KYTS 4.6 Asmannoorjam Parvate

Krishna

tap any word for its meaning

  • verse 1
    कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थकाण्डे षष्ठः प्रश्नः - परिषेचन-संस्काराभिधानं

    kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-ñchaturthakāṇḍē ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - pariṣēchana-saṃskārābhidhānaṃ
    meaning

    English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.

    word by word
    कृष्णKrssnnaBlack, Dark, Dark-Blue
    षष्ठSsasstthaSixth
  • verse 2
    ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,श्री गुरुभ्यो नमःह॒रिः॒ ओम्

    ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,śrī gurubhyō namaḥha̠ri̠ḥ ōm
    meaning

    English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.

    word by word
    श्रीShriiBeauty, Splendour, Lustre
    नमNamaReverential Salutations · Salutations
    हरिHariHari
    नमःNamahSalutations · Reverential Salutations · I offer my Salutations [to Shiva and Shakti] · Salutations, Obeisance · Bow, Obeisance, Reverential Salutation
    OmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahman
  • verse 3
    अश्म॒न्नूर्ज॒-म्पर्व॑ते शिश्रिया॒णां-वाँते॑ प॒र्जन्ये॒ वरु॑णस्य॒ शुष्मे᳚अ॒द्भ्य ओष॑धीभ्यो॒ वन॒स्पति॒भ्यो-ऽधि॒ सम्भृ॑ता॒-न्ता-न्न॒ इष॒मूर्ज॑-न्धत्त मरुत-स्सग्ं ररा॒णाःअश्मग्ग्॑स्ते॒ क्षुद॒मु-न्ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ य-न्द्वि॒ष्मःस॒मु॒द्रस्य॑ त्वा॒-ऽवाक॒या-ऽग्ने॒ परि॑ व्ययामसिपा॒व॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑वहि॒मस्य॑ त्वा ज॒रायु॒णा-ऽग्ने॒ परि॑ व्ययामसिपा॒व॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑वउप॒- [उप॑, ज्मन्नुप॑] 1

    aśma̠nnūrja̠-mparva̍tē śiśriyā̠ṇāṃ vātē̍ pa̠rjanyē̠ varu̍ṇasya̠ śuṣmē̎a̠dbhya ōṣa̍dhībhyō̠ vana̠spati̠bhyō-'dhi̠ sambhṛ̍tā̠-ntā-nna̠ iṣa̠mūrja̍-ndhatta maruta-ssagṃ rarā̠ṇāḥaśmagg̍stē̠ kṣuda̠mu-ntē̠ śugṛ̍chChatu̠ ya-ndvi̠ṣmaḥsa̠mu̠drasya̍ tvā̠-'vāka̠yā-'gnē̠ pari̍ vyayāmasipā̠va̠kō a̠smabhyagṃ̍ śi̠vō bha̍vahi̠masya̍ tvā ja̠rāyu̠ṇā-'gnē̠ pari̍ vyayāmasipā̠va̠kō a̠smabhyagṃ̍ śi̠vō bha̍vaupa̠- [upa̍, jmannupa̍] 1
    meaning

    O rock and mountain, store your nourishment; let it dwell in wind, rain, and in Varuna's might — from water, let it flow into plants and into the sacred fire.

    word by word
    परिPariAround
    शिवोShivoShiva
    भवBhavaComing into Existence, Birth, Production
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    उपUpaNear to
    वारुणVaarunnaVaruna
    समुद्रSamudraSea
    हिमHimaCold, Cool
  • verse 4
    -ज्मन्नुप॑ वेत॒से-ऽव॑त्तर-न्न॒दीष्वाअग्ने॑ पि॒त्तम॒पाम॑सिमण्डू॑कि॒ ताभि॒रा ग॑हि॒ सेम-न्नो॑ य॒ज्ञम्पा॒व॒कव॑र्णग्ं शि॒व-ङ्कृ॑धिपा॒व॒क चि॒तय॑न्त्या कृ॒पाक्षाम॑-न्रुरु॒च उ॒षसो॒ भा॒नुना᳚तूर्व॒-न्न याम॒न्नेत॑शस्य॒ नू रण॒ यो घृ॒णे त॑तृषा॒णो अ॒जरः॑अग्ने॑ पावक रो॒चिषा॑ म॒न्द्रया॑ देव जि॒ह्वया᳚ दे॒वान् [आ दे॒वान्, व॒क्षि॒ यक्षि॑ ] 2

    -jmannupa̍ vēta̠sē-'va̍ttara-nna̠dīṣvāagnē̍ pi̠ttama̠pāma̍simaṇḍū̍ki̠ tābhi̠rā ga̍hi̠ sēma-nnō̍ ya̠jñampā̠va̠kava̍rṇagṃ śi̠va-ṅkṛ̍dhipā̠va̠ka ā chi̠taya̍ntyā kṛ̠pākṣāma̍-nruru̠cha u̠ṣasō̠ na bhā̠nunā̎tūrva̠-nna yāma̠nnēta̍śasya̠ raṇa̠ ā ghṛ̠ṇēna ta̍tṛṣā̠ṇō a̠jara̍ḥagnē̍ pāvaka rō̠chiṣā̍ ma̠ndrayā̍ dēva ji̠hvayā̎ā dē̠vān dē̠vān, va̠kṣi̠ yakṣi̍ cha] 2
    meaning

    In the frog who dwells in the reed, in the river, in the fire — may the bile of the waters be cleared away and the frog's touch purify.

    word by word
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    पावकPaavakaFire, Pure, Clear, Bright, Shining
    AaA particle for Invoking · Until, As far as
    कृपाKrpaaPity, Tenderness, Compassion
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    रणRannaBattle
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
    अजरAjaraUndecaying
    देवDevaDivine
    देवान्DevaanDevas
    CaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    ANot
    NaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    जिह्वJihvaThe Tongue, the organ of Taste
  • verse 5
    व॑क्षि॒ यक्षि॑ नः॑ पावक दीदि॒वो-ऽग्ने॑ दे॒वाग्ं इ॒हा-ऽऽ व॑हउप॑ य॒ज्ञग्ं ह॒विश्च॑ नःअ॒पामि॒द-न्न्यय॑नग्ं समु॒द्रस्य॑ नि॒वेश॑नम्अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑वनम॑स्ते॒ हर॑से शो॒चिषे॒ नम॑स्ते अस्त्व॒र्चिषे᳚अ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑वनृ॒षदे॒ व- [नृ॒षदे॒ वट्, अ॒फ्सु॒षदे॒ व-ड्व॑न॒सदे॒] 3

    va̍kṣi̠ yakṣi̍ chasa na̍ḥ pāvaka dīdi̠vō-'gnē̍ dē̠vāgṃ i̠hā-'' va̍haupa̍ ya̠jñagṃ ha̠viścha̍ naḥa̠pāmi̠da-nnyaya̍nagṃ samu̠drasya̍ ni̠vēśa̍nama̠nya-ntē̍ a̠sma-tta̍pantu hē̠taya̍ḥ pāva̠kō a̠smabhyagṃ̍ śi̠vō bha̍vanama̍stē̠ hara̍sē śō̠chiṣē̠ nama̍stē astva̠rchiṣē̎a̠nya-ntē̍ a̠sma-tta̍pantu hē̠taya̍ḥ pāva̠kō a̠smabhyagṃ̍ śi̠vō bha̍vanṛ̠ṣadē̠ va- [nṛ̠ṣadē̠ vaṭ, a̠phsu̠ṣadē̠ va-ḍva̍na̠sadē̠] 3
    meaning

    O shining Agni, bring here the gods; you are the navel of the earth, you protect — bring the sages with the soma.

    word by word
    CaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    SaYour
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    पावकPaavakaFire, Pure, Clear, Bright, Shining
    वहVahaCarrying, Bearing
    उपUpaNear to
    शिवोShivoShiva
    भवBhavaComing into Existence, Birth, Production
    नमस्तेNamasteSalutations to You · Reverential Salutations to You · Salutations to You [O Vayu]
    साSaaShe
    इहIhaIn this place, Now, Here
    समुद्रSamudraSea
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    वाट्Vaattan exclamation on performing a sacrifice
  • verse 6
    -ड॑फ्सु॒षदे॒ व-ड्व॑न॒सदे॒ व-ड्ब॑र्​हि॒षदे॒ वट्-थ्सु॑व॒र्विदे॒ वट्ये दे॒वा दे॒वानां᳚-यँ॒ज्ञिया॑ य॒ज्ञिया॑नाग्ं सं​वँ-थ्स॒रीण॒मुप॑ भा॒गमास॑तेअ॒हु॒तादो॑ ह॒विषो॑ य॒ज्ञे अ॒स्मिन्-थ्स्व॒य-ञ्जु॑हुद्ध्व॒-म्मधु॑नो घृ॒तस्य॑ये दे॒वा दे॒वेष्वधि॑ देव॒त्वमाय॒न्॒ ये ब्रह्म॑णः पुर ए॒तारो॑ अ॒स्ययेभ्यो॒ नर्ते पव॑ते॒ धाम॒ कि-ञ्च॒न ते दि॒वो पृ॑थि॒व्या अधि॒ स्नुषु॑प्रा॒ण॒दा [प्रा॒ण॒दाः, अ॒पा॒न॒दा व्या॑न॒दा-] 4

    -ḍa̍phsu̠ṣadē̠ va-ḍva̍na̠sadē̠ va-ḍba̍r​hi̠ṣadē̠ vaṭ-thsu̍va̠rvidē̠ vaṭ dē̠vā dē̠vānā̎ṃ ya̠jñiyā̍ ya̠jñiyā̍nāgṃ saṃva-thsa̠rīṇa̠mupa̍ bhā̠gamāsa̍tēa̠hu̠tādō̍ ha̠viṣō̍ ya̠jñē a̠smin-thsva̠ya-ñju̍huddhva̠-mmadhu̍nō ghṛ̠tasya̍ dē̠vā dē̠vēṣvadhi̍ dēva̠tvamāya̠n̠ brahma̍ṇaḥ pura ē̠tārō̍ a̠syayēbhyō̠ nartē pava̍tē̠ dhāma̠ ki-ñcha̠na na di̠vō na pṛ̍thi̠vyā adhi̠ snuṣu̍prā̠ṇa̠dā [prā̠ṇa̠dāḥ, a̠pā̠na̠dā vyā̍na̠dā-] 4
    meaning

    O gods who dwell in water, in wood, on the ground, in sacred grass, who know all light — you are the givers of all.

    word by word
    येYeWho · Those who · Those · Whoever
    देवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devas
    ब्रह्मणBrahmannaLord Brahma
    पुरPuraa Fortress, Castle, City, House, Tripurasura
    अस्यAsyaOf this
    धामDhaamaAbode
    किञ्चनKin.canaA little · In no Way
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    दिवोDivoHeaven, Sky
    अधिAdhiExpresses Above
    वाट्Vaattan exclamation on performing a sacrifice
    देवDevaDivine
    देवानांDevaanaamDevas, Demigods · Devas
    ब्रह्मणःBrahmannah[Issued forth Mahat Tejas of] Lord Brahma
    NaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    अधीAdhiiTo Study
  • verse 7
    अ॑पान॒दा व्या॑न॒दा-श्च॑क्षु॒र्दा व॑र्चो॒दा व॑रिवो॒दाःअ॒न्य-न्ते॑ अ॒स्म-त्त॑पन्तु हे॒तयः॑ पाव॒को अ॒स्मभ्यग्ं॑ शि॒वो भ॑वअ॒ग्निस्ति॒ग्मेन॑ शो॒चिषा॒ यग्ंस॒द्विश्व॒-न्न्य॑त्रिण᳚म्अ॒ग्निर्नो॑ वग्ंसते र॒यिम्सैना-ऽनी॑केन सुवि॒दत्रो॑ अ॒स्मे यष्टा॑ दे॒वाग्ं आय॑जिष्ठ-स्स्व॒स्तिअद॑ब्धो गो॒पा उ॒त नः॑ पर॒स्पा अग्ने᳚ द्यु॒मदु॒त रे॒व-द्दि॑दीहि5(उप॑-दे॒वान्-वट्-प्रा॑ण॒दा-श्चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)

    a̍pāna̠dā vyā̍na̠dā-ścha̍kṣu̠rdā va̍rchō̠dā va̍rivō̠dāḥa̠nya-ntē̍ a̠sma-tta̍pantu hē̠taya̍ḥ pāva̠kō a̠smabhyagṃ̍ śi̠vō bha̍vaa̠gnisti̠gmēna̍ śō̠chiṣā̠ yagṃsa̠dviśva̠-nnya̍triṇa̎ma̠gnirnō̍ vagṃsatē ra̠yimsainā-'nī̍kēna suvi̠datrō̍ a̠smē yaṣṭā̍ dē̠vāgṃ āya̍jiṣṭha-ssva̠stiada̍bdhō gō̠pā u̠ta na̍ḥ para̠spā agnē̎ dyu̠madu̠ta rē̠va-ddi̍dīhi5(upa̍-dē̠vān-vaṭ-prā̍ṇa̠dā-śchatu̍śchatvārigṃśachcha) (a. 1)
    meaning

    Give breath, give downward breath, give the eye, give vigour — ward off whatever scorches us; give us life and let us not be afflicted.

    word by word
    शिवोShivoShiva
    भवBhavaComing into Existence, Birth, Production
    गोपाGopaaCowherd Boys [of Vrindavana]
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    ANot
  • verse 8
    इ॒मा विश्वा॒ भुव॑नानि॒ जुह्व॒दृषि॒र्॒होता॑ निष॒सादा॑ पि॒ता नः॑ आ॒शिषा॒ द्रवि॑णमि॒च्छमा॑नः परम॒च्छदो॒ वर॒ वि॑वेशवि॒श्वक॑र्मा॒ मन॑सा॒ यद्विहा॑या धा॒ता वि॑धा॒ता प॑र॒मोत स॒न्दृक्तेषा॑मि॒ष्टानि॒ समि॒षा म॑दन्ति॒ यत्र॑ सप्त॒र्॒षी-न्प॒र एक॑मा॒हुःयो नः॑ पि॒ता ज॑नि॒ता यो वि॑धा॒ता यो नः॑ स॒तो अ॒भ्या सज्ज॒जान॑6

    ya i̠mā viśvā̠ bhuva̍nāni̠ juhva̠dṛṣi̠r̠hōtā̍ niṣa̠sādā̍ pi̠tā na̍ḥsa ā̠śiṣā̠ dravi̍ṇami̠chChamā̍naḥ parama̠chChadō̠ vara̠ ā vi̍vēśavi̠śvaka̍rmā̠ mana̍sā̠ yadvihā̍yā dhā̠tā vi̍dhā̠tā pa̍ra̠mōta sa̠ndṛktēṣā̍mi̠ṣṭāni̠ sami̠ṣā ma̍danti̠ yatra̍ sapta̠r̠ṣī-npa̠ra ēka̍mā̠huḥ na̍ḥ pi̠tā ja̍ni̠tā vi̍dhā̠tā na̍-ssa̠tō a̠bhyā sajja̠jāna̍6
    meaning

    The sage, the invoker who pours all these worlds as oblation — may he, with his desires, be swiftly gratified by our worship.

    word by word
    YaHe · He Who
    विश्वाVishvaaWorld · Universe
    भुवनानिBhuvanaaniWorlds
    पिताPitaaFather
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    SaYour
    वरVaraBoon, Excellent
    AaA particle for Invoking · Until, As far as
    विश्वकर्माVishvakarmaaVishwakarma
    मनसाManasaain my Mind · With Mind
    धाताDhaataaThe Sustainer [of Knowledge in Memory]
    यत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
    याYaaTo go towards
    विश्वVishvaWorld, Univese
    साSaaShe
    ANot
  • verse 9
    यो दे॒वाना᳚-न्नाम॒धा एक॑ ए॒व तग्ं स॑म्प्र॒श्ञ-म्भुव॑ना यन्त्य॒न्या आ-ऽय॑जन्त॒ द्रवि॑ण॒ग्ं॒ सम॑स्मा॒ ऋष॑यः॒ पूर्वे॑ जरि॒तारो॒ भू॒नाअ॒सूर्ता॒ सूर्ता॒ रज॑सो वि॒माने॒ ये भू॒तानि॑ स॒मकृ॑ण्वन्नि॒मानि॑ तं-विँ॑दाथ॒ इ॒द-ञ्ज॒जाना॒न्य-द्यु॒ष्माक॒मन्त॑र-म्भवातिनी॒हा॒रेण॒ प्रावृ॑ता॒ जल्प्या॑ चासु॒तृप॑ उक्थ॒ शास॑श्चरन्तिप॒रो दि॒वा प॒र ए॒ना [प॒र ए॒ना, पृ॒थि॒व्या प॒रो] 7

    dē̠vānā̎-nnāma̠dhā ēka̍ ē̠va tagṃ sa̍mpra̠śña-mbhuva̍nā yantya̠nyāta ā-'ya̍janta̠ dravi̍ṇa̠gṃ̠ sama̍smā̠ ṛṣa̍ya̠ḥ pūrvē̍ jari̠tārō̠ na bhū̠nāa̠sūrtā̠ sūrtā̠ raja̍sō vi̠mānē̠ bhū̠tāni̍ sa̠makṛ̍ṇvanni̠māni̍na taṃ vi̍dātha̠ ya i̠da-ñja̠jānā̠nya-dyu̠ṣmāka̠manta̍ra-mbhavātinī̠hā̠rēṇa̠ prāvṛ̍tā̠ jalpyā̍ chāsu̠tṛpa̍ uktha̠ śāsa̍ścharantipa̠rō di̠vā pa̠ra ē̠nā [pa̠ra ē̠nā, pṛ̠thi̠vyā pa̠rō] 7
    meaning

    He who gives names to all the gods, who alone is — to that truth all other existences go; the many come to him and ask.

    word by word
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
    एकःEkah(Aatmaa is) One without a second
    एवEvaExactly so, in this Manner, Indeed, Truly
    तंTamHim · To You · That · Then
    पूर्वेPuurveIn the East (the Five Forests which are said to be there, are of very Secretive Nature)
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    येYeWho · Those who · Those · Whoever
    YaHe · He Who
    परोParo[By Whose Mercy Enemies are eradicated and one finally attains the] highest [Moksha, Why should'nt She be Praised by the People?] · Supreme
    दिवाDivaaBy Day
    परParaFollowing, Succeeding, Highest, Supreme
    एकEkaOne
    TaThat
    NaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    विमानVimaanaCelestial Chariot
    याYaaTo go towards
    प्रवृत्तPravrttaEngaged in
    दिवDivaHeaven
    एणEnnaBeautiful Black Deer
  • verse 10
    पृ॑थि॒व्या प॒रो दे॒वेभि॒रसु॑रै॒र्गुहा॒ यत्कग्ग्​ स्वि॒द्गर्भ॑-म्प्रथ॒म-न्द॑द्ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वा-स्स॒मग॑च्छन्त॒ विश्वे᳚तमिद्गर्भ॑-म्प्रथ॒म-न्द॑द्ध्र॒ आपो॒ यत्र॑ दे॒वा-स्स॒मग॑च्छन्त॒ विश्वे᳚अ॒जस्य॒ नाभा॒वद्ध्येक॒-मर्पि॑तं॒-यँस्मि॑न्नि॒दं-विँश्व॒-म्भुव॑न॒मधि॑ श्रि॒तम्वि॒श्वक॑र्मा॒ ह्यज॑निष्ट दे॒व आदि-द्ग॑न्ध॒र्वो अ॑भव-द्द्वि॒तीयः॑तृ॒तीयः॑ पि॒ता ज॑नि॒तौष॑धीना- [पि॒ता ज॑नि॒तौष॑धीनाम्, अ॒पा-ङ्गर्भं॒-व्यँ॑दधा-त्पुरु॒त्रा] 8

    pṛ̍thi̠vyā pa̠rō dē̠vēbhi̠rasu̍rai̠rguhā̠ yatkagg​ svi̠dgarbha̍-mpratha̠ma-nda̍ddhra̠ āpō̠ yatra̍ dē̠vā-ssa̠maga̍chChanta̠ viśvē̎tamidgarbha̍-mpratha̠ma-nda̍ddhra̠ āpō̠ yatra̍ dē̠vā-ssa̠maga̍chChanta̠ viśvē̎a̠jasya̠ nābhā̠vaddhyēka̠-marpi̍ta̠ṃ yasmi̍nni̠daṃ viśva̠-mbhuva̍na̠madhi̍ śri̠tamvi̠śvaka̍rmā̠ hyaja̍niṣṭa dē̠va ādi-dga̍ndha̠rvō a̍bhava-ddvi̠tīya̍ḥtṛ̠tīya̍ḥ pi̠tā ja̍ni̠tauṣa̍dhīnā- [pi̠tā ja̍ni̠tauṣa̍dhīnām, a̠pā-ṅgarbha̠ṃ vya̍dadhā-tpuru̠trā] 8
    meaning

    Beyond the earth, beyond the sky, beyond the gods and asuras in hiddenness — who is the womb first born, who of the waters, with his wisdom set it all in motion?

    word by word
    परोParo[By Whose Mercy Enemies are eradicated and one finally attains the] highest [Moksha, Why should'nt She be Praised by the People?] · Supreme
    यत्YatWhich
    आपोAapoAll-Pervading
    यत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]
    विश्वकर्माVishvakarmaaVishwakarma
    देवDevaDivine
    तृतीयTrtiiyaThird
    पिताPitaaFather
    विश्वVishvaWorld, Univese
    अजAjaUnborn
    श्रितShritaSituated in, Contained in
  • verse 11
    -म॒पा-ङ्गर्भं॒-व्यँ॑दधा-त्पुरु॒त्राचक्षु॑षः पि॒ता मन॑सा॒ हि धीरो॑ घृ॒तमे॑ने अजन॒न्न॑मानेय॒देदन्ता॒ अद॑दृग्ंहन्त॒ पूर्व॒ आदि-द्द्यावा॑पृथि॒वी अ॑प्रथेताम्वि॒श्वत॑-श्चक्षुरु॒त वि॒श्वतो॑मुखो वि॒श्वतो॑हस्त उ॒त वि॒श्वत॑स्पात्स-म्बा॒हुभ्या॒-न्नम॑ति॒ स-म्पत॑त्रै॒ र्द्यावा॑पृथि॒वी ज॒नय॑-न्दे॒व एकः॑किग्ग्​ स्वि॑दासी-दधि॒ष्ठान॑-मा॒रम्भ॑ण-ङ्कत॒म-थ्स्वि॒-त्किमा॑सीत्यदी॒ भूमि॑-ञ्ज॒नय॑- [यदी॒ भूमि॑-ञ्ज॒नयन्न्॑, वि॒श्वक॑र्मा॒] 9

    -ma̠pā-ṅgarbha̠ṃ vya̍dadhā-tpuru̠trāchakṣu̍ṣaḥ pi̠tā mana̍sā̠ hi dhīrō̍ ghṛ̠tamē̍nē ajana̠nna̍mānēya̠dēdantā̠ ada̍dṛgṃhanta̠ pūrva̠ ādi-ddyāvā̍pṛthi̠vī a̍prathētāmvi̠śvata̍-śchakṣuru̠ta vi̠śvatō̍mukhō vi̠śvatō̍hasta u̠ta vi̠śvata̍spātsa-mbā̠hubhyā̠-nnama̍ti̠ sa-mpata̍trai̠ rdyāvā̍pṛthi̠vī ja̠naya̍-ndē̠va ēka̍ḥkigg​ svi̍dāsī-dadhi̠ṣṭhāna̍-mā̠rambha̍ṇa-ṅkata̠ma-thsvi̠-tkimā̍sītyadī̠ bhūmi̍-ñja̠naya̍- [yadī̠ bhūmi̍-ñja̠nayann̍, vi̠śvaka̍rmā̠] 9
    meaning

    The father of the eye and the mind, the intelligent one, smeared with ghee — he who set in motion the great one's creations, stretched out and set the highest dwelling.

    word by word
    पिताPitaaFather
    मनसाManasaain my Mind · With Mind
    हिHiFor, Because
    पूर्वPuurvaEast
    एकःEkah(Aatmaa is) One without a second
    विश्वकर्माVishvakarmaaVishwakarma
    चाक्षुषCaakssussaPerceptible by the Eye, Relating to sight, Visible
    पुर्वPurvaFormer, Before, Prior, Preceding
    यदिYadiIf
  • verse 12
    -न्वि॒श्वक॑र्मा॒ वि द्यामौर्णो᳚-न्महि॒ना वि॒श्वच॑क्षाःकिग्ग्​ स्वि॒द्वन॒-ङ्क उ॒ वृ॒क्ष आ॑सी॒द्यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒क्षुःमनी॑षिणो॒ मन॑सा पृ॒च्छतेदु॒ तद्यद॒द्ध्यति॑ष्ठ॒-द्भुव॑नानि धा॒रयन्न्॑या ते॒ धामा॑नि पर॒माणि॒ या-ऽव॒मा या म॑द्ध्य॒मा वि॑श्वकर्मन्नु॒तेमाशिक्षा॒ सखि॑भ्यो ह॒विषि॑ स्वधाव-स्स्व॒यं-यँ॑जस्व त॒नुव॑-ञ्जुषा॒णःवा॒चस्पतिं॑-विँ॒श्वक॑र्माण-मू॒तये॑ [-मू॒तये᳚, म॒नो॒युजं॒-वाँजे॑] 10

    -nvi̠śvaka̍rmā̠ vi dyāmaurṇō̎-nmahi̠nā vi̠śvacha̍kṣāḥkigg​ svi̠dvana̠-ṅka sa vṛ̠kṣa ā̍sī̠dyatō̠ dyāvā̍pṛthi̠vī ni̍ṣṭata̠kṣuḥmanī̍ṣiṇō̠ mana̍sā pṛ̠chChatēdu̠ tadyada̠ddhyati̍ṣṭha̠-dbhuva̍nāni dhā̠rayann̍ tē̠ dhāmā̍ni para̠māṇi̠ yā-'va̠mā ma̍ddhya̠mā vi̍śvakarmannu̠tēmāśikṣā̠ sakhi̍bhyō ha̠viṣi̍ svadhāva-ssva̠yaṃ ya̍jasva ta̠nuva̍-ñjuṣā̠ṇaḥvā̠chaspati̍ṃ vi̠śvaka̍rmāṇa-mū̠tayē̍ [-mū̠tayē̎, ma̠nō̠yuja̠ṃ vājē̍] 10
    meaning

    What was the forest, what was the wood from which heaven and earth were shaped? O wise ones, ask with the mind — on what did he stand to build the worlds?

    word by word
    विViA prefix indicating division, order etc
    SaYour
    वृक्षVrkssaTree
    मनसाManasaain my Mind · With Mind
    याYaaTo go towards
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    साSaaShe
  • verse 13
    मनो॒युजं॒-वाँजे॑ अ॒द्या हु॑वेम नो॒ नेदि॑ष्ठा॒ हव॑नानि जोषते वि॒श्वश॑भूं॒रव॑से सा॒धुक॑र्माविश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॑ वावृधा॒न-स्स्व॒यं-यँ॑जस्व त॒नुव॑-ञ्जुषा॒णःमुह्य॑न्त्व॒न्ये अ॒भितः॑ स॒पत्ना॑ इ॒हास्माक॑-म्म॒घवा॑ सू॒रिर॑स्तुविश्व॑कर्मन्. ह॒विषा॒ वर्ध॑नेन त्रा॒तार॒मिन्द्र॑-मकृणोरव॒द्ध्यम्तस्मै॒ विश॒-स्सम॑नमन्त पू॒र्वीर॒यमु॒ग्रो वि॑ह॒व्यो॑ यथा-ऽस॑त्स॒मु॒द्राय॑ व॒युना॑य॒ सिन्धू॑ना॒-म्पत॑ये॒ नमः॑न॒दीना॒ग्ं॒ सर्वा॑सा-म्पि॒त्रे जु॑हु॒ता वि॒श्वक॑र्मणे॒ विश्वा-ऽहाम॑र्त्यग्ं ह॒विः11(ज॒जानै॒ - नौ - ष॑धीनां॒ - भूमि॑-ञ्ज॒नय॑ - न्नू॒तये॒ - नमो॒ - नव॑ च) (अ. 2)

    manō̠yuja̠ṃ vājē̍ a̠dyā hu̍vēmasa nō̠ nēdi̍ṣṭhā̠ hava̍nāni jōṣatē vi̠śvaśa̍bhū̠ṃrava̍sē sā̠dhuka̍rmāviśva̍karman. ha̠viṣā̍ vāvṛdhā̠na-ssva̠yaṃ ya̍jasva ta̠nuva̍-ñjuṣā̠ṇaḥmuhya̍ntva̠nyē a̠bhita̍-ssa̠patnā̍ i̠hāsmāka̍-mma̠ghavā̍ sū̠rira̍stuviśva̍karman. ha̠viṣā̠ vardha̍nēna trā̠tāra̠mindra̍-makṛṇōrava̠ddhyamtasmai̠ viśa̠-ssama̍namanta pū̠rvīra̠yamu̠grō vi̍ha̠vyō̍ yathā-'sa̍tsa̠mu̠drāya̍ va̠yunā̍ya̠ sindhū̍nā̠-mpata̍yē̠ nama̍ḥna̠dīnā̠gṃ̠ sarvā̍sā-mpi̠trē ju̍hu̠tā vi̠śvaka̍rmaṇē̠ viśvā-'hāma̍rtyagṃ ha̠viḥ11(ja̠jānai̠ - nau - ṣa̍dhīnā̠ṃ - bhūmi̍-ñja̠naya̍ - nnū̠tayē̠ - namō̠ - nava̍ cha) (a. 2)
    meaning

    May we invoke today with eager mind the swift horse born of the gods, the soul-yoked one that crosses all obstacles — may he who hears gladly grant us.

    word by word
    हुवेमHuvemaInvoke
    SaYour
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    तस्मैTasmaiTo Him
    नमNamaReverential Salutations · Salutations
    विश्वकर्मणेVishva-Karmanne[Salutations to Him Who gives Energy for the] Activities of the World
    नौNauShip, Boat
    नमोNamoSalutations to You · Reverential Salutations · Bow, Reverential Salutation · Salutations · Salutations [to Brahman]
    नवNavaNew, Fresh, Young
    CaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    ANot
    अद्यAdyaFit to be Eaten
    साSaaShe
    वर्धनVardhanaIncreasing, Growing
    समुद्रSamudraSea
    नमःNamahSalutations · Reverential Salutations · I offer my Salutations [to Shiva and Shakti] · Salutations, Obeisance · Bow, Obeisance, Reverential Salutation
  • verse 14
    उदे॑नमुत्त॒रा-न्न॒याग्ने॑ घृतेना-ऽऽहुतरा॒यस्पोषे॑ण॒ सग्ं सृ॑ज प्र॒जया॑ च॒ धने॑न इन्द्रे॒म-म्प्र॑त॒रा-ङ्कृ॑धि सजा॒ताना॑-मसद्व॒शीसमे॑नं॒-वँर्च॑सा सृज दे॒वेभ्यो॑ भाग॒धा अ॑सत्यस्य॑ कु॒र्मो ह॒विर्गृ॒हे तम॑ग्ने वर्धया॒ त्वम्तस्म॑ दे॒वा अधि॑ ब्रवन्न॒य-ञ्च॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा [विश्वे॑ दे॒वाः, अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः] 12

    udē̍namutta̠rā-nna̠yāgnē̍ ghṛtēnā-''hutarā̠yaspōṣē̍ṇa̠ sagṃ sṛ̍ja pra̠jayā̍ cha̠ dhanē̍na chaindrē̠ma-mpra̍ta̠rā-ṅkṛ̍dhi sajā̠tānā̍-masadva̠śīsamē̍na̠ṃ varcha̍sā sṛja dē̠vēbhyō̍ bhāga̠dhā a̍satyasya̍ ku̠rmō ha̠virgṛ̠hē tama̍gnē vardhayā̠ tvamtasma̍ dē̠vā adhi̍ bravanna̠ya-ñcha̠ brahma̍ṇa̠spati̍ḥudu̍ tvā̠ viśvē̍ dē̠vā [viśvē̍ dē̠vāḥ, agnē̠ bhara̍ntu̠ chitti̍bhiḥ] 12
    meaning

    Lead him upward with ghee, O Agni — link him with wealth, progeny, and cattle at the fount of rivers.

    word by word
    CaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    असत्AsatNot based on eternal Truth, transient
    यस्यYasyaWhose · Of Whose · Of Whom
    कुर्मोKurmoEarth, signifying the Universe
    त्वम्TvamYou
    देवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devas
    अधिAdhiExpresses Above
    ब्रह्मणस्पतिBrahmannaspatiLord of the Prayers
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    प्रजाPrajaaPeople, Subjects, Offspring, Family
    धनDhanaWealth
    त्वंTvamYou · You (are that Inconceivable great Penance for the cause of Liberation)
    देवDevaDivine
    अधीAdhiiTo Study
    विश्वVishvaWorld, Univese
  • verse 15
    अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः नो॑ भव शि॒वत॑म-स्सु॒प्रती॑को वि॒भाव॑सुःपञ्च॒ दिशो॒ दैवी᳚र्य॒ज्ञम॑वन्तु दे॒वीरपाम॑ति-न्दुर्म॒ति-म्बाध॑मानाःरा॒यस्पोषे॑ य॒ज्ञप॑ति-मा॒भज॑न्तीःरा॒यस्पोषे॒ अधि॑ य॒ज्ञो अ॑स्था॒-थ्समि॑द्धे अ॒ग्नावधि॑ मामहा॒नःउ॒क्थप॑त्र॒ ईड्यो॑ गृभी॒तस्त॒प्त-ङ्घ॒र्म-म्प॑रि॒गृह्या॑यजन्तऊ॒र्जा य-द्य॒ज्ञमश॑मन्त दे॒वा दैव्या॑य ध॒र्त्रे जोष्ट्रे᳚दे॒व॒श्री-श्श्रीम॑णा-श्श॒तप॑याः [दे॒व॒श्री-श्श्रीम॑णा-श्श॒तप॑याः, प॒रि॒गृह्य॑] 13

    agnē̠ bhara̍ntu̠ chitti̍bhiḥsa nō̍ bhava śi̠vata̍ma-ssu̠pratī̍kō vi̠bhāva̍suḥpañcha̠ diśō̠ daivī̎rya̠jñama̍vantu dē̠vīrapāma̍ti-ndurma̠ti-mbādha̍mānāḥrā̠yaspōṣē̍ ya̠jñapa̍ti-mā̠bhaja̍ntīḥrā̠yaspōṣē̠ adhi̍ ya̠jñō a̍sthā̠-thsami̍ddhē a̠gnāvadhi̍ māmahā̠naḥu̠kthapa̍tra̠ īḍyō̍ gṛbhī̠tasta̠pta-ṅgha̠rma-mpa̍ri̠gṛhyā̍yajantaū̠rjā ya-dya̠jñamaśa̍manta dē̠vā daivyā̍ya dha̠rtrē jōṣṭrē̎dē̠va̠śrī-śśrīma̍ṇā-śśa̠tapa̍yāḥ [dē̠va̠śrī-śśrīma̍ṇā-śśa̠tapa̍yāḥ, pa̠ri̠gṛhya̍] 13
    meaning

    Let the wise ones bring this Agni — be for us the most gracious, of fair face, and luminous.

    word by word
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    SaYour
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    भवBhavaComing into Existence, Birth, Production
    पञ्चPan.caFive
    दिशोDisho[Connecting the] Directions [guarding them with Her Thousand Arms]
    अधिAdhiExpresses Above
    देवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devas
    साSaaShe
    अधीAdhiiTo Study
    देवDevaDivine
  • verse 16
    परि॒गृह्य॑ दे॒वा य॒ज्ञमा॑यन्न्सूर्य॑रश्मि॒र्॒हरि॑केशः पु॒रस्ता᳚-थ्सवि॒ता ज्योति॒रुद॑या॒ग्ं॒ अज॑स्रम्तस्य॑ पू॒षा प्र॑स॒वं-याँ॑ति दे॒व-स्स॒पंश्य॒न् विश्वा॒ भुव॑नानि गो॒पाःदे॒वा दे॒वेभ्यो॑ अद्ध्व॒र्यन्तो॑ अस्थुर्वी॒तग्ं श॑मि॒त्रे श॑मि॒ता य॒जद्ध्यै᳚तु॒रीयो॑ य॒ज्ञो यत्र॑ ह॒व्यमेति॒ ततः॑ पाव॒का आ॒शिषो॑ नो जुषन्ताम्वि॒मान॑ ए॒ष दि॒वो मद्ध्य॑ आस्त आपप्रि॒वा-न्रोद॑सी अ॒न्तरि॑क्षम् वि॒श्वाची॑र॒भि- [स वि॒श्वाची॑र॒भि, च॒ष्टे॒ घृ॒ताची॑रन्त॒रा] 14

    pari̠gṛhya̍ dē̠vā ya̠jñamā̍yannsūrya̍raśmi̠r̠hari̍kēśaḥ pu̠rastā̎-thsavi̠tā jyōti̠ruda̍yā̠gṃ̠ aja̍sramtasya̍ pū̠ṣā pra̍sa̠vaṃ yā̍ti dē̠va-ssa̠paṃśya̠n viśvā̠ bhuva̍nāni gō̠pāḥdē̠vā dē̠vēbhyō̍ addhva̠ryantō̍ asthurvī̠tagṃ śa̍mi̠trē śa̍mi̠tā ya̠jaddhyai̎tu̠rīyō̍ ya̠jñō yatra̍ ha̠vyamēti̠ tata̍ḥ pāva̠kā ā̠śiṣō̍ juṣantāmvi̠māna̍ ē̠ṣa di̠vō maddhya̍ āsta āpapri̠vā-nrōda̍sī a̠ntari̍kṣamsa vi̠śvāchī̍ra̠bhi- [sa vi̠śvāchī̍ra̠bhi, cha̠ṣṭē̠ ghṛ̠tāchī̍ranta̠rā] 14
    meaning

    The gods arrived holding the sacrifice in all directions; the sun's rays are spread with golden hair, and the glowing dawn lights from front and back.

    word by word
    देवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devas
    तस्यTasyaTo him · of him · That, Which · of that · of his
    पूषाPuussaaWho Nourishes · God Puushaan who nourishes, The Sun God
    विश्वाVishvaaWorld · Universe
    भुवनानिBhuvanaaniWorlds
    गोपाGopaaCowherd Boys [of Vrindavana]
    यत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]
    ततःTatahThen
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    विमानVimaanaCelestial Chariot
    एषEssaHe · This
    दिवोDivoHeaven, Sky
    SaYour
    देवDevaDivine
    अजस्रAjasraNot to be obstructed, Perpetual
    यातिYaatiAdvance towards [Shiva] · [He does not] become [victim of premature Death] · Goes to, Becomes
    विश्वVishvaWorld, Univese
    पावकPaavakaFire, Pure, Clear, Bright, Shining
    मध्यMadhyaMiddle, Inside
    अस्तAstaThrown, Cast
    अन्तरिक्षAntarikssaSpace between Earth and Sky
    साSaaShe
  • verse 17
    -च॑ष्टे घृ॒ताची॑रन्त॒रा पूर्व॒मप॑र-ञ्च के॒तुम्उ॒क्षा स॑मु॒द्रो अ॑रु॒ण-स्सु॑प॒र्णः पूर्व॑स्य॒ योनि॑-म्पि॒तुरा वि॑वेशमद्ध्ये॑ दि॒वो निहि॑तः॒ पृश्ञि॒रश्मा॒ वि च॑क्रमे॒ रज॑सः पा॒त्यन्तौ᳚इन्द्रं॒-विँश्वा॑ अवीवृधन्-थ्समु॒द्रव्य॑चस॒-ङ्गिरः॑र॒थीत॑मग्ं रथी॒नां-वाँजा॑ना॒ग्ं॒ सत्प॑ति॒-म्पति᳚म्सु॒म्न॒हूर्य॒ज्ञो दे॒वाग्ं च॑ वक्ष॒द्यक्ष॑द॒ग्निर्दे॒वो दे॒वाग्ं च॑ वक्षत्वाज॑स्य मा प्रस॒वेनो᳚-द्ग्रा॒भेणो-द॑ग्रभीत्अथा॑ स॒पत्ना॒ग्ं॒ इन्द्रो॑ मे निग्रा॒भेणाध॑राग्ं अकःउ॒द्ग्रा॒भ-ञ्च॑ निग्रा॒भ-ञ्च॒ ब्रह्म॑ दे॒वा अ॑वीवृधन्न्अथा॑ स॒पत्ना॑निन्द्रा॒ग्नी मे॑ विषू॒चीना॒न् व्य॑स्यताम्15(दे॒वाः - श॒तप॑या - अ॒भि - वाज॑स्य॒ - षड्विग्ं॑शतिश्च ) (अ. 3)

    -cha̍ṣṭē ghṛ̠tāchī̍ranta̠rā pūrva̠mapa̍ra-ñcha kē̠tumu̠kṣā sa̍mu̠drō a̍ru̠ṇa-ssu̍pa̠rṇaḥ pūrva̍sya̠ yōni̍-mpi̠turā vi̍vēśamaddhyē̍ di̠vō nihi̍ta̠ḥ pṛśñi̠raśmā̠ vi cha̍kramē̠ raja̍saḥ pā̠tyantau̎indra̠ṃ viśvā̍ avīvṛdhan-thsamu̠dravya̍chasa̠-ṅgira̍ḥra̠thīta̍magṃ rathī̠nāṃ vājā̍nā̠gṃ̠ satpa̍ti̠-mpati̎msu̠mna̠hūrya̠jñō dē̠vāgṃ ā cha̍ vakṣa̠dyakṣa̍da̠gnirdē̠vō dē̠vāgṃ ā cha̍ vakṣatvāja̍sya prasa̠vēnō̎-dgrā̠bhēṇō-da̍grabhītathā̍ sa̠patnā̠gṃ̠ indrō̍ nigrā̠bhēṇādha̍rāgṃ akaḥu̠dgrā̠bha-ñcha̍ nigrā̠bha-ñcha̠ brahma̍ dē̠vā a̍vīvṛdhannathā̍ sa̠patnā̍nindrā̠gnī mē̍ viṣū̠chīnā̠n vya̍syatām15(dē̠vāḥ - śa̠tapa̍yā - a̠bhi - vāja̍sya̠ - ṣaḍvigṃ̍śatiścha ) (a. 3)
    meaning

    The cloud-bull, ruddy in the east, goes to his watering — he rises, deep-voiced, as the golden-hued bull of the waters.

    word by word
    दिवोDivoHeaven, Sky
    निहितNihitaPlaced
    विViA prefix indicating division, order etc
    AaA particle for Invoking · Until, As far as
    CaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    इन्द्रोIndroLord Indra · Indra
    मेMeTo me, of me · To me · Relates to Me · My · Please bestow Your Auspicious Blessings [on me] · (Please Make) my (undertakings Free of Obstacles) · Mine · of me, to me
    ब्रह्मBrahmaLord Brahma
    देवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devas
    अभिAbhiTowards
    ANot
    केतुKetuKetu
    पुर्वPurvaFormer, Before, Prior, Preceding
    मध्येMadhyeAmong [them] · Within
    इन्द्रIndraChief, King
    विश्वVishvaWorld, Univese
    वक्षVakssaBosom
    वाजVaajaFood, Sacrificial Food, Strength, Vigour, Energe, Spirit
    अथAthaThen · Indeed, Moreover · Moreover · An auspicious and inceptive particle used in a sentence · An auspicious and inceptive particle
    ब्रह्माBrahmaaLord Brahma · Brahma · (Whose Incomparable Power of Greatness even Bhagavan Ananta), Brahma and (Hara is not able to describe) · [You are] Brahma · Sri Brahma · [I remember] Brahma
    देवDevaDivine
  • verse 18
    आ॒शु-श्शिशा॑नो वृष॒भो यु॒द्ध्मो घ॑नाघ॒नः, क्षोभ॑ण-श्चर्​षणी॒नाम्स॒ङ्क्रन्द॑नो-ऽनिमि॒ष ए॑क वी॒र-श्श॒तग्ं सेना॑ अजय-थ्सा॒कमिन्द्रः॑स॒ङ्क्रन्द॑नेना निमि॒षेण॑ जि॒ष्णुना॑ युत्का॒रेण॑ दुश्च्यव॒नेन॑ धृ॒ष्णुना᳚तदिन्द्रे॑ण जयत॒ त-थ्स॑हद्ध्वं॒-युँधो॑ नर॒ इषु॑हस्तेन॒ वृष्णा᳚ इषु॑हस्तै॒-स्स नि॑ष॒ङ्गिभि॑र्व॒शी सग्ग्​स्र॑ष्टा॒ युध॒ इन्द्रो॑ ग॒णेन॑स॒ग्ं॒सृ॒ष्ट॒जि-थ्सो॑म॒पा बा॑हुश॒र्ध्यू᳚र्ध्वध॑न्वा॒ प्रति॑हिताभि॒रस्ता᳚बृह॑स्पते॒ परि॑ दीया॒ [परि॑ दीय, रथे॑न] 16

    ā̠śu-śśiśā̍nō vṛṣa̠bhō na yu̠ddhmō gha̍nāgha̠naḥ, kṣōbha̍ṇa-śchar​ṣaṇī̠nāmsa̠ṅkranda̍nō-'nimi̠ṣa ē̍ka vī̠ra-śśa̠tagṃ sēnā̍ ajaya-thsā̠kamindra̍ḥsa̠ṅkranda̍nēnā nimi̠ṣēṇa̍ ji̠ṣṇunā̍ yutkā̠rēṇa̍ duśchyava̠nēna̍ dhṛ̠ṣṇunā̎tadindrē̍ṇa jayata̠ ta-thsa̍haddhva̠ṃ yudhō̍ nara̠ iṣu̍hastēna̠ vṛṣṇā̎sa iṣu̍hastai̠-ssa ni̍ṣa̠ṅgibhi̍rva̠śī sagg​sra̍ṣṭā̠ sa yudha̠ indrō̍ ga̠ṇēna̍sa̠gṃ̠sṛ̠ṣṭa̠ji-thsō̍ma̠pā bā̍huśa̠rdhyū̎rdhvadha̍nvā̠ prati̍hitābhi̠rastā̎bṛha̍spatē̠ pari̍ dīyā̠ [pari̍ dīya, rathē̍na] 16
    meaning

    The swift honing bull, strong as a fighter, crasher against crashers, who shakes the peoples — the hundred-shouldered, driving the wagon through all...

    word by word
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    एकःEkah(Aatmaa is) One without a second
    नरNaraMan
    SaYour
    इन्द्रोIndroLord Indra · Indra
    परिPariAround
    NaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    एकEkaOne
    साSaaShe
    युद्धYuddhaBattle, Fight, War
    गणGannaa Flock, Troop, Multitude, body of Followers or Attendants
    रथRathaChariot
  • verse 19
    रथे॑न रक्षो॒हा ऽमित्राग्ं॑ अप॒ बाध॑मानःप्र॒भ॒ञ्जन्-थ्सेनाः᳚ प्रमृ॒णो यु॒धा जय॑न्न॒स्माक॑-मेद्ध्यवि॒ता रथा॑नाम्गो॒त्र॒भिद॑-ङ्गो॒विदं॒-वँज्र॑बाहु॒-ञ्जय॑न्त॒मज्म॑ प्रमृ॒णन्त॒-मोज॑साइ॒मग्ं स॑जाता॒ अनु॑वीर-यद्ध्व॒मिन्द्रग्ं॑ सखा॒यो-ऽनु॒ सग्ं र॑भद्ध्वम्ब॒ल॒वि॒ज्ञा॒यः-स्थवि॑रः॒ प्रवी॑र॒-स्सह॑स्वान्. वा॒जी सह॑मान उ॒ग्रःअ॒भिवी॑रो अ॒भिस॑त्वा सहो॒जा जैत्र॑मिन्द्र॒ रथ॒माति॑ष्ठ गो॒वित्अ॒भि गो॒त्राणि॒ सह॑सा॒ गाह॑मानो-ऽदा॒यो [गाह॑मानो-ऽदा॒यः, वी॒र-श्श॒तम॑न्यु॒रिन्द्रः॑] 17

    rathē̍na rakṣō̠hā 'mitrāgṃ̍ apa̠ bādha̍mānaḥpra̠bha̠ñjan-thsēnā̎ḥ pramṛ̠ṇō yu̠dhā jaya̍nna̠smāka̍-mēddhyavi̠tā rathā̍nāmgō̠tra̠bhida̍-ṅgō̠vida̠ṃ vajra̍bāhu̠-ñjaya̍nta̠majma̍ pramṛ̠ṇanta̠-mōja̍sāi̠magṃ sa̍jātā̠ anu̍vīra-yaddhva̠mindragṃ̍ sakhā̠yō-'nu̠ sagṃ ra̍bhaddhvamba̠la̠vi̠jñā̠yaḥ-sthavi̍ra̠ḥ pravī̍ra̠-ssaha̍svān. vā̠jī saha̍māna u̠graḥa̠bhivī̍rō a̠bhisa̍tvā sahō̠jā jaitra̍mindra̠ ratha̠māti̍ṣṭha gō̠vita̠bhi gō̠trāṇi̠ saha̍sā̠ gāha̍mānō-'dā̠yō [gāha̍mānō-'dā̠yaḥ, vī̠ra-śśa̠tama̍nyu̠rindra̍ḥ] 17
    meaning

    ...routing the demons by his chariot, driving back the enemies, scattering the armies and grinding them down in battle.

    word by word
    सहमानSahamaanaConquering, Victorious
    उग्रंUgram(To that form of Lord Maha-Vishnu which is) Ugra {Ferocious}
    अभिAbhiTowards
    सहसाSahasaa(It is very surprising how looking at that Face it was) suddenly (struck by Mahishasura) · Suddenly
    रथRathaChariot
    युद्धYuddhaBattle, Fight, War
    उग्रUgraPowerful
    सहासSahaasaSmiling
  • verse 20
    वी॒र-श्श॒तम॑न्यु॒रिन्द्रः॑दु॒श्च्य॒व॒नः पृ॑तना॒षाड॑ यु॒द्ध्यो᳚-स्माक॒ग्ं॒ सेना॑ अवतु॒ प्र यु॒थ्सुइन्द्र॑ आसां-ने॒ता बृह॒स्पति॒ र्दक्षि॑णा य॒ज्ञः पु॒र ए॑तु॒ सोमः॑दे॒व॒से॒नाना॑-मभिभञ्जती॒ना-ञ्जय॑न्तीना-म्म॒रुतो॑ य॒न्त्वग्रे᳚इन्द्र॑स्य॒ वृष्णो॒ वरु॑णस्य॒ राज्ञ॑ आदि॒त्याना᳚-म्म॒रुता॒ग्ं॒ शर्ध॑ उ॒ग्रम्म॒हाम॑नसा-म्भुवनच्य॒वाना॒-ङ्घोषो॑ दे॒वाना॒-ञ्जय॑ता॒ मुद॑स्थात्अ॒स्माक॒-मिन्द्र॒-स्समृ॑तेषु ध्व॒जेष्व॒स्माकं॒-याँ इष॑व॒स्ता ज॑यन्तु18

    vī̠ra-śśa̠tama̍nyu̠rindra̍ḥdu̠śchya̠va̠naḥ pṛ̍tanā̠ṣāḍa̍ yu̠ddhyō̎-smāka̠gṃ̠ sēnā̍ avatu̠ pra yu̠thsuindra̍ āsāṃ-nē̠tā bṛha̠spati̠ rdakṣi̍ṇā ya̠jñaḥ pu̠ra ē̍tu̠ sōma̍ḥdē̠va̠sē̠nānā̍-mabhibhañjatī̠nā-ñjaya̍ntīnā-mma̠rutō̍ ya̠ntvagrē̎indra̍sya̠ vṛṣṇō̠ varu̍ṇasya̠ rājña̍ ādi̠tyānā̎-mma̠rutā̠gṃ̠ śardha̍ u̠gramma̠hāma̍nasā-mbhuvanachya̠vānā̠-ṅghōṣō̍ dē̠vānā̠-ñjaya̍tā̠ muda̍sthāta̠smāka̠-mindra̠-ssamṛ̍tēṣu dhva̠jēṣva̠smāka̠ṃ iṣa̍va̠stā ja̍yantu18
    meaning

    The hero of a hundred powers — Indra, hard to shake, destroyer of armies, ready for battle — may our warriors be victorious, may the gods help us at our calls.

    word by word
    अवतुAvatuMay we Move
    प्रPraPrefix
    इन्द्रIndraChief, King
    बृहस्पतिBrhaspatiBrihaspati, Guru of the Devas
    यज्ञYajnyaSacrifice
    पुरPuraa Fortress, Castle, City, House, Tripurasura
    सोमSomaMoon
    वारुणVaarunnaVaruna
    उग्रंUgram(To that form of Lord Maha-Vishnu which is) Ugra {Ferocious}
    याYaaTo go towards
  • verse 21
    अ॒स्माकं॑-वीँ॒रा उत्त॑रे भवन्त्व॒स्मानु॑ देवा अवता॒ हवे॑षुउद्ध॑र्​षय मघव॒न्ना-यु॑धा॒-न्युथ्सत्व॑ना-म्माम॒काना॒-म्महाग्ं॑सिउद्वृ॑त्रहन् वा॒जिनां॒-वाँजि॑ना॒न्यु-द्रथा॑ना॒-ञ्जय॑तामेतु॒ घोषः॑उप॒ प्रेत॒ जय॑ता नरस्स्थि॒रा वः॑ सन्तु बा॒हवः॑इन्द्रो॑ व॒-श्शर्म॑ यच्छ त्वना-धृ॒ष्या यथास॑थअव॑सृष्टा॒ परा॑ पत॒ शर॑व्ये॒ ब्रह्म॑ सग्ंशितागच्छा॒-ऽमित्रा॒-न्प्र- [गच्छा॒-ऽमित्रा॒-न्प्र, वि॒श॒ मैषा॒-] 19

    a̠smāka̍ṃ vī̠rā utta̍rē bhavantva̠smānu̍ dēvā avatā̠ havē̍ṣuuddha̍r​ṣaya maghava̠nnā-yu̍dhā̠-nyuthsatva̍nā-mmāma̠kānā̠-mmahāgṃ̍siudvṛ̍trahan vā̠jinā̠ṃ vāji̍nā̠nyu-drathā̍nā̠-ñjaya̍tāmētu̠ ghōṣa̍ḥupa̠ prēta̠ jaya̍tā narassthi̠rā va̍-ssantu bā̠hava̍ḥindrō̍ va̠-śśarma̍ yachCha tvanā-dhṛ̠ṣyā yathāsa̍thaava̍sṛṣṭā̠ parā̍ pata̠ śara̍vyē̠ brahma̍ sagṃśitāgachChā̠-'mitrā̠-npra- [gachChā̠-'mitrā̠-npra, vi̠śa̠ maiṣā̠-] 19
    meaning

    May our warriors be exalted; may the gods protect us at our callings. Excite the magnanimous and generous one...

    word by word
    देवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devas
    घोषGhossaany Cry or Sound
    उपUpaNear to
    प्रेतPretaSpirit, Ghost
    सन्तुSantuMay All be [Free from Illness] · May all be
    इन्द्रोIndroLord Indra · Indra
    पराParaaTranscendental, Supreme · Knowledge relating to the divine · Supreme · Highest degree · Highest point or degree · Who is of transcendental nature
    पतPataTo Fall
    ब्रह्मBrahmaLord Brahma
    अस्माकम्AsmaakamOur
    वीरViiraBrave or Eminent
    उत्तरUttaraNorth
    देवDevaDivine
    बहवःBahavahMany
    अवसृष्टAvasrssttaLet loose, Fallen down from or upon
    परParaFollowing, Succeeding, Highest, Supreme
    पट्टPattttaA Flat or Level surface of anything
    ब्रह्माBrahmaaLord Brahma · Brahma · (Whose Incomparable Power of Greatness even Bhagavan Ananta), Brahma and (Hara is not able to describe) · [You are] Brahma · Sri Brahma · [I remember] Brahma
    विषVissaPoison
  • verse 22
    -वि॑श॒ मैषा॒-ङ्कञ्च॒नोच्छि॑षःमर्मा॑णि ते॒ वर्म॑भिश्छादयामि॒ सोम॑स्त्वा॒ राजा॒ ऽमृते॑ना॒भि-व॑स्ताम्उ॒रोर्वरी॑यो॒ वरि॑वस्ते अस्तु॒ जय॑न्त॒-न्त्वामनु॑ मदन्तु दे॒वाःयत्र॑ बा॒णा-स्स॒म्पत॑न्ति कुमा॒रा वि॑शि॒खा इ॑वइन्द्रो॑ न॒स्तत्र॑ वृत्र॒हा वि॑श्वा॒हा शर्म॑ यच्छतु20(दी॒या॒ - ऽदा॒यो - ज॑यन्त्व॒ - मित्रा॒-न्प्र - च॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 4)

    -vi̍śa̠ maiṣā̠-ṅkañcha̠nōchChi̍ṣaḥmarmā̍ṇi tē̠ varma̍bhiśChādayāmi̠ sōma̍stvā̠ rājā̠ 'mṛtē̍nā̠bhi-va̍stāmu̠rōrvarī̍yō̠ vari̍vastē astu̠ jaya̍nta̠-ntvāmanu̍ madantu dē̠vāḥyatra̍ bā̠ṇā-ssa̠mpata̍nti kumā̠rā vi̍śi̠khā i̍vaindrō̍ na̠statra̍ vṛtra̠hā vi̍śvā̠hā śarma̍ yachChatu20(dī̠yā̠ - 'dā̠yō - ja̍yantva̠ - mitrā̠-npra - cha̍tvāri̠gṃ̠śachcha̍) (a. 4)
    meaning

    ...let none of the horde be left untouched. With armour I cover your vital parts; may Soma protect you, and the sacrifice surround you.

    word by word
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    अस्तुAstuLet it Be, Be it so
    देवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devas
    यत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]
    इवIvaLike
    इन्द्रोIndroLord Indra · Indra
    ANot
    विषVissaPoison
    राजRaajaKing, Chief or Best of its kind
    कुमारKumaaraChild, Boy
  • verse 23
    प्राची॒मनु॑ प्र॒दिश॒-म्प्रेहि॑ वि॒द्वान॒ग्नेर॑ग्ने पु॒रो अ॑ग्निर्भवे॒हविश्वा॒ आशा॒ दीद्या॑नो॒ वि भा॒ह्यूर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदेक्रम॑द्ध्वम॒ग्निना॒ नाक॒मुख्य॒ग्ं॒ हस्ते॑षु॒ बिभ्र॑तःदि॒वः पृ॒ष्ठग्ं सुव॑र्ग॒त्वा मि॒श्रा दे॒वेभि॑राद्ध्वम्पृ॒थि॒व्या अ॒हमुद॒न्तरि॑क्ष॒-मा-ऽरु॑ह-म॒न्तरि॑क्षा॒-द्दिव॒मा-ऽरु॑हम्दि॒वो नाक॑स्य पृ॒ष्ठा-थ्सुव॒र्ज्योति॑रगा- [पृ॒ष्ठा-थ्सुव॒र्ज्योति॑रगाम्, अ॒हम्] 21

    prāchī̠manu̍ pra̠diśa̠-mprēhi̍ vi̠dvāna̠gnēra̍gnē pu̠rō a̍gnirbhavē̠haviśvā̠ āśā̠ dīdyā̍nō̠ vi bhā̠hyūrja̍-nnō dhēhi dvi̠padē̠ chatu̍ṣpadēkrama̍ddhvama̠gninā̠ nāka̠mukhya̠gṃ̠ hastē̍ṣu̠ bibhra̍taḥdi̠vaḥ pṛ̠ṣṭhagṃ suva̍rga̠tvā mi̠śrā dē̠vēbhi̍rāddhvampṛ̠thi̠vyā a̠hamuda̠ntari̍kṣa̠-mā-'ru̍ha-ma̠ntari̍kṣā̠-ddiva̠mā-'ru̍hamdi̠vō nāka̍sya pṛ̠ṣṭhā-thsuva̠rjyōti̍ragā- [pṛ̠ṣṭhā-thsuva̠rjyōti̍ragām, a̠ham] 21
    meaning

    Go forward in the eastern direction, knowing the path of Agni's Agni — spread on all sides; let all be purified.

    word by word
    विश्वाVishvaaWorld · Universe
    विViA prefix indicating division, order etc
    दिवDivaHeaven
    दिवोDivoHeaven, Sky
    नाकस्यNaakasyaSpiritual Sky [Chidakasha] · [Beyond the infinite] Sky
    अहम्AhamI
    विश्वVishvaWorld, Univese
  • verse 24
    -म॒हम्सुव॒र्यन्तो॒ नापे᳚क्षन्त॒ द्याग्ं रो॑हन्ति॒ रोद॑सीय॒ज्ञं-येँ वि॒श्वतो॑धार॒ग्ं॒ सुवि॑द्वाग्ंसो वितेनि॒रेअग्ने॒ प्रेहि॑ प्रथ॒मो दे॑वय॒ता-ञ्चक्षु॑र्दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम्इय॑क्षमाणा॒ भृगु॑भि-स्स॒जोषा॒-स्सुव॑र्यन्तु॒ यज॑माना-स्स्व॒स्तिनक्तो॒षासा॒ सम॑नसा॒ विरू॑पे धा॒पये॑ते॒ शिशु॒मेकग्ं॑ समी॒चीद्यावा॒ क्षामा॑ रु॒क्मो अ॒न्तर्वि भा॑ति दे॒वा अ॒ग्नि-न्धा॑रय-न्द्रविणो॒दाःअग्ने॑ सहस्राक्ष [अग्ने॑ सहस्राक्ष, श॒त॒मू॒र्ध॒ञ्छ॒त-न्ते᳚] 22

    -ma̠hamsuva̠ryantō̠ nāpē̎kṣanta̠ ā dyāgṃ rō̍hanti̠ rōda̍sīya̠jñaṃ vi̠śvatō̍dhāra̠gṃ̠ suvi̍dvāgṃsō vitēni̠rēagnē̠ prēhi̍ pratha̠mō dē̍vaya̠tā-ñchakṣu̍rdē̠vānā̍mu̠ta martyā̍nāmiya̍kṣamāṇā̠ bhṛgu̍bhi-ssa̠jōṣā̠-ssuva̍ryantu̠ yaja̍mānā-ssva̠stinaktō̠ṣāsā̠ sama̍nasā̠ virū̍pē dhā̠payē̍tē̠ śiśu̠mēkagṃ̍ samī̠chīdyāvā̠ kṣāmā̍ ru̠kmō a̠ntarvi bhā̍ti dē̠vā a̠gni-ndhā̍raya-ndraviṇō̠dāḥagnē̍ sahasrākṣa [agnē̍ sahasrākṣa, śa̠ta̠mū̠rdha̠ñCha̠ta-ntē̎] 22
    meaning

    The ones going toward the light do not look back — they ascend to heaven and the sky. Let those who perform sacrifice everywhere come here.

    word by word
    AaA particle for Invoking · Until, As far as
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    भातिBhaati(Your Gentle Smile indeed) Shines (like the Radiance of the Moon) · Shine
    देवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devas
    महाMahaaGreat, Large, Extensive, Abundant, Numerous, Considerable
    ANot
    येYeWho · Those who · Those · Whoever
    विरूपViruupaUnnatural, Different
    क्षमाKssamaaPatience, Forbearance
    देवDevaDivine
  • verse 25
    शतमूर्धञ्छ॒त-न्ते᳚ प्रा॒णा-स्स॒हस्र॑मपा॒नाःत्वग्ं सा॑ह॒स्रस्य॑ रा॒य ई॑शिषे॒ तस्मै॑ ते विधेम॒ वाजा॑य॒ स्वाहा᳚सु॒प॒र्णो॑-ऽसि ग॒रुत्मा᳚-न्पृथि॒व्याग्ं सी॑द पृ॒ष्ठे पृ॑थि॒व्या-स्सी॑द भा॒सा-ऽन्तरि॑क्ष॒मा पृ॑ण॒ ज्योति॑षा॒ दिव॒मुत्त॑भान॒ तेज॑सा॒ दिश॒ उ-द्दृग्ं॑हआ॒जुह्वा॑न-स्सु॒प्रती॑कः पु॒रस्ता॒दग्ने॒ स्वां-योँनि॒मा सी॑द सा॒द्ध्याअ॒स्मिन्-थ्स॒धस्थे॒ अद्ध्युत्त॑रस्मि॒न् विश्वे॑ देवा॒ [अद्ध्युत्त॑रस्मि॒न् विश्वे॑ देवाः, यज॑मानश्च सीदत] 23यज॑मानश्च सीदतप्रेद्धो॑ अग्ने दीदिहि पु॒रो नो-ऽज॑स्रया सू॒र्म्या॑ यविष्ठत्वाग्ं शश्व॑न्त॒ उप॑ यन्ति॒ वाजाः᳚वि॒धेम॑ ते पर॒मे जन्म॑न्नग्ने वि॒धेम॒ स्तोमै॒रव॑रे स॒धस्थे᳚यस्मा॒-द्योने॑रु॒दारि॑था॒ यजे॒ त-म्प्रत्वे ह॒वीग्ंषि॑ जुहुरे॒ समि॑द्धेताग्ं स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यस्य चि॒त्रामा-ऽहं-वृँ॑णे सुम॒तिं-विँ॒श्वज॑न्याम्याम॑स्य॒ कण्वो॒ अदु॑ह॒-त्प्रपी॑नाग्ं स॒हस्र॑धारा॒- [स॒हस्र॑धाराम्, पय॑सा म॒ही-ङ्गाम्] 24

    śatamūrdhañCha̠ta-ntē̎ prā̠ṇā-ssa̠hasra̍mapā̠nāḥtvagṃ sā̍ha̠srasya̍ rā̠ya ī̍śiṣē̠ tasmai̍ vidhēma̠ vājā̍ya̠ svāhā̎su̠pa̠rṇō̍-'si ga̠rutmā̎-npṛthi̠vyāgṃ sī̍da pṛ̠ṣṭhē pṛ̍thi̠vyā-ssī̍da bhā̠sā-'ntari̍kṣa̠mā pṛ̍ṇa̠ jyōti̍ṣā̠ diva̠mutta̍bhāna̠ tēja̍sā̠ diśa̠ u-ddṛgṃ̍haā̠juhvā̍na-ssu̠pratī̍kaḥ pu̠rastā̠dagnē̠ svāṃ yōni̠mā sī̍da sā̠ddhyāa̠smin-thsa̠dhasthē̠ addhyutta̍rasmi̠n viśvē̍ dēvā̠ [addhyutta̍rasmi̠n viśvē̍ dēvāḥ, yaja̍mānaścha sīdata] 23yaja̍mānaścha sīdataprēddhō̍ agnē dīdihi pu̠rō nō-'ja̍srayā sū̠rmyā̍ yaviṣṭhatvāgṃ śaśva̍nta̠ upa̍ yanti̠ vājā̎ḥvi̠dhēma̍ para̠mē janma̍nnagnē vi̠dhēma̠ stōmai̠rava̍rē sa̠dhasthē̎yasmā̠-dyōnē̍ru̠dāri̍thā̠ yajē̠ ta-mpratvē ha̠vīgṃṣi̍ juhurē̠ sami̍ddhētāgṃ sa̍vi̠turvarē̎ṇyasya chi̠trāmā-'haṃ vṛ̍ṇē suma̠tiṃ vi̠śvaja̍nyāmyāma̍sya̠ kaṇvō̠ adu̍ha̠-tprapī̍nāgṃ sa̠hasra̍dhārā̠- [sa̠hasra̍dhārām, paya̍sā ma̠hī-ṅgām] 24
    meaning

    A hundred skulls, and a hundred life-breaths, and a thousand out-breaths — you are mistress of a thousand treasures; may vigour be ours.

    word by word
    तस्मैTasmaiTo Him
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    स्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the gods
    सीदSiida(Please come to us by Listening to our Invocation) and be Present (in the Seat of this Sacred Sacrificial Altar) · May You Sit, May You be Present
    पृष्ठेPrssttheOn the back or beyond [the infinite Sky]
    तेजसाTejasaaतेजसा (Tejasaa):
    दिशDishaDirection
    देवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devas
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    उपUpaNear to
    सहस्रSahasraThousand
    वाजVaajaFood, Sacrificial Food, Strength, Vigour, Energe, Spirit
    स्वांSvaamYour Own
    विश्वVishvaWorld, Univese
    देवDevaDivine
    यान्तिYaantiUndergo
    परमParamaSupreme
    सधस्थSadhasthaStanding together, Place of Meeting, any Place
    सुमतिSumatiGood thoughts or disposition
    यमYamaYama
    पायसPaayasaPayasa, A sweet food prepared with rice and milk
  • verse 26
    -म्पय॑सा म॒ही-ङ्गाम्स॒प्त ते॑ अग्ने स॒मिधः॑ स॒प्त जि॒ह्वा-स्स॒प्तर्​ष॑य-स्स॒प्त धाम॑ प्रि॒याणि॑स॒प्त होत्रा᳚-स्सप्त॒धा त्वा॑ यजन्ति स॒प्त योनी॒रा पृ॑णस्वा घृ॒तेन॑ई॒दृ-ञ्चा᳚न्या॒दृ-ञ्चै॑ता॒दृञ्च॑ प्रति॒दृ-ञ्च॑ मि॒तश्च॒ सम्मि॑तश्च॒ सभ॑राःशु॒क्रज्यो॑तिश्च चि॒त्रज्यो॑तिश्च स॒त्यज्यो॑तिश्च॒ ज्योति॑ष्माग्​श्च स॒त्यश्च॑र्त॒पाश्चात्यग्ं॑हाः25

    -mpaya̍sā ma̠hī-ṅgāmsa̠pta tē̍ agnē sa̠midha̍-ssa̠pta ji̠hvā-ssa̠ptar​ṣa̍ya-ssa̠pta dhāma̍ pri̠yāṇi̍sa̠pta hōtrā̎-ssapta̠dhā tvā̍ yajanti sa̠pta yōnī̠rā pṛ̍ṇasvā ghṛ̠tēna̍ī̠dṛ-ñchā̎nyā̠dṛ-ñchai̍tā̠dṛñcha̍ prati̠dṛ-ñcha̍ mi̠taścha̠ sammi̍taścha̠ sabha̍rāḥśu̠krajyō̍tiścha chi̠trajyō̍tiścha sa̠tyajyō̍tiścha̠ jyōti̍ṣmāg​ścha sa̠tyaścha̍rta̠pāśchātyagṃ̍hāḥ25
    meaning

    Great earth, filled with milk — the seven fuels of Agni, seven tongues, seven seers, seven prized hymn-givers...

    word by word
    सप्तSaptaSeven
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    धामDhaamaAbode
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
  • verse 27
    ऋ॒त॒जिच्च॑ सत्य॒जिच्च॑ सेन॒जिच्च॑ सु॒षेण॒श्चान्त्य॑मित्रश्च दू॒रे अ॑मित्रश्च ग॒णःऋ॒तश्च॑ स॒त्यश्च॑ ध्रु॒वश्च॑ ध॒रुण॑श्च ध॒र्ता च॑ विध॒र्ता च॑ विधार॒यःई॒दृक्षा॑स एता॒दृक्षा॑स ऊ॒ षुणः॑ स॒दृक्षा॑सः॒ प्रति॑सदृक्षास॒ एत॑नमि॒तास॑श्च॒ सम्मि॑तासश्च ऊ॒तये॒ सभ॑रसो मरुतो य॒ज्ञे अ॒स्मिन्निन्द्र॒-न्दैवी॒र्विशो॑ म॒रुतो-ऽनु॑वर्त्मानो॒ यथेन्द्र॒-न्दैवी॒र्विशो॑ म॒रुतो-ऽनु॑वर्त्मान ए॒वमि॒मं-यँज॑मान॒-न्दैवी᳚श्च॒ विशो॒ मानु॑षी॒श्चानु॑वर्त्मानो भवन्तु26(अ॒गा॒ग्ं॒ - स॒ह॒स्रा॒क्ष॒ - दे॒वाः॒ - स॒हस्र॑धारा॒ - मत्यग्ं॑हा॒ - अनु॑वर्त्मानः॒ - षोड॑श च) (अ. 5)

    ṛ̠ta̠jichcha̍ satya̠jichcha̍ sēna̠jichcha̍ su̠ṣēṇa̠śchāntya̍mitraścha dū̠rē a̍mitraścha ga̠ṇaḥṛ̠taścha̍ sa̠tyaścha̍ dhru̠vaścha̍ dha̠ruṇa̍ścha dha̠rtā cha̍ vidha̠rtā cha̍ vidhāra̠yaḥī̠dṛkṣā̍sa ētā̠dṛkṣā̍sa ū̠ ṣuṇa̍-ssa̠dṛkṣā̍sa̠ḥ prati̍sadṛkṣāsa̠ ēta̍nami̠tāsa̍ścha̠ sammi̍tāsaścha na ū̠tayē̠ sabha̍rasō marutō ya̠jñē a̠sminnindra̠-ndaivī̠rviśō̍ ma̠rutō-'nu̍vartmānō̠ yathēndra̠-ndaivī̠rviśō̍ ma̠rutō-'nu̍vartmāna ē̠vami̠maṃ yaja̍māna̠-ndaivī̎ścha̠ viśō̠ mānu̍ṣī̠śchānu̍vartmānō bhavantu26(a̠gā̠gṃ̠ - sa̠ha̠srā̠kṣa̠ - dē̠vā̠ḥ - sa̠hasra̍dhārā̠ - matyagṃ̍hā̠ - anu̍vartmāna̠ḥ - ṣōḍa̍śa cha) (a. 5)
    meaning

    He who conquers by right, who conquers by truth, who conquers in battle, well-arrayed, with an army not afar off and not far — may he be triumphant.

    word by word
    दूरेDuureFar
    गणःGannah[He indeed becomes a Siddha,] Gana [or Gandharva, truly] · Gana, Attendent
    धर्ताDhartaaSustainer
    CaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    मरुतोMarutoMarut
    भवन्तुBhavantuMay all Become · May All be [Happy] · May all be
    देवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devas
    षोडशSsoddashaSixteen
    ANot
    NaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    मारुतोMaarutoWind
  • verse 28
    जी॒मूत॑स्येव भवति॒ प्रती॑कं॒-यँद्व॒र्मी याति॑ स॒मदा॑मु॒पस्थे᳚अना॑विद्धया त॒नुवा॑ जय॒ त्वग्ं त्वा॒ वर्म॑णो महि॒मा पि॑पर्तुधन्व॑ना॒ गा धन्व॑ना॒-ऽऽजि-ञ्ज॑येम॒ धन्व॑ना ती॒व्रा-स्स॒मदो॑ जयेमधनु॒-श्शत्रो॑रपका॒म-ङ्कृ॑णोति॒ धन्व॑ना॒ सर्वाः᳚ प्र॒दिशो॑ जयेमव॒क्ष्यन्ती॒वेदा ग॑नीगन्ति॒ कर्ण॑-म्प्रि॒यग्ं सखा॑य-म्परिषस्वजा॒नायोषे॑व शिङ्क्ते॒ वित॒ता-ऽधि॒ धन्व॒- [धन्वन्न्॑, ज्या इ॒यग्ं] 27

    jī̠mūta̍syēva bhavati̠ pratī̍ka̠ṃ yadva̠rmī yāti̍ sa̠madā̍mu̠pasthē̎anā̍viddhayā ta̠nuvā̍ jaya̠ tvagṃ sa tvā̠ varma̍ṇō mahi̠mā pi̍partudhanva̍nā̠ dhanva̍nā̠-''ji-ñja̍yēma̠ dhanva̍nā tī̠vrā-ssa̠madō̍ jayēmadhanu̠-śśatrō̍rapakā̠ma-ṅkṛ̍ṇōti̠ dhanva̍nā̠ sarvā̎ḥ pra̠diśō̍ jayēmava̠kṣyantī̠vēdā ga̍nīganti̠ karṇa̍-mpri̠yagṃ sakhā̍ya-mpariṣasvajā̠nāyōṣē̍va śiṅktē̠ vita̠tā-'dhi̠ dhanva̠- [dhanvann̍, jyā i̠yagṃ] 27
    meaning

    One who wears armour stands like a cloud in battle — the unpierceable one in the army's midst; neither wound nor weariness comes to him.

    word by word
    भवतिBhavatiBe, Exist · Becomes · Is · Is, Exists · (Under Your Refuge, one's Life indeed cannot go Astray and) become (afflicted with Fear) · Being, Becoming · Comes into being
    यातिYaatiAdvance towards [Shiva] · [He does not] become [victim of premature Death] · Goes to, Becomes
    जयJayaVictory · Conquest, Victory, Triumph · Victory, Triumph · Victory to You · Victory, Glory
    SaYour
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    महिमाMahimaaGlory · Greatness
    गाGaaShare
    सर्वाSarvaaAll
    ज्याJyaaBow-String
    साSaaShe
    सर्वाःSarvaahAll
  • verse 29
    -ञ्ज्या इ॒यग्ं सम॑ने पा॒रय॑न्तीते आ॒चर॑न्ती॒ सम॑नेव॒ योषा॑ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्बि॑भृतामु॒पस्थे᳚अप॒ शत्रून्॑ विद्ध्यताग्ं सं​विँदा॒ने आर्त्नी॑ इ॒मे वि॑ष्फु॒रन्ती॑ अ॒मित्रान्॑ब॒ह्वी॒ना-म्पि॒ता ब॒हुर॑स्य पु॒त्रश्चि॒श्चा कृ॑णोति॒ सम॑ना-ऽव॒गत्य॑इ॒षु॒धि-स्सङ्काः॒ पृत॑नाश्च॒ सर्वाः᳚ पृ॒ष्ठे निन॑द्धो जयति॒ प्रसू॑तःरथे॒ तिष्ठ॑-न्नयति वा॒जिनः॑ पु॒रो यत्र॑यत्र का॒मय॑ते सुषार॒थिःअ॒भीशू॑ना-म्महि॒मान॑- [महि॒मान᳚म्, प॒ना॒य॒त॒ मनः॑] 28

    -ñjyā i̠yagṃ sama̍nē pā̠raya̍ntī ā̠chara̍ntī̠ sama̍nēva̠ yōṣā̍ mā̠tēva̍ pu̠tra-mbi̍bhṛtāmu̠pasthē̎apa̠ śatrūn̍ viddhyatāgṃ saṃvidā̠nē ārtnī̍ i̠mē vi̍ṣphu̠rantī̍ a̠mitrān̍ba̠hvī̠nā-mpi̠tā ba̠hura̍sya pu̠traśchi̠śchā kṛ̍ṇōti̠ sama̍nā-'va̠gatya̍i̠ṣu̠dhi-ssaṅkā̠ḥ pṛta̍nāścha̠ sarvā̎ḥ pṛ̠ṣṭhē nina̍ddhō jayati̠ prasū̍taḥrathē̠ tiṣṭha̍-nnayati vā̠jina̍ḥ pu̠rō yatra̍yatra kā̠maya̍tē suṣāra̠thiḥa̠bhīśū̍nā-mmahi̠māna̍- [mahi̠māna̎m, pa̠nā̠ya̠ta̠ mana̍ḥ] 28
    meaning

    The bowstring reaching the ear carries them along like mothers — like a mother carrying children, the bowstrings carry the arrows.

    word by word
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    इमेImeThese
    सर्वाSarvaaAll
    पृष्ठेPrssttheOn the back or beyond [the infinite Sky]
    जयतिJayati[He becomes] Successful · Glory
    प्रसूतPrasuutaProducing, Begotten, Born
    मनःManahMind
    समानSamaanaAlike, Similar
    सर्वाःSarvaahAll
    रथRathaChariot
    महिमानंMahimaanamGreatness
  • verse 30
    -म्पनायत॒ मनः॑ प॒श्चादनु॑ यच्छन्ति र॒श्मयः॑ती॒व्रा-न्घोषा᳚न् कृण्वते॒ वृष॑पाण॒यो-ऽश्वा॒ रथे॑भि-स्स॒ह वा॒जय॑न्तःअ॒व॒क्राम॑न्तः॒ प्रप॑दैर॒मित्रा᳚न् क्षि॒णन्ति॒ शत्रू॒ग्ं॒रन॑पव्ययन्तःर॒थ॒वाह॑नग्ं ह॒विर॑स्य॒ नाम॒ यत्रा-ऽऽयु॑ध॒-न्निहि॑तमस्य॒ वर्म॑तत्रा॒ रथ॒मुप॑ श॒ग्मग्ं स॑देम वि॒श्वाहा॑ व॒यग्ं सु॑मन॒स्यमा॑नाःस्वा॒दु॒ष॒ग्ं॒ सदः॑ पि॒तरो॑ वयो॒धाः कृ॑च्छ्रे॒श्रित॒-श्शक्ती॑वन्तो गभी॒राःचि॒त्रसे॑ना॒ इषु॑बला॒ अमृ॑द्ध्रा-स्स॒तोवी॑रा उ॒रवो᳚ व्रातसा॒हाःब्राह्म॑णासः॒ [ब्राह्म॑णासः, पित॑र॒-] 29

    -mpanāyata̠ mana̍ḥ pa̠śchādanu̍ yachChanti ra̠śmaya̍ḥtī̠vrā-nghōṣā̎n kṛṇvatē̠ vṛṣa̍pāṇa̠yō-'śvā̠ rathē̍bhi-ssa̠ha vā̠jaya̍ntaḥa̠va̠krāma̍nta̠ḥ prapa̍daira̠mitrā̎n kṣi̠ṇanti̠ śatrū̠gṃ̠rana̍pavyayantaḥra̠tha̠vāha̍nagṃ ha̠vira̍sya̠ nāma̠ yatrā-''yu̍dha̠-nnihi̍tamasya̠ varma̍tatrā̠ ratha̠mupa̍ śa̠gmagṃ sa̍dēma vi̠śvāhā̍ va̠yagṃ su̍mana̠syamā̍nāḥsvā̠du̠ṣa̠gṃ̠ sada̍ḥ pi̠tarō̍ vayō̠dhāḥ kṛ̍chChrē̠śrita̠-śśaktī̍vantō gabhī̠rāḥchi̠trasē̍nā̠ iṣu̍balā̠ amṛ̍ddhrā-ssa̠tōvī̍rā u̠ravō̎ vrātasā̠hāḥbrāhma̍ṇāsa̠ḥ [brāhma̍ṇāsaḥ, pita̍ra̠-] 29
    meaning

    They drone loudly with terrible crash, these arrows, pulled tight and drawn to the ear, streaking in all directions.

    word by word
    मनःManahMind
    नामNaamaName
    वर्मVarmaDefensive Armour
    पितरोPitaroAncestor
    तत्रTatraThere
    सदाSadaaAlways · Always, Ever, Every Time; · Always, Ever, Every Time · Always, Ever · Who is Served always · [O Devi, Please bestow Your Auspicious Blessings on me], always · [He attains his innermost longing and Devi] always [dwell in his heart] · Who Always (Abide as the Mantra) · Always, Perpetually · Eternal
    गभीरGabhiiraDeep
  • verse 31
    पित॑र॒-स्सोम्या॑स-श्शि॒वे नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑ने॒हसा᳚पू॒षा नः॑ पातु दुरि॒तादृ॑तावृधो॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घशग्ं॑स ईशतसु॒प॒र्णं-वँ॑स्ते मृ॒गो अ॑स्या॒ दन्तो॒ गोभि॒-स्सन्न॑द्धा पतति॒ प्रसू॑तायत्रा॒ नर॒-स्स-ञ्च॒ वि च॒ द्रव॑न्ति॒ तत्रा॒स्मभ्य॒मिष॑व॒-श्शर्म॑ यग्ंसन्न्ऋजी॑ते॒ परि॑ वृङ्ग्धि॒ नो-ऽश्मा॑ भवतु नस्त॒नूःसोमो॒ अधि॑ ब्रवीतु॒ नो-ऽदि॑ति॒- [नो-ऽदि॑तिः, शर्म॑ यच्छतु] 30

    pita̍ra̠-ssōmyā̍sa-śśi̠vē nō̠ dyāvā̍pṛthi̠vī a̍nē̠hasā̎pū̠ṣā na̍ḥ pātu duri̠tādṛ̍tāvṛdhō̠ rakṣā̠ māki̍rnō a̠ghaśagṃ̍sa īśatasu̠pa̠rṇaṃ va̍stē mṛ̠gō a̍syā̠ dantō̠ gōbhi̠-ssanna̍ddhā patati̠ prasū̍tāyatrā̠ nara̠-ssa-ñcha̠ vi cha̠ drava̍nti̠ tatrā̠smabhya̠miṣa̍va̠-śśarma̍ yagṃsannṛjī̍tē̠ pari̍ vṛṅgdhi̠ nō-'śmā̍ bhavatu nasta̠nūḥsōmō̠ adhi̍ bravītu̠ nō-'di̍ti̠- [nō-'di̍tiḥ, śarma̍ yachChatu] 30
    meaning

    May the Soma-drinking fathers who are blissful, Heaven and Earth who bring no harm, and Pushan protect us on difficult paths.

    word by word
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    पूषाPuussaaWho Nourishes · God Puushaan who nourishes, The Sun God
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    पातुPaatuPlease Protect [Me] · May that Protect · May Protect · Please Protect
    रक्षाRakssaaProtection, Care
    अस्याAsyaasignifying of Her
    पततिPatatiFall
    विViA prefix indicating division, order etc
    CaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    परिPariAround
    भवतुBhavatu(What Comparison) exists (to compare with this Power of Yours?) · Please be [the center of my Vision] · May there be · May he be · Let it be
    अधिAdhiExpresses Above
    रक्षRakssaGuarding, Protecting
    अस्यAsyaOf this
    प्रसूतPrasuutaProducing, Begotten, Born
    यत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]
    अधीAdhiiTo Study
  • verse 32
    -श्शर्म॑ यच्छतु ज॑ङ्घन्ति॒ सान्वे॑षा-ञ्ज॒घना॒ग्ं॒ उप॑ जिघ्नतेअश्वा॑जनि॒ प्रचे॑त॒सो-ऽश्वा᳚न्-थ्स॒मथ्सु॑ चोदयअहि॑रिव भो॒गैः पर्ये॑ति बा॒हु-ञ्ज्याया॑ हे॒ति-म्प॑रि॒बाध॑मानःह॒स्त॒घ्नो विश्वा॑ व॒युना॑नि वि॒द्वा-न्पुमा॒-न्पुमाग्ं॑स॒-म्परि॑ पातु वि॒श्वतः॑वन॑स्पते वी॒ड्व॑ङ्गो॒ हि भू॒या अ॒स्म-थ्स॑खा प्र॒तर॑ण-स्सु॒वीरः॑गोभि॒-स्सन्न॑द्धो असि वी॒डय॑स्वा-ऽऽस्था॒ता ते॑ जयतु॒ जेत्वा॑निदि॒वः पृ॑थि॒व्याः प- [परि॑, ओज॒ उ-द्भृ॑तं॒-] 31

    -śśarma̍ yachChatuā ja̍ṅghanti̠ sānvē̍ṣā-ñja̠ghanā̠gṃ̠ upa̍ jighnatēaśvā̍jani̠ prachē̍ta̠sō-'śvā̎m-thsa̠mathsu̍ chōdayaahi̍riva bhō̠gaiḥ paryē̍ti bā̠hu-ñjyāyā̍ hē̠ti-mpa̍ri̠bādha̍mānaḥha̠sta̠ghnō viśvā̍ va̠yunā̍ni vi̠dvā-npumā̠-npumāgṃ̍sa̠-mpari̍ pātu vi̠śvata̍ḥvana̍spatē vī̠ḍva̍ṅgō̠ hi bhū̠yā a̠sma-thsa̍khā pra̠tara̍ṇa-ssu̠vīra̍ḥgōbhi̠-ssanna̍ddhō asi vī̠ḍaya̍svā-''sthā̠tā tē̍ jayatu̠ jētvā̍nidi̠vaḥ pṛ̍thi̠vyāḥ pa- [pari̍, ōja̠ u-dbhṛ̍ta̠ṃ-] 31
    meaning

    He who smites at the flanks, who smites at the hind, comes from the horse and leaps out from the chariot.

    word by word
    AaA particle for Invoking · Until, As far as
    उपUpaNear to
    विश्वाVishvaaWorld · Universe
    पातुPaatuPlease Protect [Me] · May that Protect · May Protect · Please Protect
    हिHiFor, Because
    असिAsiYou are
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    दिवDivaHeaven
    परिPariAround
    ANot
    विश्वVishvaWorld, Univese
    पाPaaGuarding, Protecting
  • verse 33
    -र्योज॒ उ-द्भृ॑तं॒-वँन॒स्पति॑भ्यः॒ पर्याभृ॑त॒ग्ं॒ सहः॑अ॒पामो॒ज्मान॒-म्परि॒ गोभि॒रावृ॑त॒मिन्द्र॑स्य॒ वज्रग्ं॑ ह॒विषा॒ रथं॑-यँजइन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ म॒रुता॒मनी॑क-म्मि॒त्रस्य॒ गर्भो॒ वरु॑णस्य॒ नाभिः॑सेमा-न्नो॑ ह॒व्यदा॑ति-ञ्जुषा॒णो देव॑ रथ॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भायउप॑ श्वासय पृथि॒वीमु॒त द्या-म्पु॑रु॒त्रा ते॑ मनुतां॒-विँष्ठि॑त॒-ञ्जग॑त् दु॑न्दुभे स॒जूरिन्द्रे॑ण दे॒वैर्दू॒रा- [दे॒वैर्दू॒रात्, दवी॑यो॒] 32

    -ryōja̠ u-dbhṛ̍ta̠ṃ vana̠spati̍bhya̠ḥ paryābhṛ̍ta̠gṃ̠ saha̍ḥa̠pāmō̠jmāna̠-mpari̠ gōbhi̠rāvṛ̍ta̠mindra̍sya̠ vajragṃ̍ ha̠viṣā̠ ratha̍ṃ yajaindra̍sya̠ vajrō̍ ma̠rutā̠manī̍ka-mmi̠trasya̠ garbhō̠ varu̍ṇasya̠ nābhi̍ḥsēmā-nnō̍ ha̠vyadā̍ti-ñjuṣā̠ṇō dēva̍ ratha̠ prati̍ ha̠vyā gṛ̍bhāyaupa̍ śvāsaya pṛthi̠vīmu̠ta dyā-mpu̍ru̠trā tē̍ manutā̠ṃ viṣṭhi̍ta̠-ñjaga̍tsa du̍ndubhē sa̠jūrindrē̍ṇa dē̠vairdū̠rā- [dē̠vairdū̠rāt, davī̍yō̠] 32
    meaning

    Strength uplifted from the trees, drawn along together — the foamy, struggling might of the waters drives forward.

    word by word
    सहSahain Company, Jointly
    नाभिNaabhiNavel
    देवDevaDivine
    रथRathaChariot
    प्रतिPratiEvery
    उपUpaNear to
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    SaYour
    इन्द्रIndraChief, King
    वारुणVaarunnaVaruna
    हव्यHavyaanything to be offered as an Oblation, Sacrificial Gift or Food
    साSaaShe
  • verse 34
    -द्दवी॑यो॒ अप॑सेध॒ शत्रून्॑ क्र॑न्दय॒ बल॒मोजो॑ न॒ धा॒ निष्ट॑निहि दुरि॒ता बाध॑मानःअप॑ प्रोथ दुन्दुभे दु॒च्छुनाग्ं॑ इ॒त इन्द्र॑स्य मु॒ष्टिर॑सि वी॒डय॑स्वआ-ऽमूर॑ज प्र॒त्याव॑र्तये॒माः के॑तु॒म-द्दु॑न्दु॒भि र्वा॑वदीतिसमश्व॑पर्णा॒श्चर॑न्ति नो॒ नरो॒-ऽस्माक॑मिन्द्र र॒थिनो॑ जयन्तु33(धन्व॑न् - महि॒मानं॒ - ब्राह्म॑णा॒सो - ऽदि॑तिः - पृथि॒व्याः परि॑ - दू॒रा - देक॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 6)

    -ddavī̍yō̠ apa̍sēdha̠ śatrūn̍ā kra̍ndaya̠ bala̠mōjō̍ na̠ ā dhā̠ niṣṭa̍nihi duri̠tā bādha̍mānaḥapa̍ prōtha dundubhē du̠chChunāgṃ̍ i̠ta indra̍sya mu̠ṣṭira̍si vī̠ḍaya̍svaā-'mūra̍ja pra̠tyāva̍rtayē̠māḥ kē̍tu̠ma-ddu̍ndu̠bhi rvā̍vadītisamaśva̍parṇā̠śchara̍nti nō̠ narō̠-'smāka̍mindra ra̠thinō̍ jayantu33(dhanva̍n - mahi̠māna̠ṃ - brāhma̍ṇā̠sō - 'di̍tiḥ - pṛthi̠vyāḥ pari̍ - dū̠rā - dēka̍chatvārigṃśachcha) (a. 6)
    meaning

    Rouse up your strength and vigour; beat down far away — crash down upon the adversaries.

    word by word
    AaA particle for Invoking · Until, As far as
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    धाDhaaTo Hold, Bear, Support
    इतItaKnown, Remembered
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    महिमानंMahimaanamGreatness
    परिPariAround
    ANot
    क्रन्दKrandaCry
    NaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    दुरितDuritaDifficulty, Danger, Sin
    इन्द्रIndraChief, King
    दूरDuuraDistant, Far
  • verse 35
    यदक्र॑न्दः प्रथ॒म-ञ्जाय॑मान उ॒द्यन्-थ्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात्श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॑ बा॒हू उ॑प॒स्तुत्य॒-म्महि॑ जा॒त-न्ते॑ अर्वन्न्य॒मेन॑ द॒त्त-न्त्रि॒त ए॑नमायुन॒गिन्द्र॑ एण-म्प्रथ॒मो अद्ध्य॑तिष्ठत्ग॒न्ध॒र्वो अ॑स्य रश॒नाम॑-गृभ्णा॒-थ्सूरा॒दश्वं॑-वँसवो॒ निर॑तष्टअसि॑ य॒मो अस्या॑दि॒त्यो अ॑र्व॒न्नसि॑ त्रि॒तो गुह्ये॑न व्र॒तेन॑असि॒ सोमे॑न स॒मया॒ विपृ॑क्त [विपृ॑क्तः, आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि] 34

    yadakra̍ndaḥ pratha̠ma-ñjāya̍māna u̠dyan-thsa̍mu̠drādu̠ta vā̠ purī̍ṣātśyē̠nasya̍ pa̠kṣā ha̍ri̠ṇasya̍ bā̠hū u̍pa̠stutya̠-mmahi̍ jā̠ta-ntē̍ arvannya̠mēna̍ da̠tta-ntri̠ta ē̍namāyuna̠gindra̍ ēṇa-mpratha̠mō addhya̍tiṣṭhatga̠ndha̠rvō a̍sya raśa̠nāma̍-gṛbhṇā̠-thsūrā̠daśva̍ṃ vasavō̠ nira̍taṣṭaasi̍ ya̠mō asyā̍di̠tyō a̍rva̠nnasi̍ tri̠tō guhyē̍na vra̠tēna̍asi̠ sōmē̍na sa̠mayā̠ vipṛ̍kta [vipṛ̍ktaḥ, ā̠hustē̠ trīṇi̍ di̠vi bandha̍nāni] 34
    meaning

    When you first cried out at your birth, rising from the sea and the mountain — the eagle of the two worlds, you flew with speed and spread your wings.

    word by word
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    गन्धर्वोGandharvo[He indeed becomes a Siddha, Gana or] Gandharva, [truly]
    अस्यAsyaOf this
    असिAsiYou are
    दिविDiviHeaven
    पक्षPakssaFollower, Friend, a Feather, the Shoulder, Position, Multitude
    हरिणाHarinnaaBy Hari
    बहुBahuMany, Abundant
    यमYamaYama
    गुह्यGuhyaHidden
    व्रतVrataWill, Command, Obedience, Service
    सोमSomaMoon
    समयSamayaOccasion, Time, Juncture, Circumstance
  • verse 36
    आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानित्रीणि॑ आहुर्दि॒वि बन्ध॑नानि॒ त्रीण्य॒फ्सु त्रीण्य॒न्त-स्स॑मु॒द्रेउ॒तेव॑ मे॒ वरु॑णश्छन्-थ्स्यर्व॒न्॒. यत्रा॑ आ॒हुः प॑र॒म-ञ्ज॒नित्र᳚म्इ॒मा ते॑ वाजिन्नव॒मार्ज॑नानी॒मा श॒फानाग्ं॑ सनि॒तुर्नि॒धाना᳚अत्रा॑ ते भ॒द्रा र॑श॒ना अ॑पश्यमृ॒तस्य॒ या अ॑भि॒रक्ष॑न्ति गो॒पाःआ॒त्मान॑-न्ते॒ मन॑सा॒-ऽऽराद॑जानाम॒वो दि॒वा [ ] 35

    ā̠hustē̠ trīṇi̍ di̠vi bandha̍nānitrīṇi̍ ta āhurdi̠vi bandha̍nāni̠ trīṇya̠phsu trīṇya̠nta-ssa̍mu̠drēu̠tēva̍ mē̠ varu̍ṇaśChan-thsyarva̠n̠. yatrā̍ ta ā̠huḥ pa̍ra̠ma-ñja̠nitra̎mi̠mā tē̍ vājinnava̠mārja̍nānī̠mā śa̠phānāgṃ̍ sani̠turni̠dhānā̎atrā̍ bha̠drā ra̍śa̠nā a̍paśyamṛ̠tasya̠ a̍bhi̠rakṣa̍nti gō̠pāḥā̠tmāna̍-ntē̠ mana̍sā̠-''rāda̍jānāma̠vō di̠vā [ ] 35
    meaning

    They say you have three bonds in heaven — three bonds in heaven, three in the waters, and three in the ocean, O purifier.

    word by word
    दिविDiviHeaven
    तंTamHim · To You · That · Then
    मेMeTo me, of me · To me · Relates to Me · My · Please bestow Your Auspicious Blessings [on me] · (Please Make) my (undertakings Free of Obstacles) · Mine · of me, to me
    आहुAahuTo sacrifice, offer an oblation, Call
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    भद्राBhadraaRiver Bhadra
    याYaaTo go towards
    गोपाGopaaCowherd Boys [of Vrindavana]
    दिवाDivaaBy Day
    TaThat
    यत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]
    अत्रAtrain this place, There, Then
    भद्रBhadraBlessed, Auspicious
    रसनRasanaTaste, Rasa
    दिवDivaHeaven
  • verse 37
    प॒तय॑न्त-म्पत॒ङ्गम्शिरो॑ अपश्य-म्प॒थिभिः॑ सु॒गेभि॑ररे॒णुभि॒र्जेह॑मान-म्पत॒त्रिअत्रा॑ ते रू॒पमु॑त्त॒मम॑पश्य॒-ञ्जिगी॑षमाणमि॒ष प॒दे गोःय॒दा ते॒ मर्तो॒ अनु॒ भोग॒मान॒डादि-द्ग्रसि॑ष्ठ॒ ओष॑धीरजीगःअनु॑ त्वा॒ रथो॒ अनु॒ मर्यो॑ अर्व॒न्ननु॒ गावो-ऽनु॒ भगः॑ क॒नीना᳚म्अनु॒ व्राता॑स॒स्तव॑ स॒ख्यमी॑यु॒रनु॑ दे॒वा म॑मिरे वी॒र्य॑- [वी॒र्य᳚म्, ते] 36

    pa̠taya̍nta-mpata̠ṅgamśirō̍ apaśya-mpa̠thibhi̍-ssu̠gēbhi̍rarē̠ṇubhi̠rjēha̍māna-mpata̠triatrā̍ rū̠pamu̍tta̠mama̍paśya̠-ñjigī̍ṣamāṇami̠ṣa ā pa̠dē gōḥya̠dā tē̠ martō̠ anu̠ bhōga̠māna̠ḍādi-dgrasi̍ṣṭha̠ ōṣa̍dhīrajīgaḥanu̍ tvā̠ rathō̠ anu̠ maryō̍ arva̠nnanu̠ gāvō-'nu̠ bhaga̍ḥ ka̠nīnā̎manu̠ vrātā̍sa̠stava̍ sa̠khyamī̍yu̠ranu̍ dē̠vā ma̍mirē vī̠rya̍- [vī̠rya̎m, ] 36
    meaning

    I saw the bird flying in the sky; it flies forward, moving through the paths without dust, with no need of rest.

    word by word
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    AaA particle for Invoking · Until, As far as
    पदेPadeStep
    गोGoOrgan of Sense
    यदाYadaaWhen
    अनुAnuA prefix signifying repeatedly
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    देवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devas
    वीर्यंViiryamYour Power (destroys the power of those who take away the power of the Devas) · (Oh! What) Valour · [Together may we perform our Studies with] Vigour [with deep Concentration]
    अत्रAtrain this place, There, Then
    ANot
    भागBhaagaPart
    देवDevaDivine
    वीर्यViiryaStrength, Power, Valour, Manliness
  • verse 38
    -न्तेहिर॑ण्यशृ॒ङ्गो-ऽयो॑ अस्य॒ पादा॒ मनो॑जवा॒ अव॑र॒ इन्द्र॑ आसीत्दे॒वा इद॑स्य हवि॒रद्य॑माय॒न्॒. यो अर्व॑न्त-म्प्रथ॒मो अ॒द्ध्यति॑ष्ठत्ई॒र्मान्ता॑स॒-स्सिलि॑कमद्ध्यमास॒-स्सग्ं शूर॑णासो दि॒व्यासो॒ अत्याः᳚ह॒ग्ं॒सा इ॑व श्रेणि॒शो य॑तन्ते॒ यदाक्षि॑षुर्दि॒व्य-मज्म॒मश्वाः᳚तव॒ शरी॑र-म्पतयि॒ष्ण्व॑र्व॒-न्तव॑ चि॒त्तं-वाँत॑ इव॒ ध्रजी॑मान्तव॒ शृङ्गा॑णि॒ विष्ठि॑ता पुरु॒त्रा-ऽर॑ण्येषु॒ जर्भु॑राणा चरन्तिउप॒ [उप॑, प्रागा॒च्छस॑नं-] 37

    -ntēhira̍ṇyaśṛ̠ṅgō-'yō̍ asya̠ pādā̠ manō̍javā̠ ava̍ra̠ indra̍ āsītdē̠vā ida̍sya havi̠radya̍māya̠n̠. arva̍nta-mpratha̠mō a̠ddhyati̍ṣṭhatī̠rmāntā̍sa̠-ssili̍kamaddhyamāsa̠-ssagṃ śūra̍ṇāsō di̠vyāsō̠ atyā̎ḥha̠gṃ̠sā i̍va śrēṇi̠śō ya̍tantē̠ yadākṣi̍ṣurdi̠vya-majma̠maśvā̎ḥtava̠ śarī̍ra-mpatayi̠ṣṇva̍rva̠-ntava̍ chi̠ttaṃ vāta̍ iva̠ dhrajī̍māntava̠ śṛṅgā̍ṇi̠ viṣṭhi̍tā puru̠trā-'ra̍ṇyēṣu̠ jarbhu̍rāṇā charantiupa̠ [upa̍, prāgā̠chChasa̍naṃ-] 37
    meaning

    He has a golden horn and iron feet; he is swift as thought — Indra was his lower self; the gods set this up.

    word by word
    अस्यAsyaOf this
    अवरAvaraLow, Inferior
    इन्द्रIndraChief, King
    देवाःDevaahGods · Devas, Gods · Devas
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
    इवIvaLike
    तवTavaYour · You · Of You
    उपUpaNear to
    पदPadaFoot
    देवDevaDivine
    इडाIddaa[You are the Awakener of] Ida, [ingala and Sushumna Nadi of Kundalini] · Ida nerve
    चिताCitaaFuneral, Pile
    वटVattaBanyan
  • verse 39
    प्रागा॒च्छस॑नं-वाँ॒ज्यर्वा॑ देव॒द्रीचा॒ मन॑सा॒ दीद्ध्या॑नःअ॒जः पु॒रो नी॑यते॒ नाभि॑र॒स्यानु॑ प॒श्चा-त्क॒वयो॑ यन्ति रे॒भाःउप॒ प्रागा᳚-त्पर॒मं-यँ-थ्स॒धस्थ॒मर्वा॒ग्ं॒ अच्छा॑ पि॒तर॑-म्मा॒तर॑-ञ्चअ॒द्या दे॒वान् जुष्ट॑तमो॒ हि ग॒म्या अथा-ऽऽशा᳚स्ते दा॒शुषे॒ वार्या॑णि38(विपृ॑क्तो - दि॒वा - वी॒र्य॑ - मुपै - का॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 7)

    prāgā̠chChasa̍naṃ vā̠jyarvā̍ dēva̠drīchā̠ mana̍sā̠ dīddhyā̍naḥa̠jaḥ pu̠rō nī̍yatē̠ nābhi̍ra̠syānu̍ pa̠śchā-tka̠vayō̍ yanti rē̠bhāḥupa̠ prāgā̎-tpara̠maṃ ya-thsa̠dhastha̠marvā̠gṃ̠ achChā̍ pi̠tara̍-mmā̠tara̍-ñchaa̠dyā dē̠vān juṣṭa̍tamō̠ hi ga̠myā athā-''śā̎stē dā̠śuṣē̠ vāryā̍ṇi38(vipṛ̍ktō - di̠vā - vī̠rya̍ - mupai - kā̠nnacha̍tvāri̠gṃ̠śachcha̍) (a. 7)
    meaning

    The goat, set before us, knowing heaven's treasure, looks toward it with a god-directed mind — the wise one set the arrow first.

    word by word
    मनसाManasaain my Mind · With Mind
    अजAjaUnborn
    उपUpaNear to
    देवान्DevaanDevas
    हिHiFor, Because
    दिवाDivaaBy Day
    वीर्यंViiryamYour Power (destroys the power of those who take away the power of the Devas) · (Oh! What) Valour · [Together may we perform our Studies with] Vigour [with deep Concentration]
    ANot
    नियतेNiyateIn Restraining [the Evil Forces]
    यान्तिYaantiUndergo
    अद्यAdyaFit to be Eaten
    गम्यGamyaAccessible, Approachable, Attainable
    दिवDivaHeaven
    वीर्यViiryaStrength, Power, Valour, Manliness
  • verse 40
    मा नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो अर्य॒मा-ऽऽयुरिन्द्र॑ ऋभु॒क्षा म॒रुतः॒ परि॑ ख्यन्न्य-द्वा॒जिनो॑ दे॒वजा॑तस्य॒ सप्तेः᳚ प्रव॒क्ष्यामो॑ वि॒दथे॑ वी॒र्या॑णियन्नि॒र्णिजा॒ रेक्ण॑सा॒ प्रावृ॑तस्य रा॒ति-ङ्गृ॑भी॒ता-म्मु॑ख॒तो नय॑न्तिसुप्रा॑ङ॒जो मेम्य॑-द्वि॒श्वरू॑प इन्द्रापू॒ष्णोः प्रि॒यमप्ये॑ति॒ पाथः॑ए॒ष च्छागः॑ पु॒रो अश्वे॑न वा॒जिना॑ पू॒ष्णो भा॒गो नी॑यते वि॒श्वदे᳚व्यःअ॒भि॒प्रियं॒-यँ-त्पु॑रो॒डाश॒मर्व॑ता॒ त्वष्टे- [त्वष्टेत्, ए॒न॒ग्ं॒ सौ॒श्र॒व॒साय॑ जिन्वति] 39

    nō̍ mi̠trō varu̍ṇō arya̠mā-''yurindra̍ ṛbhu̠kṣā ma̠ruta̠ḥ pari̍ khyannya-dvā̠jinō̍ dē̠vajā̍tasya̠ saptē̎ḥ prava̠kṣyāmō̍ vi̠dathē̍ vī̠ryā̍ṇiyanni̠rṇijā̠ rēkṇa̍sā̠ prāvṛ̍tasya rā̠ti-ṅgṛ̍bhī̠tā-mmu̍kha̠tō naya̍ntisuprā̍ṅa̠jō mēmya̍-dvi̠śvarū̍pa indrāpū̠ṣṇōḥ pri̠yamapyē̍ti̠ pātha̍ḥē̠ṣa chChāga̍ḥ pu̠rō aśvē̍na vā̠jinā̍ pū̠ṣṇō bhā̠gō nī̍yatē vi̠śvadē̎vyaḥa̠bhi̠priya̠ṃ ya-tpu̍rō̠ḍāśa̠marva̍tā̠ tvaṣṭē- [tvaṣṭēt, ē̠na̠gṃ̠ sau̠śra̠va̠sāya̍ jinvati] 39
    meaning

    May Mitra, Varuna, Aryaman, Ayu, Indra Ribhuksha, and the Maruts not harm us in our goings.

    word by word
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    मित्रोMitroFriend
    मरुतMarutaMarut
    परिPariAround
    एषEssaHe · This
    प्रवृत्तPravrttaEngaged in
    पठPatthaReading, Reciting
    अश्वAshvaHorse
    नियतेNiyateIn Restraining [the Evil Forces]
  • verse 41
    -दे॑नग्ं सौश्रव॒साय॑ जिन्वतियद्ध॒विष्य॑मृतु॒शो दे॑व॒यान॒-न्त्रिर्मानु॑षाः॒ पर्यश्व॒-न्नय॑न्तिअत्रा॑ पू॒ष्णः प्र॑थ॒मो भा॒ग ए॑ति य॒ज्ञ-न्दे॒वेभ्यः॑ प्रतिवे॒दय॑न्न॒जःहोता᳚-ऽद्ध्व॒र्युराव॑या अग्निमि॒न्धो ग्रा॑वग्रा॒भ उ॒त शग्ग्​स्ता॒ सुवि॑प्रःतेन॑ य॒ज्ञेन॒ स्व॑रङ्कृतेन॒ स्वि॑ष्टेन व॒क्षणा॒ पृ॑णद्ध्वम्यू॒प॒व्र॒स्का उ॒त ये यू॑पवा॒हाश्च॒षालं॒-येँ अ॑श्वयू॒पाय॒ तक्ष॑तिये चार्व॑ते॒ पच॑नग्ं स॒भंर॑न्त्यु॒तो [ ] 40

    -dē̍nagṃ sauśrava̠sāya̍ jinvatiyaddha̠viṣya̍mṛtu̠śō dē̍va̠yāna̠-ntrirmānu̍ṣā̠ḥ paryaśva̠-nnaya̍ntiatrā̍ pū̠ṣṇaḥ pra̍tha̠mō bhā̠ga ē̍ti ya̠jña-ndē̠vēbhya̍ḥ prativē̠daya̍nna̠jaḥhōtā̎-'ddhva̠ryurāva̍yā agnimi̠ndhō grā̍vagrā̠bha u̠ta śagg​stā̠ suvi̍praḥtēna̍ ya̠jñēna̠ sva̍raṅkṛtēna̠ svi̍ṣṭēna va̠kṣaṇā̠ ā pṛ̍ṇaddhvamyū̠pa̠vra̠skā u̠ta yū̍pavā̠hāścha̠ṣāla̠ṃ a̍śvayū̠pāya̠ takṣa̍ti chārva̍tē̠ pacha̍nagṃ sa̠bhaṃra̍ntyu̠tō [ ] 40
    meaning

    Whatever oblation belongs to the gods in due season, threefold among humans — may all those, having received their share, be satisfied.

    word by word
    भागBhaagaPart
    एतिEtiArrival, Approach
    तेनTenaBy that
    AaA particle for Invoking · Until, As far as
    येYeWho · Those who · Those · Whoever
    अत्रAtrain this place, There, Then
    ANot
  • verse 42
    तेषा॑-म॒भिगू᳚र्तिर्न इन्वतुउप॒ प्रागा᳚-थ्सु॒मन्मे॑-ऽधायि॒ मन्म॑ दे॒वाना॒माशा॒ उप॑ वी॒तपृ॑ष्ठःअन्वे॑नं॒-विँप्रा॒ ऋष॑यो मदन्ति दे॒वाना᳚-म्पु॒ष्टे च॑कृमा सु॒बन्धु᳚म्य-द्वा॒जिनो॒ दाम॑ स॒दान्न॒मर्व॑तो॒ या शी॑र्​ष॒ण्या॑ रश॒ना रज्जु॑रस्ययद्वा॑ घास्य॒ प्रभृ॑तमा॒स्ये॑ तृण॒ग्ं॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तुयदश्व॑स्य क्र॒विषो॒ [यदश्व॑स्य क्र॒विषः॑, मक्षि॒का-ऽऽश॒] 41

    tēṣā̍-ma̠bhigū̎rtirna invatuupa̠ prāgā̎-thsu̠manmē̍-'dhāyi̠ manma̍ dē̠vānā̠māśā̠ upa̍ vī̠tapṛ̍ṣṭhaḥanvē̍na̠ṃ viprā̠ ṛṣa̍yō madanti dē̠vānā̎-mpu̠ṣṭē cha̍kṛmā su̠bandhu̎mya-dvā̠jinō̠ dāma̍ sa̠dānna̠marva̍tō̠ śī̍r​ṣa̠ṇyā̍ raśa̠nā rajju̍rasyayadvā̍ ghāsya̠ prabhṛ̍tamā̠syē̍ tṛṇa̠gṃ̠ sarvā̠ tē̠ api̍ dē̠vēṣva̍stuyadaśva̍sya kra̠viṣō̠ [yadaśva̍sya kra̠viṣa̍ḥ, makṣi̠kā-''śa̠] 41
    meaning

    Moving forward, my prayer has been placed in the gods' favour — as bees go to the flower, so this word ascends.

    word by word
    उपUpaNear to
    दामDaamaWreath, Garland
    याYaaTo go towards
    सर्वाSarvaaAll
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    अपिApiAlso
    विप्रVipraSage
    रसनRasanaTaste, Rasa
    सर्वSarvaAll
    TaThat
  • verse 43
    मक्षि॒का-ऽऽश॒ यद्वा॒ स्वरौ॒ स्वधि॑तौ रि॒प्तमस्ति॑यद्धस्त॑यो-श्शमि॒तुर्यन्न॒खेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तुयदूव॑द्ध्यमु॒दर॑स्याप॒वाति॒ आ॒मस्य॑ क्र॒विषो॑ ग॒न्धो अस्ति॑सु॒कृ॒ता तच्छ॑मि॒तारः॑ कृण्वन्तू॒त मेधग्ं॑ शृत॒पाक॑-म्पचन्तुय-त्ते॒ गात्रा॑द॒ग्निना॑ प॒च्यमा॑नाद॒भि शूल॒-न्निह॑तस्याव॒धाव॑तिमा त-द्भूम्या॒मा श्रि॑ष॒ ( )-न्मा तृणे॑षु दे॒वेभ्य॒स्तदु॒शद्भ्यो॑ रा॒तम॑स्तु42(इ - दु॒तो - क्र॒विषः॑ - श्रिषथ् - स॒प्त च॑) (अ. 8)

    makṣi̠kā-''śa̠ yadvā̠ svarau̠ svadhi̍tau ri̠ptamasti̍yaddhasta̍yō-śśami̠turyanna̠khēṣu̠ sarvā̠ tē̠ api̍ dē̠vēṣva̍stuyadūva̍ddhyamu̠dara̍syāpa̠vāti̠ ya ā̠masya̍ kra̠viṣō̍ ga̠ndhō asti̍su̠kṛ̠tā tachCha̍mi̠tāra̍ḥ kṛṇvantū̠ta mēdhagṃ̍ śṛta̠pāka̍-mpachantuya-ttē̠ gātrā̍da̠gninā̍ pa̠chyamā̍nāda̠bhi śūla̠-nniha̍tasyāva̠dhāva̍ti ta-dbhūmyā̠mā śri̍ṣa̠ ( )-nmā tṛṇē̍ṣu dē̠vēbhya̠stadu̠śadbhyō̍ rā̠tama̍stu42(i - du̠tō - kra̠viṣa̍ḥ - śriṣath - sa̠pta cha̍) (a. 8)
    meaning

    Like flies alighting, like chips on a hatchet, whatever was deposited by the sacrificial ladle, whatever may be in the hands of the slaughterer...

    word by word
    सर्वाSarvaaAll
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    अपिApiAlso
    YaHe · He Who
    अस्तिAstiTo be
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    IThis
    सप्तSaptaSeven
    CaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    ANot
    सर्वSarvaAll
    TaThat
    याYaaTo go towards
  • verse 44
    ये वा॒जिन॑-म्परि॒पश्य॑न्ति प॒क्वं-यँ ई॑मा॒हु-स्सु॑र॒भिर्निर्​ह॒रेति॑ये चार्व॑तो माग्ंसभि॒क्षामु॒पास॑त उ॒तो तेषा॑म॒भिगू᳚र्तिर्न इन्वतुयन्नीक्ष॑ण-म्मा॒ग्॒स्पच॑न्या उ॒खाया॒ या पात्रा॑णि यू॒ष्ण आ॒सेच॑नानिऊ॒ष्म॒ण्या॑-ऽपि॒धाना॑ चरू॒णाम॒ङ्का-स्सू॒नाः परि॑ भूष॒न्त्यश्व᳚म्नि॒क्रम॑ण-न्नि॒षद॑नं-विँ॒वर्त॑नं॒-यँच्च॒ पड्बी॑श॒मर्व॑तःयच्च॑ प॒पौ यच्च॑ घा॒सि- [घा॒सिम्, ज॒घास॒ सर्वा॒ ता] 43

    vā̠jina̍-mpari̠paśya̍nti pa̠kvaṃ ya ī̍mā̠hu-ssu̍ra̠bhirnir​ha̠rēti̍ chārva̍tō māgṃsabhi̠kṣāmu̠pāsa̍ta u̠tō tēṣā̍ma̠bhigū̎rtirna invatuyannīkṣa̍ṇa-mmā̠g̠spacha̍nyā u̠khāyā̠ pātrā̍ṇi yū̠ṣṇa ā̠sēcha̍nāniū̠ṣma̠ṇyā̍-'pi̠dhānā̍ charū̠ṇāma̠ṅkā-ssū̠nāḥ pari̍ bhūṣa̠ntyaśva̎mni̠krama̍ṇa-nni̠ṣada̍naṃ vi̠varta̍na̠ṃ yachcha̠ paḍbī̍śa̠marva̍taḥyachcha̍ pa̠pau yachcha̍ ghā̠si- [ghā̠sim, ja̠ghāsa̠ sarvā̠ tā] 43
    meaning

    ...and those who see the ripening victim, those who say 'now it is fragrant, take it away' — those who smell its fragrance...

    word by word
    येYeWho · Those who · Those · Whoever
    याYaaTo go towards
    परिPariAround
    यच्चYac-CaWhatever thing
    सर्वाSarvaaAll
    सर्वSarvaAll
    TaThat
  • verse 45
    -ञ्ज॒घास॒ सर्वा॒ ता ते॒ अपि॑ दे॒वेष्व॑स्तुमा त्वा॒-ऽग्नि-र्ध्व॑नयि-द्धू॒मग॑न्धि॒र्मोखा भ्राज॑न्त्य॒भि वि॑क्त॒ जघ्रिः॑इ॒ष्टं-वीँ॒तम॒भिगू᳚र्तं॒-वँष॑ट्कृत॒-न्त-न्दे॒वासः॒ प्रति॑ गृभ्ण॒न्त्यश्व᳚म्यदश्वा॑य॒ वास॑ उपस्तृ॒णन्त्य॑धीवा॒सं-याँ हिर॑ण्यान्यस्मैस॒न्दान॒मर्व॑न्त॒-म्पड्बी॑श-म्प्रि॒या दे॒वेष्वा या॑मयन्तिय-त्ते॑ सा॒दे मह॑सा॒ शूकृ॑तस्य॒ पार्​ष्णि॑या वा॒ कश॑या [वा॒ कश॑या, वा॒ तु॒तोद॑] 44

    -ñja̠ghāsa̠ sarvā̠ tē̠ api̍ dē̠vēṣva̍stu tvā̠-'gni-rdhva̍nayi-ddhū̠maga̍ndhi̠rmōkhā bhrāja̍ntya̠bhi vi̍kta̠ jaghri̍ḥi̠ṣṭaṃ vī̠tama̠bhigū̎rta̠ṃ vaṣa̍ṭkṛta̠-nta-ndē̠vāsa̠ḥ prati̍ gṛbhṇa̠ntyaśva̎myadaśvā̍ya̠ vāsa̍ upastṛ̠ṇantya̍dhīvā̠saṃ hira̍ṇyānyasmaisa̠ndāna̠marva̍nta̠-mpaḍbī̍śa-mpri̠yā dē̠vēṣvā yā̍mayantiya-ttē̍ sā̠dē maha̍sā̠ śūkṛ̍tasya̠ pār​ṣṇi̍yā vā̠ kaśa̍yā [vā̠ kaśa̍yā, vā̠ tu̠tōda̍] 44
    meaning

    ...and what was eaten in the fire — all of it, O Brahman, do thou purify that for me.

    word by word
    सर्वाSarvaaAll
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    अपिApiAlso
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    प्रतिPratiEvery
    वासVaasaGarment, Dress
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    सर्वSarvaAll
    TaThat
    इष्टIssttaWished, Desired
    वसVasaDwelling, Residence
    याYaaTo go towards
  • verse 46
    वा तु॒तोद॑स्रु॒चेव॒ ता ह॒विषो॑ अद्ध्व॒रेषु॒ सर्वा॒ ता ते॒ ब्रह्म॑णा सूदयामिचतु॑स्त्रिग्ंश-द्वा॒जिनो॑ दे॒वब॑न्धो॒-र्वङ्क्री॒-रश्व॑स्य॒ स्वधि॑ति॒-स्समे॑तिअच्छि॑द्रा॒ गात्रा॑ व॒युना॑ कृणोत॒ परु॑ष्परुरनु॒घुष्या॒ वि श॑स्तएक॒स्त्वष्टु॒रश्व॑स्या विश॒स्ता द्वा य॒न्तारा॑ भवत॒स्तथ॒र्तुःया ते॒ गात्रा॑णामृतु॒था कृ॒णोमि॒ ताता॒ पिण्डा॑ना॒-म्प्र जु॑होम्य॒ग्नौमा त्वा॑ तप- [तपत्, प्रि॒य आ॒त्मा-] 45

    tu̠tōda̍sru̠chēva̠ ha̠viṣō̍ addhva̠rēṣu̠ sarvā̠ tē̠ brahma̍ṇā sūdayāmichatu̍strigṃśa-dvā̠jinō̍ dē̠vaba̍ndhō̠-rvaṅkrī̠-raśva̍sya̠ svadhi̍ti̠-ssamē̍tiachChi̍drā̠ gātrā̍ va̠yunā̍ kṛṇōta̠ paru̍ṣparuranu̠ghuṣyā̠ vi śa̍staēka̠stvaṣṭu̠raśva̍syā viśa̠stā dvā ya̠ntārā̍ bhavata̠statha̠rtuḥ tē̠ gātrā̍ṇāmṛtu̠thā kṛ̠ṇōmi̠ tātā̠ piṇḍā̍nā̠-mpra ju̍hōmya̠gnau tvā̍ tapa- [tapat, pri̠ya ā̠tmā-] 45
    meaning

    English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.

    word by word
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    सर्वाSarvaaAll
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    विViA prefix indicating division, order etc
    याYaaTo go towards
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    तपTapaHeat, Warmth
    प्रियPriyaDear, Fond of, Attached to
    आत्माAatmaaAtma, Soul · Soul, Heart · Aatmaa, Consciousness
    TaThat
    अध्वरेषुAdhvaressuIn the Sacrifice
    सर्वSarvaAll
    ब्राह्मणBraahmannaBrahmin, Wise persons
    ततTataExtended, Diffused, Pervaded
  • verse 47
    -त्प्रि॒य आ॒त्मा-ऽपि॒यन्त॒-म्मा स्वधि॑तिस्त॒नुव॒ ति॑ष्ठिप-त्तेमा ते॑ गृ॒द्ध्नु-र॑विश॒स्ता-ऽति॒हाय॑ छि॒द्रा गात्रा᳚ण्य॒सिना॒ मिथू॑ कः वा उ॑वे॒तन्म्रि॑यसे॒ रि॑ष्यसि दे॒वाग्ं इदे॑षि प॒थिभिः॑ सु॒गेभिः॑हरी॑ ते॒ युञ्जा॒ पृष॑ती अभूता॒मुपा᳚स्था-द्वा॒जी धु॒रि रास॑भस्यसु॒गव्य॑-न्नो वा॒जी स्वश्वि॑य-म्पु॒ग्ं॒सः पु॒त्राग्ं उ॒त वि॑श्वा॒पुषग्ं॑ र॒यिम्अ॒ना॒गा॒स्त्व-न्नो॒ अदि॑तिः कृणोतु क्ष॒त्र-न्नो॒ अश्वो॑ वनताग्ं ह॒विष्मान्॑46(घा॒सिं-कश॑या - तप-द्- र॒यिं - नव॑ ) (अ. 9)

    -tpri̠ya ā̠tmā-'pi̠yanta̠-mmā svadhi̍tista̠nuva̠ ā ti̍ṣṭhipa-ttē tē̍ gṛ̠ddhnu-ra̍viśa̠stā-'ti̠hāya̍ Chi̠drā gātrā̎ṇya̠sinā̠ mithū̍ kaḥna u̍vē̠tanmri̍yasē̠ na ri̍ṣyasi dē̠vāgṃ idē̍ṣi pa̠thibhi̍-ssu̠gēbhi̍ḥharī̍ tē̠ yuñjā̠ pṛṣa̍tī abhūtā̠mupā̎sthā-dvā̠jī dhu̠ri rāsa̍bhasyasu̠gavya̍-nnō vā̠jī svaśvi̍ya-mpu̠gṃ̠saḥ pu̠trāgṃ u̠ta vi̍śvā̠puṣagṃ̍ ra̠yima̠nā̠gā̠stva-nnō̠ adi̍tiḥ kṛṇōtu kṣa̠tra-nnō̠ aśvō̍ vanatāgṃ ha̠viṣmān̍46(ghā̠siṃ-kaśa̍yā - tapa-d- ra̠yiṃ - nava̍ cha ) (a. 9)
    meaning

    English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.

    word by word
    AaA particle for Invoking · Until, As far as
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    KaWhich?
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    अदितिAditiAditi
    नवNavaNew, Fresh, Young
    CaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    ANot
    छिद्रChidraHole, Opening
    कःKahWhat
    NaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    हरिHariHari
  • verse 48
    (अश्म॒न् - इ॒मो - दे॑न - मा॒शुः - प्राचीं᳚ - जी॒मूत॑स्य॒ - यदक्र॑न्दो॒ - मा नो॑ मि॒त्रो - ये वा॒जिनं॒ - नव॑)

    (aśma̠n - ya i̠mō - dē̍na - mā̠śuḥ - prāchī̎m - jī̠mūta̍sya̠ - yadakra̍ndō̠ - nō̍ mi̠trō - vā̠jina̠ṃ - nava̍)
    meaning

    English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.

    word by word
    YaHe · He Who
    प्राचींPraaciim(And the Sun rises from the direction of the) East
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    मित्रोMitroFriend
    येYeWho · Those who · Those · Whoever
    नवNavaNew, Fresh, Young
    अस्मान्AsmaanUs
    याYaaTo go towards
  • verse 49
    (अश्म॑न् - मनो॒युजं॒ - प्राची॒मनु॒ - शर्म॑ यच्छतु॒ - तेषा॑म॒भिगू᳚र्तिः॒ - षट्च॑त्वारिग्ंशत्)

    (aśma̍n - manō̠yuja̠ṃ - prāchī̠manu̠ - śarma̍ yachChatu̠ - tēṣā̍ma̠bhigū̎rti̠ḥ - ṣaṭcha̍tvārigṃśat)
    meaning

    English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.

    word by word
    अस्मान्AsmaanUs
  • verse 50
    (अश्म॑न्, ह॒विष्मान्॑)

    (aśma̍n, ha̠viṣmān̍)
    meaning

    English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.

    word by word
    अस्मान्AsmaanUs
  • verse 51
    हरिः॑ ओम्

    hari̍ḥ ōm
    meaning

    English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.

    word by word
    हरिHariHari
    OmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahman
  • verse 52
    कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थ काण्डे षष्ठः प्रश्न-स्समाप्तःओ-न्नमः परमात्मने , श्री महागणपतये नमः , श्री गुरुभ्यो नमः , ह॒रिः॒

    kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-ñchaturtha kāṇḍē ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥō-nnamaḥ paramātmanē , śrī mahāgaṇapatayē namaḥ , śrī gurubhyō namaḥ , ha̠ri̠ḥ ōṃ
    meaning

    English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.

    word by word
    कृष्णKrssnnaBlack, Dark, Dark-Blue
    षष्ठSsasstthaSixth
    श्रीShriiBeauty, Splendour, Lustre
    नमNamaReverential Salutations · Salutations
    हरिHariHari
    OmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahman
    कन्दKandaA Bulb, Lump
    नमःNamahSalutations · Reverential Salutations · I offer my Salutations [to Shiva and Shakti] · Salutations, Obeisance · Bow, Obeisance, Reverential Salutation

Primary text from vignanam.org