KYTS 4.2 Vishnoh Kramosyabhimaatihaa

Krishna

◆

tap any word for its meaning

  • verse 1
    कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थकाण्डे द्वीतीयः प्रश्नः - देवयजनग्रहाभिधानं

    kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-ñchaturthakāṇḍē dvītīyaḥ praśnaḥ - dēvayajanagrahābhidhānaṃ
    meaning

    (Section header) Krishna Yajurvediya Taittiriya Samhita, fourth kanda, second prashna — ritual procedures called Devayajana.

    word by word
    कृष्णKrssnnaBlack, Dark, Dark-Blue
    द्वितीयDvitiiyaSecond
  • verse 2
    ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

    ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥
    meaning

    Salutations to the Supreme Self, to Sri Maha Ganapati, and to the gurus; Harih Om.

    word by word
    श्रीShriiBeauty, Splendour, Lustre
    नमNamaReverential Salutations · Salutations
    हरिHariHari
    नमःNamahSalutations · Reverential Salutations · I offer my Salutations [to Shiva and Shakti] · Salutations, Obeisance · Bow, Obeisance, Reverential Salutation
    ॐOmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahman
  • verse 3
    विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्यभिमाति॒हा गा॑य॒त्र-ञ्छन्द॒ आ रो॑ह पृथि॒वीमनु॒ विक्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मो विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्यभिशस्ति॒हा त्रैष्टु॑भ॒-ञ्छन्द॒ आ रो॑हा॒न्तरि॑क्ष॒मनु॒ विक्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मो विष्णोः॒ क्रमो᳚-ऽस्यरातीय॒तो ह॒न्ता जाग॑त॒-ञ्छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिव॒मनु॒ विक्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मो विष्णोः॒ [विष्णोः᳚, क्रमो॑-ऽसि शत्रूय॒तो] 1

    viṣṇō̠ḥ kramō̎-'syabhimāti̠hā gā̍ya̠tra-ñChanda̠ ā rō̍ha pṛthi̠vīmanu̠ vikra̍masva̠ nirbha̍kta̠-ssa ya-ndvi̠ṣmō viṣṇō̠ḥ kramō̎-'syabhiśasti̠hā traiṣṭu̍bha̠-ñChanda̠ ā rō̍hā̠ntari̍kṣa̠manu̠ vikra̍masva̠ nirbha̍kta̠-ssa ya-ndvi̠ṣmō viṣṇō̠ḥ kramō̎-'syarātīya̠tō ha̠ntā jāga̍ta̠-ñChanda̠ ā rō̍ha̠ diva̠manu̠ vikra̍masva̠ nirbha̍kta̠-ssa ya-ndvi̠ṣmō viṣṇō̠ḥ [viṣṇō̎ḥ, kramō̍-'si śatrūya̠tō] 1
    meaning

    O Vishnu's stride, slayer of the contemptuous one — mount the earth with the Gayatri metre; stride across it with Vishnu's step; the one we hate is expelled and cut off.

    word by word
    विष्णोःVissnnohAll-Pervading
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    अANot
  • verse 4
    क्रमो॑-ऽसि शत्रूय॒तो ह॒न्ता-ऽनु॑ष्टुभ॒-ञ्छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिशो-ऽनु॒ विक्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मः ॥ अक्र॑न्दद॒ग्नि-स्स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः, क्षामा॒ रेरि॑ह-द्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन्न् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः ॥ अग्ने᳚-ऽभ्यावर्तिन्न॒भि न॒ आ व॑र्त॒स्वा-ऽऽयु॑षा॒ वर्च॑सा स॒न्या मे॒धया᳚ प्र॒जया॒ धने॑न ॥ अग्ने॑ [अग्ने᳚, अ॒ङ्गि॒र॒-श्श॒त-न्ते॑] 2

    kramō̍-'si śatrūya̠tō ha̠ntā-'nu̍ṣṭubha̠-ñChanda̠ ā rō̍ha̠ diśō-'nu̠ vikra̍masva̠ nirbha̍kta̠-ssa ya-ndvi̠ṣmaḥ ॥ akra̍ndada̠gni-ssta̠naya̍nniva̠ dyauḥ, kṣāmā̠ rēri̍ha-dvī̠rudha̍-ssama̠ñjann । sa̠dyō ja̍jñā̠nō vi hīmi̠ddhō akhya̠dā rōda̍sī bhā̠nunā̍ bhātya̠ntaḥ ॥ agnē̎-'bhyāvartinna̠bhi na̠ ā va̍rta̠svā-''yu̍ṣā̠ varcha̍sā sa̠nyā mē̠dhayā̎ pra̠jayā̠ dhanē̍na ॥ agnē̍ [agnē̎, a̠ṅgi̠ra̠-śśa̠ta-ntē̍] 2
    meaning

    O Vishnu's stride, slayer of enemies — mount the directions with the Anushtup metre; stride across them; the one we hate is expelled and cut off.

    word by word
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    द्यौःDyauh[Peace is in] Sky or Heaven
    सद्योSadyoNow (that You have destroyed the Races of Asuras filled with Your Anger)
    विViA prefix indicating division, order etc
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    अANot
    क्षमाKssamaaPatience, Forbearance
    नNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    मेधाMedhaaIntelligence, Prudence, Wisdom
    प्रजाPrajaaPeople, Subjects, Offspring, Family
    धनDhanaWealth
  • verse 5
    अङ्गिर-श्श॒त-न्ते॑ सन्त्वा॒वृतः॑ स॒हस्र॑-न्त उपा॒वृतः॑ । तासा॒-म्पोष॑स्य॒ पोषे॑ण॒ पुन॑र्नो न॒ष्टमा कृ॑धि॒ पुन॑र्नो र॒यिमा कृ॑धि ॥ पुन॑रू॒र्जा निव॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षा-ऽऽयु॑षा । पुन॑र्नः पाहि वि॒श्वतः॑ ॥ स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वफ्स्नि॑या वि॒श्व त॒स्परि॑ ॥ उदु॑त्त॒मं-वँ॑रुण॒ पाश॑ म॒स्मदवा॑-ऽध॒मं- [-ऽध॒मम्, वि म॑द्ध्य॒मग्ग्​ श्र॑थाय ।] 3

    aṅgira-śśa̠ta-ntē̍ santvā̠vṛta̍-ssa̠hasra̍-nta upā̠vṛta̍ḥ । tāsā̠-mpōṣa̍sya̠ pōṣē̍ṇa̠ puna̍rnō na̠ṣṭamā kṛ̍dhi̠ puna̍rnō ra̠yimā kṛ̍dhi ॥ puna̍rū̠rjā niva̍rtasva̠ puna̍ragna i̠ṣā-''yu̍ṣā । puna̍rnaḥ pāhi vi̠śvata̍ḥ ॥ sa̠ha ra̠yyā ni va̍rta̠svāgnē̠ pinva̍sva̠ dhāra̍yā । vi̠śvaphsni̍yā vi̠śva ta̠spari̍ ॥ udu̍tta̠maṃ va̍ruṇa̠ pāśa̍ ma̠smadavā̍-'dha̠maṃ- [-'dha̠mam, vi ma̍ddhya̠magg​ śra̍thāya ।] 3
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    पुनर्नPunar-NaWill not [come back] again [with Body, i.e. will not be Reborn]
    पाहिPaahiProtect · Please Protect · You Please Protect (the People always) · Please Protect Me
    सहSahain Company, Jointly
    निNiFrom previous part of word Vadini
    विश्वVishvaWorld, Univese
    पाशPaashaNoose
    विViA prefix indicating division, order etc
    धारयDhaarayaHolding, Bearing
    वारुणVaarunnaVaruna
    धामDhaamaAbode
  • verse 6
    -ँवि म॑द्ध्य॒मग्ग्​ श्र॑थाय । अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम ॥ आ त्वा॑-ऽहार्​ष-म॒न्तर॑भूर्ध्रु॒वस्ति॒ष्ठा ऽवि॑चाचलिः । विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छन्त्व॒स्मि-न्रा॒ष्ट्रमधि॑ श्रय ॥अग्ने॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्थान्निर्जग्मि॒वान्-तम॑सो॒ ज्योति॒षा-ऽऽगा᳚त् । अ॒ग्निर्भा॒नुना॒ रुश॑ता॒ स्वङ्ग॒ आ जा॒तो विश्वा॒ सद्मा᳚न्यप्राः ॥ सीद॒ त्व-म्मा॒तुर॒स्या [सीद॒ त्व-म्मा॒तुर॒स्याः᳚, उ॒पस्थे॒ विश्वा᳚न्यग्ने] 4

    -ँvi ma̍ddhya̠magg​ śra̍thāya । athā̍ va̠yamā̍ditya vra̠tē tavānā̍gasō̠ adi̍tayē syāma ॥ ā tvā̍-'hār​ṣa-ma̠ntara̍bhūrdhru̠vasti̠ṣṭhā 'vi̍chāchaliḥ । viśa̍stvā̠ sarvā̍ vāñChantva̠smi-nrā̠ṣṭramadhi̍ śraya ॥agnē̍ bṛ̠hannu̠ṣasā̍mū̠rdhvō a̍sthānnirjagmi̠vān-tama̍sō̠ jyōti̠ṣā-''gā̎t । a̠gnirbhā̠nunā̠ ruśa̍tā̠ svaṅga̠ ā jā̠tō viśvā̠ sadmā̎nyaprāḥ ॥ sīda̠ tva-mmā̠tura̠syā [sīda̠ tva-mmā̠tura̠syā̎ḥ, u̠pasthē̠ viśvā̎nyagnē] 4
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    विViA prefix indicating division, order etc
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    सर्वाSarvaaAll
    श्रयShrayaAsylum, Refuge, Protection
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    विश्वाVishvaaWorld · Universe
    सीदSiida(Please come to us by Listening to our Invocation) and be Present (in the Seat of this Sacred Sacrificial Altar) · May You Sit, May You be Present
    अथAthaThen · Indeed, Moreover · Moreover · An auspicious and inceptive particle used in a sentence · An auspicious and inceptive particle
    व्रतVrataWill, Command, Obedience, Service
    अANot
    सर्वSarvaAll
    विश्वVishvaWorld, Univese
  • verse 7
    उ॒पस्थे॒ विश्वा᳚न्यग्ने व॒युना॑नि वि॒द्वान् । मैना॑म॒र्चिषा॒ मा तप॑सा॒-ऽभि शू॑शुचो॒-ऽन्तर॑स्याग्ं शु॒क्रज्यो॑ति॒र्वि भा॑हि ॥ अ॒न्तर॑ग्ने रु॒चा त्वमु॒खायै॒ सद॑ने॒ स्वे । तस्या॒स्त्वग्ं हर॑सा॒ तप॒ञ्जात॑वेद-श्शि॒वो भ॑व ॥ शि॒वो भू॒त्वा मह्य॑म॒ग्ने-ऽथो॑ सीद शि॒वस्त्वम् । शि॒वाः कृ॒त्वा दिश॒-स्सर्वा॒-स्स्वां-योँनि॑मि॒हा-ऽऽ स॑दः ॥ ह॒ग्ं॒स-श्शु॑चि॒ष द्वसु॑रन्तरिक्ष॒-सद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थि र्दुरोण॒सत् । नृ॒षद्व॑र॒स-दृ॑त॒स-द्व्यो॑म॒स-द॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒त-म्बृ॒हत् ॥ 5 ॥(दिव॒मनु॒ वि क्र॑मस्व॒ निर्भ॑क्त॒-स्स य-न्द्वि॒ष्मो विष्णो॒ - र्धने॒नाग्ने॑ - ऽध॒म - म॒स्याः - शु॑चि॒षथ् - षोड॑श च) (अ. 1)

    u̠pasthē̠ viśvā̎nyagnē va̠yunā̍ni vi̠dvān । mainā̍ma̠rchiṣā̠ mā tapa̍sā̠-'bhi śū̍śuchō̠-'ntara̍syāgṃ śu̠krajyō̍ti̠rvi bhā̍hi ॥ a̠ntara̍gnē ru̠chā tvamu̠khāyai̠ sada̍nē̠ svē । tasyā̠stvagṃ hara̍sā̠ tapa̠ñjāta̍vēda-śśi̠vō bha̍va ॥ śi̠vō bhū̠tvā mahya̍ma̠gnē-'thō̍ sīda śi̠vastvam । śi̠vāḥ kṛ̠tvā diśa̠-ssarvā̠-ssvāṃ yōni̍mi̠hā-'' sa̍daḥ ॥ ha̠gṃ̠sa-śśu̍chi̠ṣa dvasu̍rantarikṣa̠-saddhōtā̍ vēdi̠ṣadati̍thi rdurōṇa̠sat । nṛ̠ṣadva̍ra̠sa-dṛ̍ta̠sa-dvyō̍ma̠sa-da̠bjā gō̠jā ṛ̍ta̠jā a̍dri̠jā ṛ̠ta-mbṛ̠hat ॥ 5 ॥(diva̠manu̠ vi kra̍masva̠ nirbha̍kta̠-ssa ya-ndvi̠ṣmō viṣṇō̠ - rdhanē̠nāgnē̍ - 'dha̠ma - ma̠syāḥ - śu̍chi̠ṣath - ṣōḍa̍śa cha) (a. 1)
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    विद्वान्VidvaanLearned and Wise
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    भवBhavaComing into Existence, Birth, Production
    शिवोShivoShiva
    सीदSiida(Please come to us by Listening to our Invocation) and be Present (in the Seat of this Sacred Sacrificial Altar) · May You Sit, May You be Present
    शिवाShivaaShivaa, the Auspicious One · Consort of Shiva · Who is Auspicious and One with Shiva · Auspicious · Jackal · Shivaa, Devi Parvati
    कृत्वाKrtvaa[Lord Shiva invoked the Keelaka and pinned it; And] having done [that all this indeed became Auspicious] · Having done
    विViA prefix indicating division, order etc
    विष्णोःVissnnohAll-Pervading
    षोडशSsoddashaSixteen
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
    सादनSaadanaSeat
    शिवShivaAuspicious
    सदाSadaaAlways · Always, Ever, Every Time; · Always, Ever, Every Time · Always, Ever · Who is Served always · [O Devi, Please bestow Your Auspicious Blessings on me], always · [He attains his innermost longing and Devi] always [dwell in his heart] · Who Always (Abide as the Mantra) · Always, Perpetually · Eternal
    विष्णोVissnnoO Vishnu
    धामDhaamaAbode
  • verse 8
    दि॒वस्परि॑ प्रथ॒म-ञ्ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्म-द्द्वि॒तीय॒-म्परि॑ जा॒तवे॑दाः । तृ॒तीय॑म॒फ्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒मिन्धा॑न एन-ञ्जरते स्वा॒धीः ॥ वि॒द्मा ते॑ अग्ने त्रे॒धा त्र॒याणि॑ वि॒द्मा ते॒ सद्म॒ विभृ॑त-म्पुरु॒त्रा । वि॒द्मा ते॒ नाम॑ पर॒म-ङ्गुहा॒ यद्वि॒द्मा तमुथ्सं॒-यँत॑ आज॒गन्थ॑ ॥ स॒मु॒द्रे त्वा॑ नृ॒मणा॑ अ॒फ्स्व॑न्तर्नृ॒चक्षा॑ ईधे दि॒वो अ॑ग्न॒ ऊधन्न्॑ । तृ॒तीये᳚ त्वा॒ [तृ॒तीये᳚ त्वा, रज॑सि तस्थि॒वाग्ं स॑मृ॒तस्य॒] 6

    di̠vaspari̍ pratha̠ma-ñja̍jñē a̠gnira̠sma-ddvi̠tīya̠-mpari̍ jā̠tavē̍dāḥ । tṛ̠tīya̍ma̠phsu nṛ̠maṇā̠ aja̍sra̠mindhā̍na ēna-ñjaratē svā̠dhīḥ ॥ vi̠dmā tē̍ agnē trē̠dhā tra̠yāṇi̍ vi̠dmā tē̠ sadma̠ vibhṛ̍ta-mpuru̠trā । vi̠dmā tē̠ nāma̍ para̠ma-ṅguhā̠ yadvi̠dmā tamuthsa̠ṃ yata̍ āja̠gantha̍ ॥ sa̠mu̠drē tvā̍ nṛ̠maṇā̍ a̠phsva̍ntarnṛ̠chakṣā̍ īdhē di̠vō a̍gna̠ ūdhann̍ । tṛ̠tīyē̎ tvā̠ [tṛ̠tīyē̎ tvā, raja̍si tasthi̠vāgṃ sa̍mṛ̠tasya̠] 6
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    नामNaamaName
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    दिवोDivoHeaven, Sky
    जातवेदःJaatavedahJataveda, Who gives rise to the Vedas, Refers to Agni
    यतYata(That Effort is not to be done) by which (there is merely passing away of Life-span of extremely valuable human life)
    समुद्रSamudraSea
  • verse 9
    रज॑सि तस्थि॒वाग्ं स॑मृ॒तस्य॒ योनौ॑ महि॒षा अ॑हिन्वन्न् ॥ अक्र॑न्दद॒ग्नि-स्स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः, क्षामा॒ रेरि॑ह-द्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन्न् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः ॥ उ॒शि-क्पा॑व॒को अ॑र॒ति-स्सु॑मे॒धा मर्ते᳚ष्व॒ग्निर॒मृतो॒ निधा॑यि । इय॑र्ति धू॒मम॑रु॒ष-म्भरि॑भ्र॒दुच्छु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॒ द्यामिन॑क्षत् ॥ विश्व॑स्य के॒तुर्भुव॑नस्य॒ गर्भ॒ आ [ ] 7

    raja̍si tasthi̠vāgṃ sa̍mṛ̠tasya̠ yōnau̍ mahi̠ṣā a̍hinvann ॥ akra̍ndada̠gni-ssta̠naya̍nniva̠ dyauḥ, kṣāmā̠ rēri̍ha-dvī̠rudha̍-ssama̠ñjann । sa̠dyō ja̍jñā̠nō vi hīmi̠ddhō akhya̠dā rōda̍sī bhā̠nunā̍ bhātya̠ntaḥ ॥ u̠śi-kpā̍va̠kō a̍ra̠ti-ssu̍mē̠dhā martē̎ṣva̠gnira̠mṛtō̠ nidhā̍yi । iya̍rti dhū̠mama̍ru̠ṣa-mbhari̍bhra̠duchChu̠krēṇa̍ śō̠chiṣā̠ dyāmina̍kṣat ॥ viśva̍sya kē̠turbhuva̍nasya̠ garbha̠ ā [ ] 7
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    द्यौःDyauh[Peace is in] Sky or Heaven
    सद्योSadyoNow (that You have destroyed the Races of Asuras filled with Your Anger)
    विViA prefix indicating division, order etc
    विश्वस्यVishvasyaOf the Universe · [Who is the Creator, Sustainer and Destroyer] of the Universe · [I reverentially bow down to Shambhu] [Who is always engaged in the welfare] of the World
    गर्भGarbhaWomb
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    महिषMahissaMahishasura
    क्षमाKssamaaPatience, Forbearance
    अANot
  • verse 10
    रोद॑सी अपृणा॒ज्जाय॑मानः । वी॒डु-ञ्चि॒दद्रि॑मभिन-त्परा॒यन् जना॒ यद॒ग्निमय॑जन्त॒ पञ्च॑ ॥ श्री॒णामु॑दा॒रो ध॒रुणो॑ रयी॒णा-म्म॑नी॒षाणा॒-म्प्रार्प॑ण॒-स्सोम॑गोपाः । वसो᳚-स्सू॒नु-स्सह॑सो अ॒फ्सु राजा॒ वि भा॒त्यग्र॑ उ॒षसा॑मिधा॒नः ॥ यस्ते॑ अ॒द्य कृ॒णव॑-द्भद्रशोचे-ऽपू॒प-न्दे॑व घृ॒तव॑न्तमग्ने । प्रत-न्न॑य प्रत॒रां-वँस्यो॒ अच्छा॒भि द्यु॒म्न-न्दे॒वभ॑क्तं-यँविष्ठ ॥ आ [ ] 8

    rōda̍sī apṛṇā̠jjāya̍mānaḥ । vī̠ḍu-ñchi̠dadri̍mabhina-tparā̠yan janā̠ yada̠gnimaya̍janta̠ pañcha̍ ॥ śrī̠ṇāmu̍dā̠rō dha̠ruṇō̍ rayī̠ṇā-mma̍nī̠ṣāṇā̠-mprārpa̍ṇa̠-ssōma̍gōpāḥ । vasō̎-ssū̠nu-ssaha̍sō a̠phsu rājā̠ vi bhā̠tyagra̍ u̠ṣasā̍midhā̠naḥ ॥ yastē̍ a̠dya kṛ̠ṇava̍-dbhadraśōchē-'pū̠pa-ndē̍va ghṛ̠tava̍ntamagnē । prata-nna̍ya prata̠rāṃ vasyō̠ achChā̠bhi dyu̠mna-ndē̠vabha̍ktaṃ yaviṣṭha ॥ ā [ ] 8
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    पञ्चPan.caFive
    विViA prefix indicating division, order etc
    अद्यAdyaFit to be Eaten
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    जनJanaPeople
    राजRaajaKing, Chief or Best of its kind
    अANot
  • verse 11
    त-म्भ॑ज सौश्रव॒सेष्व॑ग्न उ॒क्थ-उ॑क्थ॒ आ भ॑ज श॒स्यमा॑ने । प्रि॒य-स्सूर्ये᳚ प्रि॒यो अ॒ग्ना भ॑वा॒त्युज्जा॒तेन॑ भि॒नद॒दुज्जनि॑त्वैः ॥ त्वाम॑ग्ने॒ यज॑माना॒ अनु॒ द्यून्. विश्वा॒ वसू॑नि दधिरे॒ वार्या॑णि । त्वया॑ स॒ह द्रवि॑णमि॒च्छमा॑ना व्र॒ज-ङ्गोम॑न्तमु॒शिजो॒ वि व॑व्रुः ॥ दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौ-द्दु॒र्मर्​ष॒मायुः॑ श्रि॒ये रु॑चा॒नः । अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒-द्वयो॑भि॒र्यदे॑- -न॒-न्द्यौरज॑नय-थ्सु॒रेताः᳚ ॥ 9 ॥(तृतिये᳚ त्वा॒ - गर्भ॒ आ - य॑वि॒ष्ठा-ऽऽ - य - च्च॒त्वारि॑ च) (अ. 2)

    ta-mbha̍ja sauśrava̠sēṣva̍gna u̠ktha-u̍ktha̠ ā bha̍ja śa̠syamā̍nē । pri̠ya-ssūryē̎ pri̠yō a̠gnā bha̍vā̠tyujjā̠tēna̍ bhi̠nada̠dujjani̍tvaiḥ ॥ tvāma̍gnē̠ yaja̍mānā̠ anu̠ dyūn. viśvā̠ vasū̍ni dadhirē̠ vāryā̍ṇi । tvayā̍ sa̠ha dravi̍ṇami̠chChamā̍nā vra̠ja-ṅgōma̍ntamu̠śijō̠ vi va̍vruḥ ॥ dṛ̠śā̠nō ru̠kma u̠rvyā vya̍dyau-ddu̠rmar​ṣa̠māyu̍-śśri̠yē ru̍chā̠naḥ । a̠gnira̠mṛtō̍ abhava̠-dvayō̍bhi̠ryadē̍- -na̠-ndyauraja̍naya-thsu̠rētā̎ḥ ॥ 9 ॥(tṛtiyē̎ tvā̠ - garbha̠ ā - ya̍vi̠ṣṭhā-'' - ya - chcha̠tvāri̍ cha) (a. 2)
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    भजBhajaRemember with Devotion, Worship
    अनुAnuA prefix signifying repeatedly
    विश्वाVishvaaWorld · Universe
    त्वयाTvayaaBy You · (All the Three Worlds by the destruction of Enemies has been Protected) by You
    सहSahain Company, Jointly
    विViA prefix indicating division, order etc
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    गर्भGarbhaWomb
    यYaHe · He Who
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
    विश्वVishvaWorld, Univese
    याYaaTo go towards
  • verse 12
    अन्न॑प॒ते-ऽन्न॑स्य नो देह्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिणः॑ । प्र प्र॑दा॒तार॑-न्तारिष॒ ऊर्ज॑-न्नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे ॥ उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः । स नो॑ भव शि॒वत॑म-स्सु॒प्रती॑को वि॒भाव॑सुः ॥ प्रेद॑ग्ने॒ ज्योति॑ष्मान्. याहि शि॒वेभि॑र॒र्चि॑भि॒स्त्वम् । बृ॒हद्भि॑-र्भा॒नुभि॒-र्भास॒-न्मा हिग्ं॑सी स्त॒नुवा᳚ प्र॒जाः ॥ स॒मिधा॒-ऽग्नि-न्दु॑वस्यत घृ॒तैर्बो॑धय॒ताति॑थिम् । आ- [आ, अ॒स्मि॒न्॒. ह॒व्या जु॑होतन ।] 10

    anna̍pa̠tē-'nna̍sya nō dēhyanamī̠vasya̍ śu̠ṣmiṇa̍ḥ । pra pra̍dā̠tāra̍-ntāriṣa̠ ūrja̍-nnō dhēhi dvi̠padē̠ chatu̍ṣpadē ॥ udu̍ tvā̠ viśvē̍ dē̠vā agnē̠ bhara̍ntu̠ chitti̍bhiḥ । sa nō̍ bhava śi̠vata̍ma-ssu̠pratī̍kō vi̠bhāva̍suḥ ॥ prēda̍gnē̠ jyōti̍ṣmān. yāhi śi̠vēbhi̍ra̠rchi̍bhi̠stvam । bṛ̠hadbhi̍-rbhā̠nubhi̠-rbhāsa̠-nmā higṃ̍sī sta̠nuvā̎ pra̠jāḥ ॥ sa̠midhā̠-'gni-ndu̍vasyata ghṛ̠tairbō̍dhaya̠tāti̍thim । ā- [ā, a̠smi̠n̠. ha̠vyā ju̍hōtana ।] 10
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    प्रPraPrefix
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    देवाDevaaDeva, God · Deva
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    सSaYour
    भवBhavaComing into Existence, Birth, Production
    प्रजाःPrajaahPeople
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    अस्मिन्AsminThis, In this
    विश्वVishvaWorld, Univese
    देवDevaDivine
    साSaaShe
    अANot
    हव्यHavyaanything to be offered as an Oblation, Sacrificial Gift or Food
  • verse 13
    -ऽस्मि॑न्. ह॒व्या जु॑होतन ॥ प्रप्रा॒यम॒ग्निर्भ॑र॒तस्य॑ शृण्वे॒ वि य-थ्सूर्यो॒ न रोच॑ते बृ॒हद्भाः । अ॒भि यः पू॒रु-म्पृत॑नासु त॒स्थौ दी॒दाय॒ दैव्यो॒ अति॑थि-श्शि॒वो नः॑ ॥ आपो॑ देवीः॒ प्रति॑ गृह्णीत॒ भस्मै॒त-थ्स्यो॒ने कृ॑णुद्ध्वग्ं सुर॒भावु॑ लो॒के । तस्मै॑ नमन्ता॒-ञ्जन॑य-स्सु॒पत्नी᳚र्मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्बि॑भृ॒ता स्वे॑नम् ॥ अ॒फ्स्व॑ग्ने॒ सधि॒ष्टव॒- [अ॒फ्स्व॑ग्ने॒ सधि॒ष्टव॑, सौष॑धी॒रनु॑ रुद्ध्यसे ।] 11

    -'smi̍n. ha̠vyā ju̍hōtana ॥ praprā̠yama̠gnirbha̍ra̠tasya̍ śṛṇvē̠ vi ya-thsūryō̠ na rōcha̍tē bṛ̠hadbhāḥ । a̠bhi yaḥ pū̠ru-mpṛta̍nāsu ta̠sthau dī̠dāya̠ daivyō̠ ati̍thi-śśi̠vō na̍ḥ ॥ āpō̍ dēvī̠ḥ prati̍ gṛhṇīta̠ bhasmai̠ta-thsyō̠nē kṛ̍ṇuddhvagṃ sura̠bhāvu̍ lō̠kē । tasmai̍ namantā̠-ñjana̍ya-ssu̠patnī̎rmā̠tēva̍ pu̠tra-mbi̍bhṛ̠tā svē̍nam ॥ a̠phsva̍gnē̠ sadhi̠ṣṭava̠- [a̠phsva̍gnē̠ sadhi̠ṣṭava̍, sauṣa̍dhī̠ranu̍ ruddhyasē ।] 11
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    विViA prefix indicating division, order etc
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    अभिAbhiTowards
    यYaHe · He Who
    आपोAapoAll-Pervading
    देवीDeviiDevi
    प्रतिPratiEvery
    लोकेLokeIn the World · (You Yourself reside in this) World (in the Wealth, which is obtained by Pure means)
    तस्मैTasmaiTo Him
    हव्यHavyaanything to be offered as an Oblation, Sacrificial Gift or Food
    नNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    यःYahHe Who
  • verse 14
    सौष॑धी॒रनु॑ रुद्ध्यसे । गर्भे॒ सञ्जा॑यसे॒ पुनः॑ ॥ गर्भो॑ अ॒स्योष॑धीना॒-ङ्गर्भो॒ वन॒स्पती॑नाम् । गर्भो॒ विश्व॑स्य भू॒तस्याग्ने॒ गर्भो॑ अ॒पाम॑सि ॥ प्र॒सद्य॒ भस्म॑ना॒ योनि॑म॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । स॒ग्ं॒सृज्य॑ मा॒तृभि॒स्त्व-ञ्ज्योति॑ष्मा॒-न्पुन॒रा-ऽस॑दः ॥ पुन॑रा॒सद्य॒ सद॑नम॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । शेषे॑ मा॒तुर्यथो॒पस्थे॒ ऽन्तर॒स्याग्ं शि॒वत॑मः ॥ पुन॑रू॒र्जा [ ] 12

    sauṣa̍dhī̠ranu̍ ruddhyasē । garbhē̠ sañjā̍yasē̠ puna̍ḥ ॥ garbhō̍ a̠syōṣa̍dhīnā̠-ṅgarbhō̠ vana̠spatī̍nām । garbhō̠ viśva̍sya bhū̠tasyāgnē̠ garbhō̍ a̠pāma̍si ॥ pra̠sadya̠ bhasma̍nā̠ yōni̍ma̠paścha̍ pṛthi̠vīma̍gnē । sa̠gṃ̠sṛjya̍ mā̠tṛbhi̠stva-ñjyōti̍ṣmā̠-npuna̠rā-'sa̍daḥ ॥ puna̍rā̠sadya̠ sada̍nama̠paścha̍ pṛthi̠vīma̍gnē । śēṣē̍ mā̠turyathō̠pasthē̠ 'ntara̠syāgṃ śi̠vata̍maḥ ॥ puna̍rū̠rjā [ ] 12
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    गर्भेGarbhe[He is wandering and playing within] its Womb
    पुनःPunahAgain · Once again · Again, Once More
    विश्वस्यVishvasyaOf the Universe · [Who is the Creator, Sustainer and Destroyer] of the Universe · [I reverentially bow down to Shambhu] [Who is always engaged in the welfare] of the World
    भस्मनाBhasmanaa[Whose Body is Adorned] with Sacred Ashes
  • verse 15
    -नि व॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षा ऽऽयु॑षा । पुन॑र्नः पाहि वि॒श्वतः॑ ॥ स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वफ्स्नि॑या वि॒श्वत॒स्परि॑ ॥ पुन॑स्त्वा ऽऽदि॒त्या रु॒द्रा वस॑व॒-स्समि॑न्धता॒-म्पुन॑र्ब्र॒ह्माणो॑ वसुनीथ य॒ज्ञैः । घृ॒तेन॒ त्व-न्त॒नुवो॑ वर्धयस्व स॒त्या-स्स॑न्तु॒ यज॑मानस्य॒ कामाः᳚ ॥ बोधा॑ नो अ॒स्य वच॑सो यविष्ठ॒ मग्ंहि॑ष्ठस्य॒ प्रभृ॑तस्य स्वधावः । पीय॑ति त्वो॒ अनु॑ त्वो गृणाति व॒न्दारु॑स्ते त॒नुवं॑-वँन्दे अग्ने ॥ स बो॑धि सू॒रिर्म॒घवा॑ वसु॒दावा॒ वसु॑पतिः । यु॒यो॒द्ध्य॑स्म-द्द्वेषाग्ं॑सि ॥ 13 ॥(आ - तवो॒ - र्जा-ऽ - नु॒ - षोड॑श च) (अ. 3)

    -ni va̍rtasva̠ puna̍ragna i̠ṣā ''yu̍ṣā । puna̍rnaḥ pāhi vi̠śvata̍ḥ ॥ sa̠ha ra̠yyā ni va̍rta̠svāgnē̠ pinva̍sva̠ dhāra̍yā । vi̠śvaphsni̍yā vi̠śvata̠spari̍ ॥ puna̍stvā ''di̠tyā ru̠drā vasa̍va̠-ssami̍ndhatā̠-mpuna̍rbra̠hmāṇō̍ vasunītha ya̠jñaiḥ । ghṛ̠tēna̠ tva-nta̠nuvō̍ vardhayasva sa̠tyā-ssa̍ntu̠ yaja̍mānasya̠ kāmā̎ḥ ॥ bōdhā̍ nō a̠sya vacha̍sō yaviṣṭha̠ magṃhi̍ṣṭhasya̠ prabhṛ̍tasya svadhāvaḥ । pīya̍ti tvō̠ anu̍ tvō gṛṇāti va̠ndāru̍stē ta̠nuva̍ṃ vandē agnē ॥ sa bō̍dhi sū̠rirma̠ghavā̍ vasu̠dāvā̠ vasu̍patiḥ । yu̠yō̠ddhya̍sma-ddvēṣāgṃ̍si ॥ 13 ॥(ā - tavō̠ - rjā-' - nu̠ - ṣōḍa̍śa cha) (a. 3)
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    निNiFrom previous part of word Vadini
    पुनर्नPunar-NaWill not [come back] again [with Body, i.e. will not be Reborn]
    पाहिPaahiProtect · Please Protect · You Please Protect (the People always) · Please Protect Me
    सहSahain Company, Jointly
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    अस्यAsyaOf this
    अनुAnuA prefix signifying repeatedly
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    सSaYour
    बोधिBodhiWisdom, Intellect
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    षोडशSsoddashaSixteen
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
    धारयDhaarayaHolding, Bearing
    रुद्रRudraRudra
    कामKaamaDesire
    बोधBodhaKnowing, Understanding
    तनुवंTanuvam[Your own Conscious] Form
    वन्देVandeI Worship · Praise [to Devi Kamakshi] · [I] Extol · [I] Extol [and Worship Her] · We Salute [Sri Vishnu] · I Worship (Lord Vishnu) · I Praise, Worship
    साSaaShe
  • verse 16
    अपे॑त॒ वीत॒ वि च॑ सर्प॒तातो॒ ये-ऽत्र॒ स्थ पु॑रा॒णा ये च॒ नूत॑नाः । अदा॑दि॒दं-यँ॒मो॑-ऽव॒सान॑-म्पृथि॒व्या अक्र॑न्नि॒म-म्पि॒तरो॑ लो॒कम॑स्मै ॥ अ॒ग्नेर्भस्मा᳚स्य॒ग्नेः पुरी॑षमसि स॒ज्ञान्न॑मसि काम॒धर॑ण॒-म्मयि॑ ते काम॒धर॑ण-म्भूयात् ॥ सं-याँ वः॑ प्रि॒यास्त॒नुव॒-स्स-म्प्रि॒या हृद॑यानि वः । आ॒त्मा वो॑ अस्तु॒ [अस्तु, सम्प्रि॑य॒] 14

    apē̍ta̠ vīta̠ vi cha̍ sarpa̠tātō̠ yē-'tra̠ stha pu̍rā̠ṇā yē cha̠ nūta̍nāḥ । adā̍di̠daṃ ya̠mō̍-'va̠sāna̍-mpṛthi̠vyā akra̍nni̠ma-mpi̠tarō̍ lō̠kama̍smai ॥ a̠gnērbhasmā̎sya̠gnēḥ purī̍ṣamasi sa̠jñānna̍masi kāma̠dhara̍ṇa̠-mmayi̍ tē kāma̠dhara̍ṇa-mbhūyāt ॥ saṃ yā va̍ḥ pri̠yāsta̠nuva̠-ssa-mpri̠yā hṛda̍yāni vaḥ । ā̠tmā vō̍ astu̠ [astu, sampri̍ya̠] 14
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    विViA prefix indicating division, order etc
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    स्थSthaAbiding
    येYeWho · Those who · Those · Whoever
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    आत्माAatmaaAtma, Soul · Soul, Heart · Aatmaa, Consciousness
    अस्तुAstuLet it Be, Be it so
    पुराणPuraannaAncient, Old, the Puranic Scriptures
    सम्SamTogether with
    याYaaTo go towards
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
  • verse 17
    सम्प्रि॑य॒-स्सम्प्रि॑यास्त॒नुवो॒ मम॑ ॥ अ॒यग्ं सो अ॒ग्निर्यस्मि॒न्-थ्सोम॒मिन्द्रः॑ सु॒त-न्द॒धे ज॒ठरे॑ वावशा॒नः । स॒ह॒स्रियं॒-वाँज॒मत्य॒-न्न सप्तिग्ं॑ सस॒वान्-थ्सन्-थ्स्तू॑यसे जातवेदः ॥ अग्ने॑ दि॒वो अर्ण॒मच्छा॑ जिगा॒स्यच्छा॑ दे॒वाग्ं ऊ॑चिषे॒ धिष्णि॑या॒ ये । याः प॒रस्ता᳚-द्रोच॒ने सूर्य॑स्य॒ याश्चा॒ वस्ता॑-दुप॒तिष्ठ॑न्त॒ आपः॑ ॥ अग्ने॒ य-त्ते॑ दि॒वि वर्चः॑ पृथि॒व्यां-यँदोष॑धी- [पृथि॒व्यां-यँदोष॑धीषु, अ॒फ्सु वा॑ यजत्र ।] 15

    sampri̍ya̠-ssampri̍yāsta̠nuvō̠ mama̍ ॥ a̠yagṃ sō a̠gniryasmi̠n-thsōma̠mindra̍-ssu̠ta-nda̠dhē ja̠ṭharē̍ vāvaśā̠naḥ । sa̠ha̠sriya̠ṃ vāja̠matya̠-nna saptigṃ̍ sasa̠vān-thsan-thstū̍yasē jātavēdaḥ ॥ agnē̍ di̠vō arṇa̠machChā̍ jigā̠syachChā̍ dē̠vāgṃ ū̍chiṣē̠ dhiṣṇi̍yā̠ yē । yāḥ pa̠rastā̎-drōcha̠nē sūrya̍sya̠ yāśchā̠ vastā̍-dupa̠tiṣṭha̍nta̠ āpa̍ḥ ॥ agnē̠ ya-ttē̍ di̠vi varcha̍ḥ pṛthi̠vyāṃ yadōṣa̍dhī- [pṛthi̠vyāṃ yadōṣa̍dhīṣu, a̠phsu vā̍ yajatra ।] 15
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    ममMamamy · of me · (O Mother, May you Shine within the Lotus of) my (Heart in the form of the fullness of Knowledge arising from Atman) · To me · (Be Gracious) to me · Mine
    जठरेJatthareIn the Womb
    जातवेदःJaatavedahJataveda, Who gives rise to the Vedas, Refers to Agni
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    दिवोDivoHeaven, Sky
    येYeWho · Those who · Those · Whoever
    याYaaTo go towards
    दिविDiviHeaven
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    यजत्रYajatraWorthy of Worship or Sacrifice, Deserving Adoration
    यःYahHe Who
    सूर्यSuuryaSurya
    यश्चYash-CaHe Who
    अपःApahWater
    पृथिव्यांPrthivyaamIn this World
  • verse 18
    -ष्व॒फ्सु वा॑ यजत्र । येना॒न्तरि॑क्ष-मु॒र्वा॑त॒तन्थ॑ त्वे॒ष-स्स भा॒नुर॑र्ण॒वो नृ॒चक्षाः᳚ ॥ पु॒री॒ष्या॑सो अ॒ग्नयः॑ प्राव॒णेभिः॑ स॒जोष॑सः । जु॒षन्ताग्ं॑ ह॒व्यमाहु॑तमनमी॒वा इषो॑ म॒हीः ॥ इडा॑मग्ने पुरु॒दग्ं सग्ं॑ स॒नि-ङ्गो-श्श॑श्वत्त॒मग्ं हव॑मानाय साध । स्यान्नः॑ सू॒नुस्तन॑यो वि॒जावा-ऽग्ने॒ सा ते॑ सुम॒तिर्भू᳚त्व॒स्मे ॥ अ॒य-न्ते॒ योनि॑र्-ऋ॒त्वियो॒ यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः । त-ञ्जा॒न- [त-ञ्जा॒नन्न्, अ॒ग्न॒ आ रो॒हाथा॑ नो] 16

    -ṣva̠phsu vā̍ yajatra । yēnā̠ntari̍kṣa-mu̠rvā̍ta̠tantha̍ tvē̠ṣa-ssa bhā̠nura̍rṇa̠vō nṛ̠chakṣā̎ḥ ॥ pu̠rī̠ṣyā̍sō a̠gnaya̍ḥ prāva̠ṇēbhi̍-ssa̠jōṣa̍saḥ । ju̠ṣantāgṃ̍ ha̠vyamāhu̍tamanamī̠vā iṣō̍ ma̠hīḥ ॥ iḍā̍magnē puru̠dagṃ sagṃ̍ sa̠ni-ṅgō-śśa̍śvatta̠magṃ hava̍mānāya sādha । syānna̍-ssū̠nustana̍yō vi̠jāvā-'gnē̠ sā tē̍ suma̠tirbhū̎tva̠smē ॥ a̠ya-ntē̠ yōni̍r-ṛ̠tviyō̠ yatō̍ jā̠tō arō̍chathāḥ । ta-ñjā̠na- [ta-ñjā̠nann, a̠gna̠ ā rō̠hāthā̍ nō] 16
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    यजत्रYajatraWorthy of Worship or Sacrifice, Deserving Adoration
    महीMahiithe Great World, the Earth
    साSaaShe
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    यतोYatoFrom Whom [is Created the Universe] · Because [of You]
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    अANot
  • verse 19
    -न्न॑ग्न॒ आ रो॒हाथा॑ नो वर्धया र॒यिम् ॥ चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द परि॒चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द लो॒क-म्पृ॑ण छि॒द्र-म्पृ॒णाथो॑ सीद शि॒वा त्वम् । इ॒न्द्रा॒ग्नी त्वा॒ बृह॒स्पति॑र॒स्मिन्. योना॑वसीषदन्न् ॥ ता अ॑स्य॒ सूद॑दोहस॒-स्सोमग्ग्॑ श्रीणन्ति॒ पृश्ञ॑यः । जन्म॑-न्दे॒वानां॒-विँश॑स्त्रि॒ष्वा रो॑च॒ने दि॒वः ॥ 17 ॥(अ॒स्त्वो - ष॑धीषु - जा॒न - न्न॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)

    -nna̍gna̠ ā rō̠hāthā̍ nō vardhayā ra̠yim ॥ chida̍si̠ tayā̍ dē̠vata̍yā-'ṅgira̠sva-ddhru̠vā sī̍da pari̠chida̍si̠ tayā̍ dē̠vata̍yā-'ṅgira̠sva-ddhru̠vā sī̍da lō̠ka-mpṛ̍ṇa Chi̠dra-mpṛ̠ṇāthō̍ sīda śi̠vā tvam । i̠ndrā̠gnī tvā̠ bṛha̠spati̍ra̠smin. yōnā̍vasīṣadann ॥ tā a̍sya̠ sūda̍dōhasa̠-ssōmagg̍ śrīṇanti̠ pṛśña̍yaḥ । janma̍-ndē̠vānā̠ṃ viśa̍stri̠ṣvā rō̍cha̠nē di̠vaḥ ॥ 17 ॥(a̠stvō - ṣa̍dhīṣu - jā̠na - nna̠ṣṭācha̍tvārigṃśachcha) (a. 4)
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    तयाTayaaBy Her · Signifying by, in terms of
    सीदSiida(Please come to us by Listening to our Invocation) and be Present (in the Seat of this Sacred Sacrificial Altar) · May You Sit, May You be Present
    शिवाShivaaShivaa, the Auspicious One · Consort of Shiva · Who is Auspicious and One with Shiva · Auspicious · Jackal · Shivaa, Devi Parvati
    त्वम्TvamYou
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    अस्यAsyaOf this
    दिवDivaHeaven
    अANot
    नग्नाNagnaaWho is Naked
    शिवShivaAuspicious
    त्वंTvamYou · You (are that Inconceivable great Penance for the cause of Liberation)
    तTaThat
    जनJanaPeople
  • verse 20
    समि॑त॒ग्ं॒ सङ्क॑ल्पेथा॒ग्ं॒ सम्प्रि॑यौ रोचि॒ष्णू सु॑मन॒स्यमा॑नौ । इष॒मूर्ज॑म॒भि सं॒​वँसा॑नौ॒ सं-वाँ॒-म्मनाग्ं॑सि॒ सं-व्रँ॒ता समु॑ चि॒त्तान्या-ऽक॑रम् ॥ अग्ने॑ पुरीष्याधि॒पा भ॑वा॒ त्व-न्नः॑ । इष॒मूर्जं॒-यँज॑मानाय धेहि ॥ पु॒री॒ष्य॑स्त्वम॑ग्ने रयि॒मा-न्पु॑ष्टि॒माग्ं अ॑सि । शि॒वाः कृ॒त्वा दिश॒-स्सर्वा॒-स्स्वां-योँनि॑मि॒हा-ऽस॑दः ॥ भव॑त-न्न॒-स्सम॑नसौ॒ समो॑कसा [समो॑कसौ, अ॒रे॒पसौ᳚ ।] 18

    sami̍ta̠gṃ̠ saṅka̍lpēthā̠gṃ̠ sampri̍yau rōchi̠ṣṇū su̍mana̠syamā̍nau । iṣa̠mūrja̍ma̠bhi sa̠ṃvasā̍nau̠ saṃ vā̠-mmanāgṃ̍si̠ saṃ vra̠tā samu̍ chi̠ttānyā-'ka̍ram ॥ agnē̍ purīṣyādhi̠pā bha̍vā̠ tva-nna̍ḥ । iṣa̠mūrja̠ṃ yaja̍mānāya dhēhi ॥ pu̠rī̠ṣya̍stvama̍gnē rayi̠mā-npu̍ṣṭi̠māgṃ a̍si । śi̠vāḥ kṛ̠tvā diśa̠-ssarvā̠-ssvāṃ yōni̍mi̠hā-'sa̍daḥ ॥ bhava̍ta-nna̠-ssama̍nasau̠ samō̍kasā [samō̍kasau, a̠rē̠pasau̎ ।] 18
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    भवाBhavaaMay become
    असिAsiYou are
    शिवाShivaaShivaa, the Auspicious One · Consort of Shiva · Who is Auspicious and One with Shiva · Auspicious · Jackal · Shivaa, Devi Parvati
    कृत्वाKrtvaa[Lord Shiva invoked the Keelaka and pinned it; And] having done [that all this indeed became Auspicious] · Having done
    सम्SamTogether with
    व्रतVrataWill, Command, Obedience, Service
    भवBhavaComing into Existence, Birth, Production
    शिवShivaAuspicious
  • verse 21
    -वरे॒पसौ᳚ । मा य॒ज्ञग्ं हिग्ं॑सिष्ट॒-म्मा य॒ज्ञप॑ति-ञ्जातवेदसौ शि॒वौ भ॑वतम॒द्य नः॑ ॥ मा॒तेव॑ पु॒त्र-म्पृ॑थि॒वी पु॑री॒ष्य॑म॒ग्निग्ग्​ स्वे योना॑वभारु॒खा । तां-विँश्वै᳚र्दे॒वैर्-ऋ॒तुभिः॑ सं​विँदा॒नः प्र॒जाप॑तिर्वि॒श्वक॑र्मा॒ वि मु॑ञ्चतु ॥ यद॒स्य पा॒रे रज॑स-श्शु॒क्र-ञ्ज्योति॒रजा॑यत । त-न्नः॑ पर्​ष॒दति॒ द्विषो-ऽग्ने॑ वैश्वानर॒ स्वाहा᳚ ॥ नम॒-स्सु ते॑ निर्-ऋते विश्वरूपे- [विश्वरूपे, अ॒य॒स्मयं॒-विँ चृ॑ता] 19

    -varē̠pasau̎ । mā ya̠jñagṃ higṃ̍siṣṭa̠-mmā ya̠jñapa̍ti-ñjātavēdasau śi̠vau bha̍vatama̠dya na̍ḥ ॥ mā̠tēva̍ pu̠tra-mpṛ̍thi̠vī pu̍rī̠ṣya̍ma̠gnigg​ svē yōnā̍vabhāru̠khā । tāṃ viśvai̎rdē̠vair-ṛ̠tubhi̍-ssaṃvidā̠naḥ pra̠jāpa̍tirvi̠śvaka̍rmā̠ vi mu̍ñchatu ॥ yada̠sya pā̠rē raja̍sa-śśu̠kra-ñjyōti̠rajā̍yata । ta-nna̍ḥ par​ṣa̠dati̠ dviṣō-'gnē̍ vaiśvānara̠ svāhā̎ ॥ nama̠-ssu tē̍ nir-ṛtē viśvarūpē- [viśvarūpē, a̠ya̠smaya̠ṃ vi chṛ̍tā] 19
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    विViA prefix indicating division, order etc
    स्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the gods
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    विश्वरूपेVishva-RuupeO the One Whose Form is the Universe Itself
    तंTamHim · To You · That · Then
    यदाYadaaWhen
    परेPareLater, Farther, In Future, Afterwards
    पर्षदतिParssad-Ati[May that Agni] carry us [over this very difficult samsara]
  • verse 22
    -ऽय॒स्मयं॒-विँ चृ॑ता ब॒न्धमे॒तम् । य॒मेन॒ त्वं-यँ॒म्या॑ सं-विँदा॒नोत्त॒म-न्नाक॒मधि॑ रोहये॒मम् ॥ यत्ते॑ दे॒वी निर्-ऋ॑तिराब॒बन्ध॒ दाम॑ ग्री॒वास्व॑ विच॒र्त्यम् । इ॒द-न्ते॒ त-द्विष्यां॒-याँयु॑षो॒ न मद्ध्या॒दथा॑ जी॒वः पि॒तुम॑द्धि॒ प्रमु॑क्तः ॥ यस्या᳚स्ते अ॒स्याः क्रू॒र आ॒सञ्जु॒होम्ये॒षा-म्ब॒न्धाना॑मव॒सर्ज॑नाय । भूमि॒रिति॑ त्वा॒ जना॑ वि॒दुर्निर्-ऋ॑ति॒- [वि॒दुर्निर्-ऋ॑तिः, इति॑ त्वा॒ ऽह-म्परि॑] 20

    -'ya̠smaya̠ṃ vi chṛ̍tā ba̠ndhamē̠tam । ya̠mēna̠ tvaṃ ya̠myā̍ saṃ vidā̠nōtta̠ma-nnāka̠madhi̍ rōhayē̠mam ॥ yattē̍ dē̠vī nir-ṛ̍tirāba̠bandha̠ dāma̍ grī̠vāsva̍ vicha̠rtyam । i̠da-ntē̠ ta-dviṣyā̠ṃ yāyu̍ṣō̠ na maddhyā̠dathā̍ jī̠vaḥ pi̠tuma̍ddhi̠ pramu̍ktaḥ ॥ yasyā̎stē a̠syāḥ krū̠ra ā̠sañju̠hōmyē̠ṣā-mba̠ndhānā̍mava̠sarja̍nāya । bhūmi̠riti̍ tvā̠ janā̍ vi̠durnir-ṛ̍ti̠- [vi̠durnir-ṛ̍tiḥ, iti̍ tvā̠ 'ha-mpari̍] 20
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    देवीDeviiDevi
    दामDaamaWreath, Garland
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    जीवJiivaLiving Being
    अस्याAsyaasignifying of Her
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    इतिItiRefers to something that precedes
    विViA prefix indicating division, order etc
    यमYamaYama
    त्वंTvamYou · You (are that Inconceivable great Penance for the cause of Liberation)
    सम्SamTogether with
    नNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    अस्यAsyaOf this
    जनJanaPeople
  • verse 23
    -रिति॑ त्वा॒ ऽह-म्परि॑ वेद वि॒श्वतः॑ ॥ असु॑न्वन्त॒म य॑जमानमिच्छ स्ते॒नस्ये॒त्यान्-तस्क॑र॒स्यान् वे॑षि । अ॒न्य म॒स्म-दि॑च्छ॒ सा त॑ इ॒त्या नमो॑ देवि निर्-ऋते॒ तुभ्य॑मस्तु ॥ दे॒वीम॒ह-न्निर्-ऋ॑तिं॒-वँन्द॑मानः पि॒तेव॑ पु॒त्र-न्द॑सये॒ वचो॑भिः । विश्व॑स्य॒ या जाय॑मानस्य॒ वेद॒ शिरः॑ शिरः॒ प्रति॑ सू॒री वि च॑ष्टे ॥ नि॒वेश॑न-स्स॒ङ्गम॑नो॒ वसू॑नां॒-विँश्वा॑ रू॒पा-ऽभि च॑ष्टे॒ [रू॒पा-ऽभि च॑ष्टे, शची॑भिः ।] 21

    -riti̍ tvā̠ 'ha-mpari̍ vēda vi̠śvata̍ḥ ॥ asu̍nvanta̠ma ya̍jamānamichCha stē̠nasyē̠tyān-taska̍ra̠syān vē̍ṣi । a̠nya ma̠sma-di̍chCha̠ sā ta̍ i̠tyā namō̍ dēvi nir-ṛtē̠ tubhya̍mastu ॥ dē̠vīma̠ha-nnir-ṛ̍ti̠ṃ vanda̍mānaḥ pi̠tēva̍ pu̠tra-nda̍sayē̠ vachō̍bhiḥ । viśva̍sya̠ yā jāya̍mānasya̠ vēda̠ śira̍-śśira̠ḥ prati̍ sū̠rī vi cha̍ṣṭē ॥ ni̠vēśa̍na-ssa̠ṅgama̍nō̠ vasū̍nā̠ṃ viśvā̍ rū̠pā-'bhi cha̍ṣṭē̠ [rū̠pā-'bhi cha̍ṣṭē, śachī̍bhiḥ ।] 21
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    वेदVedaVeda
    अन्यAnyaOther
    साSaaShe
    तंTamHim · To You · That · Then
    नमोNamoSalutations to You · Reverential Salutations · Bow, Reverential Salutation · Salutations · Salutations [to Brahman]
    देविDeviDevi · O Devi · Goddess · Devi, Goddess · O Devi, O Divine Mother · O Devi (Mahalakshmi)
    वचोभिःVacobhih[What rought] Words [did I not utter]
    विश्वस्यVishvasyaOf the Universe · [Who is the Creator, Sustainer and Destroyer] of the Universe · [I reverentially bow down to Shambhu] [Who is always engaged in the welfare] of the World
    याYaaTo go towards
    शिरShiraHead
    प्रतिPratiEvery
    विViA prefix indicating division, order etc
    तTaThat
    इत्यItyaTo be gone to or towards
    देवीDeviiDevi
    सुरीSuriiGoddess
    वसूनांVasuunaamBy Vasus
    विश्वVishvaWorld, Univese
  • verse 24
    शची॑भिः । दे॒व इ॑व सवि॒ता स॒त्यध॒र्मेन्द्रो॒ न त॑स्थौ सम॒रे प॑थी॒नाम् ॥ सं-वँ॑र॒त्रा द॑धातन॒ निरा॑हा॒वान् कृ॑णोतन । सि॒ञ्चाम॑हा अव॒टमु॒द्रिणं॑-वँ॒यं-विँश्वा-ऽहा-ऽद॑स्त॒मक्षि॑तम् ॥ निष्कृ॑ताहा-वमव॒टग्ं सु॑वर॒त्रग्ं सु॑षेच॒नम् । उ॒द्रिणग्ं॑ सिञ्चे॒ अक्षि॑तम् ॥ सीरा॑ युञ्जन्ति क॒वयो॑ यु॒गा वि त॑न्वते॒ पृथ॑क् । धीरा॑ दे॒वेषु॑ सुम्न॒या ॥ यु॒नक्त॒ सीरा॒ वि यु॒गा त॑नोत कृ॒ते योनौ॑ वपते॒ह [ ] 22

    śachī̍bhiḥ । dē̠va i̍va savi̠tā sa̠tyadha̠rmēndrō̠ na ta̍sthau sama̠rē pa̍thī̠nām ॥ saṃ va̍ra̠trā da̍dhātana̠ nirā̍hā̠vān kṛ̍ṇōtana । si̠ñchāma̍hā ava̠ṭamu̠driṇa̍ṃ va̠yaṃ viśvā-'hā-'da̍sta̠makṣi̍tam ॥ niṣkṛ̍tāhā-vamava̠ṭagṃ su̍vara̠tragṃ su̍ṣēcha̠nam । u̠driṇagṃ̍ siñchē̠ akṣi̍tam ॥ sīrā̍ yuñjanti ka̠vayō̍ yu̠gā vi ta̍nvatē̠ pṛtha̍k । dhīrā̍ dē̠vēṣu̍ sumna̠yā ॥ yu̠nakta̠ sīrā̠ vi yu̠gā ta̍nōta kṛ̠tē yōnau̍ vapatē̠ha [ ] 22
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    देवDevaDivine
    इवIvaLike
    सविताSavitaaStimulator, Vivifier
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    समरेSamare[Rama was worried in the] Battle-Field
    विViA prefix indicating division, order etc
    नNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    सम्SamTogether with
    वयVayaOne who Weaves, Weaver
    शिरShiraHead
    युगYugaPair
    धीरDhiiraSteady, Immovable
  • verse 25
    बीज᳚म् । गि॒रा च॑ श्रु॒ष्टि-स्सभ॑रा॒ अस॑न्नो॒ नेदी॑य॒ इ-थ्सृ॒ण्या॑ प॒क्वमा ऽय॑त् ॥ लाङ्ग॑ल॒-म्पवी॑रवग्ं सु॒शेवग्ं॑ सुम॒तिथ्स॑रु । उदि-त्कृ॑षति॒ गामवि॑-म्प्रफ॒र्व्य॑-ञ्च॒ पीव॑रीम् । प्र॒स्थाव॑-द्रथ॒वाह॑नम् ॥ शु॒न-न्नः॒ फाला॒ वि तु॑दन्तु॒ भूमिग्ं॑ शु॒न-ङ्की॒नाशा॑ अ॒भि य॑न्तु वा॒हान् । शु॒न-म्प॒र्जन्यो॒ मधु॑ना॒ पयो॑भि॒-श्शुना॑सीरा शु॒नम॒स्मासु॑ धत्तम् ॥ काम॑-ङ्कामदुघे धुक्ष्व मि॒त्राय॒ वरु॑णाय च । इन्द्रा॑या॒ग्नये॑ पू॒ष्ण ओष॑धीभ्यः प्र॒जाभ्यः॑ ॥घृ॒तेन॒ सीता॒ मधु॑ना॒ सम॑क्ता॒ विश्वै᳚र्दे॒वैरनु॑मता म॒रुद्भिः॑ । ऊर्ज॑स्वती॒ पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒-ऽस्मान्-थ्सी॑ते॒ पय॑सा॒-ऽभ्या-व॑वृथ्स्व ॥ 23 ॥(समो॑कसौ-विश्वरूपे-वि॒दुर्निर्-ऋ॑ति-र॒भि च॑ष्ट-इ॒ह-मि॒त्राय॒-द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 5)

    bīja̎m । gi̠rā cha̍ śru̠ṣṭi-ssabha̍rā̠ asa̍nnō̠ nēdī̍ya̠ i-thsṛ̠ṇyā̍ pa̠kvamā 'ya̍t ॥ lāṅga̍la̠-mpavī̍ravagṃ su̠śēvagṃ̍ suma̠tithsa̍ru । udi-tkṛ̍ṣati̠ gāmavi̍-mprapha̠rvya̍-ñcha̠ pīva̍rīm । pra̠sthāva̍-dratha̠vāha̍nam ॥ śu̠na-nna̠ḥ phālā̠ vi tu̍dantu̠ bhūmigṃ̍ śu̠na-ṅkī̠nāśā̍ a̠bhi ya̍ntu vā̠hān । śu̠na-mpa̠rjanyō̠ madhu̍nā̠ payō̍bhi̠-śśunā̍sīrā śu̠nama̠smāsu̍ dhattam ॥ kāma̍-ṅkāmadughē dhukṣva mi̠trāya̠ varu̍ṇāya cha । indrā̍yā̠gnayē̍ pū̠ṣṇa ōṣa̍dhībhyaḥ pra̠jābhya̍ḥ ॥ghṛ̠tēna̠ sītā̠ madhu̍nā̠ sama̍ktā̠ viśvai̎rdē̠vairanu̍matā ma̠rudbhi̍ḥ । ūrja̍svatī̠ paya̍sā̠ pinva̍mānā̠-'smān-thsī̍tē̠ paya̍sā̠-'bhyā-va̍vṛthsva ॥ 23 ॥(samō̍kasau-viśvarūpē-vi̠durnir-ṛ̍ti-ra̠bhi cha̍ṣṭa-i̠ha-mi̠trāya̠-dvāvigṃ̍śatiścha) (a. 5)
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    गिराGiraaBy Speech
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    विViA prefix indicating division, order etc
    अभिAbhiTowards
    सीताSiitaaDevi Sita
    अANot
    बीजंBiijamSeed, Origin
    गिरGiraSpeech, Voice
    यत्YatWhich
    फलPhalaFruit
    वहन्VahanKeeping
    धाताDhaataaThe Sustainer [of Knowledge in Memory]
    मित्रMitraFriend
    वारुणVaarunnaVaruna
    पायसPaayasaPayasa, A sweet food prepared with rice and milk
  • verse 26
    या जा॒ता ओष॑धयो दे॒वेभ्य॑स्त्रियु॒ग-म्पु॒रा । मन्दा॑मि ब॒भ्रूणा॑म॒हग्ं श॒त-न्धामा॑नि स॒प्त च॑ ॥ श॒तं-वोँ॑ अब॒-न्धामा॑नि स॒हस्र॑मु॒त वो॒ रुहः॑ । अथा॑ शतक्रत्वो यू॒यमि॒म-म्मे॑ अग॒द-ङ्कृ॑त ॥ पुष्पा॑वतीः प्र॒सूव॑तीः फ॒लिनी॑रफ॒ला उ॒त । अश्वा॑ इव स॒जित्व॑री-र्वी॒रुधः॑ पारयि॒ष्णवः॑ ॥ ओष॑धी॒रिति॑ मातर॒-स्तद्वो॑ देवी॒-रुप॑ ब्रुवे । रपाग्ं॑सि विघ्न॒तीरि॑त॒ रप॑- [विघ्न॒तीरि॑त॒ रपः॑, चा॒तय॑मानाः ।] 24

    yā jā̠tā ōṣa̍dhayō dē̠vēbhya̍striyu̠ga-mpu̠rā । mandā̍mi ba̠bhrūṇā̍ma̠hagṃ śa̠ta-ndhāmā̍ni sa̠pta cha̍ ॥ śa̠taṃ vō̍ aba̠-ndhāmā̍ni sa̠hasra̍mu̠ta vō̠ ruha̍ḥ । athā̍ śatakratvō yū̠yami̠ma-mmē̍ aga̠da-ṅkṛ̍ta ॥ puṣpā̍vatīḥ pra̠sūva̍tīḥ pha̠linī̍rapha̠lā u̠ta । aśvā̍ iva sa̠jitva̍rī-rvī̠rudha̍ḥ pārayi̠ṣṇava̍ḥ ॥ ōṣa̍dhī̠riti̍ mātara̠-stadvō̍ dēvī̠-rupa̍ bruvē । rapāgṃ̍si vighna̠tīri̍ta̠ rapa̍- [vighna̠tīri̍ta̠ rapa̍ḥ, chā̠taya̍mānāḥ ।] 24
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    याYaaTo go towards
    सप्तSaptaSeven
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    रुहRuhaMounted, Ascended
    इवIvaLike
    जातJaataBorn of
    सतांSataam[Who is a manifestation of great Power and] Goodness · Good People, Goodness · (She Who Herself is the Shraddha arising within the Hearts of the) Saintly People · Of Good People, Saintly People · Sacred
    अथAthaThen · Indeed, Moreover · Moreover · An auspicious and inceptive particle used in a sentence · An auspicious and inceptive particle
    अश्वAshvaHorse
    ब्रुवBruvaCalling one's self by a name without any real title to it
  • verse 27
    -श्चा॒तय॑मानाः ॥ अ॒श्व॒त्थे वो॑ नि॒षद॑न-म्प॒र्णे वो॑ वस॒तिः कृ॒ता । गो॒भाज॒ इ-त्किला॑सथ॒ य-थ्स॒नव॑थ॒ पूरु॑षम् ॥ यद॒हं-वाँ॒जय॑-न्नि॒मा ओष॑धी॒र्॒हस्त॑ आद॒धे । आ॒त्मा यक्ष्म॑स्य नश्यति पु॒रा जी॑व॒गृभो॑ यथा ॥ यदोष॑धय-स्स॒ङ्गच्छ॑न्ते॒ राजा॑न॒-स्समि॑ता विव । विप्र॒-स्स उ॑च्यते भि॒षग्र॑क्षो॒हा ऽमी॑व॒ चात॑नः ॥ निष्कृ॑ति॒-र्नाम॑वो मा॒ता-ऽथा॑ यू॒यग्ग्​स्थ॒ सङ्कृ॑तीः । स॒राः प॑त॒त्रिणी᳚- [स॒राः प॑त॒त्रिणीः᳚, स्थ॒न॒ यदा॒ मय॑ति॒] 25

    -śchā̠taya̍mānāḥ ॥ a̠śva̠tthē vō̍ ni̠ṣada̍na-mpa̠rṇē vō̍ vasa̠tiḥ kṛ̠tā । gō̠bhāja̠ i-tkilā̍satha̠ ya-thsa̠nava̍tha̠ pūru̍ṣam ॥ yada̠haṃ vā̠jaya̍-nni̠mā ōṣa̍dhī̠r̠hasta̍ āda̠dhē । ā̠tmā yakṣma̍sya naśyati pu̠rā jī̍va̠gṛbhō̍ yathā ॥ yadōṣa̍dhaya-ssa̠ṅgachCha̍ntē̠ rājā̍na̠-ssami̍tā viva । vipra̠-ssa u̍chyatē bhi̠ṣagra̍kṣō̠hā 'mī̍va̠ chāta̍naḥ ॥ niṣkṛ̍ti̠-rnāma̍vō mā̠tā-'thā̍ yū̠yagg​stha̠ saṅkṛ̍tīḥ । sa̠rāḥ pa̍ta̠triṇī̎- [sa̠rāḥ pa̍ta̠triṇī̎ḥ, stha̠na̠ yadā̠ maya̍ti̠] 25
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    आत्माAatmaaAtma, Soul · Soul, Heart · Aatmaa, Consciousness
    पुराPuraaIn former times · Before, Formerly
    यथाYathaaAs
    उच्यतेUcyateCalled · Said
    यदाYadaaWhen
    कृतKrtaMade, Done, Performed
    पुरुषंPurussam[I reverentially bow down to Shambhu] Who is the Primeval Being · Who is the Primeval Original Source of the Universe
    पुरPuraa Fortress, Castle, City, House, Tripurasura
    सारSaaraEssence
    स्थानSthaanaPlace
  • verse 28
    -स्थन॒ यदा॒ मय॑ति॒ निष्कृ॑त ॥ अ॒न्या वो॑ अ॒न्याम॑व-त्व॒न्या-ऽन्यस्या॒ उपा॑वत । ता-स्सर्वा॒ ओष॑धय-स्सं​विँदा॒ना इ॒द-म्मे॒ प्राव॑ता॒ वचः॑ ॥ उच्छुष्मा॒ ओष॑धीना॒-ङ्गावो॑ गो॒ष्ठा दि॑वेरते । धनग्ं॑ सनि॒ष्यन्ती॑ नामा॒त्मान॒-न्तव॑ पूरुष ॥ अति॒ विश्वाः᳚ परि॒ष्ठास्ते॒न इ॑व व्र॒जम॑क्रमुः । ओष॑धयः॒ प्राचु॑च्यवु॒ र्य-त्कि-ञ्च॑ त॒नुवा॒ग्ं॒ रपः॑ ॥ या- [याः, त॒ आ॒त॒स्थु-रा॒त्मानं॒-याँ] 26

    -sthana̠ yadā̠ maya̍ti̠ niṣkṛ̍ta ॥ a̠nyā vō̍ a̠nyāma̍va-tva̠nyā-'nyasyā̠ upā̍vata । tā-ssarvā̠ ōṣa̍dhaya-ssaṃvidā̠nā i̠da-mmē̠ prāva̍tā̠ vacha̍ḥ ॥ uchChuṣmā̠ ōṣa̍dhīnā̠-ṅgāvō̍ gō̠ṣṭhā di̍vēratē । dhanagṃ̍ sani̠ṣyantī̍ nāmā̠tmāna̠-ntava̍ pūruṣa ॥ ati̠ viśvā̎ḥ pari̠ṣṭhāstē̠na i̍va vra̠jama̍kramuḥ । ōṣa̍dhaya̠ḥ prāchu̍chyavu̠ rya-tki-ñcha̍ ta̠nuvā̠gṃ̠ rapa̍ḥ ॥ yā- [yāḥ, ta̠ ā̠ta̠sthu-rā̠tmāna̠ṃ yā] 26
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    यदाYadaaWhen
    वचःVacahWords
    पूरुषPuurussaPurusha, Lord
    अतिAtiExceedingly, Very, Passing, Going, Beyond
    विश्वाVishvaaWorld · Universe
    इवIvaLike
    ओषधयःOssadhayahHerbs, Plants
    याYaaTo go towards
    तंTamHim · To You · That · Then
    स्थानSthaanaPlace
    अन्यAnyaOther
    प्रवातPravaataWindy Weather, signifying Storm
    पुरुषPurussaPurusha
    विश्वVishvaWorld, Univese
    यःYahHe Who
    तTaThat
  • verse 29
    -स्त॑ आत॒स्थु-रा॒त्मानं॒-याँ आ॑विवि॒शुः परुः॑ परुः । तास्ते॒ यक्ष्मं॒-विँबा॑धन्ता मु॒ग्रो म॑द्ध्यम॒शीरि॑व ॥ सा॒कं-यँ॑क्ष्म॒ प्र प॑त श्ये॒नेन॑ किकिदी॒विना᳚ । सा॒कं-वाँत॑स्य॒-ध्राज्या॑ सा॒क-न्न॑श्य नि॒हाक॑या ॥ अ॒श्वा॒व॒तीग्ं सो॑मव॒ती मू॒र्जय॑न्ती॒ मुदो॑जसम् । आ वि॑थ्सि॒ सर्वा॒ ओष॑धीर॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये ॥ याः फ॒लिनी॒र्या अ॑फ॒ला अ॑पु॒ष्पा याश्च॑ पु॒ष्पिणीः᳚ । बृह॒स्पति॑ प्रसूता॒ स्तानो॑ मुञ्च॒न्त्वग्ं ह॑सः ॥ या [याः, ओष॑धय॒-स्सोम॑राज्ञीः॒] 27

    -sta̍ āta̠sthu-rā̠tmāna̠ṃ yā ā̍vivi̠śuḥ paru̍ḥ paruḥ । tāstē̠ yakṣma̠ṃ vibā̍dhantā mu̠grō ma̍ddhyama̠śīri̍va ॥ sā̠kaṃ ya̍kṣma̠ pra pa̍ta śyē̠nēna̍ kikidī̠vinā̎ । sā̠kaṃ vāta̍sya̠-dhrājyā̍ sā̠ka-nna̍śya ni̠hāka̍yā ॥ a̠śvā̠va̠tīgṃ sō̍mava̠tī mū̠rjaya̍ntī̠ mudō̍jasam । ā vi̍thsi̠ sarvā̠ ōṣa̍dhīra̠smā a̍ri̠ṣṭatā̍tayē ॥ yāḥ pha̠linī̠ryā a̍pha̠lā a̍pu̠ṣpā yāścha̍ pu̠ṣpiṇī̎ḥ । bṛha̠spati̍ prasūtā̠ stānō̍ muñcha̠ntvagṃ ha̍saḥ ॥ yā [yāḥ, ōṣa̍dhaya̠-ssōma̍rājñī̠ḥ] 27
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    प्रPraPrefix
    पतPataTo Fall
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    सर्वाSarvaaAll
    याYaaTo go towards
    बृहस्पतिBrhaspatiBrihaspati, Guru of the Devas
    हसHasaMirth, Laughter
    पट्टPattttaA Flat or Level surface of anything
    अANot
    सर्वSarvaAll
    यःYahHe Who
    यश्चYash-CaHe Who
    प्रसूतPrasuutaProducing, Begotten, Born
  • verse 30
    ओष॑धय॒-स्सोम॑राज्ञीः॒ प्रवि॑ष्टाः पृथि॒वीमनु॑ । तासा॒-न्त्वम॑स्युत्त॒मा प्रणो॑ जी॒वात॑वे-सुव ॥ अ॒व॒पत॑न्तीरवद-न्दि॒व ओष॑दयः॒ परि॑ । य-ञ्जी॒व म॒श्ञवा॑ महै॒ न स रि॑ष्याति॒ पूरु॑षः ॥ याश्चे॒द मु॑प-शृ॒ण्वन्ति॒ याश्च॑ दू॒र-म्परा॑गताः । इ॒ह स॒ङ्गत्य॒ ता-स्सर्वा॑ अ॒स्मै स-न्द॑त्त भेष॒जम् ॥ मा वो॑ रिष-त्खनि॒ता यस्मै॑ चा॒ह-ङ्खना॑मि वः । द्वि॒प-च्चतु॑ष्प-द॒स्माक॒ग्ं॒ सर्व॑-म॒स्त्वना॑तुरम् ॥ ओष॑धय॒-स्सं-वँ॑दन्ते॒ सोमे॑न स॒ह राज्ञा᳚ । यस्मै॑ क॒रोति॑ ब्राह्म॒णस्तग्ं रा॑ज-न्पारयामसि ॥ 28 ॥(रपः॑ - पत॒त्रिणी॒- र्या - अग्ंह॑सो॒ याः - खना॑मि वो॒ - ऽष्टाद॑श च) (अ. 6)

    ōṣa̍dhaya̠-ssōma̍rājñī̠ḥ pravi̍ṣṭāḥ pṛthi̠vīmanu̍ । tāsā̠-ntvama̍syutta̠mā praṇō̍ jī̠vāta̍vē-suva ॥ a̠va̠pata̍ntīravada-ndi̠va ōṣa̍daya̠ḥ pari̍ । ya-ñjī̠va ma̠śñavā̍ mahai̠ na sa ri̍ṣyāti̠ pūru̍ṣaḥ ॥ yāśchē̠da mu̍pa-śṛ̠ṇvanti̠ yāścha̍ dū̠ra-mparā̍gatāḥ । i̠ha sa̠ṅgatya̠ tā-ssarvā̍ a̠smai sa-nda̍tta bhēṣa̠jam ॥ mā vō̍ riṣa-tkhani̠tā yasmai̍ chā̠ha-ṅkhanā̍mi vaḥ । dvi̠pa-chchatu̍ṣpa-da̠smāka̠gṃ̠ sarva̍-ma̠stvanā̍turam ॥ ōṣa̍dhaya̠-ssaṃ va̍dantē̠ sōmē̍na sa̠ha rājñā̎ । yasmai̍ ka̠rōti̍ brāhma̠ṇastagṃ rā̍ja-npārayāmasi ॥ 28 ॥(rapa̍ḥ - pata̠triṇī̠- ryā - agṃha̍sō̠ yāḥ - khanā̍mi vō̠ - 'ṣṭāda̍śa cha) (a. 6)
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    परिPariAround
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    सSaYour
    पूरुषPuurussaPurusha, Lord
    इहIhaIn this place, Now, Here
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    सहSahain Company, Jointly
    करोतिKaroti(All the Righteous Deeds that the Virtuous ones) do (everyday with great care is always done by Your Blessings) · Does · Make · (The Devotee) does
    याYaaTo go towards
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
    प्रविष्टःPravissttahOccupied with [troubles and miseries]
    नNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    साSaaShe
    पूरुषःPuurussahA Supreme Being or Soul
    यश्चYash-CaHe Who
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    सोमSomaMoon
    यःYahHe Who
  • verse 31
    मा नो॑ हिग्ंसीज्जनि॒ता यः पृ॑थि॒व्या यो वा॒ दिवग्ं॑ स॒त्यध॑र्मा ज॒जान॑ । यश्चा॒पश्च॒न्द्रा बृ॑ह॒तीर्ज॒जान॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ अ॒भ्याव॑र्तस्व पृथिवि य॒ज्ञेन॒ पय॑सा स॒ह । व॒पा-न्ते॑ अ॒ग्निरि॑षि॒तो-ऽव॑ सर्पतु ॥ अग्ने॒ य-त्ते॑ शु॒क्रं-यँच्च॒न्द्रं-यँ-त्पू॒तं-यँ-द्य॒ज्ञिय᳚म् । त-द्दे॒वेभ्यो॑ भरामसि ॥ इष॒मूर्ज॑म॒हमि॒त आ [आ, द॒द॒ ऋ॒तस्य॒ धाम्नो॑] 29

    mā nō̍ higṃsījjani̠tā yaḥ pṛ̍thi̠vyā yō vā̠ divagṃ̍ sa̠tyadha̍rmā ja̠jāna̍ । yaśchā̠paścha̠ndrā bṛ̍ha̠tīrja̠jāna̠ kasmai̍ dē̠vāya̍ ha̠viṣā̍ vidhēma ॥ a̠bhyāva̍rtasva pṛthivi ya̠jñēna̠ paya̍sā sa̠ha । va̠pā-ntē̍ a̠gniri̍ṣi̠tō-'va̍ sarpatu ॥ agnē̠ ya-ttē̍ śu̠kraṃ yachcha̠ndraṃ ya-tpū̠taṃ ya-dya̠jñiya̎m । ta-ddē̠vēbhyō̍ bharāmasi ॥ iṣa̠mūrja̍ma̠hami̠ta ā [ā, da̠da̠ ṛ̠tasya̠ dhāmnō̍] 29
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    यYaHe · He Who
    पृथिव्यांPrthivyaamIn this World
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    देवायDevaaya[Salutations to the] Divinity · to the Lord
    सहSahain Company, Jointly
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    यःYahHe Who
    पृथिवीPrthiviiEarth, World
    पायसPaayasaPayasa, A sweet food prepared with rice and milk
    अANot
    ऋतRtaDivine Law
  • verse 32
    द॑द ऋ॒तस्य॒ धाम्नो॑ अ॒मृत॑स्य॒ योनेः᳚ । आ नो॒ गोषु॑ विश॒त्वौष॑धीषु॒ जहा॑मि से॒दिमनि॑रा॒ममी॑वाम् ॥ अग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वयो॒ महि॑ भ्राजन्त्य॒र्चयो॑ विभावसो । बृह॑-द्भानो॒ शव॑सा॒ वाज॑मु॒क्थ्य॑-न्दधा॑सि दा॒शुषे॑ कवे ॥ इ॒र॒ज्यन्न॑ग्ने प्रथयस्व ज॒न्तुभि॑र॒स्मे रायो॑ अमर्त्य । स द॑र्​श॒तस्य॒ वपु॑षो॒ वि रा॑जसि पृ॒णक्षि॑ सान॒सिग्ं र॒यिम् ॥ ऊर्जो॑ नपा॒ज्जात॑वेद-स्सुश॒स्तिभि॒-र्मन्द॑स्व [ ] 30

    da̍da ṛ̠tasya̠ dhāmnō̍ a̠mṛta̍sya̠ yōnē̎ḥ । ā nō̠ gōṣu̍ viśa̠tvauṣa̍dhīṣu̠ jahā̍mi sē̠dimani̍rā̠mamī̍vām ॥ agnē̠ tava̠ śravō̠ vayō̠ mahi̍ bhrājantya̠rchayō̍ vibhāvasō । bṛha̍-dbhānō̠ śava̍sā̠ vāja̍mu̠kthya̍-ndadhā̍si dā̠śuṣē̍ kavē ॥ i̠ra̠jyanna̍gnē prathayasva ja̠ntubhi̍ra̠smē rāyō̍ amartya । sa da̍r​śa̠tasya̠ vapu̍ṣō̠ vi rā̍jasi pṛ̠ṇakṣi̍ sāna̠sigṃ ra̠yim ॥ ūrjō̍ napā̠jjāta̍vēda-ssuśa̠stibhi̠-rmanda̍sva [ ] 30
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    तवTavaYour · You · Of You
    सSaYour
    विViA prefix indicating division, order etc
    ऋतRtaDivine Law
    अमृतAmrtaNectar
    अANot
    वायोVaayo[Salutations to You] O Vayu · O Vayu
    महीMahiithe Great World, the Earth
    साSaaShe
  • verse 33
    धी॒तिभि॑र्​हि॒तः । त्वे इष॒-स्स-न्द॑धु॒-र्भूरि॑रेतस-श्चि॒त्रो त॑यो वा॒मजा॑ताः ॥ पा॒व॒कव॑र्चा-श्शु॒क्रव॑र्चा॒ अनू॑नवर्चा॒ उदि॑यर्​षि भा॒नुना᳚ । पु॒त्रः पि॒तरा॑ वि॒चर॒न्नुपा॑वस्यु॒भे पृ॑णक्षि॒ रोद॑सी ॥ ऋ॒तावा॑न-म्महि॒षं-विँ॒श्वच॑र्​षणिम॒ग्निग्ं सु॒म्नाय॑ दधिरे पु॒रो जनाः᳚ । श्रुत्क॑र्णग्ं स॒प्रथ॑स्तम-न्त्वा गि॒रा दैव्य॒-म्मानु॑षा यु॒गा ॥ नि॒ष्क॒र्तार॑-मद्ध्व॒रस्य॒ प्रचे॑तस॒-ङ्क्षय॑न्त॒ग्ं॒ राध॑से म॒हे । रा॒ति-म्भृगू॑णामु॒शिज॑-ङ्क॒विक्र॑तु-म्पृ॒णक्षि॑ सान॒सिग्ं - [सान॒सिम्, र॒यिम् ।] 31

    dhī̠tibhi̍r​hi̠taḥ । tvē iṣa̠-ssa-nda̍dhu̠-rbhūri̍rētasa-śchi̠trō ta̍yō vā̠majā̍tāḥ ॥ pā̠va̠kava̍rchā-śśu̠krava̍rchā̠ anū̍navarchā̠ udi̍yar​ṣi bhā̠nunā̎ । pu̠traḥ pi̠tarā̍ vi̠chara̠nnupā̍vasyu̠bhē pṛ̍ṇakṣi̠ rōda̍sī ॥ ṛ̠tāvā̍na-mmahi̠ṣaṃ vi̠śvacha̍r​ṣaṇima̠gnigṃ su̠mnāya̍ dadhirē pu̠rō janā̎ḥ । śrutka̍rṇagṃ sa̠pratha̍stama-ntvā gi̠rā daivya̠-mmānu̍ṣā yu̠gā ॥ ni̠ṣka̠rtāra̍-maddhva̠rasya̠ prachē̍tasa̠-ṅkṣaya̍nta̠gṃ̠ rādha̍sē ma̠hē । rā̠ti-mbhṛgū̍ṇāmu̠śija̍-ṅka̠vikra̍tu-mpṛ̠ṇakṣi̍ sāna̠sigṃ - [sāna̠sim, ra̠yim ।] 31
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    पुत्रःPutrahSon
    गिराGiraaBy Speech
    जनःJanahPerson · [Consciouness of the] Janar Loka, Creating
    गिरGiraSpeech, Voice
    युगYugaPair
  • verse 34
    र॒यिम् ॥ चितः॑ स्थ परि॒चित॑ ऊर्ध्व॒चितः॑ श्रयद्ध्व॒-न्तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा-स्सी॑दत ॥ आ प्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वतः॑ सोम॒ वृष्णि॑यम् । भवा॒ वाज॑स्य सङ्ग॒थे ॥ स-न्ते॒ पयाग्ं॑सि॒ समु॑ यन्तु॒ वाजा॒-स्सं-वृँष्णि॑या-न्यभिमाति॒षाहः॑ । आ॒प्याय॑मानो अ॒मृता॑य सोम दि॒वि श्रवाग्॑स्युत्त॒मानि॑ धिष्व ॥ 32 ॥(आ - मन्द॑स्व - सान॒सि - मेका॒न्नच॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 7)

    ra̠yim ॥ chita̍-sstha pari̠chita̍ ūrdhva̠chita̍-śśrayaddhva̠-ntayā̍ dē̠vata̍yā-'ṅgira̠sva-ddhru̠vā-ssī̍data ॥ ā pyā̍yasva̠ samē̍tu tē vi̠śvata̍-ssōma̠ vṛṣṇi̍yam । bhavā̠ vāja̍sya saṅga̠thē ॥ sa-ntē̠ payāgṃ̍si̠ samu̍ yantu̠ vājā̠-ssaṃ vṛṣṇi̍yā-nyabhimāti̠ṣāha̍ḥ । ā̠pyāya̍mānō a̠mṛtā̍ya sōma di̠vi śravāg̍syutta̠māni̍ dhiṣva ॥ 32 ॥(ā - manda̍sva - sāna̠si - mēkā̠nnacha̍tvāri̠gṃ̠śachcha̍) (a. 7)
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    चितCitaMind
    स्थSthaAbiding
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    सोमSomaMoon
    भवाBhavaaMay become
    दिविDiviHeaven
    अANot
    भवBhavaComing into Existence, Birth, Production
    वाजVaajaFood, Sacrificial Food, Strength, Vigour, Energe, Spirit
    सन्तSantaSaint
    अमृतAmrtaNectar
  • verse 35
    अ॒भ्य॑स्था॒-द्विश्वाः॒ पृत॑ना॒ अरा॑ती॒स्तद॒ग्निरा॑ह॒ तदु॒ सोम॑ आह । बृह॒स्पतिः॑ सवि॒ता तन्म॑ आह पू॒षा मा॑-ऽधा-थ्सुकृ॒तस्य॑ लो॒के ॥ यदक्र॑न्दः प्रथ॒म-ञ्जाय॑मान उ॒द्यन्-थ्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात् । श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॑ बा॒हू उप॑स्तुत॒-ञ्जनि॑म॒ त-त्ते॑ अर्वन्न् ॥ अ॒पा-म्पृ॒ष्ठम॑सि॒ योनि॑र॒ग्ने-स्स॑मु॒द्रम॒भितः॒ पिन्व॑मानम् । वर्ध॑मान-म्म॒ह [वर्ध॑मान-म्म॒हः, आ च॒ पुष्क॑र-न्दि॒वो] 33

    a̠bhya̍sthā̠-dviśvā̠ḥ pṛta̍nā̠ arā̍tī̠stada̠gnirā̍ha̠ tadu̠ sōma̍ āha । bṛha̠spati̍-ssavi̠tā tanma̍ āha pū̠ṣā mā̍-'dhā-thsukṛ̠tasya̍ lō̠kē ॥ yadakra̍ndaḥ pratha̠ma-ñjāya̍māna u̠dyan-thsa̍mu̠drādu̠ta vā̠ purī̍ṣāt । śyē̠nasya̍ pa̠kṣā ha̍ri̠ṇasya̍ bā̠hū upa̍stuta̠-ñjani̍ma̠ ta-ttē̍ arvann ॥ a̠pā-mpṛ̠ṣṭhama̍si̠ yōni̍ra̠gnē-ssa̍mu̠drama̠bhita̠ḥ pinva̍mānam । vardha̍māna-mma̠ha [vardha̍māna-mma̠haḥ, ā cha̠ puṣka̍ra-ndi̠vō] 33
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    पृतनाPrtanaaBattle, Contest
    सोमSomaMoon
    बृहस्पतिBrhaspatiBrihaspati, Guru of the Devas
    सविताSavitaaStimulator, Vivifier
    पूषाPuussaaWho Nourishes · God Puushaan who nourishes, The Sun God
    लोकेLokeIn the World · (You Yourself reside in this) World (in the Wealth, which is obtained by Pure means)
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अहAhaparticle implying ascertainment
    पक्षPakssaFollower, Friend, a Feather, the Shoulder, Position, Multitude
    हरिणाHarinnaaBy Hari
    बहुBahuMany, Abundant
    तटेTatteBy the bank (of river Bheemarathi)
    अANot
  • verse 36
    आ च॒ पुष्क॑र-न्दि॒वो मात्र॑या वरि॒णा प्र॑थस्व ॥ ब्रह्म॑ जज्ञा॒न-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता॒द्वि सी॑म॒त-स्सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः । स बु॒द्ध्निया॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठा-स्स॒तश्च॒ योनि॒मस॑तश्च॒ विवः॑ ॥ हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भ-स्सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् । स दा॑धार पृथि॒वी-न्द्यामु॒तेमा-ङ्कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ द्र॒फ्सश्च॑स्कन्द पृथि॒वीमनु॒- [पृथि॒वीमनु॑, द्यामि॒म-ञ्च॒] 34

    ā cha̠ puṣka̍ra-ndi̠vō mātra̍yā vari̠ṇā pra̍thasva ॥ brahma̍ jajñā̠na-mpra̍tha̠ma-mpu̠rastā̠dvi sī̍ma̠ta-ssu̠ruchō̍ vē̠na ā̍vaḥ । sa bu̠ddhniyā̍ upa̠mā a̍sya vi̠ṣṭhā-ssa̠taścha̠ yōni̠masa̍taścha̠ viva̍ḥ ॥ hi̠ra̠ṇya̠ga̠rbha-ssama̍varta̠tāgrē̍ bhū̠tasya̍ jā̠taḥ pati̠rēka̍ āsīt । sa dā̍dhāra pṛthi̠vī-ndyāmu̠tēmā-ṅkasmai̍ dē̠vāya̍ ha̠viṣā̍ vidhēma ॥ dra̠phsaścha̍skanda pṛthi̠vīmanu̠- [pṛthi̠vīmanu̍, dyāmi̠ma-ñcha̠] 34
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    ब्रह्मBrahmaLord Brahma
    सSaYour
    उपमाUpamaaComparison, Resemblance, Simile
    अस्यAsyaOf this
    जातःJaatah[Will not gain] take Birth
    देवायDevaaya[Salutations to the] Divinity · to the Lord
    अANot
    मात्राMaatraaMaatras of Om
    ब्रह्माBrahmaaLord Brahma · Brahma · (Whose Incomparable Power of Greatness even Bhagavan Ananta), Brahma and (Hara is not able to describe) · [You are] Brahma · Sri Brahma · [I remember] Brahma
    अवAvaA prefix
    साSaaShe
    उपमUpamaLike, Similar
    भूतBhuutaWellbeing, Prosperity
  • verse 37
    -द्यामि॒म-ञ्च॒ योनि॒मनु॒ यश्च॒ पूर्वः॑ । तृ॒तीयं॒-योँनि॒मनु॑ स॒ञ्चर॑न्त-न्द्र॒फ्स-ञ्जु॑हो॒म्यनु॑ स॒प्त होत्राः᳚ ॥ नमो॑ अस्तु स॒र्पेभ्यो॒ ये के च॑ पृथि॒वीमनु॑ । ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ ये दि॒वि तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ ॥ ये॑-ऽदो रो॑च॒ने दि॒वो ये वा॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिषु॑ । येषा॑म॒फ्सु सदः॑ कृ॒त-न्तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ ॥ या इष॑वो यातु॒ धाना॑नां॒ ँये॑ वा॒ वन॒स्पती॒ग्ं॒रनु॑ । ये वा॑-ऽव॒टेषु॒ शेर॑ते॒ तेभ्यः॑ स॒र्पेभ्यो॒ नमः॑ ॥ 35 ॥(म॒हो - ऽनु॑ - यातु॒धाना॑ना॒ - मेका॑दश च) (अ. 8)

    -dyāmi̠ma-ñcha̠ yōni̠manu̠ yaścha̠ pūrva̍ḥ । tṛ̠tīya̠ṃ yōni̠manu̍ sa̠ñchara̍nta-ndra̠phsa-ñju̍hō̠myanu̍ sa̠pta hōtrā̎ḥ ॥ namō̍ astu sa̠rpēbhyō̠ yē kē cha̍ pṛthi̠vīmanu̍ । yē a̠ntari̍kṣē̠ yē di̠vi tēbhya̍-ssa̠rpēbhyō̠ nama̍ḥ ॥ yē̍-'dō rō̍cha̠nē di̠vō yē vā̠ sūrya̍sya ra̠śmiṣu̍ । yēṣā̍ma̠phsu sada̍ḥ kṛ̠ta-ntēbhya̍-ssa̠rpēbhyō̠ nama̍ḥ ॥ yā iṣa̍vō yātu̠ dhānā̍nā̠ṃ ँyē̍ vā̠ vana̠spatī̠gṃ̠ranu̍ । yē vā̍-'va̠ṭēṣu̠ śēra̍tē̠ tēbhya̍-ssa̠rpēbhyō̠ nama̍ḥ ॥ 35 ॥(ma̠hō - 'nu̍ - yātu̠dhānā̍nā̠ - mēkā̍daśa cha) (a. 8)
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    यश्चYash-CaHe Who
    पूर्वPuurvaEast
    सप्तSaptaSeven
    नमोNamoSalutations to You · Reverential Salutations · Bow, Reverential Salutation · Salutations · Salutations [to Brahman]
    अस्तुAstuLet it Be, Be it so
    येYeWho · Those who · Those · Whoever
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    दिविDiviHeaven
    नमNamaReverential Salutations · Salutations
    दिवोDivoHeaven, Sky
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    याYaaTo go towards
    यातुYaatuPlease direct me towards [the rememberance of Your Names]
    महोMahoGreat
    अANot
    पुर्वPurvaFormer, Before, Prior, Preceding
    तृतीयंTrtiiyamThird · Third [is Chandraghanta]
    अन्तरिक्षAntarikssaSpace between Earth and Sky
    नमःNamahSalutations · Reverential Salutations · I offer my Salutations [to Shiva and Shakti] · Salutations, Obeisance · Bow, Obeisance, Reverential Salutation
    सूर्यSuuryaSurya
    सदाSadaaAlways · Always, Ever, Every Time; · Always, Ever, Every Time · Always, Ever · Who is Served always · [O Devi, Please bestow Your Auspicious Blessings on me], always · [He attains his innermost longing and Devi] always [dwell in his heart] · Who Always (Abide as the Mantra) · Always, Perpetually · Eternal
  • verse 38
    ध्रु॒वा-ऽसि॑ ध॒रुणा-ऽस्तृ॑ता वि॒श्वक॑र्मणा॒ सुकृ॑ता । मा त्वा॑ समु॒द्र उद्व॑धी॒न्मा सु॑प॒र्णो व्य॑थमाना पृथि॒वी-न्दृग्ं॑ह ॥ प्र॒जाप॑तिस्त्वा सादयतु पृथि॒व्याः पृ॒ष्ठे व्यच॑स्वती॒-म्प्रथ॑स्वती॒-म्प्रथो॑-ऽसि पृथि॒व्य॑सि॒ भूर॑सि॒ भूमि॑र॒स्यदि॑तिरसि वि॒श्वधा॑या॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य ध॒र्त्री पृ॑थि॒वीं-यँ॑च्छ पृथि॒वी-न्दृग्ं॑ह पृथि॒वी-म्मा हिग्ं॑सी॒र्विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नायो॑दा॒नाय॑ प्रति॒ष्ठायै॑ [प्रति॒ष्ठायै᳚, च॒रित्रा॑या॒-] 36

    dhru̠vā-'si̍ dha̠ruṇā-'stṛ̍tā vi̠śvaka̍rmaṇā̠ sukṛ̍tā । mā tvā̍ samu̠dra udva̍dhī̠nmā su̍pa̠rṇō vya̍thamānā pṛthi̠vī-ndṛgṃ̍ha ॥ pra̠jāpa̍tistvā sādayatu pṛthi̠vyāḥ pṛ̠ṣṭhē vyacha̍svatī̠-mpratha̍svatī̠-mprathō̍-'si pṛthi̠vya̍si̠ bhūra̍si̠ bhūmi̍ra̠syadi̍tirasi vi̠śvadhā̍yā̠ viśva̍sya̠ bhuva̍nasya dha̠rtrī pṛ̍thi̠vīṃ ya̍chCha pṛthi̠vī-ndṛgṃ̍ha pṛthi̠vī-mmā higṃ̍sī̠rviśva̍smai prā̠ṇāyā̍pā̠nāya̍ vyā̠nāyō̍dā̠nāya̍ prati̠ṣṭhāyai̍ [prati̠ṣṭhāyai̎, cha̠ritrā̍yā̠-] 36
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    समुद्रSamudraSea
    पृथिव्यांPrthivyaamIn this World
    पृष्ठेPrssttheOn the back or beyond [the infinite Sky]
    विश्वस्यVishvasyaOf the Universe · [Who is the Creator, Sustainer and Destroyer] of the Universe · [I reverentially bow down to Shambhu] [Who is always engaged in the welfare] of the World
    भुवनस्यBhuvanasyaWithin [this mighty] Earth
    पृथिवीPrthiviiEarth, World
    प्रतिष्ठाPratisstthaaDwelling, Abode
  • verse 39
    च॒रित्रा॑या॒-ऽग्निस्त्वा॒-ऽभि पा॑तु म॒ह्या स्व॒स्त्या छ॒र्दिषा॒ शन्त॑मेन॒ तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ काण्डा᳚-त्काण्डा-त्प्र॒रोह॑न्ती॒ परु॑षःपरुषः॒ परि॑ । ए॒वा नो॑ दूर्वे॒ प्र त॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॑ च ॥ या श॒तेन॑ प्रत॒नोषि॑ स॒हस्रे॑ण वि॒रोह॑सि । तस्या᳚स्ते देवीष्टके वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम् ॥ अषा॑ढा-ऽसि॒ सह॑माना॒ सह॒स्वारा॑ती॒-स्सह॑स्वारातीय॒त-स्सह॑स्व॒ पृत॑ना॒-स्सह॑स्व पृतन्य॒तः । स॒हस्र॑वीर्या- [स॒हस्र॑वीर्या, अ॒सि॒ सा मा॑ जिन्व ।] 37

    cha̠ritrā̍yā̠-'gnistvā̠-'bhi pā̍tu ma̠hyā sva̠styā Cha̠rdiṣā̠ śanta̍mēna̠ tayā̍ dē̠vata̍yā-'ṅgira̠sva-ddhru̠vā sī̍da ॥ kāṇḍā̎-tkāṇḍā-tpra̠rōha̍ntī̠ paru̍ṣaḥparuṣa̠ḥ pari̍ । ē̠vā nō̍ dūrvē̠ pra ta̍nu sa̠hasrē̍ṇa śa̠tēna̍ cha ॥ yā śa̠tēna̍ prata̠nōṣi̍ sa̠hasrē̍ṇa vi̠rōha̍si । tasyā̎stē dēvīṣṭakē vi̠dhēma̍ ha̠viṣā̍ va̠yam ॥ aṣā̍ḍhā-'si̠ saha̍mānā̠ saha̠svārā̍tī̠-ssaha̍svārātīya̠ta-ssaha̍sva̠ pṛta̍nā̠-ssaha̍sva pṛtanya̠taḥ । sa̠hasra̍vīryā- [sa̠hasra̍vīryā, a̠si̠ sā mā̍ jinva ।] 37
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    पातुPaatuPlease Protect [Me] · May that Protect · May Protect · Please Protect
    तयाTayaaBy Her · Signifying by, in terms of
    सीदSiida(Please come to us by Listening to our Invocation) and be Present (in the Seat of this Sacred Sacrificial Altar) · May You Sit, May You be Present
    परिPariAround
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    प्रPraPrefix
    तनुTanuBody, Person, Self
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    याYaaTo go towards
    असिAsiYou are
    साSaaShe
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    मह्यMahyaHighly Honoured
    एवEvaExactly so, in this Manner, Indeed, Truly
    दूर्वाDuurvaaDurva grass
    तनूTanuuBody, Person, Self
    सहस्रSahasraThousand
    सतSataGoodness
    वयVayaOne who Weaves, Weaver
    सहमानSahamaanaConquering, Victorious
  • verse 40
    -ऽसि॒ सा मा॑ जिन्व ॥ मधु॒ वाता॑ ऋताय॒ते मधु॑ क्षरन्ति॒ सिन्ध॑वः । माद्ध्वी᳚र्न-स्स॒न्त्वोष॑धीः ॥ मधु॒ नक्त॑मु॒तोषसि॒ मधु॑म॒-त्पार्थि॑व॒ग्ं॒ रजः॑ । मधु॒ द्यौर॑स्तु नः पि॒ता ॥ मधु॑मा-न्नो॒ वन॒स्पति॒-र्मधु॑माग्ं अस्तु॒ सूर्यः॑ । माद्ध्वी॒र्गावो॑ भवन्तु नः ॥ म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वी च॑ न इ॒मं-यँ॒ज्ञ-म्मि॑मिक्षताम् । पि॒पृ॒ता-न्नो॒ भरी॑मभिः ॥ त-द्विष्णोः᳚ पर॒म- [पर॒मम्, प॒दग्ं सदा॑ पश्यन्ति] 38

    -'si̠ sā mā̍ jinva ॥ madhu̠ vātā̍ ṛtāya̠tē madhu̍ kṣaranti̠ sindha̍vaḥ । māddhvī̎rna-ssa̠ntvōṣa̍dhīḥ ॥ madhu̠ nakta̍mu̠tōṣasi̠ madhu̍ma̠-tpārthi̍va̠gṃ̠ raja̍ḥ । madhu̠ dyaura̍stu naḥ pi̠tā ॥ madhu̍mā-nnō̠ vana̠spati̠-rmadhu̍māgṃ astu̠ sūrya̍ḥ । māddhvī̠rgāvō̍ bhavantu naḥ ॥ ma̠hī dyauḥ pṛ̍thi̠vī cha̍ na i̠maṃ ya̠jña-mmi̍mikṣatām । pi̠pṛ̠tā-nnō̠ bharī̍mabhiḥ ॥ ta-dviṣṇō̎ḥ para̠ma- [para̠mam, pa̠dagṃ sadā̍ paśyanti] 38
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    साSaaShe
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    मधुMadhuHoney, Sweet, Charming, Delighful
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    पिताPitaaFather
    अस्तुAstuLet it Be, Be it so
    सूर्यःSuuryahSun
    भवन्तुBhavantuMay all Become · May All be [Happy] · May all be
    महीMahiithe Great World, the Earth
    द्यौःDyauh[Peace is in] Sky or Heaven
    पृथिवीPrthiviiEarth, World
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    परमंParamam[He having abandoned all Sinful tendencies, obtains the] Supreme [Feet of the Devi] · Highest, Supreme · (Lord Narasimha is the) highest (Divinity) · Very much
    सदाSadaaAlways · Always, Ever, Every Time; · Always, Ever, Every Time · Always, Ever · Who is Served always · [O Devi, Please bestow Your Auspicious Blessings on me], always · [He attains his innermost longing and Devi] always [dwell in his heart] · Who Always (Abide as the Mantra) · Always, Perpetually · Eternal
    वटVattaBanyan
    राजRaajaKing, Chief or Best of its kind
    नNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    इमंImamThis
    परमParamaSupreme
  • verse 41
    -म्प॒दग्ं सदा॑ पश्यन्ति सू॒रयः॑ । दि॒वीव॒ चक्षु॒रात॑तम् ॥ ध्रु॒वा-ऽसि॑ पृथिवि॒ सह॑स्व पृतन्य॒तः । स्यू॒ता दे॒वेभि॑र॒मृते॒ना ऽऽगाः᳚ ॥ यास्ते॑ अग्ने॒ सूर्ये॒ रुच॑ उद्य॒तो दिव॑मात॒न्वन्ति॑ र॒श्मिभिः॑ । ताभि॒-स्सर्वा॑भी रु॒चे जना॑य नस्कृधि ॥ या वो॑ देवा॒-स्सूर्ये॒ रुचो॒ गोष्वश्वे॑षु॒ या रुचः॑ । इन्द्रा᳚ग्नी॒ ताभि॒-स्सर्वा॑भी॒ रुच॑-न्नो धत्त बृहस्पते ॥ वि॒रा- [वि॒राट्, ज्योति॑रधारय-] 39

    -mpa̠dagṃ sadā̍ paśyanti sū̠raya̍ḥ । di̠vīva̠ chakṣu̠rāta̍tam ॥ dhru̠vā-'si̍ pṛthivi̠ saha̍sva pṛtanya̠taḥ । syū̠tā dē̠vēbhi̍ra̠mṛtē̠nā ''gā̎ḥ ॥ yāstē̍ agnē̠ sūryē̠ rucha̍ udya̠tō diva̍māta̠nvanti̍ ra̠śmibhi̍ḥ । tābhi̠-ssarvā̍bhī ru̠chē janā̍ya naskṛdhi ॥ yā vō̍ dēvā̠-ssūryē̠ ruchō̠ gōṣvaśvē̍ṣu̠ yā rucha̍ḥ । indrā̎gnī̠ tābhi̠-ssarvā̍bhī̠ rucha̍-nnō dhatta bṛhaspatē ॥ vi̠rā- [vi̠rāṭ, jyōti̍radhāraya-] 39
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    सदाSadaaAlways · Always, Ever, Every Time; · Always, Ever, Every Time · Always, Ever · Who is Served always · [O Devi, Please bestow Your Auspicious Blessings on me], always · [He attains his innermost longing and Devi] always [dwell in his heart] · Who Always (Abide as the Mantra) · Always, Perpetually · Eternal
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    याYaaTo go towards
    सुरयाSurayaa[Panapatra] of Sura [Wine]
    पृथिवीPrthiviiEarth, World
    गाGaaShare
    जनJanaPeople
    धाताDhaataaThe Sustainer [of Knowledge in Memory]
    वीरViiraBrave or Eminent
  • verse 42
    -ड्ज्योति॑रधारय-थ्स॒म्रा-ड्ज्योति॑रधारय-थ्स्व॒रा-ड्ज्योति॑रधारयत् ॥ अग्ने॑ यु॒क्ष्वा हि ये तवाश्वा॑सो देव सा॒धवः॑ । अरं॒-वँह॑न्त्या॒शवः॑ ॥ यु॒क्ष्वा हि दे॑व॒हूत॑मा॒ग्ं॒ अश्वाग्ं॑ अग्ने र॒थीरि॑व । नि होता॑ पू॒र्व्य-स्स॑दः ॥ द्र॒फ्सश्च॑स्कन्द पृथि॒वीमनु॒ द्यामि॒म-ञ्च॒ योनि॒मनु॒ यश्च॒ पूर्वः॑ । तृ॒तीयं॒-योँनि॒मनु॑ स॒ञ्चर॑न्त-न्द्र॒फ्स-ञ्जु॑हो॒म्यनु॑ स॒प्त [ ] 40

    -ḍjyōti̍radhāraya-thsa̠mrā-ḍjyōti̍radhāraya-thsva̠rā-ḍjyōti̍radhārayat ॥ agnē̍ yu̠kṣvā hi yē tavāśvā̍sō dēva sā̠dhava̍ḥ । ara̠ṃ vaha̍ntyā̠śava̍ḥ ॥ yu̠kṣvā hi dē̍va̠hūta̍mā̠gṃ̠ aśvāgṃ̍ agnē ra̠thīri̍va । ni hōtā̍ pū̠rvya-ssa̍daḥ ॥ dra̠phsaścha̍skanda pṛthi̠vīmanu̠ dyāmi̠ma-ñcha̠ yōni̠manu̠ yaścha̠ pūrva̍ḥ । tṛ̠tīya̠ṃ yōni̠manu̍ sa̠ñchara̍nta-ndra̠phsa-ñju̍hō̠myanu̍ sa̠pta [ ] 40
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    हिHiFor, Because
    येYeWho · Those who · Those · Whoever
    देवDevaDivine
    निNiFrom previous part of word Vadini
    होताHotaaSacrificer
    यश्चYash-CaHe Who
    पूर्वPuurvaEast
    सप्तSaptaSeven
    पुर्वPurvaFormer, Before, Prior, Preceding
    तृतीयंTrtiiyamThird · Third [is Chandraghanta]
  • verse 43
    होत्राः᳚ ॥ अभू॑दि॒दं-विँश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ वाजि॑नम॒ग्ने-र्वै᳚श्वान॒रस्य॑ च । अ॒ग्निर्ज्योति॑षा॒ ज्योति॑ष्मा-न्रु॒क्मो वर्च॑सा॒ वर्च॑स्वान् ॥ ऋ॒चे त्वा॑ रु॒चे त्वा॒ समि-थ्स्र॑वन्ति स॒रितो॒ न धेनाः᳚ । अ॒न्तर्​हृ॒दा मन॑सा पू॒यमा॑नाः ॥ घृ॒तस्य॒ धारा॑ अ॒भि चा॑कशीमि । हि॒र॒ण्ययो॑ वेत॒सो मद्ध्य॑ आसाम् ॥ तस्मिन्᳚थ्सुप॒र्णो म॑धु॒कृ-त्कु॑ला॒यी भज॑न्नास्ते॒ मधु॑ दे॒वता᳚भ्यः । तस्या॑ स ते॒ हर॑य-स्स॒प्त तीरे᳚ स्व॒धा-न्दुहा॑ना अ॒मृत॑स्य॒ धारा᳚म् ॥ 41 ॥(प्र॒ति॒ष्ठायै॑ - स॒हस्र॑वीर्या - पर॒मं - ँवि॒राट्थ् - स॒प्त - तीरे॑ - च॒त्वारि॑ च) (अ. 9)

    hōtrā̎ḥ ॥ abhū̍di̠daṃ viśva̍sya̠ bhuva̍nasya̠ vāji̍nama̠gnē-rvai̎śvāna̠rasya̍ cha । a̠gnirjyōti̍ṣā̠ jyōti̍ṣmā-nru̠kmō varcha̍sā̠ varcha̍svān ॥ ṛ̠chē tvā̍ ru̠chē tvā̠ sami-thsra̍vanti sa̠ritō̠ na dhēnā̎ḥ । a̠ntar​hṛ̠dā mana̍sā pū̠yamā̍nāḥ ॥ ghṛ̠tasya̠ dhārā̍ a̠bhi chā̍kaśīmi । hi̠ra̠ṇyayō̍ vēta̠sō maddhya̍ āsām ॥ tasmin̎thsupa̠rṇō ma̍dhu̠kṛ-tku̍lā̠yī bhaja̍nnāstē̠ madhu̍ dē̠vatā̎bhyaḥ । tasyā̍ sa tē̠ hara̍ya-ssa̠pta tīrē̎ sva̠dhā-nduhā̍nā a̠mṛta̍sya̠ dhārā̎m ॥ 41 ॥(pra̠ti̠ṣṭhāyai̍ - sa̠hasra̍vīryā - para̠maṃ - ँvi̠rāṭth - sa̠pta - tīrē̍ - cha̠tvāri̍ cha) (a. 9)
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    भुवनस्यBhuvanasyaWithin [this mighty] Earth
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    मनसाManasaain my Mind · With Mind
    धाराDhaaraaStream or current of Water
    अभिAbhiTowards
    मधुMadhuHoney, Sweet, Charming, Delighful
    तस्याTasyaaOf Her
    सSaYour
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    तीरेTiireIn the Bank
    परमंParamam[He having abandoned all Sinful tendencies, obtains the] Supreme [Feet of the Devi] · Highest, Supreme · (Lord Narasimha is the) highest (Divinity) · Very much
    सप्तSaptaSeven
    चत्वारिCatvaariFour kinds
    अANot
    विश्वस्यVishvasyaOf the Universe · [Who is the Creator, Sustainer and Destroyer] of the Universe · [I reverentially bow down to Shambhu] [Who is always engaged in the welfare] of the World
    नNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    धरDharaHolding, Bearing
    मध्यMadhyaMiddle, Inside
    तस्यTasyaTo him · of him · That, Which · of that · of his
    साSaaShe
    अमृतAmrtaNectar
    प्रतिष्ठाPratisstthaaDwelling, Abode
  • verse 44
    आ॒दि॒त्य-ङ्गर्भ॒-म्पय॑सा सम॒ञ्जन्-थ्स॒हस्र॑स्य प्रति॒मां-विँ॒श्वरू॑पम् । परि॑ वृङ्ग्धि॒ हर॑सा॒ मा-ऽभि मृ॑क्ष-श्श॒तायु॑ष-ङ्कृणुहि ची॒यमा॑नः ॥ इ॒म-म्मा हिग्ं॑सीर्द्वि॒पाद॑-म्पशू॒नाग्ं सह॑स्राक्ष॒ मेध॒ आ ची॒यमा॑नः । म॒युमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ नि षी॑द ॥ वात॑स्य॒ ध्राजिं॒-वँरु॑णस्य॒ नाभि॒मश्व॑-ञ्जज्ञा॒नग्ं स॑रि॒रस्य॒ मद्ध्ये᳚ । शिशु॑-न्न॒दीना॒ग्ं॒ हरि॒मद्रि॑बुद्ध॒मग्ने॒ मा हिग्ं॑सीः [मा हिग्ं॑सीः, प॒र॒मे व्यो॑मन्न् ।] 42

    ā̠di̠tya-ṅgarbha̠-mpaya̍sā sama̠ñjan-thsa̠hasra̍sya prati̠māṃ vi̠śvarū̍pam । pari̍ vṛṅgdhi̠ hara̍sā̠ mā-'bhi mṛ̍kṣa-śśa̠tāyu̍ṣa-ṅkṛṇuhi chī̠yamā̍naḥ ॥ i̠ma-mmā higṃ̍sīrdvi̠pāda̍-mpaśū̠nāgṃ saha̍srākṣa̠ mēdha̠ ā chī̠yamā̍naḥ । ma̠yumā̍ra̠ṇyamanu̍ tē diśāmi̠ tēna̍ chinvā̠nasta̠nuvō̠ ni ṣī̍da ॥ vāta̍sya̠ dhrāji̠ṃ varu̍ṇasya̠ nābhi̠maśva̍-ñjajñā̠nagṃ sa̍ri̠rasya̠ maddhyē̎ । śiśu̍-nna̠dīnā̠gṃ̠ hari̠madri̍buddha̠magnē̠ mā higṃ̍sīḥ [mā higṃ̍sīḥ, pa̠ra̠mē vyō̍mann ।] 42
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    परिPariAround
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    तेनTenaBy that
    निNiFrom previous part of word Vadini
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    प्रतिमाPratimaaImage
    विश्वरूपVishva-RuupaWhose Form is the Universe Itself
    मेधाMedhaaIntelligence, Prudence, Wisdom
    अANot
    सीदSiida(Please come to us by Listening to our Invocation) and be Present (in the Seat of this Sacred Sacrificial Altar) · May You Sit, May You be Present
    वटस्यVattasyaof Banyan
    वारुणVaarunnaVaruna
    मध्येMadhyeAmong [them] · Within
    परमParamaSupreme
    व्योमन्VyomanSpace
  • verse 45
    पर॒मे व्यो॑मन्न् ॥ इ॒म-म्मा हिग्ं॑सी॒रेक॑शफ-म्पशू॒ना-ङ्क॑निक्र॒दं-वाँ॒जिनं॒-वाँजि॑नेषु । गौ॒रमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ नि षी॑द ॥ अज॑स्र॒मिन्दु॑मरु॒ष-म्भु॑र॒ण्युम॒ग्निमी॑डे पू॒र्वचि॑त्तौ॒ नमो॑भिः । स पर्व॑भिर्-ऋतु॒शः कल्प॑मानो॒ गा-म्मा हिग्ं॑सी॒रदि॑तिं-विँ॒राज᳚म् ॥ इ॒मग्ं स॑मु॒द्रग्ं श॒तधा॑र॒मु-थ्सं॑-व्यँ॒च्यमा॑न॒-म्भुव॑नस्य॒ मद्ध्ये᳚ । घृ॒त-न्दुहा॑ना॒-मदि॑ति॒-ञ्जना॒याग्ने॒ मा [-मदि॑ति॒-ञ्जना॒याग्ने॒ मा, हि॒ग्ं॒सीः॒ प॒र॒मे व्यो॑मन्न् ।] 43

    para̠mē vyō̍mann ॥ i̠ma-mmā higṃ̍sī̠rēka̍śapha-mpaśū̠nā-ṅka̍nikra̠daṃ vā̠jina̠ṃ vāji̍nēṣu । gau̠ramā̍ra̠ṇyamanu̍ tē diśāmi̠ tēna̍ chinvā̠nasta̠nuvō̠ ni ṣī̍da ॥ aja̍sra̠mindu̍maru̠ṣa-mbhu̍ra̠ṇyuma̠gnimī̍ḍē pū̠rvachi̍ttau̠ namō̍bhiḥ । sa parva̍bhir-ṛtu̠śaḥ kalpa̍mānō̠ gā-mmā higṃ̍sī̠radi̍tiṃ vi̠rāja̎m ॥ i̠magṃ sa̍mu̠dragṃ śa̠tadhā̍ra̠mu-thsa̍ṃ vya̠chyamā̍na̠-mbhuva̍nasya̠ maddhyē̎ । ghṛ̠ta-nduhā̍nā̠-madi̍ti̠-ñjanā̠yāgnē̠ mā [-madi̍ti̠-ñjanā̠yāgnē̠ mā, hi̠gṃ̠sī̠ḥ pa̠ra̠mē vyō̍mann ।] 43
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    तेनTenaBy that
    निNiFrom previous part of word Vadini
    सSaYour
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    परमParamaSupreme
    व्योमन्VyomanSpace
    सीदSiida(Please come to us by Listening to our Invocation) and be Present (in the Seat of this Sacred Sacrificial Altar) · May You Sit, May You be Present
    साSaaShe
    विराजViraajaShining, Brilliant
    मध्येMadhyeAmong [them] · Within
  • verse 46
    हिग्ं॑सीः पर॒मे व्यो॑मन्न् । ग॒व॒यमा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ नि षी॑द ॥ वरू᳚त्रि॒-न्त्वष्टु॒र्वरु॑णस्य॒ नाभि॒मवि॑-ञ्जज्ञा॒नाग्ं रज॑सः॒ पर॑स्मात् । म॒हीग्ं सा॑ह॒स्रीमसु॑रस्य मा॒यामग्ने॒ मा हिग्ं॑सीः पर॒मे व्यो॑मन्न् ॥ इ॒मामू᳚र्णा॒युं-वँरु॑णस्य मा॒या-न्त्वच॑-म्पशू॒ना-न्द्वि॒पदा॒-ञ्चतु॑ष्पदाम् । त्वष्टुः॑ प्र॒जाना᳚-म्प्रथ॒म-ञ्ज॒नित्र॒मग्ने॒ मा हिग्ं॑सीः पर॒मे व्यो॑मन्न् । उष्ट्र॑मार॒ण्यमनु॑ [उष्ट्र॑मार॒ण्यमनु॑, ते॒ दि॒शा॒मि॒ तेन॑] 44

    higṃ̍sīḥ para̠mē vyō̍mann । ga̠va̠yamā̍ra̠ṇyamanu̍ tē diśāmi̠ tēna̍ chinvā̠nasta̠nuvō̠ ni ṣī̍da ॥ varū̎tri̠-ntvaṣṭu̠rvaru̍ṇasya̠ nābhi̠mavi̍-ñjajñā̠nāgṃ raja̍sa̠ḥ para̍smāt । ma̠hīgṃ sā̍ha̠srīmasu̍rasya mā̠yāmagnē̠ mā higṃ̍sīḥ para̠mē vyō̍mann ॥ i̠māmū̎rṇā̠yuṃ varu̍ṇasya mā̠yā-ntvacha̍-mpaśū̠nā-ndvi̠padā̠-ñchatu̍ṣpadām । tvaṣṭu̍ḥ pra̠jānā̎-mpratha̠ma-ñja̠nitra̠magnē̠ mā higṃ̍sīḥ para̠mē vyō̍mann । uṣṭra̍māra̠ṇyamanu̍ [uṣṭra̍māra̠ṇyamanu̍, tē̠ di̠śā̠mi̠ tēna̍] 44
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    तेनTenaBy that
    निNiFrom previous part of word Vadini
    परस्मात्ParasmaatBeyond
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    परमParamaSupreme
    व्योमन्VyomanSpace
    सीदSiida(Please come to us by Listening to our Invocation) and be Present (in the Seat of this Sacred Sacrificial Altar) · May You Sit, May You be Present
    वारुणVaarunnaVaruna
  • verse 47
    ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ नि षी॑द ॥ यो अ॒ग्निर॒ग्नेस्त-प॒सो-ऽधि॑ जा॒त-श्शोचा᳚-त्पृथि॒व्या उ॒त वा॑ दि॒वस्परि॑ । येन॑ प्र॒जा वि॒श्वक॑र्मा॒ व्यान॒-ट्तम॑ग्ने॒ हेडः॒ परि॑ ते वृणक्तु ॥ अ॒जा ह्य॑ग्नेरज॑निष्ट॒ गर्भा॒-थ्सा वा अ॑पश्यज्जनि॒तार॒मग्रे᳚ । तया॒ रोह॑माय॒न्नुप॒ मेद्ध्या॑स॒स्तया॑ दे॒वा दे॒वता॒मग्र॑ आयन्न् । श॒र॒भ-( )-मा॑र॒ण्यमनु॑ ते दिशामि॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒नुवो॒ निषी॑द ॥ 45 ॥(अग्ने॒ मा हिग्ं॑सी॒ - रग्ने॒ मोष्ट्र॑मा - र॒ण्यमनु॑ - शर॒भन् - नव॑ च) (अ. 10)

    tē diśāmi̠ tēna̍ chinvā̠nasta̠nuvō̠ ni ṣī̍da ॥ yō a̠gnira̠gnēsta-pa̠sō-'dhi̍ jā̠ta-śśōchā̎-tpṛthi̠vyā u̠ta vā̍ di̠vaspari̍ । yēna̍ pra̠jā vi̠śvaka̍rmā̠ vyāna̠-ṭtama̍gnē̠ hēḍa̠ḥ pari̍ tē vṛṇaktu ॥ a̠jā hya̍gnēraja̍niṣṭa̠ garbhā̠-thsā vā a̍paśyajjani̠tāra̠magrē̎ । tayā̠ rōha̍māya̠nnupa̠ mēddhyā̍sa̠stayā̍ dē̠vā dē̠vatā̠magra̍ āyann । śa̠ra̠bha-( )-mā̍ra̠ṇyamanu̍ tē diśāmi̠ tēna̍ chinvā̠nasta̠nuvō̠ niṣī̍da ॥ 45 ॥(agnē̠ mā higṃ̍sī̠ - ragnē̠ mōṣṭra̍mā - ra̠ṇyamanu̍ - śara̠bhan - nava̍ cha) (a. 10)
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    तेनTenaBy that
    निNiFrom previous part of word Vadini
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    येनYenaBy this · by whom · By Him · By Whom [is Sustained the Universe] · By Which, By Whom
    प्रजाःPrajaahPeople
    विश्वकर्माVishvakarmaaVishwakarma
    परिPariAround
    अजाAjaaWho is Unborn
    तयाTayaaBy Her · Signifying by, in terms of
    देवाDevaaDeva, God · Deva
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    नवNavaNew, Fresh, Young
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
    सीदSiida(Please come to us by Listening to our Invocation) and be Present (in the Seat of this Sacred Sacrificial Altar) · May You Sit, May You be Present
    प्रजाPrajaaPeople, Subjects, Offspring, Family
    अजAjaUnborn
    देवDevaDivine
  • verse 48
    (आ॒दि॒त्य मि॒मन्द्वि॒पादे॑ म॒युं-वाँत॒स्या ऽश्व॑ मि॒म मेक॑शफ ङ्गौ॒रम ज॑स्रङ्गव॒यं-वँरू᳚त्रि॒ मवि॑ मि॒मामू᳚र्णा॒र्यु मुष्ट्रं॒-योँ अ॒ग्नि-श्श॑र॒भं )

    (ā̠di̠tya mi̠mandvi̠pādē̍ ma̠yuṃ vāta̠syā 'śva̍ mi̠ma mēka̍śapha ṅgau̠rama ja̍sraṅgava̠yaṃ varū̎tri̠ mavi̍ mi̠māmū̎rṇā̠ryu muṣṭra̠ṃ yō a̠gni-śśa̍ra̠bhaṃ )
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    आदित्यAadityaSon of Aditi
    वटस्यVattasyaof Banyan
    स्वSvaOne's Own
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
  • verse 49
    इन्द्रा᳚ग्नी रोच॒ना दि॒वः परि॒ वाजे॑षु भूषथः । तद्वा᳚-ञ्चेति॒ प्रवी॒र्य᳚म् ॥ श्ञथ॑-द्वृ॒त्रमु॒त स॑नोति॒ वाज॒मिन्द्रा॒ यो अ॒ग्नी सहु॑री सप॒र्यात् । इ॒र॒ज्यन्ता॑ वस॒व्य॑स्य॒ भूरे॒-स्सह॑स्तमा॒ सह॑सा वाज॒यन्ता᳚ ॥ प्र च॑र्​ष॒णिभ्यः॑ पृतना॒ हवे॑षु॒ प्र पृ॑थि॒व्या रि॑रिचाथे दि॒वश्च॑ । प्र सिन्धु॑भ्यः॒ प्रगि॒रिभ्यो॑ महि॒त्वा प्रेन्द्रा᳚ग्नी॒ विश्वा॒ भुव॒ना-ऽत्य॒न्या ॥ मरु॑तो॒ यस्य॒ हि [ ] 46

    indrā̎gnī rōcha̠nā di̠vaḥ pari̠ vājē̍ṣu bhūṣathaḥ । tadvā̎-ñchēti̠ pravī̠rya̎m ॥ śñatha̍-dvṛ̠tramu̠ta sa̍nōti̠ vāja̠mindrā̠ yō a̠gnī sahu̍rī sapa̠ryāt । i̠ra̠jyantā̍ vasa̠vya̍sya̠ bhūrē̠-ssaha̍stamā̠ saha̍sā vāja̠yantā̎ ॥ pra cha̍r​ṣa̠ṇibhya̍ḥ pṛtanā̠ havē̍ṣu̠ pra pṛ̍thi̠vyā ri̍richāthē di̠vaścha̍ । pra sindhu̍bhya̠ḥ pragi̠ribhyō̍ mahi̠tvā prēndrā̎gnī̠ viśvā̠ bhuva̠nā-'tya̠nyā ॥ maru̍tō̠ yasya̠ hi [ ] 46
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    दिवDivaHeaven
    परिPariAround
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
    सहसाSahasaa(It is very surprising how looking at that Face it was) suddenly (struck by Mahishasura) · Suddenly
    प्रPraPrefix
    पृतनाPrtanaaBattle, Contest
    पृथिव्यांPrthivyaamIn this World
    विश्वाVishvaaWorld · Universe
    मरुतोMarutoMarut
    यस्यYasyaWhose · Of Whose · Of Whom
    हिHiFor, Because
    अग्निAgniFire
    विश्वVishvaWorld, Univese
    मारुतोMaarutoWind
  • verse 50
    क्षये॑ पा॒था दि॒वो वि॑महसः । स सु॑गो॒पात॑मो॒ जनः॑ ॥ य॒ज्ञैर्वा॑ यज्ञवाहसो॒ विप्र॑स्य वा मती॒नाम् । मरु॑त-श्शृणु॒ता हव᳚म् ॥ श्रि॒यसे॒ क-म्भा॒नुभि॒-स्स-म्मि॑मिक्षिरे॒ ते र॒श्मिभि॒स्त ऋक्व॑भि-स्सुखा॒दयः॑ । ते वाशी॑मन्त इ॒ष्मिणो॒ अभी॑रवो वि॒द्रे प्रि॒यस्य॒ मारु॑तस्य॒ धाम्नः॑ ॥ अव॑ ते॒ हेड॒, उदु॑त्त॒मम् ॥ कया॑ नश्चि॒त्र आ भु॑वदू॒ती स॒दा वृ॑ध॒-स्सखा᳚ । कया॒ शचि॑ष्ठया वृ॒ता ॥ 47 ॥

    kṣayē̍ pā̠thā di̠vō vi̍mahasaḥ । sa su̍gō̠pāta̍mō̠ jana̍ḥ ॥ ya̠jñairvā̍ yajñavāhasō̠ vipra̍sya vā matī̠nām । maru̍ta-śśṛṇu̠tā hava̎m ॥ śri̠yasē̠ ka-mbhā̠nubhi̠-ssa-mmi̍mikṣirē̠ tē ra̠śmibhi̠sta ṛkva̍bhi-ssukhā̠daya̍ḥ । tē vāśī̍manta i̠ṣmiṇō̠ abhī̍ravō vi̠drē pri̠yasya̠ māru̍tasya̠ dhāmna̍ḥ ॥ ava̍ tē̠ hēḍa̠, udu̍tta̠mam ॥ kayā̍ naśchi̠tra ā bhu̍vadū̠tī sa̠dā vṛ̍dha̠-ssakhā̎ । kayā̠ śachi̍ṣṭhayā vṛ̠tā ॥ 47 ॥
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    दिवोDivoHeaven, Sky
    सSaYour
    जनःJanahPerson · [Consciouness of the] Janar Loka, Creating
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    अवAvaA prefix
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    सदाSadaaAlways · Always, Ever, Every Time; · Always, Ever, Every Time · Always, Ever · Who is Served always · [O Devi, Please bestow Your Auspicious Blessings on me], always · [He attains his innermost longing and Devi] always [dwell in his heart] · Who Always (Abide as the Mantra) · Always, Perpetually · Eternal
    पठPatthaReading, Reciting
    साSaaShe
    विप्रVipraSage
    हवHavaAn Oblation, Sacrifice
    प्रियPriyaDear, Fond of, Attached to
    मारुतMaarutaWind
    कायKaayaBody
    अANot
    वृत्तVrttaRound, Rounded, Circular
  • verse 51
    को अ॒द्य यु॑ङ्क्ते धु॒रि गा ऋ॒तस्य॒ शिमी॑वतो भा॒मिनो॑ दुर्​हृणा॒यून् । आ॒सन्नि॑षून्. हृ॒थ्स्वसो॑ मयो॒भून्. य ए॑षा-म्भृ॒त्यामृ॒णध॒-थ्स जी॑वात् ॥ अग्ने॒ नया, ऽऽदे॒वाना॒ग्ं॒ शन्नो॑ भवन्तु॒, वाजे॑वाजे। अ॒फ्स्व॑ग्ने॒ सधि॒ष्टव॒ सौष॑धी॒रनु॑ रुद्ध्यसे । गर्भे॒ सञ्जा॑यसे॒ पुनः॑ ॥ वृषा॑ सोम द्यु॒माग्ं अ॑सि॒ वृषा॑ देव॒ वृष॑व्रतः । वृषा॒ धर्मा॑णि दधिषे ॥ इ॒म-म्मे॑ वरुण॒ , तत्त्वा॑ यामि॒त्व-न्नो॑ अग्ने॒स त्व-न्नो॑ अग्ने ॥ 48 ॥(हि - वृ॒ता - म॒ - एका॑दश च ) (अ. 11)

    kō a̠dya yu̍ṅktē dhu̠ri gā ṛ̠tasya̠ śimī̍vatō bhā̠minō̍ dur​hṛṇā̠yūn । ā̠sanni̍ṣūn. hṛ̠thsvasō̍ mayō̠bhūn. ya ē̍ṣā-mbhṛ̠tyāmṛ̠ṇadha̠-thsa jī̍vāt ॥ agnē̠ nayā, ''dē̠vānā̠gṃ̠ śannō̍ bhavantu̠, vājē̍vājē। a̠phsva̍gnē̠ sadhi̠ṣṭava̠ sauṣa̍dhī̠ranu̍ ruddhyasē । garbhē̠ sañjā̍yasē̠ puna̍ḥ ॥ vṛṣā̍ sōma dyu̠māgṃ a̍si̠ vṛṣā̍ dēva̠ vṛṣa̍vrataḥ । vṛṣā̠ dharmā̍ṇi dadhiṣē ॥ i̠ma-mmē̍ varuṇa̠ , tattvā̍ yāmi̠tva-nnō̍ agnē̠sa tva-nnō̍ agnē ॥ 48 ॥(hi - vṛ̠tā - ma̠ - ēkā̍daśa cha ) (a. 11)
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    कोKoWho
    अद्यAdyaFit to be Eaten
    गाGaaShare
    यYaHe · He Who
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    भवन्तुBhavantuMay all Become · May All be [Happy] · May all be
    गर्भेGarbhe[He is wandering and playing within] its Womb
    पुनःPunahAgain · Once again · Again, Once More
    सोमSomaMoon
    असिAsiYou are
    देवDevaDivine
    वरुणVarunnaRain-God
    हिHiFor, Because
    मMaA particle
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
    ऋतRtaDivine Law
    याYaaTo go towards
    जीवJiivaLiving Being
    वृषVrssaBull
    वारुणVaarunnaVaruna
    तत्त्वTattvaTruth, Reality
    वृत्तVrttaRound, Rounded, Circular
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
  • verse 52
    (विष्णोः॒ क्रमो॑-ऽसि - दि॒वस्प - र्यन्न॑प॒ते - ऽपे॑त॒ - समि॑तं॒ - ँया जा॒ता - मा नो॑ हिग्ंसी - द॒भ्य॑स्था-द्- ध्रु॒वा - ऽस्या॑दि॒त्यङ्गर्भ॒ - मिन्द्रा᳚ग्नी रोच॒ - नैका॑दश )

    (viṣṇō̠ḥ kramō̍-'si - di̠vaspa - ryanna̍pa̠tē - 'pē̍ta̠ - sami̍ta̠ṃ - ँyā jā̠tā - mā nō̍ higṃsī - da̠bhya̍sthā-d- dhru̠vā - 'syā̍di̠tyaṅgarbha̠ - mindrā̎gnī rōcha̠ - naikā̍daśa )
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    विष्णोःVissnnohAll-Pervading
    याYaaTo go towards
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    जातJaataBorn of
    ध्रुवDhruvaFixed, Eternal
  • verse 53
    (विष्णो॑ - रस्मिन्. ह॒व्ये - ति॑ त्वा॒-ऽहं - धी॒तिभि॒ - र्​होत्रा॑ - अ॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशत्)

    (viṣṇō̍ - rasmin. ha̠vyē - ti̍ tvā̠-'haṃ - dhī̠tibhi̠ - r​hōtrā̍ - a̠ṣṭācha̍tvārigṃśat)
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    विष्णोःVissnnohAll-Pervading
    विष्णोVissnnoO Vishnu
  • verse 54
    (विष्णोः॒ क्रमो॑-ऽसि॒, त्वन्नो॑ अग्ने॒ स त्वन्नो॑ अग्ने)

    (viṣṇō̠ḥ kramō̍-'si̠, tvannō̍ agnē̠ sa tvannō̍ agnē)
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    विष्णोःVissnnohAll-Pervading
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    सSaYour
    साSaaShe
  • verse 55
    ॥ हरिः॑ ओम् ॥

    ॥ hari̍ḥ ōm ॥
    meaning

    (Vedic ritual prose) Taittiriya Samhita 4.2 prescribes Vishnu-strides, fire-altar construction, and devayajana sacrificial procedures.

    word by word
    हरिHariHari
    ॐOmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahman
  • verse 56
    ॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थ काण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥

    ॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-ñchaturtha kāṇḍē dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ॥
    meaning

    (Phalashruti/colophon) One who recites this prashna with proper understanding and performs the devayajana rites obtains all the worlds and is freed from sin.

    word by word
    कृष्णKrssnnaBlack, Dark, Dark-Blue
    द्वितीयDvitiiyaSecond
    कन्दKandaA Bulb, Lump

Primary text from vignanam.org