KYTS 4.2 Vishnoh Kramosyabhimaatihaa

Krishna

◆

tap any word for its meaning

verse 1
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थकाण्डे द्वीतीयः प्रश्नः - देवयजनग्रहाभिधानं
kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-ñchaturthakāṇḍē dvītīyaḥ praśnaḥ - dēvayajanagrahābhidhānaṃ
meaning
(Section header) Krishna Yajurvediya Taittiriya Samhita, fourth kanda, second prashna — ritual procedures called Devayajana.
verse 2
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥
meaning
Salutations to the Supreme Self, to Sri Maha Ganapati, and to the gurus; Harih Om.
verse 3
विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्यभिमाति॒हा गा॑य॒त्र-ञ्छन्द॒ आ रो॑ह पृथि॒वीमनु॒ विक्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मो विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्यभिशस्ति॒हा त्रैष्टु॑भ॒-ञ्छन्द॒ आ रो॑हा॒न्तरि॑क्ष॒मनु॒ विक्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मो विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्यरातीय॒तो ह॒न्ता जाग॑त॒-ञ्छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिव॒मनु॒ विक्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मो विष्णोः॒ [विष्णोः᳚, क्रमो॑-ऽसि शत्रूय॒तो] 1
viṣṇō̠ḥ kramō̎-'syabhimāti̠hā gā̍ya̠tra-ñChanda̠ ā rō̍ha pṛthi̠vīmanu̠ vikra̍masva̠ nirbha̍kta̠-ssa ya-ndvi̠ṣmō viṣṇō̠ḥ kramō̎-'syabhiśasti̠hā traiṣṭu̍bha̠-ñChanda̠ ā rō̍hā̠ntari̍kṣa̠manu̠ vikra̍masva̠ nirbha̍kta̠-ssa ya-ndvi̠ṣmō viṣṇō̠ḥ kramō̎-'syarātīya̠tō ha̠ntā jāga̍ta̠-ñChanda̠ ā rō̍ha̠ diva̠manu̠ vikra̍masva̠ nirbha̍kta̠-ssa ya-ndvi̠ṣmō viṣṇō̠ḥ [viṣṇō̎ḥ, kramō̍-'si śatrūya̠tō] 1
meaning
O Vishnu's stride, slayer of the contemptuous one — mount the earth with the Gayatri metre; stride across it with Vishnu's step; the one we hate is expelled and cut off.
verse 4
क्रमो॑-ऽसि शत्रूय॒तो ह॒न्ता-ऽनु॑ष्टुभ॒-ञ्छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिशो-ऽनु॒ विक्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मः ॥ अक्र॑न्दद॒ग्नि-स्स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः, क्षामा॒ रेरि॑ह-द्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन्न् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः ॥ अग्ने᳚-ऽभ्यावर्तिन्न॒भि न॒ आ व॑र्त॒स्वा-ऽऽयु॑षा॒ वर्च॑सा स॒न्या मे॒धया᳚ प्र॒जया॒ धने॑न ॥ अग्ने॑ [अग्ने᳚, अ॒ङ्गि॒र॒-श्श॒त-न्ते॑] 2
kramō̍-'si śatrūya̠tō ha̠ntā-'nu̍ṣṭubha̠-ñChanda̠ ā rō̍ha̠ diśō-'nu̠ vikra̍masva̠ nirbha̍kta̠-ssa ya-ndvi̠ṣmaḥ ॥ akra̍ndada̠gni-ssta̠naya̍nniva̠ dyauḥ, kṣāmā̠ rēri̍ha-dvī̠rudha̍-ssama̠ñjann । sa̠dyō ja̍jñā̠nō vi hīmi̠ddhō akhya̠dā rōda̍sī bhā̠nunā̍ bhātya̠ntaḥ ॥ agnē̎-'bhyāvartinna̠bhi na̠ ā va̍rta̠svā-''yu̍ṣā̠ varcha̍sā sa̠nyā mē̠dhayā̎ pra̠jayā̠ dhanē̍na ॥ agnē̍ [agnē̎, a̠ṅgi̠ra̠-śśa̠ta-ntē̍] 2
meaning
O Vishnu's stride, slayer of enemies — mount the directions with the Anushtup metre; stride across them; the one we hate is expelled and cut off.
verse 5
अङ्गिर-श्श॒त-न्ते॑ सन्त्वा॒वृतः॑ स॒हस्र॑-न्त उपा॒वृतः॑ । तासा॒-म्पोष॑स्य॒ पोषे॑ण॒ पुन॑र्नो न॒ष्टमा कृ॑धि॒ पुन॑र्नो र॒यिमा कृ॑धि ॥ पुन॑रू॒र्जा निव॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षा-ऽऽयु॑षा । पुन॑र्नः पाहि वि॒श्वतः॑ ॥ स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वफ्स्नि॑या वि॒श्व त॒स्परि॑ ॥ उदु॑त्त॒मं-वँ॑रुण॒ पाश॑ म॒स्मदवा॑-ऽध॒मं- [-ऽध॒मम्, वि म॑द्ध्य॒मग्ग् श्र॑थाय ।] 3
aṅgira-śśa̠ta-ntē̍ santvā̠vṛta̍-ssa̠hasra̍-nta upā̠vṛta̍ḥ । tāsā̠-mpōṣa̍sya̠ pōṣē̍ṇa̠ puna̍rnō na̠ṣṭamā kṛ̍dhi̠ puna̍rnō ra̠yimā kṛ̍dhi ॥ puna̍rū̠rjā niva̍rtasva̠ puna̍ragna i̠ṣā-''yu̍ṣā । puna̍rnaḥ pāhi vi̠śvata̍ḥ ॥ sa̠ha ra̠yyā ni va̍rta̠svāgnē̠ pinva̍sva̠ dhāra̍yā । vi̠śvaphsni̍yā vi̠śva ta̠spari̍ ॥ udu̍tta̠maṃ va̍ruṇa̠ pāśa̍ ma̠smadavā̍-'dha̠maṃ- [-'dha̠mam, vi ma̍ddhya̠magg śra̍thāya ।] 3
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 6
-ँवि म॑द्ध्य॒मग्ग् श्र॑थाय । अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम ॥ आ त्वा॑-ऽहार्ष-म॒न्तर॑भूर्ध्रु॒वस्ति॒ष्ठा ऽवि॑चाचलिः । विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छन्त्व॒स्मि-न्रा॒ष्ट्रमधि॑ श्रय ॥अग्ने॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्थान्निर्जग्मि॒वान्-तम॑सो॒ ज्योति॒षा-ऽऽगा᳚त् । अ॒ग्निर्भा॒नुना॒ रुश॑ता॒ स्वङ्ग॒ आ जा॒तो विश्वा॒ सद्मा᳚न्यप्राः ॥ सीद॒ त्व-म्मा॒तुर॒स्या [सीद॒ त्व-म्मा॒तुर॒स्याः᳚, उ॒पस्थे॒ विश्वा᳚न्यग्ने] 4
-ँvi ma̍ddhya̠magg śra̍thāya । athā̍ va̠yamā̍ditya vra̠tē tavānā̍gasō̠ adi̍tayē syāma ॥ ā tvā̍-'hārṣa-ma̠ntara̍bhūrdhru̠vasti̠ṣṭhā 'vi̍chāchaliḥ । viśa̍stvā̠ sarvā̍ vāñChantva̠smi-nrā̠ṣṭramadhi̍ śraya ॥agnē̍ bṛ̠hannu̠ṣasā̍mū̠rdhvō a̍sthānnirjagmi̠vān-tama̍sō̠ jyōti̠ṣā-''gā̎t । a̠gnirbhā̠nunā̠ ruśa̍tā̠ svaṅga̠ ā jā̠tō viśvā̠ sadmā̎nyaprāḥ ॥ sīda̠ tva-mmā̠tura̠syā [sīda̠ tva-mmā̠tura̠syā̎ḥ, u̠pasthē̠ viśvā̎nyagnē] 4
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 7
उ॒पस्थे॒ विश्वा᳚न्यग्ने व॒युना॑नि वि॒द्वान् । मैना॑म॒र्चिषा॒ मा तप॑सा॒-ऽभि शू॑शुचो॒-ऽन्तर॑स्याग्ं शु॒क्रज्यो॑ति॒र्वि भा॑हि ॥ अ॒न्तर॑ग्ने रु॒चा त्वमु॒खायै॒ सद॑ने॒ स्वे । तस्या॒स्त्वग्ं हर॑सा॒ तप॒ञ्जात॑वेद-श्शि॒वो भ॑व ॥ शि॒वो भू॒त्वा मह्य॑म॒ग्ने-ऽथो॑ सीद शि॒वस्त्वम् । शि॒वाः कृ॒त्वा दिश॒-स्सर्वा॒-स्स्वां-योँनि॑मि॒हा-ऽऽ स॑दः ॥ ह॒ग्ं॒स-श्शु॑चि॒ष द्वसु॑रन्तरिक्ष॒-सद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थि र्दुरोण॒सत् । नृ॒षद्व॑र॒स-दृ॑त॒स-द्व्यो॑म॒स-द॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒त-म्बृ॒हत् ॥ 5 ॥(दिव॒मनु॒ वि क्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मो विष्णो॒ - र्धने॒नाग्ने॑ - ऽध॒म - म॒स्याः - शु॑चि॒षथ् - षोड॑श च) (अ. 1)
u̠pasthē̠ viśvā̎nyagnē va̠yunā̍ni vi̠dvān । mainā̍ma̠rchiṣā̠ mā tapa̍sā̠-'bhi śū̍śuchō̠-'ntara̍syāgṃ śu̠krajyō̍ti̠rvi bhā̍hi ॥ a̠ntara̍gnē ru̠chā tvamu̠khāyai̠ sada̍nē̠ svē । tasyā̠stvagṃ hara̍sā̠ tapa̠ñjāta̍vēda-śśi̠vō bha̍va ॥ śi̠vō bhū̠tvā mahya̍ma̠gnē-'thō̍ sīda śi̠vastvam । śi̠vāḥ kṛ̠tvā diśa̠-ssarvā̠-ssvāṃ yōni̍mi̠hā-'' sa̍daḥ ॥ ha̠gṃ̠sa-śśu̍chi̠ṣa dvasu̍rantarikṣa̠-saddhōtā̍ vēdi̠ṣadati̍thi rdurōṇa̠sat । nṛ̠ṣadva̍ra̠sa-dṛ̍ta̠sa-dvyō̍ma̠sa-da̠bjā gō̠jā ṛ̍ta̠jā a̍dri̠jā ṛ̠ta-mbṛ̠hat ॥ 5 ॥(diva̠manu̠ vi kra̍masva̠ nirbha̍kta̠-ssa ya-ndvi̠ṣmō viṣṇō̠ - rdhanē̠nāgnē̍ - 'dha̠ma - ma̠syāḥ - śu̍chi̠ṣath - ṣōḍa̍śa cha) (a. 1)
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 8
दि॒वस्परि॑ प्रथ॒म-ञ्ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्म-द्द्वि॒तीय॒-म्परि॑ जा॒तवे॑दाः । तृ॒तीय॑म॒फ्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒मिन्धा॑न एन-ञ्जरते स्वा॒धीः ॥ वि॒द्मा ते॑ अग्ने त्रे॒धा त्र॒याणि॑ वि॒द्मा ते॒ सद्म॒ विभृ॑त-म्पुरु॒त्रा । वि॒द्मा ते॒ नाम॑ पर॒म-ङ्गुहा॒ यद्वि॒द्मा तमुथ्सं॒-यँत॑ आज॒गन्थ॑ ॥ स॒मु॒द्रे त्वा॑ नृ॒मणा॑ अ॒फ्स्व॑न्तर्नृ॒चक्षा॑ ईधे दि॒वो अ॑ग्न॒ ऊधन्न्॑ । तृ॒तीये᳚ त्वा॒ [तृ॒तीये᳚ त्वा, रज॑सि तस्थि॒वाग्ं स॑मृ॒तस्य॒] 6
di̠vaspari̍ pratha̠ma-ñja̍jñē a̠gnira̠sma-ddvi̠tīya̠-mpari̍ jā̠tavē̍dāḥ । tṛ̠tīya̍ma̠phsu nṛ̠maṇā̠ aja̍sra̠mindhā̍na ēna-ñjaratē svā̠dhīḥ ॥ vi̠dmā tē̍ agnē trē̠dhā tra̠yāṇi̍ vi̠dmā tē̠ sadma̠ vibhṛ̍ta-mpuru̠trā । vi̠dmā tē̠ nāma̍ para̠ma-ṅguhā̠ yadvi̠dmā tamuthsa̠ṃ yata̍ āja̠gantha̍ ॥ sa̠mu̠drē tvā̍ nṛ̠maṇā̍ a̠phsva̍ntarnṛ̠chakṣā̍ īdhē di̠vō a̍gna̠ ūdhann̍ । tṛ̠tīyē̎ tvā̠ [tṛ̠tīyē̎ tvā, raja̍si tasthi̠vāgṃ sa̍mṛ̠tasya̠] 6
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 9
रज॑सि तस्थि॒वाग्ं स॑मृ॒तस्य॒ योनौ॑ महि॒षा अ॑हिन्वन्न् ॥ अक्र॑न्दद॒ग्नि-स्स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः, क्षामा॒ रेरि॑ह-द्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन्न् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः ॥ उ॒शि-क्पा॑व॒को अ॑र॒ति-स्सु॑मे॒धा मर्ते᳚ष्व॒ग्निर॒मृतो॒ निधा॑यि । इय॑र्ति धू॒मम॑रु॒ष-म्भरि॑भ्र॒दुच्छु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॒ द्यामिन॑क्षत् ॥ विश्व॑स्य के॒तुर्भुव॑नस्य॒ गर्भ॒ आ [ ] 7
raja̍si tasthi̠vāgṃ sa̍mṛ̠tasya̠ yōnau̍ mahi̠ṣā a̍hinvann ॥ akra̍ndada̠gni-ssta̠naya̍nniva̠ dyauḥ, kṣāmā̠ rēri̍ha-dvī̠rudha̍-ssama̠ñjann । sa̠dyō ja̍jñā̠nō vi hīmi̠ddhō akhya̠dā rōda̍sī bhā̠nunā̍ bhātya̠ntaḥ ॥ u̠śi-kpā̍va̠kō a̍ra̠ti-ssu̍mē̠dhā martē̎ṣva̠gnira̠mṛtō̠ nidhā̍yi । iya̍rti dhū̠mama̍ru̠ṣa-mbhari̍bhra̠duchChu̠krēṇa̍ śō̠chiṣā̠ dyāmina̍kṣat ॥ viśva̍sya kē̠turbhuva̍nasya̠ garbha̠ ā [ ] 7
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 10
रोद॑सी अपृणा॒ज्जाय॑मानः । वी॒डु-ञ्चि॒दद्रि॑मभिन-त्परा॒यन् जना॒ यद॒ग्निमय॑जन्त॒ पञ्च॑ ॥ श्री॒णामु॑दा॒रो ध॒रुणो॑ रयी॒णा-म्म॑नी॒षाणा॒-म्प्रार्प॑ण॒-स्सोम॑गोपाः । वसो᳚-स्सू॒नु-स्सह॑सो अ॒फ्सु राजा॒ वि भा॒त्यग्र॑ उ॒षसा॑मिधा॒नः ॥ यस्ते॑ अ॒द्य कृ॒णव॑-द्भद्रशोचे-ऽपू॒प-न्दे॑व घृ॒तव॑न्तमग्ने । प्रत-न्न॑य प्रत॒रां-वँस्यो॒ अच्छा॒भि द्यु॒म्न-न्दे॒वभ॑क्तं-यँविष्ठ ॥ आ [ ] 8
rōda̍sī apṛṇā̠jjāya̍mānaḥ । vī̠ḍu-ñchi̠dadri̍mabhina-tparā̠yan janā̠ yada̠gnimaya̍janta̠ pañcha̍ ॥ śrī̠ṇāmu̍dā̠rō dha̠ruṇō̍ rayī̠ṇā-mma̍nī̠ṣāṇā̠-mprārpa̍ṇa̠-ssōma̍gōpāḥ । vasō̎-ssū̠nu-ssaha̍sō a̠phsu rājā̠ vi bhā̠tyagra̍ u̠ṣasā̍midhā̠naḥ ॥ yastē̍ a̠dya kṛ̠ṇava̍-dbhadraśōchē-'pū̠pa-ndē̍va ghṛ̠tava̍ntamagnē । prata-nna̍ya prata̠rāṃ vasyō̠ achChā̠bhi dyu̠mna-ndē̠vabha̍ktaṃ yaviṣṭha ॥ ā [ ] 8
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 11
त-म्भ॑ज सौश्रव॒सेष्व॑ग्न उ॒क्थ-उ॑क्थ॒ आ भ॑ज श॒स्यमा॑ने । प्रि॒य-स्सूर्ये᳚ प्रि॒यो अ॒ग्ना भ॑वा॒त्युज्जा॒तेन॑ भि॒नद॒दुज्जनि॑त्वैः ॥ त्वाम॑ग्ने॒ यज॑माना॒ अनु॒ द्यून्. विश्वा॒ वसू॑नि दधिरे॒ वार्या॑णि । त्वया॑ स॒ह द्रवि॑णमि॒च्छमा॑ना व्र॒ज-ङ्गोम॑न्तमु॒शिजो॒ वि व॑व्रुः ॥ दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौ-द्दु॒र्मर्ष॒मायुः॑ श्रि॒ये रु॑चा॒नः । अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒-द्वयो॑भि॒र्यदे॑- -न॒-न्द्यौरज॑नय-थ्सु॒रेताः᳚ ॥ 9 ॥(तृतिये᳚ त्वा॒ - गर्भ॒ आ - य॑वि॒ष्ठा-ऽऽ - य - च्च॒त्वारि॑ च) (अ. 2)
ta-mbha̍ja sauśrava̠sēṣva̍gna u̠ktha-u̍ktha̠ ā bha̍ja śa̠syamā̍nē । pri̠ya-ssūryē̎ pri̠yō a̠gnā bha̍vā̠tyujjā̠tēna̍ bhi̠nada̠dujjani̍tvaiḥ ॥ tvāma̍gnē̠ yaja̍mānā̠ anu̠ dyūn. viśvā̠ vasū̍ni dadhirē̠ vāryā̍ṇi । tvayā̍ sa̠ha dravi̍ṇami̠chChamā̍nā vra̠ja-ṅgōma̍ntamu̠śijō̠ vi va̍vruḥ ॥ dṛ̠śā̠nō ru̠kma u̠rvyā vya̍dyau-ddu̠rmarṣa̠māyu̍-śśri̠yē ru̍chā̠naḥ । a̠gnira̠mṛtō̍ abhava̠-dvayō̍bhi̠ryadē̍- -na̠-ndyauraja̍naya-thsu̠rētā̎ḥ ॥ 9 ॥(tṛtiyē̎ tvā̠ - garbha̠ ā - ya̍vi̠ṣṭhā-'' - ya - chcha̠tvāri̍ cha) (a. 2)
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 12
अन्न॑प॒ते-ऽन्न॑स्य नो देह्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिणः॑ । प्र प्र॑दा॒तार॑-न्तारिष॒ ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ॥ उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः । स नो॑ भव शि॒वत॑म-स्सु॒प्रती॑को वि॒भाव॑सुः ॥ प्रेद॑ग्ने॒ ज्योति॑ष्मान्. याहि शि॒वेभि॑र॒र्चि॑भि॒स्त्वम् । बृ॒हद्भि॑-र्भा॒नुभि॒-र्भास॒-न्मा हिग्ं॑सी स्त॒नुवा᳚ प्र॒जाः ॥ स॒मिधा॒-ऽग्नि-न्दु॑वस्यत घृ॒तैर्बो॑धय॒ताति॑थिम् । आ- [आ, अ॒स्मि॒न्॒. ह॒व्या जु॑होतन ।] 10
anna̍pa̠tē-'nna̍sya nō dēhyanamī̠vasya̍ śu̠ṣmiṇa̍ḥ । pra pra̍dā̠tāra̍-ntāriṣa̠ ūrja̍-nnō dhēhi dvi̠padē̠ chatu̍ṣpadē ॥ udu̍ tvā̠ viśvē̍ dē̠vā agnē̠ bhara̍ntu̠ chitti̍bhiḥ । sa nō̍ bhava śi̠vata̍ma-ssu̠pratī̍kō vi̠bhāva̍suḥ ॥ prēda̍gnē̠ jyōti̍ṣmān. yāhi śi̠vēbhi̍ra̠rchi̍bhi̠stvam । bṛ̠hadbhi̍-rbhā̠nubhi̠-rbhāsa̠-nmā higṃ̍sī sta̠nuvā̎ pra̠jāḥ ॥ sa̠midhā̠-'gni-ndu̍vasyata ghṛ̠tairbō̍dhaya̠tāti̍thim । ā- [ā, a̠smi̠n̠. ha̠vyā ju̍hōtana ।] 10
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 13
-ऽस्मि॑न्. ह॒व्या जु॑होतन ॥ प्रप्रा॒यम॒ग्निर्भ॑र॒तस्य॑ शृण्वे॒ वि य-थ्सूर्यो॒ न रोच॑ते बृ॒हद्भाः । अ॒भि यः पू॒रु-म्पृत॑नासु त॒स्थौ दी॒दाय॒ दैव्यो॒ अति॑थि-श्शि॒वो नः॑ ॥ आपो॑ देवीः॒ प्रति॑ गृह्णीत॒ भस्मै॒त-थ्स्यो॒ने कृ॑णुद्ध्वग्ं सुर॒भावु॑ लो॒के । तस्मै॑ नमन्ता॒-ञ्जन॑य-स्सु॒पत्नी᳚र्मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्बि॑भृ॒ता स्वे॑नम् ॥ अ॒फ्स्व॑ग्ने॒ सधि॒ष्टव॒- [अ॒फ्स्व॑ग्ने॒ सधि॒ष्टव॑, सौष॑धी॒रनु॑ रुद्ध्यसे ।] 11
-'smi̍n. ha̠vyā ju̍hōtana ॥ praprā̠yama̠gnirbha̍ra̠tasya̍ śṛṇvē̠ vi ya-thsūryō̠ na rōcha̍tē bṛ̠hadbhāḥ । a̠bhi yaḥ pū̠ru-mpṛta̍nāsu ta̠sthau dī̠dāya̠ daivyō̠ ati̍thi-śśi̠vō na̍ḥ ॥ āpō̍ dēvī̠ḥ prati̍ gṛhṇīta̠ bhasmai̠ta-thsyō̠nē kṛ̍ṇuddhvagṃ sura̠bhāvu̍ lō̠kē । tasmai̍ namantā̠-ñjana̍ya-ssu̠patnī̎rmā̠tēva̍ pu̠tra-mbi̍bhṛ̠tā svē̍nam ॥ a̠phsva̍gnē̠ sadhi̠ṣṭava̠- [a̠phsva̍gnē̠ sadhi̠ṣṭava̍, sauṣa̍dhī̠ranu̍ ruddhyasē ।] 11
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 14
सौष॑धी॒रनु॑ रुद्ध्यसे । गर्भे॒ सञ्जा॑यसे॒ पुनः॑ ॥ गर्भो॑ अ॒स्योष॑धीना॒-ङ्गर्भो॒ वन॒स्पती॑नाम् । गर्भो॒ विश्व॑स्य भू॒तस्याग्ने॒ गर्भो॑ अ॒पाम॑सि ॥ प्र॒सद्य॒ भस्म॑ना॒ योनि॑म॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । स॒ग्ं॒सृज्य॑ मा॒तृभि॒स्त्व-ञ्ज्योति॑ष्मा॒-न्पुन॒रा-ऽस॑दः ॥ पुन॑रा॒सद्य॒ सद॑नम॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । शेषे॑ मा॒तुर्यथो॒पस्थे॒ ऽन्तर॒स्याग्ं शि॒वत॑मः ॥ पुन॑रू॒र्जा [ ] 12
sauṣa̍dhī̠ranu̍ ruddhyasē । garbhē̠ sañjā̍yasē̠ puna̍ḥ ॥ garbhō̍ a̠syōṣa̍dhīnā̠-ṅgarbhō̠ vana̠spatī̍nām । garbhō̠ viśva̍sya bhū̠tasyāgnē̠ garbhō̍ a̠pāma̍si ॥ pra̠sadya̠ bhasma̍nā̠ yōni̍ma̠paścha̍ pṛthi̠vīma̍gnē । sa̠gṃ̠sṛjya̍ mā̠tṛbhi̠stva-ñjyōti̍ṣmā̠-npuna̠rā-'sa̍daḥ ॥ puna̍rā̠sadya̠ sada̍nama̠paścha̍ pṛthi̠vīma̍gnē । śēṣē̍ mā̠turyathō̠pasthē̠ 'ntara̠syāgṃ śi̠vata̍maḥ ॥ puna̍rū̠rjā [ ] 12
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 15
-नि व॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षा ऽऽयु॑षा । पुन॑र्नः पाहि वि॒श्वतः॑ ॥ स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वफ्स्नि॑या वि॒श्वत॒स्परि॑ ॥ पुन॑स्त्वा ऽऽदि॒त्या रु॒द्रा वस॑व॒-स्समि॑न्धता॒-म्पुन॑र्ब्र॒ह्माणो॑ वसुनीथ य॒ज्ञैः । घृ॒तेन॒ त्व-न्त॒नुवो॑ वर्धयस्व स॒त्या-स्स॑न्तु॒ यज॑मानस्य॒ कामाः᳚ ॥ बोधा॑ नो अ॒स्य वच॑सो यविष्ठ॒ मग्ंहि॑ष्ठस्य॒ प्रभृ॑तस्य स्वधावः । पीय॑ति त्वो॒ अनु॑ त्वो गृणाति व॒न्दारु॑स्ते त॒नुवं॑-वँन्दे अग्ने ॥ स बो॑धि सू॒रिर्म॒घवा॑ वसु॒दावा॒ वसु॑पतिः । यु॒यो॒द्ध्य॑स्म-द्द्वेषाग्ं॑सि ॥ 13 ॥(आ - तवो॒ - र्जा-ऽ - नु॒ - षोड॑श च) (अ. 3)
-ni va̍rtasva̠ puna̍ragna i̠ṣā ''yu̍ṣā । puna̍rnaḥ pāhi vi̠śvata̍ḥ ॥ sa̠ha ra̠yyā ni va̍rta̠svāgnē̠ pinva̍sva̠ dhāra̍yā । vi̠śvaphsni̍yā vi̠śvata̠spari̍ ॥ puna̍stvā ''di̠tyā ru̠drā vasa̍va̠-ssami̍ndhatā̠-mpuna̍rbra̠hmāṇō̍ vasunītha ya̠jñaiḥ । ghṛ̠tēna̠ tva-nta̠nuvō̍ vardhayasva sa̠tyā-ssa̍ntu̠ yaja̍mānasya̠ kāmā̎ḥ ॥ bōdhā̍ nō a̠sya vacha̍sō yaviṣṭha̠ magṃhi̍ṣṭhasya̠ prabhṛ̍tasya svadhāvaḥ । pīya̍ti tvō̠ anu̍ tvō gṛṇāti va̠ndāru̍stē ta̠nuva̍ṃ vandē agnē ॥ sa bō̍dhi sū̠rirma̠ghavā̍ vasu̠dāvā̠ vasu̍patiḥ । yu̠yō̠ddhya̍sma-ddvēṣāgṃ̍si ॥ 13 ॥(ā - tavō̠ - rjā-' - nu̠ - ṣōḍa̍śa cha) (a. 3)
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 16
अपे॑त॒ वीत॒ वि च॑ सर्प॒तातो॒ ये-ऽत्र॒ स्थ पु॑रा॒णा ये च॒ नूत॑नाः । अदा॑दि॒दं-यँ॒मो॑-ऽव॒सान॑-म्पृथि॒व्या अक्र॑न्नि॒म-म्पि॒तरो॑ लो॒कम॑स्मै ॥ अ॒ग्नेर्भस्मा᳚स्य॒ग्नेः पुरी॑षमसि स॒ज्ञान्न॑मसि काम॒धर॑ण॒-म्मयि॑ ते काम॒धर॑ण-म्भूयात् ॥ सं-याँ वः॑ प्रि॒यास्त॒नुव॒-स्स-म्प्रि॒या हृद॑यानि वः । आ॒त्मा वो॑ अस्तु॒ [अस्तु, सम्प्रि॑य॒] 14
apē̍ta̠ vīta̠ vi cha̍ sarpa̠tātō̠ yē-'tra̠ stha pu̍rā̠ṇā yē cha̠ nūta̍nāḥ । adā̍di̠daṃ ya̠mō̍-'va̠sāna̍-mpṛthi̠vyā akra̍nni̠ma-mpi̠tarō̍ lō̠kama̍smai ॥ a̠gnērbhasmā̎sya̠gnēḥ purī̍ṣamasi sa̠jñānna̍masi kāma̠dhara̍ṇa̠-mmayi̍ tē kāma̠dhara̍ṇa-mbhūyāt ॥ saṃ yā va̍ḥ pri̠yāsta̠nuva̠-ssa-mpri̠yā hṛda̍yāni vaḥ । ā̠tmā vō̍ astu̠ [astu, sampri̍ya̠] 14
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 17
सम्प्रि॑य॒-स्सम्प्रि॑यास्त॒नुवो॒ मम॑ ॥ अ॒यग्ं सो अ॒ग्निर्यस्मि॒न्-थ्सोम॒मिन्द्रः॑ सु॒त-न्द॒धे ज॒ठरे॑ वावशा॒नः । स॒ह॒स्रियं॒-वाँज॒मत्य॒-न्न सप्तिग्ं॑ सस॒वान्-थ्सन्-थ्स्तू॑यसे जातवेदः ॥ अग्ने॑ दि॒वो अर्ण॒मच्छा॑ जिगा॒स्यच्छा॑ दे॒वाग्ं ऊ॑चिषे॒ धिष्णि॑या॒ ये । याः प॒रस्ता᳚-द्रोच॒ने सूर्य॑स्य॒ याश्चा॒ वस्ता॑-दुप॒तिष्ठ॑न्त॒ आपः॑ ॥ अग्ने॒ य-त्ते॑ दि॒वि वर्चः॑ पृथि॒व्यां-यँदोष॑धी- [पृथि॒व्यां-यँदोष॑धीषु, अ॒फ्सु वा॑ यजत्र ।] 15
sampri̍ya̠-ssampri̍yāsta̠nuvō̠ mama̍ ॥ a̠yagṃ sō a̠gniryasmi̠n-thsōma̠mindra̍-ssu̠ta-nda̠dhē ja̠ṭharē̍ vāvaśā̠naḥ । sa̠ha̠sriya̠ṃ vāja̠matya̠-nna saptigṃ̍ sasa̠vān-thsan-thstū̍yasē jātavēdaḥ ॥ agnē̍ di̠vō arṇa̠machChā̍ jigā̠syachChā̍ dē̠vāgṃ ū̍chiṣē̠ dhiṣṇi̍yā̠ yē । yāḥ pa̠rastā̎-drōcha̠nē sūrya̍sya̠ yāśchā̠ vastā̍-dupa̠tiṣṭha̍nta̠ āpa̍ḥ ॥ agnē̠ ya-ttē̍ di̠vi varcha̍ḥ pṛthi̠vyāṃ yadōṣa̍dhī- [pṛthi̠vyāṃ yadōṣa̍dhīṣu, a̠phsu vā̍ yajatra ।] 15
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 18
-ष्व॒फ्सु वा॑ यजत्र । येना॒न्तरि॑क्ष-मु॒र्वा॑त॒तन्थ॑ त्वे॒ष-स्स भा॒नुर॑र्ण॒वो नृ॒चक्षाः᳚ ॥ पु॒री॒ष्या॑सो अ॒ग्नयः॑ प्राव॒णेभिः॑ स॒जोष॑सः । जु॒षन्ताग्ं॑ ह॒व्यमाहु॑तमनमी॒वा इषो॑ म॒हीः ॥ इडा॑मग्ने पुरु॒दग्ं सग्ं॑ स॒नि-ङ्गो-श्श॑श्वत्त॒मग्ं हव॑मानाय साध । स्यान्नः॑ सू॒नुस्तन॑यो वि॒जावा-ऽग्ने॒ सा ते॑ सुम॒तिर्भू᳚त्व॒स्मे ॥ अ॒य-न्ते॒ योनि॑र्-ऋ॒त्वियो॒ यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः । त-ञ्जा॒न- [त-ञ्जा॒नन्न्, अ॒ग्न॒ आ रो॒हाथा॑ नो] 16
-ṣva̠phsu vā̍ yajatra । yēnā̠ntari̍kṣa-mu̠rvā̍ta̠tantha̍ tvē̠ṣa-ssa bhā̠nura̍rṇa̠vō nṛ̠chakṣā̎ḥ ॥ pu̠rī̠ṣyā̍sō a̠gnaya̍ḥ prāva̠ṇēbhi̍-ssa̠jōṣa̍saḥ । ju̠ṣantāgṃ̍ ha̠vyamāhu̍tamanamī̠vā iṣō̍ ma̠hīḥ ॥ iḍā̍magnē puru̠dagṃ sagṃ̍ sa̠ni-ṅgō-śśa̍śvatta̠magṃ hava̍mānāya sādha । syānna̍-ssū̠nustana̍yō vi̠jāvā-'gnē̠ sā tē̍ suma̠tirbhū̎tva̠smē ॥ a̠ya-ntē̠ yōni̍r-ṛ̠tviyō̠ yatō̍ jā̠tō arō̍chathāḥ । ta-ñjā̠na- [ta-ñjā̠nann, a̠gna̠ ā rō̠hāthā̍ nō] 16
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 19
-न्न॑ग्न॒ आ रो॒हाथा॑ नो वर्धया र॒यिम् ॥ चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द परि॒चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द लो॒क-म्पृ॑ण छि॒द्र-म्पृ॒णाथो॑ सीद शि॒वा त्वम् । इ॒न्द्रा॒ग्नी त्वा॒ बृह॒स्पति॑र॒स्मिन्. योना॑वसीषदन्न् ॥ ता अ॑स्य॒ सूद॑दोहस॒-स्सोमग्ग्॑ श्रीणन्ति॒ पृश्ञ॑यः । जन्म॑-न्दे॒वानां॒-विँश॑स्त्रि॒ष्वा रो॑च॒ने दि॒वः ॥ 17 ॥(अ॒स्त्वो - ष॑धीषु - जा॒न - न्न॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)
-nna̍gna̠ ā rō̠hāthā̍ nō vardhayā ra̠yim ॥ chida̍si̠ tayā̍ dē̠vata̍yā-'ṅgira̠sva-ddhru̠vā sī̍da pari̠chida̍si̠ tayā̍ dē̠vata̍yā-'ṅgira̠sva-ddhru̠vā sī̍da lō̠ka-mpṛ̍ṇa Chi̠dra-mpṛ̠ṇāthō̍ sīda śi̠vā tvam । i̠ndrā̠gnī tvā̠ bṛha̠spati̍ra̠smin. yōnā̍vasīṣadann ॥ tā a̍sya̠ sūda̍dōhasa̠-ssōmagg̍ śrīṇanti̠ pṛśña̍yaḥ । janma̍-ndē̠vānā̠ṃ viśa̍stri̠ṣvā rō̍cha̠nē di̠vaḥ ॥ 17 ॥(a̠stvō - ṣa̍dhīṣu - jā̠na - nna̠ṣṭācha̍tvārigṃśachcha) (a. 4)
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 20
समि॑त॒ग्ं॒ सङ्क॑ल्पेथा॒ग्ं॒ सम्प्रि॑यौ रोचि॒ष्णू सु॑मन॒स्यमा॑नौ । इष॒मूर्ज॑म॒भि सं॒वँसा॑नौ॒ सं-वाँ॒-म्मनाग्ं॑सि॒ सं-व्रँ॒ता समु॑ चि॒त्तान्या-ऽक॑रम् ॥ अग्ने॑ पुरीष्याधि॒पा भ॑वा॒ त्व-न्नः॑ । इष॒मूर्जं॒-यँज॑मानाय धेहि ॥ पु॒री॒ष्य॑स्त्वम॑ग्ने रयि॒मा-न्पु॑ष्टि॒माग्ं अ॑सि । शि॒वाः कृ॒त्वा दिश॒-स्सर्वा॒-स्स्वां-योँनि॑मि॒हा-ऽस॑दः ॥ भव॑त-न्न॒-स्सम॑नसौ॒ समो॑कसा [समो॑कसौ, अ॒रे॒पसौ᳚ ।] 18
sami̍ta̠gṃ̠ saṅka̍lpēthā̠gṃ̠ sampri̍yau rōchi̠ṣṇū su̍mana̠syamā̍nau । iṣa̠mūrja̍ma̠bhi sa̠ṃvasā̍nau̠ saṃ vā̠-mmanāgṃ̍si̠ saṃ vra̠tā samu̍ chi̠ttānyā-'ka̍ram ॥ agnē̍ purīṣyādhi̠pā bha̍vā̠ tva-nna̍ḥ । iṣa̠mūrja̠ṃ yaja̍mānāya dhēhi ॥ pu̠rī̠ṣya̍stvama̍gnē rayi̠mā-npu̍ṣṭi̠māgṃ a̍si । śi̠vāḥ kṛ̠tvā diśa̠-ssarvā̠-ssvāṃ yōni̍mi̠hā-'sa̍daḥ ॥ bhava̍ta-nna̠-ssama̍nasau̠ samō̍kasā [samō̍kasau, a̠rē̠pasau̎ ।] 18
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 21
-वरे॒पसौ᳚ । मा य॒ज्ञग्ं हिग्ं॑सिष्ट॒-म्मा य॒ज्ञप॑ति-ञ्जातवेदसौ शि॒वौ भ॑वतम॒द्य नः॑ ॥ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्पृ॑थि॒वी पु॑री॒ष्य॑म॒ग्निग्ग् स्वे योना॑वभारु॒खा । तां-विँश्वै᳚र्दे॒वैर्-ऋ॒तुभिः॑ संविँदा॒नः प्र॒जाप॑तिर्वि॒श्वक॑र्मा॒ वि मु॑ञ्चतु ॥ यद॒स्य पा॒रे रज॑स-श्शु॒क्र-ञ्ज्योति॒रजा॑यत । त-न्नः॑ पर्ष॒दति॒ द्विषो-ऽग्ने॑ वैश्वानर॒ स्वाहा᳚ ॥ नम॒-स्सु ते॑ निर्-ऋते विश्वरूपे- [विश्वरूपे, अ॒य॒स्मयं॒-विँ चृ॑ता] 19
-varē̠pasau̎ । mā ya̠jñagṃ higṃ̍siṣṭa̠-mmā ya̠jñapa̍ti-ñjātavēdasau śi̠vau bha̍vatama̠dya na̍ḥ ॥ mā̠tēva̍ pu̠tra-mpṛ̍thi̠vī pu̍rī̠ṣya̍ma̠gnigg svē yōnā̍vabhāru̠khā । tāṃ viśvai̎rdē̠vair-ṛ̠tubhi̍-ssaṃvidā̠naḥ pra̠jāpa̍tirvi̠śvaka̍rmā̠ vi mu̍ñchatu ॥ yada̠sya pā̠rē raja̍sa-śśu̠kra-ñjyōti̠rajā̍yata । ta-nna̍ḥ parṣa̠dati̠ dviṣō-'gnē̍ vaiśvānara̠ svāhā̎ ॥ nama̠-ssu tē̍ nir-ṛtē viśvarūpē- [viśvarūpē, a̠ya̠smaya̠ṃ vi chṛ̍tā] 19
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 22
-ऽय॒स्मयं॒-विँ चृ॑ता ब॒न्धमे॒तम् । य॒मेन॒ त्वं-यँ॒म्या॑ सं-विँदा॒नोत्त॒म-न्नाक॒मधि॑ रोहये॒मम् ॥ यत्ते॑ दे॒वी निर्-ऋ॑तिराब॒बन्ध॒ दाम॑ ग्री॒वास्व॑ विच॒र्त्यम् । इ॒द-न्ते॒ त-द्विष्यां॒-याँयु॑षो॒ न मद्ध्या॒दथा॑ जी॒वः पि॒तुम॑द्धि॒ प्रमु॑क्तः ॥ यस्या᳚स्ते अ॒स्याः क्रू॒र आ॒सञ्जु॒होम्ये॒षा-म्ब॒न्धाना॑मव॒सर्ज॑नाय । भूमि॒रिति॑ त्वा॒ जना॑ वि॒दुर्निर्-ऋ॑ति॒- [वि॒दुर्निर्-ऋ॑तिः, इति॑ त्वा॒ ऽह-म्परि॑] 20
-'ya̠smaya̠ṃ vi chṛ̍tā ba̠ndhamē̠tam । ya̠mēna̠ tvaṃ ya̠myā̍ saṃ vidā̠nōtta̠ma-nnāka̠madhi̍ rōhayē̠mam ॥ yattē̍ dē̠vī nir-ṛ̍tirāba̠bandha̠ dāma̍ grī̠vāsva̍ vicha̠rtyam । i̠da-ntē̠ ta-dviṣyā̠ṃ yāyu̍ṣō̠ na maddhyā̠dathā̍ jī̠vaḥ pi̠tuma̍ddhi̠ pramu̍ktaḥ ॥ yasyā̎stē a̠syāḥ krū̠ra ā̠sañju̠hōmyē̠ṣā-mba̠ndhānā̍mava̠sarja̍nāya । bhūmi̠riti̍ tvā̠ janā̍ vi̠durnir-ṛ̍ti̠- [vi̠durnir-ṛ̍tiḥ, iti̍ tvā̠ 'ha-mpari̍] 20
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 23
-रिति॑ त्वा॒ ऽह-म्परि॑ वेद वि॒श्वतः॑ ॥ असु॑न्वन्त॒म य॑जमानमिच्छ स्ते॒नस्ये॒त्यान्-तस्क॑र॒स्यान् वे॑षि । अ॒न्य म॒स्म-दि॑च्छ॒ सा त॑ इ॒त्या नमो॑ देवि निर्-ऋते॒ तुभ्य॑मस्तु ॥ दे॒वीम॒ह-न्निर्-ऋ॑तिं॒-वँन्द॑मानः पि॒तेव॑ पु॒त्र-न्द॑सये॒ वचो॑भिः । विश्व॑स्य॒ या जाय॑मानस्य॒ वेद॒ शिरः॑ शिरः॒ प्रति॑ सू॒री वि च॑ष्टे ॥ नि॒वेश॑न-स्स॒ङ्गम॑नो॒ वसू॑नां॒-विँश्वा॑ रू॒पा-ऽभि च॑ष्टे॒ [रू॒पा-ऽभि च॑ष्टे, शची॑भिः ।] 21
-riti̍ tvā̠ 'ha-mpari̍ vēda vi̠śvata̍ḥ ॥ asu̍nvanta̠ma ya̍jamānamichCha stē̠nasyē̠tyān-taska̍ra̠syān vē̍ṣi । a̠nya ma̠sma-di̍chCha̠ sā ta̍ i̠tyā namō̍ dēvi nir-ṛtē̠ tubhya̍mastu ॥ dē̠vīma̠ha-nnir-ṛ̍ti̠ṃ vanda̍mānaḥ pi̠tēva̍ pu̠tra-nda̍sayē̠ vachō̍bhiḥ । viśva̍sya̠ yā jāya̍mānasya̠ vēda̠ śira̍-śśira̠ḥ prati̍ sū̠rī vi cha̍ṣṭē ॥ ni̠vēśa̍na-ssa̠ṅgama̍nō̠ vasū̍nā̠ṃ viśvā̍ rū̠pā-'bhi cha̍ṣṭē̠ [rū̠pā-'bhi cha̍ṣṭē, śachī̍bhiḥ ।] 21
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 24
शची॑भिः । दे॒व इ॑व सवि॒ता स॒त्यध॒र्मेन्द्रो॒ न त॑स्थौ सम॒रे प॑थी॒नाम् ॥ सं-वँ॑र॒त्रा द॑धातन॒ निरा॑हा॒वान् कृ॑णोतन । सि॒ञ्चाम॑हा अव॒टमु॒द्रिणं॑-वँ॒यं-विँश्वा-ऽहा-ऽद॑स्त॒मक्षि॑तम् ॥ निष्कृ॑ताहा-वमव॒टग्ं सु॑वर॒त्रग्ं सु॑षेच॒नम् । उ॒द्रिणग्ं॑ सिञ्चे॒ अक्षि॑तम् ॥ सीरा॑ युञ्जन्ति क॒वयो॑ यु॒गा वि त॑न्वते॒ पृथ॑क् । धीरा॑ दे॒वेषु॑ सुम्न॒या ॥ यु॒नक्त॒ सीरा॒ वि यु॒गा त॑नोत कृ॒ते योनौ॑ वपते॒ह [ ] 22
śachī̍bhiḥ । dē̠va i̍va savi̠tā sa̠tyadha̠rmēndrō̠ na ta̍sthau sama̠rē pa̍thī̠nām ॥ saṃ va̍ra̠trā da̍dhātana̠ nirā̍hā̠vān kṛ̍ṇōtana । si̠ñchāma̍hā ava̠ṭamu̠driṇa̍ṃ va̠yaṃ viśvā-'hā-'da̍sta̠makṣi̍tam ॥ niṣkṛ̍tāhā-vamava̠ṭagṃ su̍vara̠tragṃ su̍ṣēcha̠nam । u̠driṇagṃ̍ siñchē̠ akṣi̍tam ॥ sīrā̍ yuñjanti ka̠vayō̍ yu̠gā vi ta̍nvatē̠ pṛtha̍k । dhīrā̍ dē̠vēṣu̍ sumna̠yā ॥ yu̠nakta̠ sīrā̠ vi yu̠gā ta̍nōta kṛ̠tē yōnau̍ vapatē̠ha [ ] 22
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 25
बीज᳚म् । गि॒रा च॑ श्रु॒ष्टि-स्सभ॑रा॒ अस॑न्नो॒ नेदी॑य॒ इ-थ्सृ॒ण्या॑ प॒क्वमा ऽय॑त् ॥ लाङ्ग॑ल॒-म्पवी॑रवग्ं सु॒शेवग्ं॑ सुम॒तिथ्स॑रु । उदि-त्कृ॑षति॒ गामवि॑-म्प्रफ॒र्व्य॑-ञ्च॒ पीव॑रीम् । प्र॒स्थाव॑-द्रथ॒वाह॑नम् ॥ शु॒न-न्नः॒ फाला॒ वि तु॑दन्तु॒ भूमिग्ं॑ शु॒न-ङ्की॒नाशा॑ अ॒भि य॑न्तु वा॒हान् । शु॒न-म्प॒र्जन्यो॒ मधु॑ना॒ पयो॑भि॒-श्शुना॑सीरा शु॒नम॒स्मासु॑ धत्तम् ॥ काम॑-ङ्कामदुघे धुक्ष्व मि॒त्राय॒ वरु॑णाय च । इन्द्रा॑या॒ग्नये॑ पू॒ष्ण ओष॑धीभ्यः प्र॒जाभ्यः॑ ॥घृ॒तेन॒ सीता॒ मधु॑ना॒ सम॑क्ता॒ विश्वै᳚र्दे॒वैरनु॑मता म॒रुद्भिः॑ । ऊर्ज॑स्वती॒ पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒-ऽस्मान्-थ्सी॑ते॒ पय॑सा॒-ऽभ्या-व॑वृथ्स्व ॥ 23 ॥(समो॑कसौ-विश्वरूपे-वि॒दुर्निर्-ऋ॑ति-र॒भि च॑ष्ट-इ॒ह-मि॒त्राय॒-द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 5)
bīja̎m । gi̠rā cha̍ śru̠ṣṭi-ssabha̍rā̠ asa̍nnō̠ nēdī̍ya̠ i-thsṛ̠ṇyā̍ pa̠kvamā 'ya̍t ॥ lāṅga̍la̠-mpavī̍ravagṃ su̠śēvagṃ̍ suma̠tithsa̍ru । udi-tkṛ̍ṣati̠ gāmavi̍-mprapha̠rvya̍-ñcha̠ pīva̍rīm । pra̠sthāva̍-dratha̠vāha̍nam ॥ śu̠na-nna̠ḥ phālā̠ vi tu̍dantu̠ bhūmigṃ̍ śu̠na-ṅkī̠nāśā̍ a̠bhi ya̍ntu vā̠hān । śu̠na-mpa̠rjanyō̠ madhu̍nā̠ payō̍bhi̠-śśunā̍sīrā śu̠nama̠smāsu̍ dhattam ॥ kāma̍-ṅkāmadughē dhukṣva mi̠trāya̠ varu̍ṇāya cha । indrā̍yā̠gnayē̍ pū̠ṣṇa ōṣa̍dhībhyaḥ pra̠jābhya̍ḥ ॥ghṛ̠tēna̠ sītā̠ madhu̍nā̠ sama̍ktā̠ viśvai̎rdē̠vairanu̍matā ma̠rudbhi̍ḥ । ūrja̍svatī̠ paya̍sā̠ pinva̍mānā̠-'smān-thsī̍tē̠ paya̍sā̠-'bhyā-va̍vṛthsva ॥ 23 ॥(samō̍kasau-viśvarūpē-vi̠durnir-ṛ̍ti-ra̠bhi cha̍ṣṭa-i̠ha-mi̠trāya̠-dvāvigṃ̍śatiścha) (a. 5)
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 26
या जा॒ता ओष॑धयो दे॒वेभ्य॑स्त्रियु॒ग-म्पु॒रा । मन्दा॑मि ब॒भ्रूणा॑म॒हग्ं श॒त-न्धामा॑नि स॒प्त च॑ ॥ श॒तं-वोँ॑ अब॒-न्धामा॑नि स॒हस्र॑मु॒त वो॒ रुहः॑ । अथा॑ शतक्रत्वो यू॒यमि॒म-म्मे॑ अग॒द-ङ्कृ॑त ॥ पुष्पा॑वतीः प्र॒सूव॑तीः फ॒लिनी॑रफ॒ला उ॒त । अश्वा॑ इव स॒जित्व॑री-र्वी॒रुधः॑ पारयि॒ष्णवः॑ ॥ ओष॑धी॒रिति॑ मातर॒-स्तद्वो॑ देवी॒-रुप॑ ब्रुवे । रपाग्ं॑सि विघ्न॒तीरि॑त॒ रप॑- [विघ्न॒तीरि॑त॒ रपः॑, चा॒तय॑मानाः ।] 24
yā jā̠tā ōṣa̍dhayō dē̠vēbhya̍striyu̠ga-mpu̠rā । mandā̍mi ba̠bhrūṇā̍ma̠hagṃ śa̠ta-ndhāmā̍ni sa̠pta cha̍ ॥ śa̠taṃ vō̍ aba̠-ndhāmā̍ni sa̠hasra̍mu̠ta vō̠ ruha̍ḥ । athā̍ śatakratvō yū̠yami̠ma-mmē̍ aga̠da-ṅkṛ̍ta ॥ puṣpā̍vatīḥ pra̠sūva̍tīḥ pha̠linī̍rapha̠lā u̠ta । aśvā̍ iva sa̠jitva̍rī-rvī̠rudha̍ḥ pārayi̠ṣṇava̍ḥ ॥ ōṣa̍dhī̠riti̍ mātara̠-stadvō̍ dēvī̠-rupa̍ bruvē । rapāgṃ̍si vighna̠tīri̍ta̠ rapa̍- [vighna̠tīri̍ta̠ rapa̍ḥ, chā̠taya̍mānāḥ ।] 24
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 27
-श्चा॒तय॑मानाः ॥ अ॒श्व॒त्थे वो॑ नि॒षद॑न-म्प॒र्णे वो॑ वस॒तिः कृ॒ता । गो॒भाज॒ इ-त्किला॑सथ॒ य-थ्स॒नव॑थ॒ पूरु॑षम् ॥ यद॒हं-वाँ॒जय॑-न्नि॒मा ओष॑धी॒र्॒हस्त॑ आद॒धे । आ॒त्मा यक्ष्म॑स्य नश्यति पु॒रा जी॑व॒गृभो॑ यथा ॥ यदोष॑धय-स्स॒ङ्गच्छ॑न्ते॒ राजा॑न॒-स्समि॑ता विव । विप्र॒-स्स उ॑च्यते भि॒षग्र॑क्षो॒हा ऽमी॑व॒ चात॑नः ॥ निष्कृ॑ति॒-र्नाम॑वो मा॒ता-ऽथा॑ यू॒यग्ग्स्थ॒ सङ्कृ॑तीः । स॒राः प॑त॒त्रिणी᳚- [स॒राः प॑त॒त्रिणीः᳚, स्थ॒न॒ यदा॒ मय॑ति॒] 25
-śchā̠taya̍mānāḥ ॥ a̠śva̠tthē vō̍ ni̠ṣada̍na-mpa̠rṇē vō̍ vasa̠tiḥ kṛ̠tā । gō̠bhāja̠ i-tkilā̍satha̠ ya-thsa̠nava̍tha̠ pūru̍ṣam ॥ yada̠haṃ vā̠jaya̍-nni̠mā ōṣa̍dhī̠r̠hasta̍ āda̠dhē । ā̠tmā yakṣma̍sya naśyati pu̠rā jī̍va̠gṛbhō̍ yathā ॥ yadōṣa̍dhaya-ssa̠ṅgachCha̍ntē̠ rājā̍na̠-ssami̍tā viva । vipra̠-ssa u̍chyatē bhi̠ṣagra̍kṣō̠hā 'mī̍va̠ chāta̍naḥ ॥ niṣkṛ̍ti̠-rnāma̍vō mā̠tā-'thā̍ yū̠yaggstha̠ saṅkṛ̍tīḥ । sa̠rāḥ pa̍ta̠triṇī̎- [sa̠rāḥ pa̍ta̠triṇī̎ḥ, stha̠na̠ yadā̠ maya̍ti̠] 25
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 28
-स्थन॒ यदा॒ मय॑ति॒ निष्कृ॑त ॥ अ॒न्या वो॑ अ॒न्याम॑व-त्व॒न्या-ऽन्यस्या॒ उपा॑वत । ता-स्सर्वा॒ ओष॑धय-स्संविँदा॒ना इ॒द-म्मे॒ प्राव॑ता॒ वचः॑ ॥ उच्छुष्मा॒ ओष॑धीना॒-ङ्गावो॑ गो॒ष्ठा दि॑वेरते । धनग्ं॑ सनि॒ष्यन्ती॑ नामा॒त्मान॒-न्तव॑ पूरुष ॥ अति॒ विश्वाः᳚ परि॒ष्ठास्ते॒न इ॑व व्र॒जम॑क्रमुः । ओष॑धयः॒ प्राचु॑च्यवु॒ र्य-त्कि-ञ्च॑ त॒नुवा॒ग्ं॒ रपः॑ ॥ या- [याः, त॒ आ॒त॒स्थु-रा॒त्मानं॒-याँ] 26
-sthana̠ yadā̠ maya̍ti̠ niṣkṛ̍ta ॥ a̠nyā vō̍ a̠nyāma̍va-tva̠nyā-'nyasyā̠ upā̍vata । tā-ssarvā̠ ōṣa̍dhaya-ssaṃvidā̠nā i̠da-mmē̠ prāva̍tā̠ vacha̍ḥ ॥ uchChuṣmā̠ ōṣa̍dhīnā̠-ṅgāvō̍ gō̠ṣṭhā di̍vēratē । dhanagṃ̍ sani̠ṣyantī̍ nāmā̠tmāna̠-ntava̍ pūruṣa ॥ ati̠ viśvā̎ḥ pari̠ṣṭhāstē̠na i̍va vra̠jama̍kramuḥ । ōṣa̍dhaya̠ḥ prāchu̍chyavu̠ rya-tki-ñcha̍ ta̠nuvā̠gṃ̠ rapa̍ḥ ॥ yā- [yāḥ, ta̠ ā̠ta̠sthu-rā̠tmāna̠ṃ yā] 26
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 29
-स्त॑ आत॒स्थु-रा॒त्मानं॒-याँ आ॑विवि॒शुः परुः॑ परुः । तास्ते॒ यक्ष्मं॒-विँबा॑धन्ता मु॒ग्रो म॑द्ध्यम॒शीरि॑व ॥ सा॒कं-यँ॑क्ष्म॒ प्र प॑त श्ये॒नेन॑ किकिदी॒विना᳚ । सा॒कं-वाँत॑स्य॒-ध्राज्या॑ सा॒क-न्न॑श्य नि॒हाक॑या ॥ अ॒श्वा॒व॒तीग्ं सो॑मव॒ती मू॒र्जय॑न्ती॒ मुदो॑जसम् । आ वि॑थ्सि॒ सर्वा॒ ओष॑धीर॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये ॥ याः फ॒लिनी॒र्या अ॑फ॒ला अ॑पु॒ष्पा याश्च॑ पु॒ष्पिणीः᳚ । बृह॒स्पति॑ प्रसूता॒ स्तानो॑ मुञ्च॒न्त्वग्ं ह॑सः ॥ या [याः, ओष॑धय॒-स्सोम॑राज्ञीः॒] 27
-sta̍ āta̠sthu-rā̠tmāna̠ṃ yā ā̍vivi̠śuḥ paru̍ḥ paruḥ । tāstē̠ yakṣma̠ṃ vibā̍dhantā mu̠grō ma̍ddhyama̠śīri̍va ॥ sā̠kaṃ ya̍kṣma̠ pra pa̍ta śyē̠nēna̍ kikidī̠vinā̎ । sā̠kaṃ vāta̍sya̠-dhrājyā̍ sā̠ka-nna̍śya ni̠hāka̍yā ॥ a̠śvā̠va̠tīgṃ sō̍mava̠tī mū̠rjaya̍ntī̠ mudō̍jasam । ā vi̍thsi̠ sarvā̠ ōṣa̍dhīra̠smā a̍ri̠ṣṭatā̍tayē ॥ yāḥ pha̠linī̠ryā a̍pha̠lā a̍pu̠ṣpā yāścha̍ pu̠ṣpiṇī̎ḥ । bṛha̠spati̍ prasūtā̠ stānō̍ muñcha̠ntvagṃ ha̍saḥ ॥ yā [yāḥ, ōṣa̍dhaya̠-ssōma̍rājñī̠ḥ] 27
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 30
ओष॑धय॒-स्सोम॑राज्ञीः॒ प्रवि॑ष्टाः पृथि॒वीमनु॑ । तासा॒-न्त्वम॑स्युत्त॒मा प्रणो॑ जी॒वात॑वे-सुव ॥ अ॒व॒पत॑न्तीरवद-न्दि॒व ओष॑दयः॒ परि॑ । य-ञ्जी॒व म॒श्ञवा॑ महै॒ न स रि॑ष्याति॒ पूरु॑षः ॥ याश्चे॒द मु॑प-शृ॒ण्वन्ति॒ याश्च॑ दू॒र-म्परा॑गताः । इ॒ह स॒ङ्गत्य॒ ता-स्सर्वा॑ अ॒स्मै स-न्द॑त्त भेष॒जम् ॥ मा वो॑ रिष-त्खनि॒ता यस्मै॑ चा॒ह-ङ्खना॑मि वः । द्वि॒प-च्चतु॑ष्प-द॒स्माक॒ग्ं॒ सर्व॑-म॒स्त्वना॑तुरम् ॥ ओष॑धय॒-स्सं-वँ॑दन्ते॒ सोमे॑न स॒ह राज्ञा᳚ । यस्मै॑ क॒रोति॑ ब्राह्म॒णस्तग्ं रा॑ज-न्पारयामसि ॥ 28 ॥(रपः॑ - पत॒त्रिणी॒- र्या - अग्ंह॑सो॒ याः - खना॑मि वो॒ - ऽष्टाद॑श च) (अ. 6)
ōṣa̍dhaya̠-ssōma̍rājñī̠ḥ pravi̍ṣṭāḥ pṛthi̠vīmanu̍ । tāsā̠-ntvama̍syutta̠mā praṇō̍ jī̠vāta̍vē-suva ॥ a̠va̠pata̍ntīravada-ndi̠va ōṣa̍daya̠ḥ pari̍ । ya-ñjī̠va ma̠śñavā̍ mahai̠ na sa ri̍ṣyāti̠ pūru̍ṣaḥ ॥ yāśchē̠da mu̍pa-śṛ̠ṇvanti̠ yāścha̍ dū̠ra-mparā̍gatāḥ । i̠ha sa̠ṅgatya̠ tā-ssarvā̍ a̠smai sa-nda̍tta bhēṣa̠jam ॥ mā vō̍ riṣa-tkhani̠tā yasmai̍ chā̠ha-ṅkhanā̍mi vaḥ । dvi̠pa-chchatu̍ṣpa-da̠smāka̠gṃ̠ sarva̍-ma̠stvanā̍turam ॥ ōṣa̍dhaya̠-ssaṃ va̍dantē̠ sōmē̍na sa̠ha rājñā̎ । yasmai̍ ka̠rōti̍ brāhma̠ṇastagṃ rā̍ja-npārayāmasi ॥ 28 ॥(rapa̍ḥ - pata̠triṇī̠- ryā - agṃha̍sō̠ yāḥ - khanā̍mi vō̠ - 'ṣṭāda̍śa cha) (a. 6)
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 31
मा नो॑ हिग्ंसीज्जनि॒ता यः पृ॑थि॒व्या यो वा॒ दिवग्ं॑ स॒त्यध॑र्मा ज॒जान॑ । यश्चा॒पश्च॒न्द्रा बृ॑ह॒तीर्ज॒जान॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ अ॒भ्याव॑र्तस्व पृथिवि य॒ज्ञेन॒ पय॑सा स॒ह । व॒पा-न्ते॑ अ॒ग्निरि॑षि॒तो-ऽव॑ सर्पतु ॥ अग्ने॒ य-त्ते॑ शु॒क्रं-यँच्च॒न्द्रं-यँ-त्पू॒तं-यँ-द्य॒ज्ञिय᳚म् । त-द्दे॒वेभ्यो॑ भरामसि ॥ इष॒मूर्ज॑म॒हमि॒त आ [आ, द॒द॒ ऋ॒तस्य॒ धाम्नो॑] 29
mā nō̍ higṃsījjani̠tā yaḥ pṛ̍thi̠vyā yō vā̠ divagṃ̍ sa̠tyadha̍rmā ja̠jāna̍ । yaśchā̠paścha̠ndrā bṛ̍ha̠tīrja̠jāna̠ kasmai̍ dē̠vāya̍ ha̠viṣā̍ vidhēma ॥ a̠bhyāva̍rtasva pṛthivi ya̠jñēna̠ paya̍sā sa̠ha । va̠pā-ntē̍ a̠gniri̍ṣi̠tō-'va̍ sarpatu ॥ agnē̠ ya-ttē̍ śu̠kraṃ yachcha̠ndraṃ ya-tpū̠taṃ ya-dya̠jñiya̎m । ta-ddē̠vēbhyō̍ bharāmasi ॥ iṣa̠mūrja̍ma̠hami̠ta ā [ā, da̠da̠ ṛ̠tasya̠ dhāmnō̍] 29
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 32
द॑द ऋ॒तस्य॒ धाम्नो॑ अ॒मृत॑स्य॒ योनेः᳚ । आ नो॒ गोषु॑ विश॒त्वौष॑धीषु॒ जहा॑मि से॒दिमनि॑रा॒ममी॑वाम् ॥ अग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वयो॒ महि॑ भ्राजन्त्य॒र्चयो॑ विभावसो । बृह॑-द्भानो॒ शव॑सा॒ वाज॑मु॒क्थ्य॑-न्दधा॑सि दा॒शुषे॑ कवे ॥ इ॒र॒ज्यन्न॑ग्ने प्रथयस्व ज॒न्तुभि॑र॒स्मे रायो॑ अमर्त्य । स द॑र्श॒तस्य॒ वपु॑षो॒ वि रा॑जसि पृ॒णक्षि॑ सान॒सिग्ं र॒यिम् ॥ ऊर्जो॑ नपा॒ज्जात॑वेद-स्सुश॒स्तिभि॒-र्मन्द॑स्व [ ] 30
da̍da ṛ̠tasya̠ dhāmnō̍ a̠mṛta̍sya̠ yōnē̎ḥ । ā nō̠ gōṣu̍ viśa̠tvauṣa̍dhīṣu̠ jahā̍mi sē̠dimani̍rā̠mamī̍vām ॥ agnē̠ tava̠ śravō̠ vayō̠ mahi̍ bhrājantya̠rchayō̍ vibhāvasō । bṛha̍-dbhānō̠ śava̍sā̠ vāja̍mu̠kthya̍-ndadhā̍si dā̠śuṣē̍ kavē ॥ i̠ra̠jyanna̍gnē prathayasva ja̠ntubhi̍ra̠smē rāyō̍ amartya । sa da̍rśa̠tasya̠ vapu̍ṣō̠ vi rā̍jasi pṛ̠ṇakṣi̍ sāna̠sigṃ ra̠yim ॥ ūrjō̍ napā̠jjāta̍vēda-ssuśa̠stibhi̠-rmanda̍sva [ ] 30
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 33
धी॒तिभि॑र्हि॒तः । त्वे इष॒-स्स-न्द॑धु॒-र्भूरि॑रेतस-श्चि॒त्रो त॑यो वा॒मजा॑ताः ॥ पा॒व॒कव॑र्चा-श्शु॒क्रव॑र्चा॒ अनू॑नवर्चा॒ उदि॑यर्षि भा॒नुना᳚ । पु॒त्रः पि॒तरा॑ वि॒चर॒न्नुपा॑वस्यु॒भे पृ॑णक्षि॒ रोद॑सी ॥ ऋ॒तावा॑न-म्महि॒षं-विँ॒श्वच॑र्षणिम॒ग्निग्ं सु॒म्नाय॑ दधिरे पु॒रो जनाः᳚ । श्रुत्क॑र्णग्ं स॒प्रथ॑स्तम-न्त्वा गि॒रा दैव्य॒-म्मानु॑षा यु॒गा ॥ नि॒ष्क॒र्तार॑-मद्ध्व॒रस्य॒ प्रचे॑तस॒-ङ्क्षय॑न्त॒ग्ं॒ राध॑से म॒हे । रा॒ति-म्भृगू॑णामु॒शिज॑-ङ्क॒विक्र॑तु-म्पृ॒णक्षि॑ सान॒सिग्ं - [सान॒सिम्, र॒यिम् ।] 31
dhī̠tibhi̍rhi̠taḥ । tvē iṣa̠-ssa-nda̍dhu̠-rbhūri̍rētasa-śchi̠trō ta̍yō vā̠majā̍tāḥ ॥ pā̠va̠kava̍rchā-śśu̠krava̍rchā̠ anū̍navarchā̠ udi̍yarṣi bhā̠nunā̎ । pu̠traḥ pi̠tarā̍ vi̠chara̠nnupā̍vasyu̠bhē pṛ̍ṇakṣi̠ rōda̍sī ॥ ṛ̠tāvā̍na-mmahi̠ṣaṃ vi̠śvacha̍rṣaṇima̠gnigṃ su̠mnāya̍ dadhirē pu̠rō janā̎ḥ । śrutka̍rṇagṃ sa̠pratha̍stama-ntvā gi̠rā daivya̠-mmānu̍ṣā yu̠gā ॥ ni̠ṣka̠rtāra̍-maddhva̠rasya̠ prachē̍tasa̠-ṅkṣaya̍nta̠gṃ̠ rādha̍sē ma̠hē । rā̠ti-mbhṛgū̍ṇāmu̠śija̍-ṅka̠vikra̍tu-mpṛ̠ṇakṣi̍ sāna̠sigṃ - [sāna̠sim, ra̠yim ।] 31
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 34
र॒यिम् ॥ चितः॑ स्थ परि॒चित॑ ऊर्ध्व॒चितः॑ श्रयद्ध्व॒-न्तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा-स्सी॑दत ॥ आ प्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वतः॑ सोम॒ वृष्णि॑यम् । भवा॒ वाज॑स्य सङ्ग॒थे ॥ स-न्ते॒ पयाग्ं॑सि॒ समु॑ यन्तु॒ वाजा॒-स्सं-वृँष्णि॑या-न्यभिमाति॒षाहः॑ । आ॒प्याय॑मानो अ॒मृता॑य सोम दि॒वि श्रवाग्॑स्युत्त॒मानि॑ धिष्व ॥ 32 ॥(आ - मन्द॑स्व - सान॒सि - मेका॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 7)
ra̠yim ॥ chita̍-sstha pari̠chita̍ ūrdhva̠chita̍-śśrayaddhva̠-ntayā̍ dē̠vata̍yā-'ṅgira̠sva-ddhru̠vā-ssī̍data ॥ ā pyā̍yasva̠ samē̍tu tē vi̠śvata̍-ssōma̠ vṛṣṇi̍yam । bhavā̠ vāja̍sya saṅga̠thē ॥ sa-ntē̠ payāgṃ̍si̠ samu̍ yantu̠ vājā̠-ssaṃ vṛṣṇi̍yā-nyabhimāti̠ṣāha̍ḥ । ā̠pyāya̍mānō a̠mṛtā̍ya sōma di̠vi śravāg̍syutta̠māni̍ dhiṣva ॥ 32 ॥(ā - manda̍sva - sāna̠si - mēkā̠nnacha̍tvāri̠gṃ̠śachcha̍) (a. 7)
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 35
अ॒भ्य॑स्था॒-द्विश्वाः॒ पृत॑ना॒ अरा॑ती॒स्तद॒ग्निरा॑ह॒ तदु॒ सोम॑ आह । बृह॒स्पतिः॑ सवि॒ता तन्म॑ आह पू॒षा मा॑-ऽधा-थ्सुकृ॒तस्य॑ लो॒के ॥ यदक्र॑न्दः प्रथ॒म-ञ्जाय॑मान उ॒द्यन्-थ्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात् । श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॑ बा॒हू उप॑स्तुत॒-ञ्जनि॑म॒ त-त्ते॑ अर्वन्न् ॥ अ॒पा-म्पृ॒ष्ठम॑सि॒ योनि॑र॒ग्ने-स्स॑मु॒द्रम॒भितः॒ पिन्व॑मानम् । वर्ध॑मान-म्म॒ह [वर्ध॑मान-म्म॒हः, आ च॒ पुष्क॑र-न्दि॒वो] 33
a̠bhya̍sthā̠-dviśvā̠ḥ pṛta̍nā̠ arā̍tī̠stada̠gnirā̍ha̠ tadu̠ sōma̍ āha । bṛha̠spati̍-ssavi̠tā tanma̍ āha pū̠ṣā mā̍-'dhā-thsukṛ̠tasya̍ lō̠kē ॥ yadakra̍ndaḥ pratha̠ma-ñjāya̍māna u̠dyan-thsa̍mu̠drādu̠ta vā̠ purī̍ṣāt । śyē̠nasya̍ pa̠kṣā ha̍ri̠ṇasya̍ bā̠hū upa̍stuta̠-ñjani̍ma̠ ta-ttē̍ arvann ॥ a̠pā-mpṛ̠ṣṭhama̍si̠ yōni̍ra̠gnē-ssa̍mu̠drama̠bhita̠ḥ pinva̍mānam । vardha̍māna-mma̠ha [vardha̍māna-mma̠haḥ, ā cha̠ puṣka̍ra-ndi̠vō] 33
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 36
आ च॒ पुष्क॑र-न्दि॒वो मात्र॑या वरि॒णा प्र॑थस्व ॥ ब्रह्म॑ जज्ञा॒न-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता॒द्वि सी॑म॒त-स्सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः । स बु॒द्ध्निया॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठा-स्स॒तश्च॒ योनि॒मस॑तश्च॒ विवः॑ ॥ हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भ-स्सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् । स दा॑धार पृथि॒वी-न्द्यामु॒तेमा-ङ्कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ द्र॒फ्सश्च॑स्कन्द पृथि॒वीमनु॒- [पृथि॒वीमनु॑, द्यामि॒म-ञ्च॒] 34
ā cha̠ puṣka̍ra-ndi̠vō mātra̍yā vari̠ṇā pra̍thasva ॥ brahma̍ jajñā̠na-mpra̍tha̠ma-mpu̠rastā̠dvi sī̍ma̠ta-ssu̠ruchō̍ vē̠na ā̍vaḥ । sa bu̠ddhniyā̍ upa̠mā a̍sya vi̠ṣṭhā-ssa̠taścha̠ yōni̠masa̍taścha̠ viva̍ḥ ॥ hi̠ra̠ṇya̠ga̠rbha-ssama̍varta̠tāgrē̍ bhū̠tasya̍ jā̠taḥ pati̠rēka̍ āsīt । sa dā̍dhāra pṛthi̠vī-ndyāmu̠tēmā-ṅkasmai̍ dē̠vāya̍ ha̠viṣā̍ vidhēma ॥ dra̠phsaścha̍skanda pṛthi̠vīmanu̠- [pṛthi̠vīmanu̍, dyāmi̠ma-ñcha̠] 34
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 37
-द्यामि॒म-ञ्च॒ योनि॒मनु॒ यश्च॒ पूर्वः॑ । तृ॒तीयं॒-योँनि॒मनु॑ स॒ञ्चर॑न्त-न्द्र॒फ्स-ञ्जु॑हो॒म्यनु॑ स॒प्त होत्राः᳚ ॥ नमो॑ अस्तु स॒र्पेभ्यो॒ ये के च॑ पृथि॒वीमनु॑ । ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ ये दि॒वि तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ ॥ ये॑-ऽदो रो॑च॒ने दि॒वो ये वा॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिषु॑ । येषा॑म॒फ्सु सदः॑ कृ॒त-न्तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ ॥ या इष॑वो यातु॒ धाना॑नां॒ ँये॑ वा॒ वन॒स्पती॒ग्ं॒रनु॑ । ये वा॑-ऽव॒टेषु॒ शेर॑ते॒ तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ ॥ 35 ॥(म॒हो - ऽनु॑ - यातु॒धाना॑ना॒ - मेका॑दश च) (अ. 8)
-dyāmi̠ma-ñcha̠ yōni̠manu̠ yaścha̠ pūrva̍ḥ । tṛ̠tīya̠ṃ yōni̠manu̍ sa̠ñchara̍nta-ndra̠phsa-ñju̍hō̠myanu̍ sa̠pta hōtrā̎ḥ ॥ namō̍ astu sa̠rpēbhyō̠ yē kē cha̍ pṛthi̠vīmanu̍ । yē a̠ntari̍kṣē̠ yē di̠vi tēbhya̍-ssa̠rpēbhyō̠ nama̍ḥ ॥ yē̍-'dō rō̍cha̠nē di̠vō yē vā̠ sūrya̍sya ra̠śmiṣu̍ । yēṣā̍ma̠phsu sada̍ḥ kṛ̠ta-ntēbhya̍-ssa̠rpēbhyō̠ nama̍ḥ ॥ yā iṣa̍vō yātu̠ dhānā̍nā̠ṃ ँyē̍ vā̠ vana̠spatī̠gṃ̠ranu̍ । yē vā̍-'va̠ṭēṣu̠ śēra̍tē̠ tēbhya̍-ssa̠rpēbhyō̠ nama̍ḥ ॥ 35 ॥(ma̠hō - 'nu̍ - yātu̠dhānā̍nā̠ - mēkā̍daśa cha) (a. 8)
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 38
ध्रु॒वा-ऽसि॑ ध॒रुणा-ऽस्तृ॑ता वि॒श्वक॑र्मणा॒ सुकृ॑ता । मा त्वा॑ समु॒द्र उद्व॑धी॒न्मा सु॑प॒र्णो व्य॑थमाना पृथि॒वी-न्दृग्ं॑ह ॥ प्र॒जाप॑तिस्त्वा सादयतु पृथि॒व्याः पृ॒ष्ठे व्यच॑स्वती॒-म्प्रथ॑स्वती॒-म्प्रथो॑-ऽसि पृथि॒व्य॑सि॒ भूर॑सि॒ भूमि॑र॒स्यदि॑तिरसि वि॒श्वधा॑या॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य ध॒र्त्री पृ॑थि॒वीं-यँ॑च्छ पृथि॒वी-न्दृग्ं॑ह पृथि॒वी-म्मा हिग्ं॑सी॒र्विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नायो॑दा॒नाय॑ प्रति॒ष्ठायै॑ [प्रति॒ष्ठायै᳚, च॒रित्रा॑या॒-] 36
dhru̠vā-'si̍ dha̠ruṇā-'stṛ̍tā vi̠śvaka̍rmaṇā̠ sukṛ̍tā । mā tvā̍ samu̠dra udva̍dhī̠nmā su̍pa̠rṇō vya̍thamānā pṛthi̠vī-ndṛgṃ̍ha ॥ pra̠jāpa̍tistvā sādayatu pṛthi̠vyāḥ pṛ̠ṣṭhē vyacha̍svatī̠-mpratha̍svatī̠-mprathō̍-'si pṛthi̠vya̍si̠ bhūra̍si̠ bhūmi̍ra̠syadi̍tirasi vi̠śvadhā̍yā̠ viśva̍sya̠ bhuva̍nasya dha̠rtrī pṛ̍thi̠vīṃ ya̍chCha pṛthi̠vī-ndṛgṃ̍ha pṛthi̠vī-mmā higṃ̍sī̠rviśva̍smai prā̠ṇāyā̍pā̠nāya̍ vyā̠nāyō̍dā̠nāya̍ prati̠ṣṭhāyai̍ [prati̠ṣṭhāyai̎, cha̠ritrā̍yā̠-] 36
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 39
च॒रित्रा॑या॒-ऽग्निस्त्वा॒-ऽभि पा॑तु म॒ह्या स्व॒स्त्या छ॒र्दिषा॒ शन्त॑मेन॒ तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ काण्डा᳚-त्काण्डा-त्प्र॒रोह॑न्ती॒ परु॑षःपरुषः॒ परि॑ । ए॒वा नो॑ दूर्वे॒ प्र त॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॑ च ॥ या श॒तेन॑ प्रत॒नोषि॑ स॒हस्रे॑ण वि॒रोह॑सि । तस्या᳚स्ते देवीष्टके वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम् ॥ अषा॑ढा-ऽसि॒ सह॑माना॒ सह॒स्वारा॑ती॒-स्सह॑स्वारातीय॒त-स्सह॑स्व॒ पृत॑ना॒-स्सह॑स्व पृतन्य॒तः । स॒हस्र॑वीर्या- [स॒हस्र॑वीर्या, अ॒सि॒ सा मा॑ जिन्व ।] 37
cha̠ritrā̍yā̠-'gnistvā̠-'bhi pā̍tu ma̠hyā sva̠styā Cha̠rdiṣā̠ śanta̍mēna̠ tayā̍ dē̠vata̍yā-'ṅgira̠sva-ddhru̠vā sī̍da ॥ kāṇḍā̎-tkāṇḍā-tpra̠rōha̍ntī̠ paru̍ṣaḥparuṣa̠ḥ pari̍ । ē̠vā nō̍ dūrvē̠ pra ta̍nu sa̠hasrē̍ṇa śa̠tēna̍ cha ॥ yā śa̠tēna̍ prata̠nōṣi̍ sa̠hasrē̍ṇa vi̠rōha̍si । tasyā̎stē dēvīṣṭakē vi̠dhēma̍ ha̠viṣā̍ va̠yam ॥ aṣā̍ḍhā-'si̠ saha̍mānā̠ saha̠svārā̍tī̠-ssaha̍svārātīya̠ta-ssaha̍sva̠ pṛta̍nā̠-ssaha̍sva pṛtanya̠taḥ । sa̠hasra̍vīryā- [sa̠hasra̍vīryā, a̠si̠ sā mā̍ jinva ।] 37
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 40
-ऽसि॒ सा मा॑ जिन्व ॥ मधु॒ वाता॑ ऋताय॒ते मधु॑ क्षरन्ति॒ सिन्ध॑वः । माद्ध्वी᳚र्न-स्स॒न्त्वोष॑धीः ॥ मधु॒ नक्त॑मु॒तोषसि॒ मधु॑म॒-त्पार्थि॑व॒ग्ं॒ रजः॑ । मधु॒ द्यौर॑स्तु नः पि॒ता ॥ मधु॑मा-न्नो॒ वन॒स्पति॒-र्मधु॑माग्ं अस्तु॒ सूर्यः॑ । माद्ध्वी॒र्गावो॑ भवन्तु नः ॥ म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑ न इ॒मं-यँ॒ज्ञ-म्मि॑मिक्षताम् । पि॒पृ॒ता-न्नो॒ भरी॑मभिः ॥ त-द्विष्णोः᳚ पर॒म- [पर॒मम्, प॒दग्ं सदा॑ पश्यन्ति] 38
-'si̠ sā mā̍ jinva ॥ madhu̠ vātā̍ ṛtāya̠tē madhu̍ kṣaranti̠ sindha̍vaḥ । māddhvī̎rna-ssa̠ntvōṣa̍dhīḥ ॥ madhu̠ nakta̍mu̠tōṣasi̠ madhu̍ma̠-tpārthi̍va̠gṃ̠ raja̍ḥ । madhu̠ dyaura̍stu naḥ pi̠tā ॥ madhu̍mā-nnō̠ vana̠spati̠-rmadhu̍māgṃ astu̠ sūrya̍ḥ । māddhvī̠rgāvō̍ bhavantu naḥ ॥ ma̠hī dyauḥ pṛ̍thi̠vī cha̍ na i̠maṃ ya̠jña-mmi̍mikṣatām । pi̠pṛ̠tā-nnō̠ bharī̍mabhiḥ ॥ ta-dviṣṇō̎ḥ para̠ma- [para̠mam, pa̠dagṃ sadā̍ paśyanti] 38
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 41
-म्प॒दग्ं सदा॑ पश्यन्ति सू॒रयः॑ । दि॒वीव॒ चक्षु॒रात॑तम् ॥ ध्रु॒वा-ऽसि॑ पृथिवि॒ सह॑स्व पृतन्य॒तः । स्यू॒ता दे॒वेभि॑र॒मृते॒ना ऽऽगाः᳚ ॥ यास्ते॑ अग्ने॒ सूर्ये॒ रुच॑ उद्य॒तो दिव॑मात॒न्वन्ति॑ र॒श्मिभिः॑ । ताभि॒-स्सर्वा॑भी रु॒चे जना॑य नस्कृधि ॥ या वो॑ देवा॒-स्सूर्ये॒ रुचो॒ गोष्वश्वे॑षु॒ या रुचः॑ । इन्द्रा᳚ग्नी॒ ताभि॒-स्सर्वा॑भी॒ रुच॑-न्नो धत्त बृहस्पते ॥ वि॒रा- [वि॒राट्, ज्योति॑रधारय-] 39
-mpa̠dagṃ sadā̍ paśyanti sū̠raya̍ḥ । di̠vīva̠ chakṣu̠rāta̍tam ॥ dhru̠vā-'si̍ pṛthivi̠ saha̍sva pṛtanya̠taḥ । syū̠tā dē̠vēbhi̍ra̠mṛtē̠nā ''gā̎ḥ ॥ yāstē̍ agnē̠ sūryē̠ rucha̍ udya̠tō diva̍māta̠nvanti̍ ra̠śmibhi̍ḥ । tābhi̠-ssarvā̍bhī ru̠chē janā̍ya naskṛdhi ॥ yā vō̍ dēvā̠-ssūryē̠ ruchō̠ gōṣvaśvē̍ṣu̠ yā rucha̍ḥ । indrā̎gnī̠ tābhi̠-ssarvā̍bhī̠ rucha̍-nnō dhatta bṛhaspatē ॥ vi̠rā- [vi̠rāṭ, jyōti̍radhāraya-] 39
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 42
-ड्ज्योति॑रधारय-थ्स॒म्रा-ड्ज्योति॑रधारय-थ्स्व॒रा-ड्ज्योति॑रधारयत् ॥ अग्ने॑ यु॒क्ष्वा हि ये तवाश्वा॑सो देव सा॒धवः॑ । अरं॒-वँह॑न्त्या॒शवः॑ ॥ यु॒क्ष्वा हि दे॑व॒हूत॑मा॒ग्ं॒ अश्वाग्ं॑ अग्ने र॒थीरि॑व । नि होता॑ पू॒र्व्य-स्स॑दः ॥ द्र॒फ्सश्च॑स्कन्द पृथि॒वीमनु॒ द्यामि॒म-ञ्च॒ योनि॒मनु॒ यश्च॒ पूर्वः॑ । तृ॒तीयं॒-योँनि॒मनु॑ स॒ञ्चर॑न्त-न्द्र॒फ्स-ञ्जु॑हो॒म्यनु॑ स॒प्त [ ] 40
-ḍjyōti̍radhāraya-thsa̠mrā-ḍjyōti̍radhāraya-thsva̠rā-ḍjyōti̍radhārayat ॥ agnē̍ yu̠kṣvā hi yē tavāśvā̍sō dēva sā̠dhava̍ḥ । ara̠ṃ vaha̍ntyā̠śava̍ḥ ॥ yu̠kṣvā hi dē̍va̠hūta̍mā̠gṃ̠ aśvāgṃ̍ agnē ra̠thīri̍va । ni hōtā̍ pū̠rvya-ssa̍daḥ ॥ dra̠phsaścha̍skanda pṛthi̠vīmanu̠ dyāmi̠ma-ñcha̠ yōni̠manu̠ yaścha̠ pūrva̍ḥ । tṛ̠tīya̠ṃ yōni̠manu̍ sa̠ñchara̍nta-ndra̠phsa-ñju̍hō̠myanu̍ sa̠pta [ ] 40
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 43
होत्राः᳚ ॥ अभू॑दि॒दं-विँश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ वाजि॑नम॒ग्ने-र्वै᳚श्वान॒रस्य॑ च । अ॒ग्निर्ज्योति॑षा॒ ज्योति॑ष्मा-न्रु॒क्मो वर्च॑सा॒ वर्च॑स्वान् ॥ ऋ॒चे त्वा॑ रु॒चे त्वा॒ समि-थ्स्र॑वन्ति स॒रितो॒ न धेनाः᳚ । अ॒न्तर्हृ॒दा मन॑सा पू॒यमा॑नाः ॥ घृ॒तस्य॒ धारा॑ अ॒भि चा॑कशीमि । हि॒र॒ण्ययो॑ वेत॒सो मद्ध्य॑ आसाम् ॥ तस्मिन्᳚थ्सुप॒र्णो म॑धु॒कृ-त्कु॑ला॒यी भज॑न्नास्ते॒ मधु॑ दे॒वता᳚भ्यः । तस्या॑ स ते॒ हर॑य-स्स॒प्त तीरे᳚ स्व॒धा-न्दुहा॑ना अ॒मृत॑स्य॒ धारा᳚म् ॥ 41 ॥(प्र॒ति॒ष्ठायै॑ - स॒हस्र॑वीर्या - पर॒मं - ँवि॒राट्थ् - स॒प्त - तीरे॑ - च॒त्वारि॑ च) (अ. 9)
hōtrā̎ḥ ॥ abhū̍di̠daṃ viśva̍sya̠ bhuva̍nasya̠ vāji̍nama̠gnē-rvai̎śvāna̠rasya̍ cha । a̠gnirjyōti̍ṣā̠ jyōti̍ṣmā-nru̠kmō varcha̍sā̠ varcha̍svān ॥ ṛ̠chē tvā̍ ru̠chē tvā̠ sami-thsra̍vanti sa̠ritō̠ na dhēnā̎ḥ । a̠ntarhṛ̠dā mana̍sā pū̠yamā̍nāḥ ॥ ghṛ̠tasya̠ dhārā̍ a̠bhi chā̍kaśīmi । hi̠ra̠ṇyayō̍ vēta̠sō maddhya̍ āsām ॥ tasmin̎thsupa̠rṇō ma̍dhu̠kṛ-tku̍lā̠yī bhaja̍nnāstē̠ madhu̍ dē̠vatā̎bhyaḥ । tasyā̍ sa tē̠ hara̍ya-ssa̠pta tīrē̎ sva̠dhā-nduhā̍nā a̠mṛta̍sya̠ dhārā̎m ॥ 41 ॥(pra̠ti̠ṣṭhāyai̍ - sa̠hasra̍vīryā - para̠maṃ - ँvi̠rāṭth - sa̠pta - tīrē̍ - cha̠tvāri̍ cha) (a. 9)
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 44
आ॒दि॒त्य-ङ्गर्भ॒-म्पय॑सा सम॒ञ्जन्-थ्स॒हस्र॑स्य प्रति॒मां-विँ॒श्वरू॑पम् । परि॑ वृङ्ग्धि॒ हर॑सा॒ मा-ऽभि मृ॑क्ष-श्श॒तायु॑ष-ङ्कृणुहि ची॒यमा॑नः ॥ इ॒म-म्मा हिग्ं॑सीर्द्वि॒पाद॑-म्पशू॒नाग्ं सह॑स्राक्ष॒ मेध॒ आ ची॒यमा॑नः । म॒युमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ नि षी॑द ॥ वात॑स्य॒ ध्राजिं॒-वँरु॑णस्य॒ नाभि॒मश्व॑-ञ्जज्ञा॒नग्ं स॑रि॒रस्य॒ मद्ध्ये᳚ । शिशु॑-न्न॒दीना॒ग्ं॒ हरि॒मद्रि॑बुद्ध॒मग्ने॒ मा हिग्ं॑सीः [मा हिग्ं॑सीः, प॒र॒मे व्यो॑मन्न् ।] 42
ā̠di̠tya-ṅgarbha̠-mpaya̍sā sama̠ñjan-thsa̠hasra̍sya prati̠māṃ vi̠śvarū̍pam । pari̍ vṛṅgdhi̠ hara̍sā̠ mā-'bhi mṛ̍kṣa-śśa̠tāyu̍ṣa-ṅkṛṇuhi chī̠yamā̍naḥ ॥ i̠ma-mmā higṃ̍sīrdvi̠pāda̍-mpaśū̠nāgṃ saha̍srākṣa̠ mēdha̠ ā chī̠yamā̍naḥ । ma̠yumā̍ra̠ṇyamanu̍ tē diśāmi̠ tēna̍ chinvā̠nasta̠nuvō̠ ni ṣī̍da ॥ vāta̍sya̠ dhrāji̠ṃ varu̍ṇasya̠ nābhi̠maśva̍-ñjajñā̠nagṃ sa̍ri̠rasya̠ maddhyē̎ । śiśu̍-nna̠dīnā̠gṃ̠ hari̠madri̍buddha̠magnē̠ mā higṃ̍sīḥ [mā higṃ̍sīḥ, pa̠ra̠mē vyō̍mann ।] 42
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 45
पर॒मे व्यो॑मन्न् ॥ इ॒म-म्मा हिग्ं॑सी॒रेक॑शफ-म्पशू॒ना-ङ्क॑निक्र॒दं-वाँ॒जिनं॒-वाँजि॑नेषु । गौ॒रमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ नि षी॑द ॥ अज॑स्र॒मिन्दु॑मरु॒ष-म्भु॑र॒ण्युम॒ग्निमी॑डे पू॒र्वचि॑त्तौ॒ नमो॑भिः । स पर्व॑भिर्-ऋतु॒शः कल्प॑मानो॒ गा-म्मा हिग्ं॑सी॒रदि॑तिं-विँ॒राज᳚म् ॥ इ॒मग्ं स॑मु॒द्रग्ं श॒तधा॑र॒मु-थ्सं॑-व्यँ॒च्यमा॑न॒-म्भुव॑नस्य॒ मद्ध्ये᳚ । घृ॒त-न्दुहा॑ना॒-मदि॑ति॒-ञ्जना॒याग्ने॒ मा [-मदि॑ति॒-ञ्जना॒याग्ने॒ मा, हि॒ग्ं॒सीः॒ प॒र॒मे व्यो॑मन्न् ।] 43
para̠mē vyō̍mann ॥ i̠ma-mmā higṃ̍sī̠rēka̍śapha-mpaśū̠nā-ṅka̍nikra̠daṃ vā̠jina̠ṃ vāji̍nēṣu । gau̠ramā̍ra̠ṇyamanu̍ tē diśāmi̠ tēna̍ chinvā̠nasta̠nuvō̠ ni ṣī̍da ॥ aja̍sra̠mindu̍maru̠ṣa-mbhu̍ra̠ṇyuma̠gnimī̍ḍē pū̠rvachi̍ttau̠ namō̍bhiḥ । sa parva̍bhir-ṛtu̠śaḥ kalpa̍mānō̠ gā-mmā higṃ̍sī̠radi̍tiṃ vi̠rāja̎m ॥ i̠magṃ sa̍mu̠dragṃ śa̠tadhā̍ra̠mu-thsa̍ṃ vya̠chyamā̍na̠-mbhuva̍nasya̠ maddhyē̎ । ghṛ̠ta-nduhā̍nā̠-madi̍ti̠-ñjanā̠yāgnē̠ mā [-madi̍ti̠-ñjanā̠yāgnē̠ mā, hi̠gṃ̠sī̠ḥ pa̠ra̠mē vyō̍mann ।] 43
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 46
हिग्ं॑सीः पर॒मे व्यो॑मन्न् । ग॒व॒यमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ नि षी॑द ॥ वरू᳚त्रि॒-न्त्वष्टु॒र्वरु॑णस्य॒ नाभि॒मवि॑-ञ्जज्ञा॒नाग्ं रज॑सः॒ पर॑स्मात् । म॒हीग्ं सा॑ह॒स्रीमसु॑रस्य मा॒यामग्ने॒ मा हिग्ं॑सीः पर॒मे व्यो॑मन्न् ॥ इ॒मामू᳚र्णा॒युं-वँरु॑णस्य मा॒या-न्त्वच॑-म्पशू॒ना-न्द्वि॒पदा॒-ञ्चतु॑ष्पदाम् । त्वष्टुः॑ प्र॒जाना᳚-म्प्रथ॒म-ञ्ज॒नित्र॒मग्ने॒ मा हिग्ं॑सीः पर॒मे व्यो॑मन्न् । उष्ट्र॑मार॒ण्यमनु॑ [उष्ट्र॑मार॒ण्यमनु॑, ते॒ दि॒शा॒मि॒ तेन॑] 44
higṃ̍sīḥ para̠mē vyō̍mann । ga̠va̠yamā̍ra̠ṇyamanu̍ tē diśāmi̠ tēna̍ chinvā̠nasta̠nuvō̠ ni ṣī̍da ॥ varū̎tri̠-ntvaṣṭu̠rvaru̍ṇasya̠ nābhi̠mavi̍-ñjajñā̠nāgṃ raja̍sa̠ḥ para̍smāt । ma̠hīgṃ sā̍ha̠srīmasu̍rasya mā̠yāmagnē̠ mā higṃ̍sīḥ para̠mē vyō̍mann ॥ i̠māmū̎rṇā̠yuṃ varu̍ṇasya mā̠yā-ntvacha̍-mpaśū̠nā-ndvi̠padā̠-ñchatu̍ṣpadām । tvaṣṭu̍ḥ pra̠jānā̎-mpratha̠ma-ñja̠nitra̠magnē̠ mā higṃ̍sīḥ para̠mē vyō̍mann । uṣṭra̍māra̠ṇyamanu̍ [uṣṭra̍māra̠ṇyamanu̍, tē̠ di̠śā̠mi̠ tēna̍] 44
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 47
ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ नि षी॑द ॥ यो अ॒ग्निर॒ग्नेस्त-प॒सो-ऽधि॑ जा॒त-श्शोचा᳚-त्पृथि॒व्या उ॒त वा॑ दि॒वस्परि॑ । येन॑ प्र॒जा वि॒श्वक॑र्मा॒ व्यान॒-ट्तम॑ग्ने॒ हेडः॒ परि॑ ते वृणक्तु ॥ अ॒जा ह्य॑ग्नेरज॑निष्ट॒ गर्भा॒-थ्सा वा अ॑पश्यज्जनि॒तार॒मग्रे᳚ । तया॒ रोह॑माय॒न्नुप॒ मेद्ध्या॑स॒स्तया॑ दे॒वा दे॒वता॒मग्र॑ आयन्न् । श॒र॒भ-( )-मा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ निषी॑द ॥ 45 ॥(अग्ने॒ मा हिग्ं॑सी॒ - रग्ने॒ मोष्ट्र॑मा - र॒ण्यमनु॑ - शर॒भन् - नव॑ च) (अ. 10)
tē diśāmi̠ tēna̍ chinvā̠nasta̠nuvō̠ ni ṣī̍da ॥ yō a̠gnira̠gnēsta-pa̠sō-'dhi̍ jā̠ta-śśōchā̎-tpṛthi̠vyā u̠ta vā̍ di̠vaspari̍ । yēna̍ pra̠jā vi̠śvaka̍rmā̠ vyāna̠-ṭtama̍gnē̠ hēḍa̠ḥ pari̍ tē vṛṇaktu ॥ a̠jā hya̍gnēraja̍niṣṭa̠ garbhā̠-thsā vā a̍paśyajjani̠tāra̠magrē̎ । tayā̠ rōha̍māya̠nnupa̠ mēddhyā̍sa̠stayā̍ dē̠vā dē̠vatā̠magra̍ āyann । śa̠ra̠bha-( )-mā̍ra̠ṇyamanu̍ tē diśāmi̠ tēna̍ chinvā̠nasta̠nuvō̠ niṣī̍da ॥ 45 ॥(agnē̠ mā higṃ̍sī̠ - ragnē̠ mōṣṭra̍mā - ra̠ṇyamanu̍ - śara̠bhan - nava̍ cha) (a. 10)
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 48
(आ॒दि॒त्य मि॒मन्द्वि॒पादे॑ म॒युं-वाँत॒स्या ऽश्व॑ मि॒म मेक॑शफ ङ्गौ॒रम ज॑स्रङ्गव॒यं-वँरू᳚त्रि॒ मवि॑ मि॒मामू᳚र्णा॒र्यु मुष्ट्रं॒-योँ अ॒ग्नि-श्श॑र॒भं )
(ā̠di̠tya mi̠mandvi̠pādē̍ ma̠yuṃ vāta̠syā 'śva̍ mi̠ma mēka̍śapha ṅgau̠rama ja̍sraṅgava̠yaṃ varū̎tri̠ mavi̍ mi̠māmū̎rṇā̠ryu muṣṭra̠ṃ yō a̠gni-śśa̍ra̠bhaṃ )
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 49
इन्द्रा᳚ग्नी रोच॒ना दि॒वः परि॒ वाजे॑षु भूषथः । तद्वा᳚-ञ्चेति॒ प्रवी॒र्य᳚म् ॥ श्ञथ॑-द्वृ॒त्रमु॒त स॑नोति॒ वाज॒मिन्द्रा॒ यो अ॒ग्नी सहु॑री सप॒र्यात् । इ॒र॒ज्यन्ता॑ वस॒व्य॑स्य॒ भूरे॒-स्सह॑स्तमा॒ सह॑सा वाज॒यन्ता᳚ ॥ प्र च॑र्ष॒णिभ्यः॑ पृतना॒ हवे॑षु॒ प्र पृ॑थि॒व्या रि॑रिचाथे दि॒वश्च॑ । प्र सिन्धु॑भ्यः॒ प्रगि॒रिभ्यो॑ महि॒त्वा प्रेन्द्रा᳚ग्नी॒ विश्वा॒ भुव॒ना-ऽत्य॒न्या ॥ मरु॑तो॒ यस्य॒ हि [ ] 46
indrā̎gnī rōcha̠nā di̠vaḥ pari̠ vājē̍ṣu bhūṣathaḥ । tadvā̎-ñchēti̠ pravī̠rya̎m ॥ śñatha̍-dvṛ̠tramu̠ta sa̍nōti̠ vāja̠mindrā̠ yō a̠gnī sahu̍rī sapa̠ryāt । i̠ra̠jyantā̍ vasa̠vya̍sya̠ bhūrē̠-ssaha̍stamā̠ saha̍sā vāja̠yantā̎ ॥ pra cha̍rṣa̠ṇibhya̍ḥ pṛtanā̠ havē̍ṣu̠ pra pṛ̍thi̠vyā ri̍richāthē di̠vaścha̍ । pra sindhu̍bhya̠ḥ pragi̠ribhyō̍ mahi̠tvā prēndrā̎gnī̠ viśvā̠ bhuva̠nā-'tya̠nyā ॥ maru̍tō̠ yasya̠ hi [ ] 46
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 50
क्षये॑ पा॒था दि॒वो वि॑महसः । स सु॑गो॒पात॑मो॒ जनः॑ ॥ य॒ज्ञैर्वा॑ यज्ञवाहसो॒ विप्र॑स्य वा मती॒नाम् । मरु॑त-श्शृणु॒ता हव᳚म् ॥ श्रि॒यसे॒ क-म्भा॒नुभि॒-स्स-म्मि॑मिक्षिरे॒ ते र॒श्मिभि॒स्त ऋक्व॑भि-स्सुखा॒दयः॑ । ते वाशी॑मन्त इ॒ष्मिणो॒ अभी॑रवो वि॒द्रे प्रि॒यस्य॒ मारु॑तस्य॒ धाम्नः॑ ॥ अव॑ ते॒ हेड॒, उदु॑त्त॒मम् ॥ कया॑ नश्चि॒त्र आ भु॑वदू॒ती स॒दा वृ॑ध॒-स्सखा᳚ । कया॒ शचि॑ष्ठया वृ॒ता ॥ 47 ॥
kṣayē̍ pā̠thā di̠vō vi̍mahasaḥ । sa su̍gō̠pāta̍mō̠ jana̍ḥ ॥ ya̠jñairvā̍ yajñavāhasō̠ vipra̍sya vā matī̠nām । maru̍ta-śśṛṇu̠tā hava̎m ॥ śri̠yasē̠ ka-mbhā̠nubhi̠-ssa-mmi̍mikṣirē̠ tē ra̠śmibhi̠sta ṛkva̍bhi-ssukhā̠daya̍ḥ । tē vāśī̍manta i̠ṣmiṇō̠ abhī̍ravō vi̠drē pri̠yasya̠ māru̍tasya̠ dhāmna̍ḥ ॥ ava̍ tē̠ hēḍa̠, udu̍tta̠mam ॥ kayā̍ naśchi̠tra ā bhu̍vadū̠tī sa̠dā vṛ̍dha̠-ssakhā̎ । kayā̠ śachi̍ṣṭhayā vṛ̠tā ॥ 47 ॥
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 51
को अ॒द्य यु॑ङ्क्ते धु॒रि गा ऋ॒तस्य॒ शिमी॑वतो भा॒मिनो॑ दुर्हृणा॒यून् । आ॒सन्नि॑षून्. हृ॒थ्स्वसो॑ मयो॒भून्. य ए॑षा-म्भृ॒त्यामृ॒णध॒-थ्स जी॑वात् ॥ अग्ने॒ नया, ऽऽदे॒वाना॒ग्ं॒ शन्नो॑ भवन्तु॒, वाजे॑वाजे। अ॒फ्स्व॑ग्ने॒ सधि॒ष्टव॒ सौष॑धी॒रनु॑ रुद्ध्यसे । गर्भे॒ सञ्जा॑यसे॒ पुनः॑ ॥ वृषा॑ सोम द्यु॒माग्ं अ॑सि॒ वृषा॑ देव॒ वृष॑व्रतः । वृषा॒ धर्मा॑णि दधिषे ॥ इ॒म-म्मे॑ वरुण॒ , तत्त्वा॑ यामि॒त्व-न्नो॑ अग्ने॒स त्व-न्नो॑ अग्ने ॥ 48 ॥(हि - वृ॒ता - म॒ - एका॑दश च ) (अ. 11)
kō a̠dya yu̍ṅktē dhu̠ri gā ṛ̠tasya̠ śimī̍vatō bhā̠minō̍ durhṛṇā̠yūn । ā̠sanni̍ṣūn. hṛ̠thsvasō̍ mayō̠bhūn. ya ē̍ṣā-mbhṛ̠tyāmṛ̠ṇadha̠-thsa jī̍vāt ॥ agnē̠ nayā, ''dē̠vānā̠gṃ̠ śannō̍ bhavantu̠, vājē̍vājē। a̠phsva̍gnē̠ sadhi̠ṣṭava̠ sauṣa̍dhī̠ranu̍ ruddhyasē । garbhē̠ sañjā̍yasē̠ puna̍ḥ ॥ vṛṣā̍ sōma dyu̠māgṃ a̍si̠ vṛṣā̍ dēva̠ vṛṣa̍vrataḥ । vṛṣā̠ dharmā̍ṇi dadhiṣē ॥ i̠ma-mmē̍ varuṇa̠ , tattvā̍ yāmi̠tva-nnō̍ agnē̠sa tva-nnō̍ agnē ॥ 48 ॥(hi - vṛ̠tā - ma̠ - ēkā̍daśa cha ) (a. 11)
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 52
(विष्णोः॒ क्रमो॑-ऽसि - दि॒वस्प - र्यन्न॑प॒ते - ऽपे॑त॒ - समि॑तं॒ - ँया जा॒ता - मा नो॑ हिग्ंसी - द॒भ्य॑स्था-द्- ध्रु॒वा - ऽस्या॑दि॒त्यङ्गर्भ॒ - मिन्द्रा᳚ग्नी रोच॒ - नैका॑दश )
(viṣṇō̠ḥ kramō̍-'si - di̠vaspa - ryanna̍pa̠tē - 'pē̍ta̠ - sami̍ta̠ṃ - ँyā jā̠tā - mā nō̍ higṃsī - da̠bhya̍sthā-d- dhru̠vā - 'syā̍di̠tyaṅgarbha̠ - mindrā̎gnī rōcha̠ - naikā̍daśa )
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 53
(विष्णो॑ - रस्मिन्. ह॒व्ये - ति॑ त्वा॒-ऽहं - धी॒तिभि॒ - र्होत्रा॑ - अ॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशत्)
(viṣṇō̍ - rasmin. ha̠vyē - ti̍ tvā̠-'haṃ - dhī̠tibhi̠ - rhōtrā̍ - a̠ṣṭācha̍tvārigṃśat)
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 54
(विष्णोः॒ क्रमो॑-ऽसि॒, त्वन्नो॑ अग्ने॒ स त्वन्नो॑ अग्ने)
(viṣṇō̠ḥ kramō̍-'si̠, tvannō̍ agnē̠ sa tvannō̍ agnē)
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 55
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ hari̍ḥ ōm ॥
meaning
(Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.
verse 56
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थ काण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-ñchaturtha kāṇḍē dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ॥
meaning
(Phalashruti/colophon) One who recites this prashna with proper understanding and performs the devayajana rites obtains all the worlds and is freed from sin.

Primary text from vignanam.org