚ व्रातसा॒हाः ॥ ब्राह्म॑णासः॒ [ब्राह्म॑णासः, पित॑र॒-] 29-mpanāyata̠ mana̍ḥ pa̠śchādanu̍ yachChanti ra̠śmaya̍ḥ ॥ tī̠vrā-nghōṣā̎n kṛṇvatē̠ vṛṣa̍pāṇa̠yō-'śvā̠ rathē̍bhi-ssa̠ha vā̠jaya̍ntaḥ । a̠va̠krāma̍nta̠ḥ prapa̍daira̠mitrā̎n kṣi̠ṇanti̠ śatrū̠gṃ̠rana̍pavyayantaḥ ॥ ra̠tha̠vāha̍nagṃ ha̠vira̍sya̠ nāma̠ yatrā-''yu̍dha̠-nnihi̍tamasya̠ varma̍ । tatrā̠ ratha̠mupa̍ śa̠gmagṃ sa̍dēma vi̠śvāhā̍ va̠yagṃ su̍mana̠syamā̍nāḥ ॥ svā̠du̠ṣa̠gṃ̠ sada̍ḥ pi̠tarō̍ vayō̠dhāḥ kṛ̍chChrē̠śrita̠-śśaktī̍vantō gabhī̠rāḥ । chi̠trasē̍nā̠ iṣu̍balā̠ amṛ̍ddhrā-ssa̠tōvī̍rā u̠ravō̎ vrātasā̠hāḥ ॥ brāhma̍ṇāsa̠ḥ [brāhma̍ṇāsaḥ, pita̍ra̠-] 29meaning
They drone loudly with terrible crash, these arrows, pulled tight and drawn to the ear, streaking in all directions.
word by wordमनःManahMindनामNaamaNameवर्मVarmaDefensive ArmourपितरोPitaroAncestorतत्रTatraThereसदाSadaaAlways · Always, Ever, Every Time; · Always, Ever, Every Time · Always, Ever · Who is Served always · [O Devi, Please bestow Your Auspicious Blessings on me], always · [He attains his innermost longing and Devi] always [dwell in his heart] · Who Always (Abide as the Mantra) · Always, Perpetually · EternalगभीरGabhiiraDeep - verse 31पित॑र॒-स्सोम्या॑स-श्शि॒वे नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑ने॒हसा᳚ । पू॒षा नः॑ पातु दुरि॒तादृ॑तावृधो॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घशग्ं॑स ईशत ॥ सु॒प॒र्णं-वँ॑स्ते मृ॒गो अ॑स्या॒ दन्तो॒ गोभि॒-स्सन्न॑द्धा पतति॒ प्रसू॑ता । यत्रा॒ नर॒-स्स-ञ्च॒ वि च॒ द्रव॑न्ति॒ तत्रा॒स्मभ्य॒मिष॑व॒-श्शर्म॑ यग्ंसन्न् ॥ ऋजी॑ते॒ परि॑ वृङ्ग्धि॒ नो-ऽश्मा॑ भवतु नस्त॒नूः । सोमो॒ अधि॑ ब्रवीतु॒ नो-ऽदि॑ति॒- [नो-ऽदि॑तिः, शर्म॑ यच्छतु ।] 30pita̍ra̠-ssōmyā̍sa-śśi̠vē nō̠ dyāvā̍pṛthi̠vī a̍nē̠hasā̎ । pū̠ṣā na̍ḥ pātu duri̠tādṛ̍tāvṛdhō̠ rakṣā̠ māki̍rnō a̠ghaśagṃ̍sa īśata ॥ su̠pa̠rṇaṃ va̍stē mṛ̠gō a̍syā̠ dantō̠ gōbhi̠-ssanna̍ddhā patati̠ prasū̍tā । yatrā̠ nara̠-ssa-ñcha̠ vi cha̠ drava̍nti̠ tatrā̠smabhya̠miṣa̍va̠-śśarma̍ yagṃsann ॥ ṛjī̍tē̠ pari̍ vṛṅgdhi̠ nō-'śmā̍ bhavatu nasta̠nūḥ । sōmō̠ adhi̍ bravītu̠ nō-'di̍ti̠- [nō-'di̍tiḥ, śarma̍ yachChatu ।] 30meaning
May the Soma-drinking fathers who are blissful, Heaven and Earth who bring no harm, and Pushan protect us on difficult paths.
word by wordनोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards UsपूषाPuussaaWho Nourishes · God Puushaan who nourishes, The Sun GodनःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, OurपातुPaatuPlease Protect [Me] · May that Protect · May Protect · Please Protectरक्षाRakssaaProtection, Careअस्याAsyaasignifying of HerपततिPatatiFallविViA prefix indicating division, order etcचCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gapsपरिPariAroundभवतुBhavatu(What Comparison) exists (to compare with this Power of Yours?) · Please be [the center of my Vision] · May there be · May he be · Let it beअधिAdhiExpresses Aboveरक्षRakssaGuarding, Protectingअस्यAsyaOf thisप्रसूतPrasuutaProducing, Begotten, Bornयत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]अधीAdhiiTo Study - verse 32-श्शर्म॑ यच्छतु ॥ आ ज॑ङ्घन्ति॒ सान्वे॑षा-ञ्ज॒घना॒ग्ं॒ उप॑ जिघ्नते । अश्वा॑जनि॒ प्रचे॑त॒सो-ऽश्वा᳚न्-थ्स॒मथ्सु॑ चोदय ॥ अहि॑रिव भो॒गैः पर्ये॑ति बा॒हु-ञ्ज्याया॑ हे॒ति-म्प॑रि॒बाध॑मानः । ह॒स्त॒घ्नो विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वा-न्पुमा॒-न्पुमाग्ं॑स॒-म्परि॑ पातु वि॒श्वतः॑ ॥ वन॑स्पते वी॒ड्व॑ङ्गो॒ हि भू॒या अ॒स्म-थ्स॑खा प्र॒तर॑ण-स्सु॒वीरः॑ । गोभि॒-स्सन्न॑द्धो असि वी॒डय॑स्वा-ऽऽस्था॒ता ते॑ जयतु॒ जेत्वा॑नि ॥ दि॒वः पृ॑थि॒व्याः प- [परि॑, ओज॒ उ-द्भृ॑तं॒-] 31-śśarma̍ yachChatu ॥ ā ja̍ṅghanti̠ sānvē̍ṣā-ñja̠ghanā̠gṃ̠ upa̍ jighnatē । aśvā̍jani̠ prachē̍ta̠sō-'śvā̎m-thsa̠mathsu̍ chōdaya ॥ ahi̍riva bhō̠gaiḥ paryē̍ti bā̠hu-ñjyāyā̍ hē̠ti-mpa̍ri̠bādha̍mānaḥ । ha̠sta̠ghnō viśvā̍ va̠yunā̍ni vi̠dvā-npumā̠-npumāgṃ̍sa̠-mpari̍ pātu vi̠śvata̍ḥ ॥ vana̍spatē vī̠ḍva̍ṅgō̠ hi bhū̠yā a̠sma-thsa̍khā pra̠tara̍ṇa-ssu̠vīra̍ḥ । gōbhi̠-ssanna̍ddhō asi vī̠ḍaya̍svā-''sthā̠tā tē̍ jayatu̠ jētvā̍ni ॥ di̠vaḥ pṛ̍thi̠vyāḥ pa- [pari̍, ōja̠ u-dbhṛ̍ta̠ṃ-] 31meaning
He who smites at the flanks, who smites at the hind, comes from the horse and leaps out from the chariot.
word by wordआAaA particle for Invoking · Until, As far asउपUpaNear toविश्वाVishvaaWorld · UniverseपातुPaatuPlease Protect [Me] · May that Protect · May Protect · Please ProtectहिHiFor, BecauseअसिAsiYou areतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeदिवDivaHeavenपरिPariAroundअANotविश्वVishvaWorld, UniveseपाPaaGuarding, Protecting - verse 33-र्योज॒ उ-द्भृ॑तं॒-वँन॒स्पति॑भ्यः॒ पर्याभृ॑त॒ग्ं॒ सहः॑ । अ॒पामो॒ज्मान॒-म्परि॒ गोभि॒रावृ॑त॒मिन्द्र॑स्य॒ वज्रग्ं॑ ह॒विषा॒ रथं॑-यँज ॥ इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ म॒रुता॒मनी॑क-म्मि॒त्रस्य॒ गर्भो॒ वरु॑णस्य॒ नाभिः॑ । सेमा-न्नो॑ ह॒व्यदा॑ति-ञ्जुषा॒णो देव॑ रथ॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय ॥ उप॑ श्वासय पृथि॒वीमु॒त द्या-म्पु॑रु॒त्रा ते॑ मनुतां॒-विँष्ठि॑त॒-ञ्जग॑त् । स दु॑न्दुभे स॒जूरिन्द्रे॑ण दे॒वैर्दू॒रा- [दे॒वैर्दू॒रात्, दवी॑यो॒] 32-ryōja̠ u-dbhṛ̍ta̠ṃ vana̠spati̍bhya̠ḥ paryābhṛ̍ta̠gṃ̠ saha̍ḥ । a̠pāmō̠jmāna̠-mpari̠ gōbhi̠rāvṛ̍ta̠mindra̍sya̠ vajragṃ̍ ha̠viṣā̠ ratha̍ṃ yaja ॥ indra̍sya̠ vajrō̍ ma̠rutā̠manī̍ka-mmi̠trasya̠ garbhō̠ varu̍ṇasya̠ nābhi̍ḥ । sēmā-nnō̍ ha̠vyadā̍ti-ñjuṣā̠ṇō dēva̍ ratha̠ prati̍ ha̠vyā gṛ̍bhāya ॥ upa̍ śvāsaya pṛthi̠vīmu̠ta dyā-mpu̍ru̠trā tē̍ manutā̠ṃ viṣṭhi̍ta̠-ñjaga̍t । sa du̍ndubhē sa̠jūrindrē̍ṇa dē̠vairdū̠rā- [dē̠vairdū̠rāt, davī̍yō̠] 32meaning
Strength uplifted from the trees, drawn along together — the foamy, struggling might of the waters drives forward.
word by wordसहSahain Company, JointlyनाभिNaabhiNavelदेवDevaDivineरथRathaChariotप्रतिPratiEveryउपUpaNear toतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeसSaYourइन्द्रIndraChief, KingवारुणVaarunnaVarunaहव्यHavyaanything to be offered as an Oblation, Sacrificial Gift or FoodसाSaaShe - verse 34-द्दवी॑यो॒ अप॑सेध॒ शत्रून्॑ ॥ आ क्र॑न्दय॒ बल॒मोजो॑ न॒ आ धा॒ निष्ट॑निहि दुरि॒ता बाध॑मानः । अप॑ प्रोथ दुन्दुभे दु॒च्छुनाग्ं॑ इ॒त इन्द्र॑स्य मु॒ष्टिर॑सि वी॒डय॑स्व ॥ आ-ऽमूर॑ज प्र॒त्याव॑र्तये॒माः के॑तु॒म-द्दु॑न्दु॒भि र्वा॑वदीति । समश्व॑पर्णा॒श्चर॑न्ति नो॒ नरो॒-ऽस्माक॑मिन्द्र र॒थिनो॑ जयन्तु ॥ 33 ॥(धन्व॑न् - महि॒मानं॒ - ब्राह्म॑णा॒सो - ऽदि॑तिः - पृथि॒व्याः परि॑ - दू॒रा - देक॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 6)-ddavī̍yō̠ apa̍sēdha̠ śatrūn̍ ॥ ā kra̍ndaya̠ bala̠mōjō̍ na̠ ā dhā̠ niṣṭa̍nihi duri̠tā bādha̍mānaḥ । apa̍ prōtha dundubhē du̠chChunāgṃ̍ i̠ta indra̍sya mu̠ṣṭira̍si vī̠ḍaya̍sva ॥ ā-'mūra̍ja pra̠tyāva̍rtayē̠māḥ kē̍tu̠ma-ddu̍ndu̠bhi rvā̍vadīti । samaśva̍parṇā̠śchara̍nti nō̠ narō̠-'smāka̍mindra ra̠thinō̍ jayantu ॥ 33 ॥(dhanva̍n - mahi̠māna̠ṃ - brāhma̍ṇā̠sō - 'di̍tiḥ - pṛthi̠vyāḥ pari̍ - dū̠rā - dēka̍chatvārigṃśachcha) (a. 6)meaning
Rouse up your strength and vigour; beat down far away — crash down upon the adversaries.
word by wordआAaA particle for Invoking · Until, As far asनःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, OurधाDhaaTo Hold, Bear, SupportइतItaKnown, RememberedनोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards UsमहिमानंMahimaanamGreatnessपरिPariAroundअANotक्रन्दKrandaCryनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, NeitherदुरितDuritaDifficulty, Danger, Sinइन्द्रIndraChief, KingदूरDuuraDistant, Far - verse 35यदक्र॑न्दः प्रथ॒म-ञ्जाय॑मान उ॒द्यन्-थ्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात् । श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॑ बा॒हू उ॑प॒स्तुत्य॒-म्महि॑ जा॒त-न्ते॑ अर्वन्न् ॥ य॒मेन॑ द॒त्त-न्त्रि॒त ए॑नमायुन॒गिन्द्र॑ एण-म्प्रथ॒मो अद्ध्य॑तिष्ठत् । ग॒न्ध॒र्वो अ॑स्य रश॒नाम॑-गृभ्णा॒-थ्सूरा॒दश्वं॑-वँसवो॒ निर॑तष्ट ॥ असि॑ य॒मो अस्या॑दि॒त्यो अ॑र्व॒न्नसि॑ त्रि॒तो गुह्ये॑न व्र॒तेन॑ । असि॒ सोमे॑न स॒मया॒ विपृ॑क्त [विपृ॑क्तः, आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि ।] 34yadakra̍ndaḥ pratha̠ma-ñjāya̍māna u̠dyan-thsa̍mu̠drādu̠ta vā̠ purī̍ṣāt । śyē̠nasya̍ pa̠kṣā ha̍ri̠ṇasya̍ bā̠hū u̍pa̠stutya̠-mmahi̍ jā̠ta-ntē̍ arvann ॥ ya̠mēna̍ da̠tta-ntri̠ta ē̍namāyuna̠gindra̍ ēṇa-mpratha̠mō addhya̍tiṣṭhat । ga̠ndha̠rvō a̍sya raśa̠nāma̍-gṛbhṇā̠-thsūrā̠daśva̍ṃ vasavō̠ nira̍taṣṭa ॥ asi̍ ya̠mō asyā̍di̠tyō a̍rva̠nnasi̍ tri̠tō guhyē̍na vra̠tēna̍ । asi̠ sōmē̍na sa̠mayā̠ vipṛ̍kta [vipṛ̍ktaḥ, ā̠hustē̠ trīṇi̍ di̠vi bandha̍nāni ।] 34meaning
When you first cried out at your birth, rising from the sea and the mountain — the eagle of the two worlds, you flew with speed and spread your wings.
word by wordवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeedगन्धर्वोGandharvo[He indeed becomes a Siddha, Gana or] Gandharva, [truly]अस्यAsyaOf thisअसिAsiYou areदिविDiviHeavenपक्षPakssaFollower, Friend, a Feather, the Shoulder, Position, MultitudeहरिणाHarinnaaBy HariबहुBahuMany, AbundantयमYamaYamaगुह्यGuhyaHiddenव्रतVrataWill, Command, Obedience, ServiceसोमSomaMoonसमयSamayaOccasion, Time, Juncture, Circumstance - verse 36आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि ॥ त्रीणि॑ त आहुर्दि॒वि बन्ध॑नानि॒ त्रीण्य॒फ्सु त्रीण्य॒न्त-स्स॑मु॒द्रे । उ॒तेव॑ मे॒ वरु॑णश्छन्-थ्स्यर्व॒न्॒. यत्रा॑ त आ॒हुः प॑र॒म-ञ्ज॒नित्र᳚म् ॥ इ॒मा ते॑ वाजिन्नव॒मार्ज॑नानी॒मा श॒फानाग्ं॑ सनि॒तुर्नि॒धाना᳚ । अत्रा॑ ते भ॒द्रा र॑श॒ना अ॑पश्यमृ॒तस्य॒ या अ॑भि॒रक्ष॑न्ति गो॒पाः ॥ आ॒त्मान॑-न्ते॒ मन॑सा॒-ऽऽराद॑जानाम॒वो दि॒वा [ ] 35ā̠hustē̠ trīṇi̍ di̠vi bandha̍nāni ॥ trīṇi̍ ta āhurdi̠vi bandha̍nāni̠ trīṇya̠phsu trīṇya̠nta-ssa̍mu̠drē । u̠tēva̍ mē̠ varu̍ṇaśChan-thsyarva̠n̠. yatrā̍ ta ā̠huḥ pa̍ra̠ma-ñja̠nitra̎m ॥ i̠mā tē̍ vājinnava̠mārja̍nānī̠mā śa̠phānāgṃ̍ sani̠turni̠dhānā̎ । atrā̍ tē bha̠drā ra̍śa̠nā a̍paśyamṛ̠tasya̠ yā a̍bhi̠rakṣa̍nti gō̠pāḥ ॥ ā̠tmāna̍-ntē̠ mana̍sā̠-''rāda̍jānāma̠vō di̠vā [ ] 35meaning
They say you have three bonds in heaven — three bonds in heaven, three in the waters, and three in the ocean, O purifier.
word by wordदिविDiviHeavenतंTamHim · To You · That · ThenमेMeTo me, of me · To me · Relates to Me · My · Please bestow Your Auspicious Blessings [on me] · (Please Make) my (undertakings Free of Obstacles) · Mine · of me, to meआहुAahuTo sacrifice, offer an oblation, CallतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · Heभद्राBhadraaRiver BhadraयाYaaTo go towardsगोपाGopaaCowherd Boys [of Vrindavana]दिवाDivaaBy DayतTaThatयत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]अत्रAtrain this place, There, Thenभद्रBhadraBlessed, AuspiciousरसनRasanaTaste, RasaदिवDivaHeaven - verse 37प॒तय॑न्त-म्पत॒ङ्गम् । शिरो॑ अपश्य-म्प॒थिभिः॑ सु॒गेभि॑ररे॒णुभि॒र्जेह॑मान-म्पत॒त्रि ॥ अत्रा॑ ते रू॒पमु॑त्त॒मम॑पश्य॒-ञ्जिगी॑षमाणमि॒ष आ प॒दे गोः । य॒दा ते॒ मर्तो॒ अनु॒ भोग॒मान॒डादि-द्ग्रसि॑ष्ठ॒ ओष॑धीरजीगः ॥ अनु॑ त्वा॒ रथो॒ अनु॒ मर्यो॑ अर्व॒न्ननु॒ गावो-ऽनु॒ भगः॑ क॒नीना᳚म् । अनु॒ व्राता॑स॒स्तव॑ स॒ख्यमी॑यु॒रनु॑ दे॒वा म॑मिरे वी॒र्य॑- [वी॒र्य᳚म्, ते ।] 36pa̠taya̍nta-mpata̠ṅgam । śirō̍ apaśya-mpa̠thibhi̍-ssu̠gēbhi̍rarē̠ṇubhi̠rjēha̍māna-mpata̠tri ॥ atrā̍ tē rū̠pamu̍tta̠mama̍paśya̠-ñjigī̍ṣamāṇami̠ṣa ā pa̠dē gōḥ । ya̠dā tē̠ martō̠ anu̠ bhōga̠māna̠ḍādi-dgrasi̍ṣṭha̠ ōṣa̍dhīrajīgaḥ ॥ anu̍ tvā̠ rathō̠ anu̠ maryō̍ arva̠nnanu̠ gāvō-'nu̠ bhaga̍ḥ ka̠nīnā̎m । anu̠ vrātā̍sa̠stava̍ sa̠khyamī̍yu̠ranu̍ dē̠vā ma̍mirē vī̠rya̍- [vī̠rya̎m, tē ।] 36meaning
I saw the bird flying in the sky; it flies forward, moving through the paths without dust, with no need of rest.
word by wordतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeआAaA particle for Invoking · Until, As far asपदेPadeStepगोGoOrgan of SenseयदाYadaaWhenअनुAnuA prefix signifying repeatedlyत्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · YouदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devasवीर्यंViiryamYour Power (destroys the power of those who take away the power of the Devas) · (Oh! What) Valour · [Together may we perform our Studies with] Vigour [with deep Concentration]अत्रAtrain this place, There, ThenअANotभागBhaagaPartदेवDevaDivineवीर्यViiryaStrength, Power, Valour, Manliness - verse 38-न्ते ॥ हिर॑ण्यशृ॒ङ्गो-ऽयो॑ अस्य॒ पादा॒ मनो॑जवा॒ अव॑र॒ इन्द्र॑ आसीत् । दे॒वा इद॑स्य हवि॒रद्य॑माय॒न्॒. यो अर्व॑न्त-म्प्रथ॒मो अ॒द्ध्यति॑ष्ठत् ॥ ई॒र्मान्ता॑स॒-स्सिलि॑कमद्ध्यमास॒-स्सग्ं शूर॑णासो दि॒व्यासो॒ अत्याः᳚ । ह॒ग्ं॒सा इ॑व श्रेणि॒शो य॑तन्ते॒ यदाक्षि॑षुर्दि॒व्य-मज्म॒मश्वाः᳚ ॥ तव॒ शरी॑र-म्पतयि॒ष्ण्व॑र्व॒-न्तव॑ चि॒त्तं-वाँत॑ इव॒ ध्रजी॑मान् । तव॒ शृङ्गा॑णि॒ विष्ठि॑ता पुरु॒त्रा-ऽर॑ण्येषु॒ जर्भु॑राणा चरन्ति ॥ उप॒ [उप॑, प्रागा॒च्छस॑नं-] 37-ntē ॥ hira̍ṇyaśṛ̠ṅgō-'yō̍ asya̠ pādā̠ manō̍javā̠ ava̍ra̠ indra̍ āsīt । dē̠vā ida̍sya havi̠radya̍māya̠n̠. yō arva̍nta-mpratha̠mō a̠ddhyati̍ṣṭhat ॥ ī̠rmāntā̍sa̠-ssili̍kamaddhyamāsa̠-ssagṃ śūra̍ṇāsō di̠vyāsō̠ atyā̎ḥ । ha̠gṃ̠sā i̍va śrēṇi̠śō ya̍tantē̠ yadākṣi̍ṣurdi̠vya-majma̠maśvā̎ḥ ॥ tava̠ śarī̍ra-mpatayi̠ṣṇva̍rva̠-ntava̍ chi̠ttaṃ vāta̍ iva̠ dhrajī̍mān । tava̠ śṛṅgā̍ṇi̠ viṣṭhi̍tā puru̠trā-'ra̍ṇyēṣu̠ jarbhu̍rāṇā charanti ॥ upa̠ [upa̍, prāgā̠chChasa̍naṃ-] 37meaning
He has a golden horn and iron feet; he is swift as thought — Indra was his lower self; the gods set this up.
word by wordअस्यAsyaOf thisअवरAvaraLow, Inferiorइन्द्रIndraChief, KingदेवाःDevaahGods · Devas, Gods · DevasयोYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · WhoइवIvaLikeतवTavaYour · You · Of YouउपUpaNear toपदPadaFootदेवDevaDivineइडाIddaa[You are the Awakener of] Ida, [ingala and Sushumna Nadi of Kundalini] · Ida nerveचिताCitaaFuneral, PileवटVattaBanyan - verse 39प्रागा॒च्छस॑नं-वाँ॒ज्यर्वा॑ देव॒द्रीचा॒ मन॑सा॒ दीद्ध्या॑नः । अ॒जः पु॒रो नी॑यते॒ नाभि॑र॒स्यानु॑ प॒श्चा-त्क॒वयो॑ यन्ति रे॒भाः ॥ उप॒ प्रागा᳚-त्पर॒मं-यँ-थ्स॒धस्थ॒मर्वा॒ग्ं॒ अच्छा॑ पि॒तर॑-म्मा॒तर॑-ञ्च । अ॒द्या दे॒वान् जुष्ट॑तमो॒ हि ग॒म्या अथा-ऽऽशा᳚स्ते दा॒शुषे॒ वार्या॑णि ॥ 38 ॥(विपृ॑क्तो - दि॒वा - वी॒र्य॑ - मुपै - का॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 7)prāgā̠chChasa̍naṃ vā̠jyarvā̍ dēva̠drīchā̠ mana̍sā̠ dīddhyā̍naḥ । a̠jaḥ pu̠rō nī̍yatē̠ nābhi̍ra̠syānu̍ pa̠śchā-tka̠vayō̍ yanti rē̠bhāḥ ॥ upa̠ prāgā̎-tpara̠maṃ ya-thsa̠dhastha̠marvā̠gṃ̠ achChā̍ pi̠tara̍-mmā̠tara̍-ñcha । a̠dyā dē̠vān juṣṭa̍tamō̠ hi ga̠myā athā-''śā̎stē dā̠śuṣē̠ vāryā̍ṇi ॥ 38 ॥(vipṛ̍ktō - di̠vā - vī̠rya̍ - mupai - kā̠nnacha̍tvāri̠gṃ̠śachcha̍) (a. 7)meaning
The goat, set before us, knowing heaven's treasure, looks toward it with a god-directed mind — the wise one set the arrow first.
word by wordमनसाManasaain my Mind · With MindअजAjaUnbornउपUpaNear toदेवान्DevaanDevasहिHiFor, BecauseदिवाDivaaBy Dayवीर्यंViiryamYour Power (destroys the power of those who take away the power of the Devas) · (Oh! What) Valour · [Together may we perform our Studies with] Vigour [with deep Concentration]अANotनियतेNiyateIn Restraining [the Evil Forces]यान्तिYaantiUndergoअद्यAdyaFit to be Eatenगम्यGamyaAccessible, Approachable, AttainableदिवDivaHeavenवीर्यViiryaStrength, Power, Valour, Manliness - verse 40मा नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो अर्य॒मा-ऽऽयुरिन्द्र॑ ऋभु॒क्षा म॒रुतः॒ परि॑ ख्यन्न् । य-द्वा॒जिनो॑ दे॒वजा॑तस्य॒ सप्तेः᳚ प्रव॒क्ष्यामो॑ वि॒दथे॑ वी॒र्या॑णि ॥ यन्नि॒र्णिजा॒ रेक्ण॑सा॒ प्रावृ॑तस्य रा॒ति-ङ्गृ॑भी॒ता-म्मु॑ख॒तो नय॑न्ति । सुप्रा॑ङ॒जो मेम्य॑-द्वि॒श्वरू॑प इन्द्रापू॒ष्णोः प्रि॒यमप्ये॑ति॒ पाथः॑ ॥ ए॒ष च्छागः॑ पु॒रो अश्वे॑न वा॒जिना॑ पू॒ष्णो भा॒गो नी॑यते वि॒श्वदे᳚व्यः । अ॒भि॒प्रियं॒-यँ-त्पु॑रो॒डाश॒मर्व॑ता॒ त्वष्टे- [त्वष्टेत्, ए॒न॒ग्ं॒ सौ॒श्र॒व॒साय॑ जिन्वति ।] 39mā nō̍ mi̠trō varu̍ṇō arya̠mā-''yurindra̍ ṛbhu̠kṣā ma̠ruta̠ḥ pari̍ khyann । ya-dvā̠jinō̍ dē̠vajā̍tasya̠ saptē̎ḥ prava̠kṣyāmō̍ vi̠dathē̍ vī̠ryā̍ṇi ॥ yanni̠rṇijā̠ rēkṇa̍sā̠ prāvṛ̍tasya rā̠ti-ṅgṛ̍bhī̠tā-mmu̍kha̠tō naya̍nti । suprā̍ṅa̠jō mēmya̍-dvi̠śvarū̍pa indrāpū̠ṣṇōḥ pri̠yamapyē̍ti̠ pātha̍ḥ ॥ ē̠ṣa chChāga̍ḥ pu̠rō aśvē̍na vā̠jinā̍ pū̠ṣṇō bhā̠gō nī̍yatē vi̠śvadē̎vyaḥ । a̠bhi̠priya̠ṃ ya-tpu̍rō̠ḍāśa̠marva̍tā̠ tvaṣṭē- [tvaṣṭēt, ē̠na̠gṃ̠ sau̠śra̠va̠sāya̍ jinvati ।] 39meaning
May Mitra, Varuna, Aryaman, Ayu, Indra Ribhuksha, and the Maruts not harm us in our goings.
word by wordमाMaaTo Sound, Bellow, RoarनोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Usमित्रोMitroFriendमरुतMarutaMarutपरिPariAroundएषEssaHe · Thisप्रवृत्तPravrttaEngaged inपठPatthaReading, Recitingअश्वAshvaHorseनियतेNiyateIn Restraining [the Evil Forces] - verse 41-दे॑नग्ं सौश्रव॒साय॑ जिन्वति ॥ यद्ध॒विष्य॑मृतु॒शो दे॑व॒यान॒-न्त्रिर्मानु॑षाः॒ पर्यश्व॒-न्नय॑न्ति । अत्रा॑ पू॒ष्णः प्र॑थ॒मो भा॒ग ए॑ति य॒ज्ञ-न्दे॒वेभ्यः॑ प्रतिवे॒दय॑न्न॒जः ॥ होता᳚-ऽद्ध्व॒र्युराव॑या अग्निमि॒न्धो ग्रा॑वग्रा॒भ उ॒त शग्ग्स्ता॒ सुवि॑प्रः । तेन॑ य॒ज्ञेन॒ स्व॑रङ्कृतेन॒ स्वि॑ष्टेन व॒क्षणा॒ आ पृ॑णद्ध्वम् ॥ यू॒प॒व्र॒स्का उ॒त ये यू॑पवा॒हाश्च॒षालं॒-येँ अ॑श्वयू॒पाय॒ तक्ष॑ति । ये चार्व॑ते॒ पच॑नग्ं स॒भंर॑न्त्यु॒तो [ ] 40-dē̍nagṃ sauśrava̠sāya̍ jinvati ॥ yaddha̠viṣya̍mṛtu̠śō dē̍va̠yāna̠-ntrirmānu̍ṣā̠ḥ paryaśva̠-nnaya̍nti । atrā̍ pū̠ṣṇaḥ pra̍tha̠mō bhā̠ga ē̍ti ya̠jña-ndē̠vēbhya̍ḥ prativē̠daya̍nna̠jaḥ ॥ hōtā̎-'ddhva̠ryurāva̍yā agnimi̠ndhō grā̍vagrā̠bha u̠ta śaggstā̠ suvi̍praḥ । tēna̍ ya̠jñēna̠ sva̍raṅkṛtēna̠ svi̍ṣṭēna va̠kṣaṇā̠ ā pṛ̍ṇaddhvam ॥ yū̠pa̠vra̠skā u̠ta yē yū̍pavā̠hāścha̠ṣāla̠ṃ yē a̍śvayū̠pāya̠ takṣa̍ti । yē chārva̍tē̠ pacha̍nagṃ sa̠bhaṃra̍ntyu̠tō [ ] 40meaning
Whatever oblation belongs to the gods in due season, threefold among humans — may all those, having received their share, be satisfied.
word by wordभागBhaagaPartएतिEtiArrival, ApproachतेनTenaBy thatआAaA particle for Invoking · Until, As far asयेYeWho · Those who · Those · Whoeverअत्रAtrain this place, There, ThenअANot - verse 42तेषा॑-म॒भिगू᳚र्तिर्न इन्वतु ॥ उप॒ प्रागा᳚-थ्सु॒मन्मे॑-ऽधायि॒ मन्म॑ दे॒वाना॒माशा॒ उप॑ वी॒तपृ॑ष्ठः । अन्वे॑नं॒-विँप्रा॒ ऋष॑यो मदन्ति दे॒वाना᳚-म्पु॒ष्टे च॑कृमा सु॒बन्धु᳚म् ॥ य-द्वा॒जिनो॒ दाम॑ स॒दान्न॒मर्व॑तो॒ या शी॑र्ष॒ण्या॑ रश॒ना रज्जु॑रस्य । यद्वा॑ घास्य॒ प्रभृ॑तमा॒स्ये॑ तृण॒ग्ं॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु ॥ यदश्व॑स्य क्र॒विषो॒ [यदश्व॑स्य क्र॒विषः॑, मक्षि॒का-ऽऽश॒] 41tēṣā̍-ma̠bhigū̎rtirna invatu ॥ upa̠ prāgā̎-thsu̠manmē̍-'dhāyi̠ manma̍ dē̠vānā̠māśā̠ upa̍ vī̠tapṛ̍ṣṭhaḥ । anvē̍na̠ṃ viprā̠ ṛṣa̍yō madanti dē̠vānā̎-mpu̠ṣṭē cha̍kṛmā su̠bandhu̎m ॥ ya-dvā̠jinō̠ dāma̍ sa̠dānna̠marva̍tō̠ yā śī̍rṣa̠ṇyā̍ raśa̠nā rajju̍rasya । yadvā̍ ghāsya̠ prabhṛ̍tamā̠syē̍ tṛṇa̠gṃ̠ sarvā̠ tā tē̠ api̍ dē̠vēṣva̍stu ॥ yadaśva̍sya kra̠viṣō̠ [yadaśva̍sya kra̠viṣa̍ḥ, makṣi̠kā-''śa̠] 41meaning
Moving forward, my prayer has been placed in the gods' favour — as bees go to the flower, so this word ascends.
word by wordउपUpaNear toदामDaamaWreath, GarlandयाYaaTo go towardsसर्वाSarvaaAllतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeअपिApiAlsoविप्रVipraSageरसनRasanaTaste, Rasaसर्वSarvaAllतTaThat - verse 43मक्षि॒का-ऽऽश॒ यद्वा॒ स्वरौ॒ स्वधि॑तौ रि॒प्तमस्ति॑ । यद्धस्त॑यो-श्शमि॒तुर्यन्न॒खेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु ॥ यदूव॑द्ध्यमु॒दर॑स्याप॒वाति॒ य आ॒मस्य॑ क्र॒विषो॑ ग॒न्धो अस्ति॑ । सु॒कृ॒ता तच्छ॑मि॒तारः॑ कृण्वन्तू॒त मेधग्ं॑ शृत॒पाक॑-म्पचन्तु ॥ य-त्ते॒ गात्रा॑द॒ग्निना॑ प॒च्यमा॑नाद॒भि शूल॒-न्निह॑तस्याव॒धाव॑ति । मा त-द्भूम्या॒मा श्रि॑ष॒ ( )-न्मा तृणे॑षु दे॒वेभ्य॒स्तदु॒शद्भ्यो॑ रा॒तम॑स्तु ॥ 42 ॥(इ - दु॒तो - क्र॒विषः॑ - श्रिषथ् - स॒प्त च॑) (अ. 8)makṣi̠kā-''śa̠ yadvā̠ svarau̠ svadhi̍tau ri̠ptamasti̍ । yaddhasta̍yō-śśami̠turyanna̠khēṣu̠ sarvā̠ tā tē̠ api̍ dē̠vēṣva̍stu ॥ yadūva̍ddhyamu̠dara̍syāpa̠vāti̠ ya ā̠masya̍ kra̠viṣō̍ ga̠ndhō asti̍ । su̠kṛ̠tā tachCha̍mi̠tāra̍ḥ kṛṇvantū̠ta mēdhagṃ̍ śṛta̠pāka̍-mpachantu ॥ ya-ttē̠ gātrā̍da̠gninā̍ pa̠chyamā̍nāda̠bhi śūla̠-nniha̍tasyāva̠dhāva̍ti । mā ta-dbhūmyā̠mā śri̍ṣa̠ ( )-nmā tṛṇē̍ṣu dē̠vēbhya̠stadu̠śadbhyō̍ rā̠tama̍stu ॥ 42 ॥(i - du̠tō - kra̠viṣa̍ḥ - śriṣath - sa̠pta cha̍) (a. 8)meaning
Like flies alighting, like chips on a hatchet, whatever was deposited by the sacrificial ladle, whatever may be in the hands of the slaughterer...
word by wordसर्वाSarvaaAllतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeअपिApiAlsoयYaHe · He Whoअस्तिAstiTo beमाMaaTo Sound, Bellow, RoarइIThisसप्तSaptaSevenचCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gapsअANotसर्वSarvaAllतTaThatयाYaaTo go towards - verse 44ये वा॒जिन॑-म्परि॒पश्य॑न्ति प॒क्वं-यँ ई॑मा॒हु-स्सु॑र॒भिर्निर्ह॒रेति॑ । ये चार्व॑तो माग्ंसभि॒क्षामु॒पास॑त उ॒तो तेषा॑म॒भिगू᳚र्तिर्न इन्वतु ॥ यन्नीक्ष॑ण-म्मा॒ग्॒स्पच॑न्या उ॒खाया॒ या पात्रा॑णि यू॒ष्ण आ॒सेच॑नानि । ऊ॒ष्म॒ण्या॑-ऽपि॒धाना॑ चरू॒णाम॒ङ्का-स्सू॒नाः परि॑ भूष॒न्त्यश्व᳚म् ॥ नि॒क्रम॑ण-न्नि॒षद॑नं-विँ॒वर्त॑नं॒-यँच्च॒ पड्बी॑श॒मर्व॑तः । यच्च॑ प॒पौ यच्च॑ घा॒सि- [घा॒सिम्, ज॒घास॒ सर्वा॒ ता] 43yē vā̠jina̍-mpari̠paśya̍nti pa̠kvaṃ ya ī̍mā̠hu-ssu̍ra̠bhirnirha̠rēti̍ । yē chārva̍tō māgṃsabhi̠kṣāmu̠pāsa̍ta u̠tō tēṣā̍ma̠bhigū̎rtirna invatu ॥ yannīkṣa̍ṇa-mmā̠g̠spacha̍nyā u̠khāyā̠ yā pātrā̍ṇi yū̠ṣṇa ā̠sēcha̍nāni । ū̠ṣma̠ṇyā̍-'pi̠dhānā̍ charū̠ṇāma̠ṅkā-ssū̠nāḥ pari̍ bhūṣa̠ntyaśva̎m ॥ ni̠krama̍ṇa-nni̠ṣada̍naṃ vi̠varta̍na̠ṃ yachcha̠ paḍbī̍śa̠marva̍taḥ । yachcha̍ pa̠pau yachcha̍ ghā̠si- [ghā̠sim, ja̠ghāsa̠ sarvā̠ tā] 43meaning
...and those who see the ripening victim, those who say 'now it is fragrant, take it away' — those who smell its fragrance...
word by wordयेYeWho · Those who · Those · WhoeverयाYaaTo go towardsपरिPariAroundयच्चYac-CaWhatever thingसर्वाSarvaaAllसर्वSarvaAllतTaThat - verse 45-ञ्ज॒घास॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तु ॥ मा त्वा॒-ऽग्नि-र्ध्व॑नयि-द्धू॒मग॑न्धि॒र्मोखा भ्राज॑न्त्य॒भि वि॑क्त॒ जघ्रिः॑ । इ॒ष्टं-वीँ॒तम॒भिगू᳚र्तं॒-वँष॑ट्कृत॒-न्त-न्दे॒वासः॒ प्रति॑ गृभ्ण॒न्त्यश्व᳚म् ॥ यदश्वा॑य॒ वास॑ उपस्तृ॒णन्त्य॑धीवा॒सं-याँ हिर॑ण्यान्यस्मै । स॒न्दान॒मर्व॑न्त॒-म्पड्बी॑श-म्प्रि॒या दे॒वेष्वा या॑मयन्ति ॥ य-त्ते॑ सा॒दे मह॑सा॒ शूकृ॑तस्य॒ पार्ष्णि॑या वा॒ कश॑या [वा॒ कश॑या, वा॒ तु॒तोद॑ ।] 44-ñja̠ghāsa̠ sarvā̠ tā tē̠ api̍ dē̠vēṣva̍stu ॥ mā tvā̠-'gni-rdhva̍nayi-ddhū̠maga̍ndhi̠rmōkhā bhrāja̍ntya̠bhi vi̍kta̠ jaghri̍ḥ । i̠ṣṭaṃ vī̠tama̠bhigū̎rta̠ṃ vaṣa̍ṭkṛta̠-nta-ndē̠vāsa̠ḥ prati̍ gṛbhṇa̠ntyaśva̎m ॥ yadaśvā̍ya̠ vāsa̍ upastṛ̠ṇantya̍dhīvā̠saṃ yā hira̍ṇyānyasmai । sa̠ndāna̠marva̍nta̠-mpaḍbī̍śa-mpri̠yā dē̠vēṣvā yā̍mayanti ॥ ya-ttē̍ sā̠dē maha̍sā̠ śūkṛ̍tasya̠ pārṣṇi̍yā vā̠ kaśa̍yā [vā̠ kaśa̍yā, vā̠ tu̠tōda̍ ।] 44meaning
...and what was eaten in the fire — all of it, O Brahman, do thou purify that for me.
word by wordसर्वाSarvaaAllतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeअपिApiAlsoमाMaaTo Sound, Bellow, Roarप्रतिPratiEveryवासVaasaGarment, DressवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeedसर्वSarvaAllतTaThatइष्टIssttaWished, DesiredवसVasaDwelling, ResidenceयाYaaTo go towards - verse 46वा तु॒तोद॑ । स्रु॒चेव॒ ता ह॒विषो॑ अद्ध्व॒रेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ ब्रह्म॑णा सूदयामि ॥ चतु॑स्त्रिग्ंश-द्वा॒जिनो॑ दे॒वब॑न्धो॒-र्वङ्क्री॒-रश्व॑स्य॒ स्वधि॑ति॒-स्समे॑ति । अच्छि॑द्रा॒ गात्रा॑ व॒युना॑ कृणोत॒ परु॑ष्परुरनु॒घुष्या॒ वि श॑स्त ॥ एक॒स्त्वष्टु॒रश्व॑स्या विश॒स्ता द्वा य॒न्तारा॑ भवत॒स्तथ॒र्तुः । या ते॒ गात्रा॑णामृतु॒था कृ॒णोमि॒ ताता॒ पिण्डा॑ना॒-म्प्र जु॑होम्य॒ग्नौ ॥ मा त्वा॑ तप- [तपत्, प्रि॒य आ॒त्मा-] 45vā tu̠tōda̍ । sru̠chēva̠ tā ha̠viṣō̍ addhva̠rēṣu̠ sarvā̠ tā tē̠ brahma̍ṇā sūdayāmi ॥ chatu̍strigṃśa-dvā̠jinō̍ dē̠vaba̍ndhō̠-rvaṅkrī̠-raśva̍sya̠ svadhi̍ti̠-ssamē̍ti । achChi̍drā̠ gātrā̍ va̠yunā̍ kṛṇōta̠ paru̍ṣparuranu̠ghuṣyā̠ vi śa̍sta ॥ ēka̠stvaṣṭu̠raśva̍syā viśa̠stā dvā ya̠ntārā̍ bhavata̠statha̠rtuḥ । yā tē̠ gātrā̍ṇāmṛtu̠thā kṛ̠ṇōmi̠ tātā̠ piṇḍā̍nā̠-mpra ju̍hōmya̠gnau ॥ mā tvā̍ tapa- [tapat, pri̠ya ā̠tmā-] 45meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
word by wordवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeedसर्वाSarvaaAllतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeविViA prefix indicating division, order etcयाYaaTo go towardsमाMaaTo Sound, Bellow, Roarत्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · YouतपTapaHeat, Warmthप्रियPriyaDear, Fond of, Attached toआत्माAatmaaAtma, Soul · Soul, Heart · Aatmaa, ConsciousnessतTaThatअध्वरेषुAdhvaressuIn the Sacrificeसर्वSarvaAllब्राह्मणBraahmannaBrahmin, Wise personsततTataExtended, Diffused, Pervaded - verse 47-त्प्रि॒य आ॒त्मा-ऽपि॒यन्त॒-म्मा स्वधि॑तिस्त॒नुव॒ आ ति॑ष्ठिप-त्ते । मा ते॑ गृ॒द्ध्नु-र॑विश॒स्ता-ऽति॒हाय॑ छि॒द्रा गात्रा᳚ण्य॒सिना॒ मिथू॑ कः ॥ न वा उ॑वे॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि दे॒वाग्ं इदे॑षि प॒थिभिः॑ सु॒गेभिः॑ । हरी॑ ते॒ युञ्जा॒ पृष॑ती अभूता॒मुपा᳚स्था-द्वा॒जी धु॒रि रास॑भस्य ॥ सु॒गव्य॑-न्नो वा॒जी स्वश्वि॑य-म्पु॒ग्ं॒सः पु॒त्राग्ं उ॒त वि॑श्वा॒पुषग्ं॑ र॒यिम् । अ॒ना॒गा॒स्त्व-न्नो॒ अदि॑तिः कृणोतु क्ष॒त्र-न्नो॒ अश्वो॑ वनताग्ं ह॒विष्मान्॑ ॥ 46 ॥(घा॒सिं-कश॑या - तप-द्- र॒यिं - नव॑ च ) (अ. 9)-tpri̠ya ā̠tmā-'pi̠yanta̠-mmā svadhi̍tista̠nuva̠ ā ti̍ṣṭhipa-ttē । mā tē̍ gṛ̠ddhnu-ra̍viśa̠stā-'ti̠hāya̍ Chi̠drā gātrā̎ṇya̠sinā̠ mithū̍ kaḥ ॥ na vā u̍vē̠tanmri̍yasē̠ na ri̍ṣyasi dē̠vāgṃ idē̍ṣi pa̠thibhi̍-ssu̠gēbhi̍ḥ । harī̍ tē̠ yuñjā̠ pṛṣa̍tī abhūtā̠mupā̎sthā-dvā̠jī dhu̠ri rāsa̍bhasya ॥ su̠gavya̍-nnō vā̠jī svaśvi̍ya-mpu̠gṃ̠saḥ pu̠trāgṃ u̠ta vi̍śvā̠puṣagṃ̍ ra̠yim । a̠nā̠gā̠stva-nnō̠ adi̍tiḥ kṛṇōtu kṣa̠tra-nnō̠ aśvō̍ vanatāgṃ ha̠viṣmān̍ ॥ 46 ॥(ghā̠siṃ-kaśa̍yā - tapa-d- ra̠yiṃ - nava̍ cha ) (a. 9)meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
word by wordआAaA particle for Invoking · Until, As far asमाMaaTo Sound, Bellow, RoarतेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · HeकKaWhich?नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, OurवाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, IndeedअदितिAditiAditiनवNavaNew, Fresh, YoungचCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gapsअANotछिद्रChidraHole, OpeningकःKahWhatनNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, NeitherहरिHariHari - verse 48(अश्म॒न् - य इ॒मो - दे॑न - मा॒शुः - प्राचीं᳚ - जी॒मूत॑स्य॒ - यदक्र॑न्दो॒ - मा नो॑ मि॒त्रो - ये वा॒जिनं॒ - नव॑)(aśma̠n - ya i̠mō - dē̍na - mā̠śuḥ - prāchī̎m - jī̠mūta̍sya̠ - yadakra̍ndō̠ - mā nō̍ mi̠trō - yē vā̠jina̠ṃ - nava̍)meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
word by wordयYaHe · He Whoप्राचींPraaciim(And the Sun rises from the direction of the) EastमाMaaTo Sound, Bellow, RoarनोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Usमित्रोMitroFriendयेYeWho · Those who · Those · WhoeverनवNavaNew, Fresh, Youngअस्मान्AsmaanUsयाYaaTo go towards - verse 49(अश्म॑न् - मनो॒युजं॒ - प्राची॒मनु॒ - शर्म॑ यच्छतु॒ - तेषा॑म॒भिगू᳚र्तिः॒ - षट्च॑त्वारिग्ंशत्)(aśma̍n - manō̠yuja̠ṃ - prāchī̠manu̠ - śarma̍ yachChatu̠ - tēṣā̍ma̠bhigū̎rti̠ḥ - ṣaṭcha̍tvārigṃśat)meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
word by wordअस्मान्AsmaanUs - verse 50(अश्म॑न्, ह॒विष्मान्॑)(aśma̍n, ha̠viṣmān̍)meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
word by wordअस्मान्AsmaanUs - verse 51॥ हरिः॑ ओम् ॥॥ hari̍ḥ ōm ॥meaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
word by wordहरिHariHariॐOmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahman - verse 52॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थ काण्डे षष्ठः प्रश्न-स्समाप्तः ॥ओ-न्नमः परमात्मने , श्री महागणपतये नमः , श्री गुरुभ्यो नमः , ह॒रिः॒ ॐ॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-ñchaturtha kāṇḍē ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ॥ō-nnamaḥ paramātmanē , śrī mahāgaṇapatayē namaḥ , śrī gurubhyō namaḥ , ha̠ri̠ḥ ōṃmeaning
English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.
word by wordकृष्णKrssnnaBlack, Dark, Dark-Blueषष्ठSsasstthaSixthश्रीShriiBeauty, Splendour, LustreनमNamaReverential Salutations · SalutationsहरिHariHariॐOmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahmanकन्दKandaA Bulb, LumpनमःNamahSalutations · Reverential Salutations · I offer my Salutations [to Shiva and Shakti] · Salutations, Obeisance · Bow, Obeisance, Reverential Salutation
Primary text from vignanam.org