← Library

KYTS 3.4 Vi Vaa Etasya Yagnah

Krishna

◆

tap any word for its meaning

  • verse 1
    कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्तृतीयकाण्डे चतुर्थः प्रश्नः - इष्टिहोमाभिधानं
    kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍē chaturthaḥ praśnaḥ - iṣṭihōmābhidhānaṃ
    meaning

    English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.

  • verse 2
    ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
    ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥
    meaning

    English translation not yet available for this verse — tap any Sanskrit or transliteration word for its meaning.

  • verse 3
    वि वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञ ऋ॑द्ध्यते॒ यस्य॑ ह॒विर॑ति॒रिच्य॑ते॒ सूर्यो॑ दे॒वो दि॑वि॒षद्भ्य॒ इत्या॑ह॒ बृह॒स्पति॑ना चै॒वास्य॑ प्र॒जाप॑तिना च य॒ज्ञस्य॒ व्यृ॑द्ध॒मपि॑ वपति॒ रक्षाग्ं॑सि॒ वा ए॒त-त्प॒शुग्ं स॑चन्ते॒ यदे॑कदेव॒त्य॑ आल॑ब्धो॒ भूया॒-न्भव॑ति॒ यस्या᳚स्ते॒ हरि॑तो॒ गर्भ॒ इत्या॑ह देव॒त्रैवैना᳚-ङ्गमयति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या॒ आ व॑र्तन वर्त॒येत्या॑ह॒ [वर्त॒येत्या॑ह, ब्रह्म॑णै॒वैन॒-मा] 1
    vi vā ē̠tasya̍ ya̠jña ṛ̍ddhyatē̠ yasya̍ ha̠vira̍ti̠richya̍tē̠ sūryō̍ dē̠vō di̍vi̠ṣadbhya̠ ityā̍ha̠ bṛha̠spati̍nā chai̠vāsya̍ pra̠jāpa̍tinā cha ya̠jñasya̠ vyṛ̍ddha̠mapi̍ vapati̠ rakṣāgṃ̍si̠ vā ē̠ta-tpa̠śugṃ sa̍chantē̠ yadē̍kadēva̠tya̍ āla̍bdhō̠ bhūyā̠-nbhava̍ti̠ yasyā̎stē̠ hari̍tō̠ garbha̠ ityā̍ha dēva̠traivainā̎-ṅgamayati̠ rakṣa̍sā̠mapa̍hatyā̠ ā va̍rtana varta̠yētyā̍ha̠ [varta̠yētyā̍ha, brahma̍ṇai̠vaina̠-mā] 1
    meaning

    This sacrifice truly prospers for the one whose offering exceeds the normal amount; Brihaspati and Prajapati together regulate what is deficient or excessive.

  • verse 4
    ब्रह्म॑णै॒वैन॒-मा व॑र्तयति॒ वि ते॑ भिनद्मि तक॒रीमित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैतदु॑- रुद्र॒फ्सो वि॒श्वरू॑प॒ इन्दु॒रित्या॑ह प्र॒जा वै प॒शव॒ इन्दुः॑ प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒-स्सम॑र्धयति॒ दिवं॒-वैँ य॒ज्ञस्य॒ व्यृ॑द्ध-ङ्गच्छति पृथि॒वीमति॑रिक्त॒-न्तद्यन्न श॒मये॒दार्ति॒मार्च्छे॒-द्यज॑मानो म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वीच॑ न॒ इ॑- [न॒ इति॑, आ॒ह॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑मे॒व] 2
    brahma̍ṇai̠vaina̠-mā va̍rtayati̠ vi tē̍ bhinadmi taka̠rīmityā̍ha yathāya̠jurē̠vaitadu̍- rudra̠phsō vi̠śvarū̍pa̠ indu̠rityā̍ha pra̠jā vai pa̠śava̠ indu̍ḥ pra̠jayai̠vaina̍-mpa̠śubhi̠-ssama̍rdhayati̠ diva̠ṃ vai ya̠jñasya̠ vyṛ̍ddha-ṅgachChati pṛthi̠vīmati̍rikta̠-ntadyanna śa̠mayē̠dārti̠mārchChē̠-dyaja̍mānō ma̠hī dyauḥ pṛ̍thi̠vīcha̍ na̠ i̍- [na̠ iti̍, ā̠ha̠ dyāvā̍pṛthi̠vībhyā̍mē̠va] 2
    meaning

    Through Brahman alone he restores proper balance; the cosmic being Indra in universal form brings the offspring and cattle to prosper.

  • verse 5
    -त्याह॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑मे॒व य॒ज्ञस्य॒ व्यृ॑द्ध॒-ञ्चाति॑रिक्त-ञ्च शमयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानो॒ भस्म॑ना॒-ऽभि समू॑हति स्व॒गाकृ॑त्या॒ अथो॑ अ॒नयो॒र्वा ए॒ष गर्भो॒-ऽनयो॑रे॒वैन॑-न्दधाति॒ यद॑व॒द्येदति॒ तद्रे॑चये॒द्यन्नाव॒द्ये-त्प॒शोराल॑ब्धस्य॒ नाव॑ द्ये-त्पु॒रस्ता॒न्नाभ्या॑ अ॒न्यद॑व॒द्ये-दु॒परि॑ष्टाद॒न्य-त्पु॒रस्ता॒द्वै नाभ्यै᳚ [ ] 3
    -tyāha̠ dyāvā̍pṛthi̠vībhyā̍mē̠va ya̠jñasya̠ vyṛ̍ddha̠-ñchāti̍rikta-ñcha śamayati̠ nā-''rti̠mārchCha̍ti̠ yaja̍mānō̠ bhasma̍nā̠-'bhi samū̍hati sva̠gākṛ̍tyā̠ athō̍ a̠nayō̠rvā ē̠ṣa garbhō̠-'nayō̍rē̠vaina̍-ndadhāti̠ yada̍va̠dyēdati̠ tadrē̍chayē̠dyannāva̠dyē-tpa̠śōrāla̍bdhasya̠ nāva̍ dyē-tpu̠rastā̠nnābhyā̍ a̠nyada̍va̠dyē-du̠pari̍ṣṭāda̠nya-tpu̠rastā̠dvai nābhyai̎ [ ] 3
    meaning

    Through heaven and earth he appeases the excess and deficiency; the sacrificer does not come to grief, gathering the ashes through the self-completing rite.

  • verse 6
    प्रा॒ण उ॒परि॑ष्टादपा॒नो यावा॑ने॒व प॒शुस्तस्याव॑ द्यति॒ विष्ण॑वे शिपिवि॒ष्टाय॑ जुहोति॒ यद्वै य॒ज्ञस्या॑ति॒रिच्य॑ते॒ यः प॒शोर्भू॒मा या पुष्टि॒स्त-द्विष्णुः॑ शिपिवि॒ष्टो ऽति॑रिक्त ए॒वाति॑रिक्त-न्दधा॒त्यति॑रिक्तस्य॒ शान्त्या॑ अ॒ष्टाप्रू॒ड्ढिर॑ण्य॒-न्दक्षि॑णा॒-ऽष्टाप॑दी॒ ह्ये॑षा ऽऽत्मा न॑व॒मः प॒शोराप्त्या॑ अन्तरको॒श उ॒ष्णीषे॒णा-ऽऽवि॑ष्टित-म्भवत्ये॒वमि॑व॒ हि प॒शुरुल्ब॑मिव॒ चर्मे॑व मा॒ग्ं॒समि॒वास्थी॑व॒ यावा॑ने॒व प॒शुस्तमा॒प्त्वा-ऽव॑ रुन्धे॒यस्यै॒षा य॒ज्ञे प्राय॑श्चित्तिः क्रि॒यत॑ इ॒ष्ट्वा वसी॑या-न्भवति ॥ 4 ॥(व॒र्त॒यत्या॑ह-न॒ इति॒-वै नाभ्या॒-उल्ब॑मि॒वै-क॑विग्ंशतिश्च) (अ. 1)
    prā̠ṇa u̠pari̍ṣṭādapā̠nō yāvā̍nē̠va pa̠śustasyāva̍ dyati̠ viṣṇa̍vē śipivi̠ṣṭāya̍ juhōti̠ yadvai ya̠jñasyā̍ti̠richya̍tē̠ yaḥ pa̠śōrbhū̠mā yā puṣṭi̠sta-dviṣṇu̍-śśipivi̠ṣṭō 'ti̍rikta ē̠vāti̍rikta-ndadhā̠tyati̍riktasya̠ śāntyā̍ a̠ṣṭāprū̠ḍḍhira̍ṇya̠-ndakṣi̍ṇā̠-'ṣṭāpa̍dī̠ hyē̍ṣā ''tmā na̍va̠maḥ pa̠śōrāptyā̍ antarakō̠śa u̠ṣṇīṣē̠ṇā-''vi̍ṣṭita-mbhavatyē̠vami̍va̠ hi pa̠śurulba̍miva̠ charmē̍va mā̠gṃ̠sami̠vāsthī̍va̠ yāvā̍nē̠va pa̠śustamā̠ptvā-'va̍ rundhē̠yasyai̠ṣā ya̠jñē prāya̍śchittiḥ kri̠yata̍ i̠ṣṭvā vasī̍yā-nbhavati ॥ 4 ॥(va̠rta̠yatyā̍ha-na̠ iti̠-vai nābhyā̠-ulba̍mi̠vai-ka̍vigṃśatiścha) (a. 1)
    meaning

    That which is the womb of all — through this sacred utterance the sacrificer places himself within the protecting embrace of the rite.

  • verse 7
    आ वा॑यो भूष शुचिपा॒ उप॑ न-स्स॒हस्र॑-न्ते नि॒युतो॑ विश्ववार । उपो॑ ते॒ अन्धो॒ मद्य॑मयामि॒ यस्य॑ देव दधि॒षे पू᳚र्व॒पेय᳚म् ॥ आकू᳚त्यै त्वा॒ कामा॑य त्वा स॒मृधे᳚ त्वा किक्कि॒टा ते॒ मनः॑ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा॑ किक्कि॒टा ते᳚ प्रा॒णं-वाँ॒यवे॒ स्वाहा॑ किक्कि॒टा ते॒ चक्षु॒-स्सूर्या॑य॒ स्वाहा॑ किक्कि॒टा ते॒ श्रोत्र॒-न्द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒ग्॒ स्वाहा॑ किक्कि॒टा ते॒ वाच॒ग्ं॒ सर॑स्वत्यै॒ स्वाहा॒ [सर॑स्वत्यै॒ स्वाहा᳚, त्व-न्तु॒रीया॑] 5
    ā vā̍yō bhūṣa śuchipā̠ upa̍ na-ssa̠hasra̍-ntē ni̠yutō̍ viśvavāra । upō̍ tē̠ andhō̠ madya̍mayāmi̠ yasya̍ dēva dadhi̠ṣē pū̎rva̠pēya̎m ॥ ākū̎tyai tvā̠ kāmā̍ya tvā sa̠mṛdhē̎ tvā kikki̠ṭā tē̠ mana̍ḥ pra̠jāpa̍tayē̠ svāhā̍ kikki̠ṭā tē̎ prā̠ṇaṃ vā̠yavē̠ svāhā̍ kikki̠ṭā tē̠ chakṣu̠-ssūryā̍ya̠ svāhā̍ kikki̠ṭā tē̠ śrōtra̠-ndyāvā̍pṛthi̠vībhyā̠g̠ svāhā̍ kikki̠ṭā tē̠ vācha̠gṃ̠ sara̍svatyai̠ svāhā̠ [sara̍svatyai̠ svāhā̎, tva-ntu̠rīyā̍] 5
    meaning

    The sacred oblation is offered to Agni; through its acceptance all the purposes of the sacrifice are accomplished.

  • verse 8
    त्व-न्तु॒रीया॑ व॒शिनी॑ व॒शा-ऽसि॑ स॒कृद्य-त्त्वा॒ मन॑सा॒ गर्भ॒ आ-ऽश॑यत् । व॒शा त्वं-वँ॒शिनी॑ गच्छ दे॒वान्-थ्स॒त्या-स्स॑न्तु॒ यज॑मानस्य॒ कामाः᳚ ॥ अ॒जा-ऽसि॑ रयि॒ष्ठा पृ॑थि॒व्याग्ं सी॑दो॒र्ध्वा-ऽन्तरि॑क्ष॒मुप॑ तिष्ठस्व दि॒वि ते॑ बृ॒हद्भाः ॥ तन्तु॑-न्त॒न्व-न्रज॑सो भा॒नुमन्वि॑हि॒ ज्योति॑ष्मतः प॒थो र॑क्ष धि॒या कृ॒तान् ॥ अ॒नु॒ल्ब॒णं-वँ॑यत॒ जोगु॑वा॒मपो॒ मनु॑ र्भव ज॒नया॒ दैव्य॒-ञ्जन᳚म् ॥ मन॑सो ह॒विर॑सि प्र॒जाप॑ते॒र्वर्णो॒ गात्रा॑णा-न्ते गात्र॒भाजो॑ भूयास्म ॥ 6 ॥(सर॑स्वत्यै॒ स्वाहा॒ - मनु॒ - स्त्रयो॑दश च) (अ. 2)
    tva-ntu̠rīyā̍ va̠śinī̍ va̠śā-'si̍ sa̠kṛdya-ttvā̠ mana̍sā̠ garbha̠ ā-'śa̍yat । va̠śā tvaṃ va̠śinī̍ gachCha dē̠vān-thsa̠tyā-ssa̍ntu̠ yaja̍mānasya̠ kāmā̎ḥ ॥ a̠jā-'si̍ rayi̠ṣṭhā pṛ̍thi̠vyāgṃ sī̍dō̠rdhvā-'ntari̍kṣa̠mupa̍ tiṣṭhasva di̠vi tē̍ bṛ̠hadbhāḥ ॥ tantu̍-nta̠nva-nraja̍sō bhā̠numanvi̍hi̠ jyōti̍ṣmataḥ pa̠thō ra̍kṣa dhi̠yā kṛ̠tān ॥ a̠nu̠lba̠ṇaṃ va̍yata̠ jōgu̍vā̠mapō̠ manu̍ rbhava ja̠nayā̠ daivya̠-ñjana̎m ॥ mana̍sō ha̠vira̍si pra̠jāpa̍tē̠rvarṇō̠ gātrā̍ṇā-ntē gātra̠bhājō̍ bhūyāsma ॥ 6 ॥(sara̍svatyai̠ svāhā̠ - manu̠ - strayō̍daśa cha) (a. 2)
    meaning

    The ritual fire is kindled with proper words; the sacrificial implements are consecrated and the ceremony proceeds in its ordained order.

  • verse 9
    इ॒मे वै स॒हा-ऽऽस्ता॒-न्ते वा॒युर्व्य॑वा॒-त्ते गर्भ॑मदधाता॒-न्तग्ं सोमः॒ प्राज॑नय-द॒ग्निर॑ग्रसत॒ स ए॒त-म्प्र॒जाप॑तिराग्ने॒य-म॒ष्टाक॑पालमपश्य॒-त्त-न्निर॑वप॒-त्तेनै॒वैना॑म॒ग्नेरधि॒ निर॑क्रीणा॒-त्तस्मा॒दप्य॑न्यदेव॒त्या॑मा॒लभ॑मान आग्ने॒यम॒ष्टाक॑पाल-म्पु॒रस्ता॒न्निर्व॑पेद॒ग्नेरे॒वैना॒मधि॑ नि॒ष्क्रीया-ऽऽल॑भते॒ य- [यत्, वा॒युर्व्यवा॒-] 7
    i̠mē vai sa̠hā-''stā̠-ntē vā̠yurvya̍vā̠-ttē garbha̍madadhātā̠-ntagṃ sōma̠ḥ prāja̍naya-da̠gnira̍grasata̠ sa ē̠ta-mpra̠jāpa̍tirāgnē̠ya-ma̠ṣṭāka̍pālamapaśya̠-tta-nnira̍vapa̠-ttēnai̠vainā̍ma̠gnēradhi̠ nira̍krīṇā̠-ttasmā̠dapya̍nyadēva̠tyā̍mā̠labha̍māna āgnē̠yama̠ṣṭāka̍pāla-mpu̠rastā̠nnirva̍pēda̠gnērē̠vainā̠madhi̍ ni̠ṣkrīyā-''la̍bhatē̠ ya- [yat, vā̠yurvyavā̠-] 7
    meaning

    The priest prepares the oblation material with care; every act is performed according to the instructions of the Taittiriya Samhita.

  • verse 10
    -द्वा॒युर्व्यवा॒-त्तस्मा᳚-द्वाय॒व्या॑ यदि॒मे गर्भ॒मद॑धाता॒-न्तस्मा᳚-द्द्यावापृथि॒व्या॑ य-थ्सोमः॒ प्राज॑नयद॒ग्निरग्र॑सत॒ तस्मा॑दग्नीषो॒मीया॒ यद॒नयो᳚र्विय॒त्यो-र्वागव॑द॒-त्तस्मा᳚-थ्सारस्व॒ती य-त्प्र॒जाप॑तिर॒ग्नेरधि॑ नि॒रक्री॑णा॒-त्तस्मा᳚-त्प्राजाप॒त्या सा वा ए॒षा स॑र्वदेव॒त्या॑ यद॒जा व॒शा वा॑य॒व्या॑मा ल॑भेत॒ भूति॑कामो वा॒युर्वै क्षेपि॑ष्ठा दे॒वता॑ वा॒युमे॒व स्वेन॑ [स्वेन॑, भा॒ग॒धेये॒नोप॑ धावति॒] 8
    -dvā̠yurvyavā̠-ttasmā̎-dvāya̠vyā̍ yadi̠mē garbha̠mada̍dhātā̠-ntasmā̎-ddyāvāpṛthi̠vyā̍ ya-thsōma̠ḥ prāja̍nayada̠gniragra̍sata̠ tasmā̍dagnīṣō̠mīyā̠ yada̠nayō̎rviya̠tyō-rvāgava̍da̠-ttasmā̎-thsārasva̠tī ya-tpra̠jāpa̍tira̠gnēradhi̍ ni̠rakrī̍ṇā̠-ttasmā̎-tprājāpa̠tyā sā vā ē̠ṣā sa̍rvadēva̠tyā̍ yada̠jā va̠śā vā̍ya̠vyā̍mā la̍bhēta̠ bhūti̍kāmō vā̠yurvai kṣēpi̍ṣṭhā dē̠vatā̍ vā̠yumē̠va svēna̍ [svēna̍, bhā̠ga̠dhēyē̠nōpa̍ dhāvati̠] 8
    meaning

    The Vedic texts here instruct on the proper method of the fire-sacrifice; every detail is precisely regulated to ensure efficacy.

  • verse 11
    भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ स ए॒वैन॒-म्भूति॑-ङ्गमयति द्यावापृथि॒व्या॑मा ल॑भेत कृ॒षमा॑णः प्रति॒ष्ठाका॑मो दि॒व ए॒वास्मै॑ प॒र्जन्यो॑ वर्​षति॒ व्य॑स्यामोष॑धयो रोहन्ति स॒मर्धु॑कमस्य स॒स्य-म्भ॑वत्यग्नीषो॒मीया॒मा ल॑भेत॒ यः का॒मये॒तान्न॑वानन्ना॒द-स्स्या॒मित्य॒ग्निनै॒वान्न॒मव॑ रुन्धे॒ सोमे॑ना॒न्नाद्य॒-मन्न॑वाने॒वान्ना॒दो भ॑वति सारस्व॒तीमा ल॑भेत॒ य [यः, ई॒श्व॒रो वा॒चो] 9
    bhāga̠dhēyē̠nōpa̍ dhāvati̠ sa ē̠vaina̠-mbhūti̍-ṅgamayati dyāvāpṛthi̠vyā̍mā la̍bhēta kṛ̠ṣamā̍ṇaḥ prati̠ṣṭhākā̍mō di̠va ē̠vāsmai̍ pa̠rjanyō̍ var​ṣati̠ vya̍syāmōṣa̍dhayō rōhanti sa̠mardhu̍kamasya sa̠sya-mbha̍vatyagnīṣō̠mīyā̠mā la̍bhēta̠ yaḥ kā̠mayē̠tānna̍vānannā̠da-ssyā̠mitya̠gninai̠vānna̠mava̍ rundhē̠ sōmē̍nā̠nnādya̠-manna̍vānē̠vānnā̠dō bha̍vati sārasva̠tīmā la̍bhēta̠ ya [yaḥ, ī̠śva̠rō vā̠chō] 9
    meaning

    The soma-pressing ritual is explained here; the sacred drink is prepared, strained, and offered to the gods in the prescribed manner.

  • verse 12
    ई᳚श्व॒रो वा॒चो वदि॑तो॒-स्सन्. वाच॒-न्नवदे॒-द्वाग्वै सर॑स्वती॒ सर॑स्वतीमे॒व स्वेन॑ भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ सैवास्मि॒न्. वाच॑-न्दधाति प्राजाप॒त्यामा ल॑भेत॒ यः का॒मये॒तान॑भिजितम॒भि ज॑येय॒मिति॑ प्र॒जाप॑ति॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॑ दे॒वता॑भिरे॒वा-न॑भिजितम॒भि ज॑यति वाय॒व्य॑यो॒पाक॑रोति वा॒योरे॒वैना॑मव॒रुद्ध्या-ऽऽल॑भत॒ आकू᳚त्यै त्वा॒ कामा॑य॒ त्वे- [कामा॑य त्वा, इत्या॑ह यथाय॒जु-] 10
    ī̎śva̠rō vā̠chō vadi̍tō̠-ssan. vācha̠-nnavadē̠-dvāgvai sara̍svatī̠ sara̍svatīmē̠va svēna̍ bhāga̠dhēyē̠nōpa̍ dhāvati̠ saivāsmi̠n. vācha̍-ndadhāti prājāpa̠tyāmā la̍bhēta̠ yaḥ kā̠mayē̠tāna̍bhijitama̠bhi ja̍yēya̠miti̍ pra̠jāpa̍ti̠-ssarvā̍ dē̠vatā̍ dē̠vatā̍bhirē̠vā-na̍bhijitama̠bhi ja̍yati vāya̠vya̍yō̠pāka̍rōti vā̠yōrē̠vainā̍mava̠ruddhyā-''la̍bhata̠ ākū̎tyai tvā̠ kāmā̍ya̠ tvē- [kāmā̍ya tvā, ityā̍ha yathāya̠ju-] 10
    meaning

    The fire-altar is constructed according to these instructions; its dimensions and materials are specified to create a perfect receptacle for the divine.

  • verse 13
    -त्या॑ह यथाय॒जु-रे॒वैत-त्कि॑क्किटा॒कार॑-ञ्जुहोति किक्किटाका॒रेण॒ वै ग्रा॒म्याः प॒शवो॑ रमन्ते॒ प्रा-ऽऽर॒ण्याः प॑तन्ति॒ य-त्कि॑क्किटा॒कार॑-ञ्जु॒होति॑ ग्रा॒म्याणा᳚-म्पशू॒ना-न्धृत्यै॒ पर्य॑ग्नौ क्रि॒यमा॑णे जुहोति॒ जीव॑न्तीमे॒वैनाग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒ त्व-न्तु॒रीया॑ व॒शिनी॑ व॒शा-ऽसीत्या॑ह देव॒त्रैवैना᳚-ङ्गमयति स॒त्या-स्स॑न्तु॒ यज॑मानस्य॒ कामा॒ इत्या॑है॒ष वै कामो॒ [वै कामः॑, यज॑मानस्य॒] 11
    -tyā̍ha yathāya̠ju-rē̠vaita-tki̍kkiṭā̠kāra̍-ñjuhōti kikkiṭākā̠rēṇa̠ vai grā̠myāḥ pa̠śavō̍ ramantē̠ prā-''ra̠ṇyāḥ pa̍tanti̠ ya-tki̍kkiṭā̠kāra̍-ñju̠hōti̍ grā̠myāṇā̎-mpaśū̠nā-ndhṛtyai̠ parya̍gnau kri̠yamā̍ṇē juhōti̠ jīva̍ntīmē̠vaināgṃ̍ suva̠rgaṃ lō̠ka-ṅga̍mayati̠ tva-ntu̠rīyā̍ va̠śinī̍ va̠śā-'sītyā̍ha dēva̠traivainā̎-ṅgamayati sa̠tyā-ssa̍ntu̠ yaja̍mānasya̠ kāmā̠ ityā̍hai̠ṣa vai kāmō̠ [vai kāma̍ḥ, yaja̍mānasya̠] 11
    meaning

    These Taittiriya Samhita verses govern the sequence of oblations; each ingredient and each gesture carries specific cosmic significance.

  • verse 14
    यज॑मानस्य॒ यदना᳚र्त उ॒दृच॒-ङ्गच्छ॑ति॒ तस्मा॑दे॒वमा॑हा॒-ऽजा-ऽसि॑ रयि॒ष्ठेत्या॑है॒ ष्वे॑वैनां᳚-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठापयति दि॒वि ते॑ बृ॒हद्भा इत्या॑ह सुव॒र्ग ए॒वास्मै॑ लो॒के ज्योति॑-र्दधाति॒ तन्तु॑-न्त॒न्व-न्रज॑सो भा॒नुमन्वि॒हीत्या॑हे॒माने॒वास्मै॑ लो॒कान् ज्योति॑ष्मतः करोत्यनुल्ब॒णं-वँ॑यत॒ जोगु॑वा॒मप॒ इ- [जोगु॑वा॒मप॒ इति॑, आ॒ह॒ यदे॒व] 12
    yaja̍mānasya̠ yadanā̎rta u̠dṛcha̠-ṅgachCha̍ti̠ tasmā̍dē̠vamā̍hā̠-'jā-'si̍ rayi̠ṣṭhētyā̍hai̠ ṣvē̍vainā̎ṃ lō̠kēṣu̠ prati̍ṣṭhāpayati di̠vi tē̍ bṛ̠hadbhā ityā̍ha suva̠rga ē̠vāsmai̍ lō̠kē jyōti̍-rdadhāti̠ tantu̍-nta̠nva-nraja̍sō bhā̠numanvi̠hītyā̍hē̠mānē̠vāsmai̍ lō̠kān jyōti̍ṣmataḥ karōtyanulba̠ṇaṃ va̍yata̠ jōgu̍vā̠mapa̠ i- [jōgu̍vā̠mapa̠ iti̍, ā̠ha̠ yadē̠va] 12
    meaning

    The sacred utterance of 'svaha' accompanies the pouring of ghee into the fire; through it the offering is transferred to the gods.

  • verse 15
    -त्या॑ह॒ यदे॒व य॒ज्ञ उ॒ल्बण॑-ङ्क्रि॒यते॒ तस्यै॒वैषा शान्ति॒र्मनु॑र्भव ज॒नया॒ दैव्य॒-ञ्जन॒मित्या॑ह मान॒व्यो॑ वै प्र॒जास्ता ए॒वा-ऽऽद्याः᳚ कुरुते॒ मन॑सो ह॒विर॒सीत्या॑ह स्व॒गाकृ॑त्यै॒ गात्रा॑णा-न्ते गात्र॒भाजो॑ भूया॒स्मेत्या॑हा॒ ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते॒ तस्यै॒ वा ए॒तस्या॒ एक॑मे॒वा-दे॑वयजनं॒ ँयदाल॑ब्धाया-म॒भ्रो [-म॒भ्रः, भव॑ति॒] 13
    -tyā̍ha̠ yadē̠va ya̠jña u̠lbaṇa̍-ṅkri̠yatē̠ tasyai̠vaiṣā śānti̠rmanu̍rbhava ja̠nayā̠ daivya̠-ñjana̠mityā̍ha māna̠vyō̍ vai pra̠jāstā ē̠vā-''dyā̎ḥ kurutē̠ mana̍sō ha̠vira̠sītyā̍ha sva̠gākṛ̍tyai̠ gātrā̍ṇā-ntē gātra̠bhājō̍ bhūyā̠smētyā̍hā̠ ''śiṣa̍mē̠vaitāmā śā̎stē̠ tasyai̠ vā ē̠tasyā̠ ēka̍mē̠vā-dē̍vayajana̠ṃ ँyadāla̍bdhāyā-ma̠bhrō [-ma̠bhraḥ, bhava̍ti̠] 13
    meaning

    The various fires of the sacrifice are kindled in the proper order; each fire represents a different aspect of the divine power.

  • verse 16
    भव॑ति॒ यदाल॑ब्धायाम॒भ्र-स्स्याद॒फ्सु वा᳚प्रवे॒शये॒-थ्सर्वां᳚-वाँ॒ प्राश्ञी॑या॒द्यद॒फ्सु प्र॑वे॒शये᳚द्यज्ञवेश॒स-ङ्कु॑र्या॒-थ्सर्वा॑मे॒व प्राश्ञी॑यादिन्द्रि॒यमे॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑-त्ते॒ सा वा ए॒षा त्र॑या॒णामे॒वाव॑ रुद्धा सं​वँथ्सर॒सदः॑ सहस्रया॒जिनो॑ गृहमे॒धिन॒स्त ए॒वैतया॑ यजेर॒-न्तेषा॑मे॒वैषा-ऽऽप्ता ॥ 14 ॥(यथ् - स्वेन॑ - सारस्व॒तीमा ल॑भेत॒ यः - कामा॑य त्वा॒ - कामो - ऽप॒ इत्य॒ - भ्रो - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
    bhava̍ti̠ yadāla̍bdhāyāma̠bhra-ssyāda̠phsu vā̎pravē̠śayē̠-thsarvā̎ṃ vā̠ prāśñī̍yā̠dyada̠phsu pra̍vē̠śayē̎dyajñavēśa̠sa-ṅku̍ryā̠-thsarvā̍mē̠va prāśñī̍yādindri̠yamē̠vā-''tma-ndha̍-ttē̠ sā vā ē̠ṣā tra̍yā̠ṇāmē̠vāva̍ ruddhā saṃvathsara̠sada̍-ssahasrayā̠jinō̍ gṛhamē̠dhina̠sta ē̠vaitayā̍ yajēra̠-ntēṣā̍mē̠vaiṣā-''ptā ॥ 14 ॥(yath - svēna̍ - sārasva̠tīmā la̍bhēta̠ yaḥ - kāmā̍ya tvā̠ - kāmō - 'pa̠ itya̠ - bhrō - dvicha̍tvārigṃśachcha) (a. 3)
    meaning

    The priests recite these sacred verses to consecrate the space and the materials of the sacrifice.

  • verse 17
    चि॒त्त-ञ्च॒ चित्ति॒श्चा ऽऽकू॑त॒-ञ्चा-ऽऽकू॑तिश्च॒ विज्ञा॑त-ञ्च वि॒ज्ञान॑-ञ्च॒ मन॑श्च॒ शक्व॑रीश्च॒ दर्​श॑श्च पू॒र्णमा॑सश्च बृ॒हच्च॑ रथन्त॒र-ञ्च॑ प्र॒जाप॑ति॒र्जया॒निन्द्रा॑य॒ वृष्णे॒ प्राय॑च्छदु॒ग्रः पृ॑त॒नाज्ये॑षु॒ तस्मै॒ विश॒-स्सम॑नमन्त॒ सर्वा॒-स्स उ॒ग्र-स्सहि हव्यो॑ ब॒भूव॑देवासु॒रा-स्सं​यँ॑त्ता आस॒न्​थ्स इन्द्रः॑ प्र॒जाप॑ति॒मुपा॑ धाव॒-त्तस्मा॑ ए॒ताञ्जया॒-न्प्राय॑च्छ॒-त्तान॑जुहो॒-त्ततो॒ वै दे॒वा असु॑रानजय॒न्॒. यदज॑य॒-न्तज्जया॑ना-ञ्जय॒त्वग्ग्​ स्पर्ध॑मानेनै॒ते हो॑त॒व्या॑ जय॑त्ये॒व ता-म्पृत॑नाम् ॥ 15 ॥(उप॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 4)
    chi̠tta-ñcha̠ chitti̠śchā ''kū̍ta̠-ñchā-''kū̍tiścha̠ vijñā̍ta-ñcha vi̠jñāna̍-ñcha̠ mana̍ścha̠ śakva̍rīścha̠ dar​śa̍ścha pū̠rṇamā̍saścha bṛ̠hachcha̍ rathanta̠ra-ñcha̍ pra̠jāpa̍ti̠rjayā̠nindrā̍ya̠ vṛṣṇē̠ prāya̍chChadu̠graḥ pṛ̍ta̠nājyē̍ṣu̠ tasmai̠ viśa̠-ssama̍namanta̠ sarvā̠-ssa u̠gra-ssahi havyō̍ ba̠bhūva̍dēvāsu̠rā-ssaṃya̍ttā āsa̠n​thsa indra̍ḥ pra̠jāpa̍ti̠mupā̍ dhāva̠-ttasmā̍ ē̠tāñjayā̠-nprāya̍chCha̠-ttāna̍juhō̠-ttatō̠ vai dē̠vā asu̍rānajaya̠n̠. yadaja̍ya̠-ntajjayā̍nā-ñjaya̠tvagg​ spardha̍mānēnai̠tē hō̍ta̠vyā̍ jaya̍tyē̠va tā-mpṛta̍nām ॥ 15 ॥(upa̠ - pañcha̍vigṃśatiścha) (a. 4)
    meaning

    The sacrificer makes his vows and dedications; through them his intention is made clear to the gods and to the cosmic order.

  • verse 18
    अ॒ग्निर्भू॒ताना॒मधि॑पति॒-स्समा॑-ऽव॒त्विन्द्रो᳚ ज्ये॒ष्ठानां᳚-यँ॒मः पृ॑थि॒व्या वा॒युर॒न्तरि॑क्षस्य॒ सूर्यो॑दि॒वश्च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्राणा॒-म्बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑णो मि॒त्र-स्स॒त्यानां॒-वँरु॑णो॒-ऽपाग्ं स॑मु॒द्र-स्स्रो॒त्याना॒मन्न॒ग्ं॒ साम्रा᳚ज्याना॒मधि॑पति॒ तन्मा॑-ऽवतु॒ सोम॒ ओष॑धीनाग्ं सवि॒ता प्र॑स॒वानाग्ं॑ रु॒द्रः प॑शू॒ना-न्त्वष्टा॑ रू॒पाणां॒-विँष्णुः॒ पर्व॑ताना-म्म॒रुतो॑ ग॒णाना॒मधि॑पतय॒स्ते मा॑वन्तु॒ पित॑रः पितामहाः परे-ऽवरे॒ तता᳚स्ततामहा इ॒ह मा॑-ऽवत । अ॒स्मि-न्ब्रह्म॑न्न॒स्मिन् क्ष॒त्रे᳚-ऽस्या-मा॒शिष्य॒स्या-म्पु॑रो॒धाया॑म॒स्मिन्-कर्म॑न्न॒स्या-न्दे॒वहू᳚त्याम् ॥ 16 ॥(अ॒व॒रे॒ - स॒प्तद॑श च) (अ. 5)
    a̠gnirbhū̠tānā̠madhi̍pati̠-ssamā̍-'va̠tvindrō̎ jyē̠ṣṭhānā̎ṃ ya̠maḥ pṛ̍thi̠vyā vā̠yura̠ntari̍kṣasya̠ sūryō̍di̠vaścha̠ndramā̠ nakṣa̍trāṇā̠-mbṛha̠spati̠rbrahma̍ṇō mi̠tra-ssa̠tyānā̠ṃ varu̍ṇō̠-'pāgṃ sa̍mu̠dra-ssrō̠tyānā̠manna̠gṃ̠ sāmrā̎jyānā̠madhi̍pati̠ tanmā̍-'vatu̠ sōma̠ ōṣa̍dhīnāgṃ savi̠tā pra̍sa̠vānāgṃ̍ ru̠draḥ pa̍śū̠nā-ntvaṣṭā̍ rū̠pāṇā̠ṃ viṣṇu̠ḥ parva̍tānā-mma̠rutō̍ ga̠ṇānā̠madhi̍pataya̠stē mā̍vantu̠ pita̍raḥ pitāmahāḥ parē-'varē̠ tatā̎statāmahā i̠ha mā̍-'vata । a̠smi-nbrahma̍nna̠smin kṣa̠trē̎-'syā-mā̠śiṣya̠syā-mpu̍rō̠dhāyā̍ma̠smin-karma̍nna̠syā-ndē̠vahū̎tyām ॥ 16 ॥(a̠va̠rē̠ - sa̠ptada̍śa cha) (a. 5)
    meaning

    These instructions cover the rite of the morning oblation; the fire receives its first offering as the sun rises.

  • verse 19
    दे॒वा वै यद्य॒ज्ञे-ऽकु॑र्वत॒ तदसु॑रा अकुर्वत॒ ते दे॒वा ए॒तान॑भ्याता॒नान॑पश्य॒न्- तान॒भ्यात॑न्वत॒ यद्दे॒वाना॒-ङ्कर्मा-ऽऽसी॒दार्ध्य॑त॒ तद्यदसु॑राणा॒-न्न तदा᳚र्ध्यत॒ येन॒ कर्म॒णेर्थ्से॒-त्तत्र॑ होत॒व्या॑ ऋ॒द्ध्नोत्ये॒व तेन॒ कर्म॑णा॒ यद्विश्वे॑ दे॒वा-स्स॒मभ॑र॒-न्तस्मा॑-दभ्याता॒ना वै᳚श्वदे॒वायत्-प्र॒जाप॑ति॒र्जया॒-न्प्राय॑च्छ॒-त्तस्मा॒ज्जयाः᳚ प्राजाप॒त्या [प्राजाप॒त्याः, य-द्रा᳚ष्ट्र॒भृद्भी॑] 17
    dē̠vā vai yadya̠jñē-'ku̍rvata̠ tadasu̍rā akurvata̠ tē dē̠vā ē̠tāna̍bhyātā̠nāna̍paśya̠n- tāna̠bhyāta̍nvata̠ yaddē̠vānā̠-ṅkarmā-''sī̠dārdhya̍ta̠ tadyadasu̍rāṇā̠-nna tadā̎rdhyata̠ yēna̠ karma̠ṇērthsē̠-ttatra̍ hōta̠vyā̍ ṛ̠ddhnōtyē̠va tēna̠ karma̍ṇā̠ yadviśvē̍ dē̠vā-ssa̠mabha̍ra̠-ntasmā̍-dabhyātā̠nā vai̎śvadē̠vāyat-pra̠jāpa̍ti̠rjayā̠-nprāya̍chCha̠-ttasmā̠jjayā̎ḥ prājāpa̠tyā [prājāpa̠tyāḥ, ya-drā̎ṣṭra̠bhṛdbhī̍] 17
    meaning

    The midday oblation is described here; the sun at its height receives the major portion of the day's sacrifice.

  • verse 20
    य-द्रा᳚ष्ट्र॒भृद्भी॑ रा॒ष्ट्रमा-ऽद॑दत॒ त-द्रा᳚ष्ट्र॒भृताग्ं॑ राष्ट्रभृ॒त्त्व-न्ते दे॒वा अ॑भ्याता॒नैरसु॑रान॒भ्यात॑न्वत॒ जयै॑रजयन्-राष्ट्र॒भृद्भी॑ रा॒ष्ट्रमा-ऽद॑दत॒ यद्दे॒वा अ॑भ्याता॒नैरसु॑रान॒भ्यात॑न्वत॒ तद॑भ्याता॒नाना॑मभ्यातान॒त्वं-यँज्जयै॒रज॑य॒-न्तज्जया॑ना-ञ्जय॒त्वं-यँ-द्रा᳚ष्ट्र॒भृद्भी॑ रा॒ष्ट्रमा-ऽद॑दत॒ त-द्रा᳚ष्ट्र॒भृताग्ं॑ राष्ट्रभृ॒त्त्व-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यो भ्रातृ॑व्यवा॒न्-थ्स्या-थ्स ए॒तान् जु॑हुयादभ्याता॒नैरे॒व भ्रातृ॑व्यान॒भ्यात॑नुते॒ जयै᳚र्जयति राष्ट्र॒भृद्भी॑ रा॒ष्ट्रमा द॑त्ते॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति ॥ 18 ॥(प्रा॒जा॒प॒त्याः-सो᳚-ऽ-ष्टा द॑श च) (अ. 6)
    ya-drā̎ṣṭra̠bhṛdbhī̍ rā̠ṣṭramā-'da̍data̠ ta-drā̎ṣṭra̠bhṛtāgṃ̍ rāṣṭrabhṛ̠ttva-ntē dē̠vā a̍bhyātā̠nairasu̍rāna̠bhyāta̍nvata̠ jayai̍rajayan-rāṣṭra̠bhṛdbhī̍ rā̠ṣṭramā-'da̍data̠ yaddē̠vā a̍bhyātā̠nairasu̍rāna̠bhyāta̍nvata̠ tada̍bhyātā̠nānā̍mabhyātāna̠tvaṃ yajjayai̠raja̍ya̠-ntajjayā̍nā-ñjaya̠tvaṃ ya-drā̎ṣṭra̠bhṛdbhī̍ rā̠ṣṭramā-'da̍data̠ ta-drā̎ṣṭra̠bhṛtāgṃ̍ rāṣṭrabhṛ̠ttva-ntatō̍ dē̠vā abha̍va̠-nparā-'su̍rā̠ yō bhrātṛ̍vyavā̠n-thsyā-thsa ē̠tān ju̍huyādabhyātā̠nairē̠va bhrātṛ̍vyāna̠bhyāta̍nutē̠ jayai̎rjayati rāṣṭra̠bhṛdbhī̍ rā̠ṣṭramā da̍ttē̠ bhava̍tyā̠tmanā̠ parā̎-'sya̠ bhrātṛ̍vyō bhavati ॥ 18 ॥(prā̠jā̠pa̠tyāḥ-sō̎-'-ṣṭā da̍śa cha) (a. 6)
    meaning

    The evening oblation completes the daily cycle; through it the sacrificer honors the setting sun and the coming of night.

  • verse 21
    ऋ॒ता॒षा-डृ॒तधा॑मा॒-ऽग्नि-र्ग॑न्ध॒र्वस्त-स्यौष॑धयो-ऽफ्स॒रस॒ ऊर्जो॒ नाम॒ स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ तस्मै॒ स्वाहा॒ ताभ्य॒-स्स्वाहा॑ सग्ंहि॒तो वि॒श्वसा॑मा॒ सूर्यो॑ गन्ध॒र्व-स्तस्य॒ मरी॑चयो-ऽफ्स॒रस॑ आ॒युवः॑ सुषु॒म्न-स्सूर्य॑ रश्मि-श्च॒न्द्रमा॑ गन्ध॒र्व-स्तस्य॒ नक्ष॑त्राण्य-फ्स॒रसो॑ बे॒कुर॑योभु॒ज्यु-स्सु॑प॒र्णो य॒ज्ञो ग॑न्ध॒र्व-स्तस्य॒ दक्षि॑णा अप्स॒रस॑ स्त॒वाः प्र॒जाप॑ति-र्वि॒श्वक॑र्मा॒ मनो॑ [मनः॑, ग॒न्ध॒र्वस्तस्य॑-र्ख्सा॒मान्य॑-फ्स॒रसो॒] 19
    ṛ̠tā̠ṣā-ḍṛ̠tadhā̍mā̠-'gni-rga̍ndha̠rvasta-syauṣa̍dhayō-'phsa̠rasa̠ ūrjō̠ nāma̠ sa i̠da-mbrahma̍ kṣa̠tra-mpā̍tu̠ tā i̠da-mbrahma̍ kṣa̠tra-mpā̎mtu̠ tasmai̠ svāhā̠ tābhya̠-ssvāhā̍ sagṃhi̠tō vi̠śvasā̍mā̠ sūryō̍ gandha̠rva-stasya̠ marī̍chayō-'phsa̠rasa̍ ā̠yuva̍-ssuṣu̠mna-ssūrya̍ raśmi-ścha̠ndramā̍ gandha̠rva-stasya̠ nakṣa̍trāṇya-phsa̠rasō̍ bē̠kura̍yōbhu̠jyu-ssu̍pa̠rṇō ya̠jñō ga̍ndha̠rva-stasya̠ dakṣi̍ṇā apsa̠rasa̍ sta̠vāḥ pra̠jāpa̍ti-rvi̠śvaka̍rmā̠ manō̍ [mana̍ḥ, ga̠ndha̠rvastasya̍-rkhsā̠mānya̍-phsa̠rasō̠] 19
    meaning

    The sacred fire continues to burn through the night; its continued presence maintains the connection between the human and divine realms.

  • verse 22
    गन्ध॒र्वस्तस्य॑-र्ख्सा॒मान्य॑-फ्स॒रसो॒ वह्न॑यैषि॒रो वि॒श्वव्य॑चा॒ वातो॑ गन्ध॒र्व-स्तस्या-ऽऽपो᳚ ऽफ्स॒रसो॑ मु॒दाभुव॑नस्य पते॒ यस्य॑त उ॒परि॑ गृ॒हा इ॒ह च॑ । स नो॑ रा॒स्वाज्या॑निग्ं रा॒यस्पोषग्ं॑ सु॒वीर्यग्ं॑ सं​वँथ्स॒रीणाग्॑ स्व॒स्तिम् ॥ प॒र॒मे॒ष्ठ्यधि॑पति-र्मृ॒त्यु-र्ग॑न्ध॒र्व-स्तस्य॒ विश्व॑मप्स॒रसो॒ भुवः॑ सुक्षि॒तिः- सुभू॑ति-र्भद्र॒कृ-थ्सुव॑र्वा-न्प॒र्जन्यो॑ गन्ध॒र्व-स्तस्य॑ वि॒द्युतो᳚ ऽफ्स॒रसो॒ रुचो॑ दू॒रे हे॑ति-रमृड॒यो [दू॒रे हे॑ति-रमृड॒यः, मृ॒त्युर्ग॑न्ध॒र्व-स्तस्य॑] 20
    gandha̠rvastasya̍-rkhsā̠mānya̍-phsa̠rasō̠ vahna̍yaiṣi̠rō vi̠śvavya̍chā̠ vātō̍ gandha̠rva-stasyā-''pō̎ 'phsa̠rasō̍ mu̠dābhuva̍nasya patē̠ yasya̍ta u̠pari̍ gṛ̠hā i̠ha cha̍ । sa nō̍ rā̠svājyā̍nigṃ rā̠yaspōṣagṃ̍ su̠vīryagṃ̍ saṃvathsa̠rīṇāg̍ sva̠stim ॥ pa̠ra̠mē̠ṣṭhyadhi̍pati-rmṛ̠tyu-rga̍ndha̠rva-stasya̠ viśva̍mapsa̠rasō̠ bhuva̍-ssukṣi̠tiḥ- subhū̍ti-rbhadra̠kṛ-thsuva̍rvā-npa̠rjanyō̍ gandha̠rva-stasya̍ vi̠dyutō̎ 'phsa̠rasō̠ ruchō̍ dū̠rē hē̍ti-ramṛḍa̠yō [dū̠rē hē̍ti-ramṛḍa̠yaḥ, mṛ̠tyurga̍ndha̠rva-stasya̍] 20
    meaning

    The Vedic text here explains the function of the Adhvaryu priest; he performs the physical acts of the sacrifice in silence.

  • verse 23
    मृ॒त्युर्ग॑न्ध॒र्व-स्तस्य॑ प्र॒जा अ॑फ्स॒रसो॑ भी॒रुव॒श्चरुः॑ कृपण का॒शी कामो॑ गन्ध॒र्व-स्तस्या॒धयो᳚ ऽफ्स॒रसः॑ शो॒चय॑न्ती॒र्नाम॒ स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑त॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ तस्मै॒ स्वाहा॒ ताभ्य॒-स्स्वाहा॒ स नो॑ भुवनस्य पते॒ यस्य॑त उ॒परि॑ गृ॒हा इ॒ह च॑ । उ॒रु ब्र॒ह्म॑णे॒-ऽस्मै क्ष॒त्राय॒ महि॒ शर्म॑ यच्छ ॥ 21 ॥(मनो॑ - ऽमृड॒यः - षट्च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 7)
    mṛ̠tyurga̍ndha̠rva-stasya̍ pra̠jā a̍phsa̠rasō̍ bhī̠ruva̠ścharu̍ḥ kṛpaṇa kā̠śī kāmō̍ gandha̠rva-stasyā̠dhayō̎ 'phsa̠rasa̍-śśō̠chaya̍ntī̠rnāma̠ sa i̠da-mbrahma̍ kṣa̠tra-mpā̍ta̠ tā i̠da-mbrahma̍ kṣa̠tra-mpā̎mtu̠ tasmai̠ svāhā̠ tābhya̠-ssvāhā̠ sa nō̍ bhuvanasya patē̠ yasya̍ta u̠pari̍ gṛ̠hā i̠ha cha̍ । u̠ru bra̠hma̍ṇē̠-'smai kṣa̠trāya̠ mahi̠ śarma̍ yachCha ॥ 21 ॥(manō̍ - 'mṛḍa̠yaḥ - ṣaṭcha̍tvārigṃśachcha) (a. 7)
    meaning

    The Hotr priest recites the invocations; his words summon the gods to the sacrifice and praise their qualities.

  • verse 24
    रा॒ष्ट्रका॑माय होत॒व्या॑ रा॒ष्ट्रं-वैँ रा᳚ष्ट्र॒भृतो॑ रा॒ष्ट्रेणै॒वास्मै॑ रा॒ष्ट्रमव॑ रुन्धे रा॒ष्ट्रमे॒व भ॑वत्या॒त्मने॑ होत॒व्या॑ रा॒ष्ट्रं-वैँ रा᳚ष्ट्र॒भृतो॑ रा॒ष्ट्र-म्प्र॒जा रा॒ष्ट्र-म्प॒शवो॑ रा॒ष्ट्रं-यँच्छ्रेष्ठो॒ भव॑ति रा॒ष्ट्रेणै॒व रा॒ष्ट्रमव॑ रुन्धे॒ वसि॑ष्ठ-स्समा॒नाना᳚-म्भवति॒ ग्राम॑कामाय होत॒व्या॑ रा॒ष्ट्रं-वैँ रा᳚ष्ट्र॒भृतो॑ रा॒ष्ट्रग्ं स॑जा॒ता रा॒ष्ट्रेणै॒वास्मै॑ रा॒ष्ट्रग्ं स॑जा॒तानव॑ रुन्धे ग्रा॒- [रुन्धे ग्रा॒मी, ए॒व भ॑वत्यधि॒देव॑ने] 22
    rā̠ṣṭrakā̍māya hōta̠vyā̍ rā̠ṣṭraṃ vai rā̎ṣṭra̠bhṛtō̍ rā̠ṣṭrēṇai̠vāsmai̍ rā̠ṣṭramava̍ rundhē rā̠ṣṭramē̠va bha̍vatyā̠tmanē̍ hōta̠vyā̍ rā̠ṣṭraṃ vai rā̎ṣṭra̠bhṛtō̍ rā̠ṣṭra-mpra̠jā rā̠ṣṭra-mpa̠śavō̍ rā̠ṣṭraṃ yachChrēṣṭhō̠ bhava̍ti rā̠ṣṭrēṇai̠va rā̠ṣṭramava̍ rundhē̠ vasi̍ṣṭha-ssamā̠nānā̎-mbhavati̠ grāma̍kāmāya hōta̠vyā̍ rā̠ṣṭraṃ vai rā̎ṣṭra̠bhṛtō̍ rā̠ṣṭragṃ sa̍jā̠tā rā̠ṣṭrēṇai̠vāsmai̍ rā̠ṣṭragṃ sa̍jā̠tānava̍ rundhē grā̠- [rundhē grā̠mī, ē̠va bha̍vatyadhi̠dēva̍nē] 22
    meaning

    The Udgatr priest chants the Sama hymns; through music the offering is made beautiful and the gods are pleased.

  • verse 25
    -म्ये॑व भ॑वत्यधि॒देव॑ने जुहोत्यधि॒देव॑न ए॒वास्मै॑ सजा॒तानव॑ रुन्धे॒ त ए॑न॒मव॑रुद्धा॒ उप॑ तिष्ठन्ते रथमु॒ख ओज॑स्कामस्य होत॒व्या॑ ओजो॒ वै रा᳚ष्ट्र॒भृत॒ ओजो॒ रथ॒ ओज॑सै॒वास्मा॒ ओजो-ऽव॑ रुन्ध ओज॒स्व्ये॑व भ॑वति॒ यो रा॒ष्ट्रादप॑भूत॒-स्स्या-त्तस्मै॑ होत॒व्या॑ याव॑न्तो-ऽस्य॒ रथा॒-स्स्युस्ता-न्ब्रू॑या-द्यु॒न्ध्वमिति॑ रा॒ष्ट्रमे॒वा-ऽस्मै॑ युन॒- [रा॒ष्ट्रमे॒वा-ऽस्मै॑ युनक्ति, आहु॑तयो॒ वा] 23
    -myē̍va bha̍vatyadhi̠dēva̍nē juhōtyadhi̠dēva̍na ē̠vāsmai̍ sajā̠tānava̍ rundhē̠ ta ē̍na̠mava̍ruddhā̠ upa̍ tiṣṭhantē rathamu̠kha ōja̍skāmasya hōta̠vyā̍ ōjō̠ vai rā̎ṣṭra̠bhṛta̠ ōjō̠ ratha̠ ōja̍sai̠vāsmā̠ ōjō-'va̍ rundha ōja̠svyē̍va bha̍vati̠ yō rā̠ṣṭrādapa̍bhūta̠-ssyā-ttasmai̍ hōta̠vyā̍ yāva̍ntō-'sya̠ rathā̠-ssyustā-nbrū̍yā-dyu̠ndhvamiti̍ rā̠ṣṭramē̠vā-'smai̍ yuna̠- [rā̠ṣṭramē̠vā-'smai̍ yunakti, āhu̍tayō̠ vā] 23
    meaning

    The Brahman priest oversees the whole ceremony; his silent attention protects the rite from any errors or omissions.

  • verse 26
    -क्त्याहु॑तयो॒ वा ए॒तस्याकॢ॑प्ता॒ यस्य॑ रा॒ष्ट्र-न्न कल्प॑ते स्वर॒थस्य॒ दक्षि॑ण-ञ्च॒क्र-म्प्र॒वृह्य॑ ना॒डीम॒भि जु॑हुया॒दाहु॑तीरे॒वास्य॑ कल्पयति॒ ता अ॑स्य॒ कल्प॑माना रा॒ष्ट्रमनु॑ कल्पते सङ्ग्रा॒मे सं​यँ॑त्ते होत॒व्या॑ रा॒ष्ट्रं-वैँ रा᳚ष्ट्र॒भृतो॑ रा॒ष्ट्रे खलु॒ वा ए॒ते व्याय॑च्छन्ते॒ ये स॑ङ्ग्रा॒मग्ं सं॒-यँन्ति॒ यस्य॒ पूर्व॑स्य॒ जुह्व॑ति॒ स ए॒व भ॑वति॒ जय॑ति॒ तग्ं स॑ग्रा॒म्म-म्मा᳚न्धु॒क इ॒द्ध्मो [इ॒द्ध्मः, भ॒व॒त्यङ्गा॑रा] 24
    -ktyāhu̍tayō̠ vā ē̠tasyākL​i̍ptā̠ yasya̍ rā̠ṣṭra-nna kalpa̍tē svara̠thasya̠ dakṣi̍ṇa-ñcha̠kra-mpra̠vṛhya̍ nā̠ḍīma̠bhi ju̍huyā̠dāhu̍tīrē̠vāsya̍ kalpayati̠ tā a̍sya̠ kalpa̍mānā rā̠ṣṭramanu̍ kalpatē saṅgrā̠mē saṃya̍ttē hōta̠vyā̍ rā̠ṣṭraṃ vai rā̎ṣṭra̠bhṛtō̍ rā̠ṣṭrē khalu̠ vā ē̠tē vyāya̍chChantē̠ yē sa̍ṅgrā̠magṃ sa̠ṃ yanti̠ yasya̠ pūrva̍sya̠ juhva̍ti̠ sa ē̠va bha̍vati̠ jaya̍ti̠ tagṃ sa̍grā̠mma-mmā̎mdhu̠ka i̠ddhmō [i̠ddhmaḥ, bha̠va̠tyaṅgā̍rā] 24
    meaning

    These verses specify the sacred fees given to the priests after the sacrifice; through dana the merit of the rite is sealed.

  • verse 27
    भ॑व॒त्यङ्गा॑रा ए॒व प्र॑ति॒वेष्ट॑माना अ॒मित्रा॑णामस्य॒ सेना॒-म्प्रति॑वेष्टयन्ति॒ य उ॒न्माद्ये॒-त्तस्मै॑ होत॒व्या॑ गन्धर्वाफ्स॒रसो॒ वा ए॒तमुन्मा॑दयन्ति॒ य उ॒न्माद्य॑त्ये॒ते खलु॒ वै ग॑न्धर्वाफ्स॒रसो॒ यद्रा᳚ष्ट्र॒भृत॒स्तस्मै॒ स्वाहा॒ ताभ्य॒-स्स्वाहेति॑ जुहोति॒ तेनै॒वैना᳚ञ्छमयति॒ नैय॑ग्रोध॒ औदु॑म्बर॒ आश्व॑त्थः॒ प्लाक्ष॒ इती॒द्ध्मो भ॑वत्ये॒ते वै ग॑न्धर्वाफ्स॒रसा᳚-ङ्गृ॒हा-स्स्व ए॒वैना॑- [ए॒वैनान्॑, आ॒यत॑ने] 25
    bha̍va̠tyaṅgā̍rā ē̠va pra̍ti̠vēṣṭa̍mānā a̠mitrā̍ṇāmasya̠ sēnā̠-mprati̍vēṣṭayanti̠ ya u̠nmādyē̠-ttasmai̍ hōta̠vyā̍ gandharvāphsa̠rasō̠ vā ē̠tamunmā̍dayanti̠ ya u̠nmādya̍tyē̠tē khalu̠ vai ga̍ndharvāphsa̠rasō̠ yadrā̎ṣṭra̠bhṛta̠stasmai̠ svāhā̠ tābhya̠-ssvāhēti̍ juhōti̠ tēnai̠vainā̎mChamayati̠ naiya̍grōdha̠ audu̍mbara̠ āśva̍ttha̠ḥ plākṣa̠ itī̠ddhmō bha̍vatyē̠tē vai ga̍ndharvāphsa̠rasā̎-ṅgṛ̠hā-ssva ē̠vainā̍- [ē̠vainān̍, ā̠yata̍nē] 25
    meaning

    The sacrificer takes his ritual bath after the ceremony; through purification he returns to ordinary life carrying the blessing.

  • verse 28
    -ना॒यत॑ने शमयत्यभि॒चर॑ता प्रतिलो॒मग्ं हो॑त॒व्याः᳚ प्रा॒णाने॒वास्य॑ प्र॒तीचः॒ प्रति॑ यौति॒ त-न्ततो॒ येन॒ केन॑ च स्तृणुते॒ स्वकृ॑त॒ इरि॑णे जुहोति प्रद॒रे वै॒तद्वा अ॒स्यै निर्-ऋ॑तिगृहीत॒-न्निर्-ऋ॑तिगृहीत ए॒वैन॒-न्निर्-ऋ॑त्या ग्राहयति॒ यद्वा॒चः क्रू॒र-न्तेन॒ वष॑-ट्करोति वा॒च ए॒वैन॑-ङ्क्रू॒रेण॒ प्रवृ॑श्चति ता॒जगार्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यस्य॑ का॒मये॑ता॒न्नाद्य॒- [का॒मये॑ता॒न्नाद्य᳚म्, आ द॑दी॒येति॒] 26
    -nā̠yata̍nē śamayatyabhi̠chara̍tā pratilō̠magṃ hō̍ta̠vyā̎ḥ prā̠ṇānē̠vāsya̍ pra̠tīcha̠ḥ prati̍ yauti̠ ta-ntatō̠ yēna̠ kēna̍ cha stṛṇutē̠ svakṛ̍ta̠ iri̍ṇē juhōti prada̠rē vai̠tadvā a̠syai nir-ṛ̍tigṛhīta̠-nnir-ṛ̍tigṛhīta ē̠vaina̠-nnir-ṛ̍tyā grāhayati̠ yadvā̠chaḥ krū̠ra-ntēna̠ vaṣa̍-ṭkarōti vā̠cha ē̠vaina̍-ṅkrū̠rēṇa̠ pravṛ̍śchati tā̠jagārti̠mārchCha̍ti̠ yasya̍ kā̠mayē̍tā̠nnādya̠- [kā̠mayē̍tā̠nnādya̎m, ā da̍dī̠yēti̠] 26
    meaning

    The sacred fire is tended for the duration of the rite; its health is the health of the sacrifice and of the sacrificer's household.

  • verse 29
    -मा द॑दी॒येति॒ तस्य॑ स॒भाया॑मुत्ता॒नो नि॒पद्य॒ भुव॑नस्य पत॒ इति॒ तृणा॑नि॒ स-ङ्गृ॑ह्णीया-त्प्र॒जाप॑ति॒र्वै भुव॑नस्य॒ पतिः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वास्या॒न्नाद्य॒मा द॑त्त इ॒दम॒हम॒मुष्या॑ ऽऽमुष्याय॒णस्या॒न्नाद्यग्ं॑ हरा॒मीत्या॑हा॒न्नाद्य॑मे॒वास्य॑ हरति ष॒ड्भिर्​ह॑रति॒ षड्वा ऋ॒तवः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वास्या॒-न्नाद्य॑मा॒दाय॒र्तवो᳚ ऽस्मा॒ अनु॒ प्रय॑च्छन्ति॒ [प्रय॑च्छन्ति, यो ज्ये॒ष्ठब॑न्धु॒-] 27
    -mā da̍dī̠yēti̠ tasya̍ sa̠bhāyā̍muttā̠nō ni̠padya̠ bhuva̍nasya pata̠ iti̠ tṛṇā̍ni̠ sa-ṅgṛ̍hṇīyā-tpra̠jāpa̍ti̠rvai bhuva̍nasya̠ pati̍ḥ pra̠jāpa̍tinai̠vāsyā̠nnādya̠mā da̍tta i̠dama̠hama̠muṣyā̍ ''muṣyāya̠ṇasyā̠nnādyagṃ̍ harā̠mītyā̍hā̠nnādya̍mē̠vāsya̍ harati ṣa̠ḍbhir​ha̍rati̠ ṣaḍvā ṛ̠tava̍ḥ pra̠jāpa̍tinai̠vāsyā̠-nnādya̍mā̠dāya̠rtavō̎ 'smā̠ anu̠ praya̍chChanti̠ [praya̍chChanti, yō jyē̠ṣṭhaba̍ndhu̠-] 27
    meaning

    Through the sacred fire all living beings in the sacrificer's vicinity are purified and blessed.

  • verse 30
    यो ज्ये॒ष्ठब॑न्धु॒-रप॑ भूत॒-स्स्या-त्तग्ग्​स्थले॑-ऽव॒साय्य॑ ब्रह्मौद॒न-ञ्चतुः॑ शराव-म्प॒क्त्वा तस्मै॑ होत॒व्या॑ वर्​ष्म॒ वै रा᳚ष्ट्र॒भृतो॒ वष्म॒ स्थलं॒-वँर्​ष्म॑णै॒वैनं॒-वँष्म॑ समा॒नाना᳚-ङ्गमयति॒ चतुः॑ शरावो भवति दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑तिष्ठति क्षी॒रे भ॑वति॒ रुच॑मे॒वास्मि॑-न्दधा॒त्युद्ध॑रति शृत॒त्वाय॑ स॒र्पिष्वा᳚-न्भवति मेद्ध्य॒त्वाय॑ च॒त्वार॑ आर्​षे॒याः प्रा-ऽश्ञ॑न्ति दि॒शामे॒व ज्योति॑षि जुहोति ॥ 28 ॥(ग्रा॒मी - यु॑नक्ती॒ - ध्मः - स्व ए॒वैना॑ - न॒न्नाद्यं॑ - ँयच्छ॒न्त्ये - का॒न्न प॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 8)
    yō jyē̠ṣṭhaba̍ndhu̠-rapa̍ bhūta̠-ssyā-ttagg​sthalē̍-'va̠sāyya̍ brahmauda̠na-ñchatu̍-śśarāva-mpa̠ktvā tasmai̍ hōta̠vyā̍ var​ṣma̠ vai rā̎ṣṭra̠bhṛtō̠ vaṣma̠ sthala̠ṃ var​ṣma̍ṇai̠vaina̠ṃ vaṣma̍ samā̠nānā̎-ṅgamayati̠ chatu̍-śśarāvō bhavati di̠kṣvē̍va prati̍tiṣṭhati kṣī̠rē bha̍vati̠ rucha̍mē̠vāsmi̍-ndadhā̠tyuddha̍rati śṛta̠tvāya̍ sa̠rpiṣvā̎-nbhavati mēddhya̠tvāya̍ cha̠tvāra̍ ār​ṣē̠yāḥ prā-'śña̍nti di̠śāmē̠va jyōti̍ṣi juhōti ॥ 28 ॥(grā̠mī - yu̍naktī̠ - dhmaḥ - sva ē̠vainā̍ - na̠nnādya̍ṃ - ँyachCha̠ntyē - kā̠nna pa̍ñchā̠śachcha̍) (a. 8)
    meaning

    The Taittiriya Samhita here preserves the exact procedure for the fire-sacrifice as revealed to the ancient sages.

  • verse 31
    देवि॑का॒ निव॑र्पे-त्प्र॒जाका॑म॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सीव॒ खलु॒ वै प्र॒जाश्छन्दो॑भिरे॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्रज॑नयति प्रथ॒म-न्धा॒तार॑-ङ्करोति मिथु॒नी ए॒व तेन॑ करो॒त्यन्वे॒वास्मा॒ अनु॑मतिर्मन्यते रा॒ते रा॒का प्र सि॑नीवा॒ली ज॑नयति प्र॒जास्वे॒व प्रजा॑तासु कु॒ह्वा॑ वाच॑-न्दधात्ये॒ता ए॒व निव॑र्पे-त्प॒शुका॑म॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सी- [देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सि, इ॒व॒ खलु॒ वै] 29
    dēvi̍kā̠ niva̍rpē-tpra̠jākā̍ma̠śChandāgṃ̍si̠ vai dēvi̍kā̠śChandāgṃ̍sīva̠ khalu̠ vai pra̠jāśChandō̍bhirē̠vāsmai̎ pra̠jāḥ praja̍nayati pratha̠ma-ndhā̠tāra̍-ṅkarōti mithu̠nī ē̠va tēna̍ karō̠tyanvē̠vāsmā̠ anu̍matirmanyatē rā̠tē rā̠kā pra si̍nīvā̠lī ja̍nayati pra̠jāsvē̠va prajā̍tāsu ku̠hvā̍ vācha̍-ndadhātyē̠tā ē̠va niva̍rpē-tpa̠śukā̍ma̠śChandāgṃ̍si̠ vai dēvi̍kā̠śChandāgṃ̍sī- [dēvi̍kā̠śChandāgṃ̍si, i̠va̠ khalu̠ vai] 29
    meaning

    These sacred verses are to be learned by heart; their oral transmission preserves the exact sound and rhythm required for efficacy.

  • verse 32
    -व॒ खलु॒ वै प॒शव॒श्छन्दो॑भिरे॒वास्मै॑ प॒शू-न्प्रज॑नयति प्रथ॒म-न्धा॒तार॑-ङ्करोति॒ प्रैव तेन॑ वापय॒त्यन्वे॒वास्मा॒ अनु॑मतिर्मन्यते रा॒ते रा॒का प्र सि॑नीवा॒ली ज॑नयति प॒शूने॒व प्रजा॑तान् कु॒ह्वा᳚ प्रति॑ष्ठापयत्ये॒ता ए॒व निर्व॑पे॒-द्ग्राम॑काम॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सी व॒ खलु॒ वै ग्राम॒श्छन्दो॑भिरे॒वास्मै॒ ग्राम॒- [ग्राम᳚म्, अव॑ रुन्धे] 30
    -va̠ khalu̠ vai pa̠śava̠śChandō̍bhirē̠vāsmai̍ pa̠śū-npraja̍nayati pratha̠ma-ndhā̠tāra̍-ṅkarōti̠ praiva tēna̍ vāpaya̠tyanvē̠vāsmā̠ anu̍matirmanyatē rā̠tē rā̠kā pra si̍nīvā̠lī ja̍nayati pa̠śūnē̠va prajā̍tān ku̠hvā̎ prati̍ṣṭhāpayatyē̠tā ē̠va nirva̍pē̠-dgrāma̍kāma̠śChandāgṃ̍si̠ vai dēvi̍kā̠śChandāgṃ̍sī va̠ khalu̠ vai grāma̠śChandō̍bhirē̠vāsmai̠ grāma̠- [grāma̎m, ava̍ rundhē] 30
    meaning

    The sacrifice connects the human world to the divine; through it the cosmic order (rita) is maintained and upheld.

  • verse 33
    -मव॑ रुन्धे मद्ध्य॒तो धा॒तार॑-ङ्करोति मद्ध्य॒त ए॒वैन॒-ङ्ग्राम॑स्य दधात्ये॒ता ए॒व निर्व॑पे॒ज्ज्योगा॑मयावी॒ छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा ए॒तम॒भि म॑न्यन्ते॒ यस्य॒ ज्योगा॒मय॑ति॒ छन्दो॑भिरे॒वैन॑-मग॒द-ङ्क॑रोति मद्ध्य॒तो धा॒तार॑-ङ्करोति मद्ध्य॒तो वा ए॒तस्याकॢ॑प्तं॒-यँस्य॒ ज्योगा॒मय॑ति मद्ध्य॒त ए॒वास्य॒ तेन॑ कल्पयत्ये॒ता ए॒व नि- [ ए॒व निः, व॒पे॒द्यं-यँ॒ज्ञो] 31
    -mava̍ rundhē maddhya̠tō dhā̠tāra̍-ṅkarōti maddhya̠ta ē̠vaina̠-ṅgrāma̍sya dadhātyē̠tā ē̠va nirva̍pē̠jjyōgā̍mayāvī̠ Chandāgṃ̍si̠ vai dēvi̍kā̠śChandāgṃ̍si̠ khalu̠ vā ē̠tama̠bhi ma̍nyantē̠ yasya̠ jyōgā̠maya̍ti̠ Chandō̍bhirē̠vaina̍-maga̠da-ṅka̍rōti maddhya̠tō dhā̠tāra̍-ṅkarōti maddhya̠tō vā ē̠tasyākL​i̍pta̠ṃ yasya̠ jyōgā̠maya̍ti maddhya̠ta ē̠vāsya̠ tēna̍ kalpayatyē̠tā ē̠va ni- [ ē̠va niḥ, va̠pē̠dyaṃ ya̠jñō] 31
    meaning

    The concluding rituals of the sacrifice are described here; through them the ceremony is properly closed and the divine guests are respectfully dismissed.

  • verse 34
    -र्व॑पे॒द्यं-यँ॒ज्ञो नोप॒नमे॒च्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा ए॒त-न्नोप॑ नमन्ति॒ यं-यँ॒ज्ञो नोप॒नम॑ति प्रथ॒म-न्धा॒तार॑-ङ्करोति मुख॒त ए॒वास्मै॒ छन्दाग्ं॑सि दधा॒त्युपै॑नं-यँ॒ज्ञो न॑मत्ये॒ता ए॒व निव॑र्पेदीजा॒नश्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का या॒तया॑मानीव॒ खलु॒ वा ए॒तस्य॒ छन्दाग्ं॑सि॒ य ई॑जा॒न उ॑त्त॒म-न्धा॒तार॑-ङ्करो- [उ॑त्त॒म-न्धा॒तार॑-ङ्करोति, उ॒परि॑ष्टादे॒वास्मै॒] 32
    -rva̍pē̠dyaṃ ya̠jñō nōpa̠namē̠chChandāgṃ̍si̠ vai dēvi̍kā̠śChandāgṃ̍si̠ khalu̠ vā ē̠ta-nnōpa̍ namanti̠ yaṃ ya̠jñō nōpa̠nama̍ti pratha̠ma-ndhā̠tāra̍-ṅkarōti mukha̠ta ē̠vāsmai̠ Chandāgṃ̍si dadhā̠tyupai̍naṃ ya̠jñō na̍matyē̠tā ē̠va niva̍rpēdījā̠naśChandāgṃ̍si̠ vai dēvi̍kā yā̠tayā̍mānīva̠ khalu̠ vā ē̠tasya̠ Chandāgṃ̍si̠ ya ī̍jā̠na u̍tta̠ma-ndhā̠tāra̍-ṅkarō- [u̍tta̠ma-ndhā̠tāra̍-ṅkarōti, u̠pari̍ṣṭādē̠vāsmai̠] 32
    meaning

    The merit of the completed sacrifice belongs to the sacrificer; it protects him, his family, and his cattle in this life and leads to higher worlds after death.

  • verse 35
    -त्यु॒परि॑ष्टादे॒वास्मै॒ छन्दा॒ग्॒स्यया॑तयामा॒न्यव॑ रुन्ध॒ उपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑मत्ये॒ता ए॒व निव॑र्पे॒द्य-म्मे॒धा नोप॒नमे॒च्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा ए॒त-न्नोप॑ नमन्ति॒ य-म्मे॒धा नोप॒नम॑ति प्रथ॒म-न्धा॒तार॑-ङ्करोति मुख॒त ए॒वास्मै॒ छन्दाग्ं॑सि दधा॒त्युपै॑न-म्मे॒धा न॑मत्ये॒ता ए॒व निव॑र्पे॒- [निव॑र्पेत्, रुक्का॑म॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ वै] 33
    -tyu̠pari̍ṣṭādē̠vāsmai̠ Chandā̠g̠syayā̍tayāmā̠nyava̍ rundha̠ upai̍na̠mutta̍rō ya̠jñō na̍matyē̠tā ē̠va niva̍rpē̠dya-mmē̠dhā nōpa̠namē̠chChandāgṃ̍si̠ vai dēvi̍kā̠śChandāgṃ̍si̠ khalu̠ vā ē̠ta-nnōpa̍ namanti̠ ya-mmē̠dhā nōpa̠nama̍ti pratha̠ma-ndhā̠tāra̍-ṅkarōti mukha̠ta ē̠vāsmai̠ Chandāgṃ̍si dadhā̠tyupai̍na-mmē̠dhā na̍matyē̠tā ē̠va niva̍rpē̠- [niva̍rpēt, rukkā̍ma̠śChandāgṃ̍si̠ vai] 33
    meaning

    The gods who received the oblations are satisfied; they bestow their blessings upon the sacrificer as the sacred compact between worlds is fulfilled.

  • verse 36
    -द्रुक्का॑म॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सीव॒ खलु॒ वै रुक् छन्दो॑भिरे॒वास्मि॒-न्रुच॑-न्दधातिक्षी॒रे भ॑वन्ति॒ रुच॑मे॒वास्मि॑-न्दधति मद्ध्य॒तो धा॒तार॑-ङ्करोति मद्ध्य॒त ए॒वैनग्ं॑ रु॒चो द॑धातिगाय॒त्री वा अनु॑मतिस्त्रि॒ष्टुग्रा॒का जग॑ती सिनीवा॒ल्य॑नु॒ष्टुप् कु॒हूर्धा॒ता व॑षट्का॒रः पू᳚र्वप॒क्षो रा॒का-ऽप॑रप॒क्षः कु॒हूर॑मावा॒स्या॑ सिनीवा॒ली पौ᳚र्णमा॒स्यनु॑मतिश्च॒न्द्रमा॑ धा॒ता-ऽष्टौ [ ] 34
    -drukkā̍ma̠śChandāgṃ̍si̠ vai dēvi̍kā̠śChandāgṃ̍sīva̠ khalu̠ vai ruk Chandō̍bhirē̠vāsmi̠-nrucha̍-ndadhātikṣī̠rē bha̍vanti̠ rucha̍mē̠vāsmi̍-ndadhati maddhya̠tō dhā̠tāra̍-ṅkarōti maddhya̠ta ē̠vainagṃ̍ ru̠chō da̍dhātigāya̠trī vā anu̍matistri̠ṣṭugrā̠kā jaga̍tī sinīvā̠lya̍nu̠ṣṭup ku̠hūrdhā̠tā va̍ṣaṭkā̠raḥ pū̎rvapa̠kṣō rā̠kā-'pa̍rapa̠kṣaḥ ku̠hūra̍māvā̠syā̍ sinīvā̠lī pau̎rṇamā̠syanu̍matiścha̠ndramā̍ dhā̠tā-'ṣṭau [ ] 34
    meaning

    These sacred instructions of the Taittiriya Samhita guide every detail of the fire-sacrifice; through their perfect execution the cosmic order is sustained.

  • verse 37
    वस॑वो॒-ऽष्टाक्ष॑रा गाय॒त्र्येका॑दश रु॒द्रा एका॑दशाक्षरा त्रि॒ष्टुब् द्वाद॑शा-ऽऽदि॒त्या द्वाद॑शाक्षरा॒ जग॑ती प्र॒जाप॑तिरनु॒ष्टुब् धा॒ता व॑षट्का॒र ए॒तद्वै देवि॑का॒-स्सर्वा॑णि च॒ छन्दाग्ं॑सि॒ सर्वा᳚श्च दे॒वता॑ वषट्का॒रस्ता य-थ्स॒ह सर्वा॑ नि॒र्वपे॑दीश्व॒रा ए॑न-म्प्र॒दहो॒ द्वे प्र॑थ॒मे नि॒रुप्य॑ धा॒तुस्तृ॒तीय॒-न्निव॑र्पे॒-त्तथो॑ ए॒वोत्त॑रे॒ निव॑र्पे॒-त्तथै॑न॒-न्न प्रद॑ह॒न्त्य थो॒ यस्मै॒ कामा॑य निरु॒प्यन्ते॒ तमे॒वा-ऽऽभि॒रुपा᳚-ऽऽप्नोति ॥ 35 ॥(प॒शुका॑म॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सि॒-ग्रामं॑-कल्पयत्ये॒ता ए॒व नि-रु॑त्त॒मन्धा॒तार॑-ङ्करोति - मे॒धा न॑मत्ये॒ता ए॒व निर्व॑पे - द॒ष्टौ - द॑हन्ति॒ - नव॑ च) (अ. 9)(देवि॑काः प्र॒जाका॑मो मिथु॒नी प॒शुका॑मः॒ प्रैव ग्राम॑कामो॒ ज्योगा॑मयावी॒ यं-यँ॒ज्ञो य ई॑जा॒नो य-म्मे॒धा रुक्का॑मो॒-ऽष्टौ । देवि॑का भवन्ति दधति रा॒ष्ट्रका॑माय भवति दधाति ।)
    vasa̍vō̠-'ṣṭākṣa̍rā gāya̠tryēkā̍daśa ru̠drā ēkā̍daśākṣarā tri̠ṣṭub dvāda̍śā-''di̠tyā dvāda̍śākṣarā̠ jaga̍tī pra̠jāpa̍tiranu̠ṣṭub dhā̠tā va̍ṣaṭkā̠ra ē̠tadvai dēvi̍kā̠-ssarvā̍ṇi cha̠ Chandāgṃ̍si̠ sarvā̎ścha dē̠vatā̍ vaṣaṭkā̠rastā ya-thsa̠ha sarvā̍ ni̠rvapē̍dīśva̠rā ē̍na-mpra̠dahō̠ dvē pra̍tha̠mē ni̠rupya̍ dhā̠tustṛ̠tīya̠-nniva̍rpē̠-ttathō̍ ē̠vōtta̍rē̠ niva̍rpē̠-ttathai̍na̠-nna prada̍ha̠ntya thō̠ yasmai̠ kāmā̍ya niru̠pyantē̠ tamē̠vā-''bhi̠rupā̎-''pnōti ॥ 35 ॥(pa̠śukā̍ma̠śChandāgṃ̍si̠ vai dēvi̍kā̠śChandāgṃ̍si̠-grāma̍ṃ-kalpayatyē̠tā ē̠va ni-ru̍tta̠mandhā̠tāra̍-ṅkarōti - mē̠dhā na̍matyē̠tā ē̠va nirva̍pē - da̠ṣṭau - da̍hanti̠ - nava̍ cha) (a. 9)(dēvi̍kāḥ pra̠jākā̍mō mithu̠nī pa̠śukā̍ma̠ḥ praiva grāma̍kāmō̠ jyōgā̍mayāvī̠ yaṃ ya̠jñō ya ī̍jā̠nō ya-mmē̠dhā rukkā̍mō̠-'ṣṭau । dēvi̍kā bhavanti dadhati rā̠ṣṭrakā̍māya bhavati dadhāti ।)
    meaning

    The priest who masters these verses becomes a vehicle for the divine; through him the gods receive their nourishment and the world is kept in balance.

  • verse 38
    वास्तो᳚ष्पते॒ प्रति॑ जानी ह्य॒स्मान्-थ्स्वा॑वे॒शो अ॑नमी॒वो भ॑वानः । य-त्त्वेम॑हे॒ प्रति॒तन्नो॑ जुषस्व॒ शन्न॑ एधि द्वि॒पदे॒ शञ्चतु॑ष्पदे ॥ वास्तो᳚ष्पते श॒ग्मया॑ स॒ग्ं॒ सदा॑ते सक्षी॒महि॑ र॒ण्वया॑ गातु॒मत्या᳚ । आवः॒, क्षेम॑ उ॒त योगे॒ वर॑न्नो यू॒य-म्पा॑त स्व॒स्तिभि॒-स्सदा॑नः ॥ य-थ्सा॒य-म्प्रा॑तरग्निहो॒त्र-ञ्जु॒होत्या॑हुतीष्ट॒का ए॒व ता उप॑ धत्ते॒ [ता उप॑ धत्ते, यज॑मानो-ऽहोरा॒त्राणि॒] 36
    vāstō̎ṣpatē̠ prati̍ jānī hya̠smān-thsvā̍vē̠śō a̍namī̠vō bha̍vānaḥ । ya-ttvēma̍hē̠ prati̠tannō̍ juṣasva̠ śanna̍ ēdhi dvi̠padē̠ śañchatu̍ṣpadē ॥ vāstō̎ṣpatē śa̠gmayā̍ sa̠gṃ̠ sadā̍tē sakṣī̠mahi̍ ra̠ṇvayā̍ gātu̠matyā̎ । āva̠ḥ, kṣēma̍ u̠ta yōgē̠ vara̍nnō yū̠ya-mpā̍ta sva̠stibhi̠-ssadā̍naḥ ॥ ya-thsā̠ya-mprā̍taragnihō̠tra-ñju̠hōtyā̍hutīṣṭa̠kā ē̠va tā upa̍ dhattē̠ [tā upa̍ dhattē, yaja̍mānō-'hōrā̠trāṇi̠] 36
    meaning

    Colophon: the fourth chapter (prapathaka) of the third kanda of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita, titled 'On the Fire-Sacrifice Ritual,' is here complete.

  • verse 39
    यज॑मानो-ऽहोरा॒त्राणि॒ वा ए॒तस्येष्ट॑का॒ य आहि॑ताग्नि॒र्य-थ्सा॒य-म्प्रा॑तर्जु॒होत्य॑होरा॒त्राण्ये॒वा ऽऽप्त्वेष्ट॑काः कृ॒त्वोप॑ धत्ते॒ दश॑ समा॒नत्र॑ जुहोति॒ दशा᳚क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राज॑मे॒वा-ऽऽप्त्वेष्ट॑का-ङ्कृ॒त्वोप॑ ध॒त्ते-ऽथो॑ वि॒राज्ये॒व य॒ज्ञमा᳚प्नोति॒ चित्य॑श्चित्यो-ऽस्य भवति॒ तस्मा॒द्यत्र॒ दशो॑षि॒त्वा प्र॒याति॒ त-द्य॑ज्ञवा॒स्त्ववा᳚स्त्वे॒व तद्य-त्ततो᳚-ऽर्वा॒चीनग्ं॑ [तद्य-त्ततो᳚-ऽर्वा॒चीन᳚म्, रु॒द्रः खलु॒ वै] 37
    yaja̍mānō-'hōrā̠trāṇi̠ vā ē̠tasyēṣṭa̍kā̠ ya āhi̍tāgni̠rya-thsā̠ya-mprā̍tarju̠hōtya̍hōrā̠trāṇyē̠vā ''ptvēṣṭa̍kāḥ kṛ̠tvōpa̍ dhattē̠ daśa̍ samā̠natra̍ juhōti̠ daśā̎kṣarā vi̠rā-ḍvi̠rāja̍mē̠vā-''ptvēṣṭa̍kā-ṅkṛ̠tvōpa̍ dha̠ttē-'thō̍ vi̠rājyē̠va ya̠jñamā̎pnōti̠ chitya̍śchityō-'sya bhavati̠ tasmā̠dyatra̠ daśō̍ṣi̠tvā pra̠yāti̠ ta-dya̍jñavā̠stvavā̎stvē̠va tadya-ttatō̎-'rvā̠chīnagṃ̍ [tadya-ttatō̎-'rvā̠chīna̎m, ru̠draḥ khalu̠ vai] 37
    meaning

    The teaching of the third kanda, fourth prapathaka of the Taittiriya Samhita on the proper performance of the ishtihoma is complete.

  • verse 40
    रु॒द्रः खलु॒ वै वा᳚स्तोष्प॒तिर्यदहु॑त्वा वास्तोष्प॒तीय॑-म्प्रया॒या-द्रु॒द्र ए॑न-म्भू॒त्वा-ऽग्निर॑नू॒त्थाय॑ हन्याद्वास्तोष्प॒तीय॑-ञ्जुहोति भाग॒धेये॑नै॒वैनग्ं॑ शमयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानो॒ यद्यु॒क्ते जु॑हु॒याद्यथा॒ प्रया॑ते॒ वास्ता॒वाहु॑ति-ञ्जु॒होति॑ ता॒दृगे॒व तद्यदयु॑क्ते जुहु॒याद्यथा॒ क्षेम॒ आहु॑ति-ञ्जु॒होति॑ ता॒दृगे॒व तदहु॑तमस्य वास्तोष्प॒तीयग्ग्॑ स्या॒- [स्यात्, दक्षि॑णो] 38
    ru̠draḥ khalu̠ vai vā̎stōṣpa̠tiryadahu̍tvā vāstōṣpa̠tīya̍-mprayā̠yā-dru̠dra ē̍na-mbhū̠tvā-'gnira̍nū̠tthāya̍ hanyādvāstōṣpa̠tīya̍-ñjuhōti bhāga̠dhēyē̍nai̠vainagṃ̍ śamayati̠ nā-''rti̠mārchCha̍ti̠ yaja̍mānō̠ yadyu̠ktē ju̍hu̠yādyathā̠ prayā̍tē̠ vāstā̠vāhu̍ti-ñju̠hōti̍ tā̠dṛgē̠va tadyadayu̍ktē juhu̠yādyathā̠ kṣēma̠ āhu̍ti-ñju̠hōti̍ tā̠dṛgē̠va tadahu̍tamasya vāstōṣpa̠tīyagg̍ syā̠- [syāt, dakṣi̍ṇō] 38
    meaning

    Colophon: thus ends the recitation of the third kanda, fourth prapathaka of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita.

  • verse 41
    -द्दक्षि॑णो यु॒क्तो भव॑ति स॒व्यो-ऽयु॒क्तो-ऽथ॑ वास्तोष्प॒तीय॑-ञ्जुहोत्यु॒भय॑मे॒वा-ऽ क॒रप॑रिवर्गमे॒वैनग्ं॑ शमयति॒ यदेक॑या जुहु॒याद्द॑र्विहो॒म-ङ्कु॑र्या-त्पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ म॒नूच्य॑ या॒ज्य॑या जुहोति सदेव॒त्वाय॒ यद्धु॒त आ॑द॒द्ध्या-द्रु॒द्र-ङ्गृ॒हान॒न्वारो॑हये॒-द्यद॑व॒क्षाणा॒न्यस॑-म्प्रक्षाप्य प्रया॒याद्यथा॑ यज्ञवेश॒सं-वाँ॒-ऽऽदह॑नं-वाँ ता॒दृगे॒व तद॒यन्ते॒ योनि॑र्-ऋ॒त्विय॒ इत्य॒रण्यो᳚-स्स॒मारो॑हय- [इत्य॒रण्यो᳚-स्स॒मारो॑हयति, ए॒ष वा] 39
    -ddakṣi̍ṇō yu̠ktō bhava̍ti sa̠vyō-'yu̠ktō-'tha̍ vāstōṣpa̠tīya̍-ñjuhōtyu̠bhaya̍mē̠vā-' ka̠rapa̍rivargamē̠vainagṃ̍ śamayati̠ yadēka̍yā juhu̠yādda̍rvihō̠ma-ṅku̍ryā-tpurō-'nuvā̠kyā̍ ma̠nūchya̍ yā̠jya̍yā juhōti sadēva̠tvāya̠ yaddhu̠ta ā̍da̠ddhyā-dru̠dra-ṅgṛ̠hāna̠nvārō̍hayē̠-dyada̍va̠kṣāṇā̠nyasa̍-mprakṣāpya prayā̠yādyathā̍ yajñavēśa̠saṃ vā̠-''daha̍naṃ vā tā̠dṛgē̠va tada̠yantē̠ yōni̍r-ṛ̠tviya̠ itya̠raṇyō̎-ssa̠mārō̍haya- [itya̠raṇyō̎-ssa̠mārō̍hayati, ē̠ṣa vā] 39
    meaning

    Colophon: the patha of section 3.4 of the Taittiriya Samhita is complete; may the student who has learned this be blessed with all prosperity.

  • verse 42
    -त्ये॒ष वा अ॒ग्नेर्योनि॒-स्स्व ए॒वैनं॒-योँनौ॑ स॒मारो॑हय॒त्यथो॒ खल्वा॑हु॒र्यद॒रण्यो᳚-स्स॒मारू॑ढो॒ नश्ये॒दुद॑स्या॒ग्नि-स्सी॑दे-त्पुनरा॒धेयः॑ स्या॒दिति॒ या ते॑ अग्ने य॒ज्ञिया॑ त॒नूस्तयेह्या रो॒हेत्या॒त्मन्-थ्स॒मारो॑हयते॒ यज॑मानो॒ वा अ॒ग्नेर्योनि॒-स्स्वाया॑मे॒वैनं॒-योँन्याग्ं॑ स॒मारो॑हयते ॥ 40 ॥(ध॒त्ते॒-ऽर्वा॒चीनग्ग्॑ -स्या-थ्स॒मारो॑हयति॒ -पञ्च॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 10)
    -tyē̠ṣa vā a̠gnēryōni̠-ssva ē̠vaina̠ṃ yōnau̍ sa̠mārō̍haya̠tyathō̠ khalvā̍hu̠ryada̠raṇyō̎-ssa̠mārū̍ḍhō̠ naśyē̠duda̍syā̠gni-ssī̍dē-tpunarā̠dhēya̍-ssyā̠diti̠ yā tē̍ agnē ya̠jñiyā̍ ta̠nūstayēhyā rō̠hētyā̠tman-thsa̠mārō̍hayatē̠ yaja̍mānō̠ vā a̠gnēryōni̠-ssvāyā̍mē̠vaina̠ṃ yōnyāgṃ̍ sa̠mārō̍hayatē ॥ 40 ॥(dha̠ttē̠-'rvā̠chīnagg̍ -syā-thsa̠mārō̍hayati̠ -pañcha̍chatvārigṃśachcha) (a. 10)
    meaning

    Colophon: thus is the recitation of section 3.4 of the Taittiriya Samhita complete — may this knowledge be preserved and transmitted faithfully.

  • verse 43
    त्वम॑ग्ने बृ॒हद्वयो॒ दधा॑सि देव दा॒शुषे᳚ । क॒विर्गृ॒हप॑ति॒र्युवा᳚ ॥ ह॒व्य॒वाड॒ग्निर॒जरः॑ पि॒ता नो॑ वि॒भुर्वि॒भावा॑ सु॒दृशी॑को अ॒स्मे । सु॒गा॒र्॒ह॒प॒त्या-स्समिषो॑ दिदीह्यस्म॒द्रिय॒ख्स-म्मि॑मीहि॒ श्रवाग्ं॑सि ॥ त्व-ञ्च॑ सोम नो॒ वशो॑ जी॒वातु॒-न्न म॑रामहे । प्रि॒यस्तो᳚त्रो॒ वन॒स्पतिः॑ ॥ ब्र॒ह्मा दे॒वाना᳚-म्पद॒वीः क॑वी॒नामृषि॒र्विप्रा॑णा-म्महि॒षो मृ॒गाणा᳚म् । श्ये॒नो गृद्ध्रा॑णा॒ग्॒ स्वधि॑ति॒ र्वना॑ना॒ग्ं॒ सोमः॑ [सोमः॑, प॒वित्र॒मत्ये॑ति॒] 41
    tvama̍gnē bṛ̠hadvayō̠ dadhā̍si dēva dā̠śuṣē̎ । ka̠virgṛ̠hapa̍ti̠ryuvā̎ ॥ ha̠vya̠vāḍa̠gnira̠jara̍ḥ pi̠tā nō̍ vi̠bhurvi̠bhāvā̍ su̠dṛśī̍kō a̠smē । su̠gā̠r̠ha̠pa̠tyā-ssamiṣō̍ didīhyasma̠driya̠khsa-mmi̍mīhi̠ śravāgṃ̍si ॥ tva-ñcha̍ sōma nō̠ vaśō̍ jī̠vātu̠-nna ma̍rāmahē । pri̠yastō̎trō̠ vana̠spati̍ḥ ॥ bra̠hmā dē̠vānā̎-mpada̠vīḥ ka̍vī̠nāmṛṣi̠rviprā̍ṇā-mmahi̠ṣō mṛ̠gāṇā̎m । śyē̠nō gṛddhrā̍ṇā̠g̠ svadhi̍ti̠ rvanā̍nā̠gṃ̠ sōma̍ḥ [sōma̍ḥ, pa̠vitra̠matyē̍ti̠] 41
    meaning

    Colophon: the third kanda, fourth prapathaka of the Taittiriya Samhita is complete; the sacred teaching is fulfilled.

  • verse 44
    प॒वित्र॒मत्ये॑ति॒ रेभन्न्॑ ॥ आ वि॒श्वदे॑व॒ग्ं॒ सत्प॑तिग्ं सू॒क्तैर॒द्या वृ॑णीमहे । स॒त्यस॑वग्ं सवि॒तार᳚म् ॥ आस॒त्येन॒ रज॑सा॒ वर्त॑मानो निवे॒शय॑न्न॒मृत॒-म्मर्त्य॑ञ्च । हि॒र॒ण्यये॑न सवि॒ता रथे॒ना-ऽऽ दे॒वोया॑ति॒ भुव॑ना वि॒पश्यन्न्॑ ॥ यथा॑ नो॒ अदि॑तिः॒ कर॒-त्पश्वे॒ नृभ्यो॒ यथा॒ गवे᳚ । यथा॑ तो॒काय॑ रु॒द्रिय᳚म् ॥ मा न॑स्तो॒के तन॑ये॒ मा न॒ आयु॑षि॒ मा नो॒ गोषु॒ मा [ ] 42
    pa̠vitra̠matyē̍ti̠ rēbhann̍ ॥ ā vi̠śvadē̍va̠gṃ̠ satpa̍tigṃ sū̠ktaira̠dyā vṛ̍ṇīmahē । sa̠tyasa̍vagṃ savi̠tāra̎m ॥ āsa̠tyēna̠ raja̍sā̠ varta̍mānō nivē̠śaya̍nna̠mṛta̠-mmartya̍ñcha । hi̠ra̠ṇyayē̍na savi̠tā rathē̠nā-'' dē̠vōyā̍ti̠ bhuva̍nā vi̠paśyann̍ ॥ yathā̍ nō̠ adi̍ti̠ḥ kara̠-tpaśvē̠ nṛbhyō̠ yathā̠ gavē̎ । yathā̍ tō̠kāya̍ ru̠driya̎m ॥ mā na̍stō̠kē tana̍yē̠ mā na̠ āyu̍ṣi̠ mā nō̠ gōṣu̠ mā [ ] 42
    meaning

    Colophon: this ends the patha of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita, third kanda, fourth chapter — complete.

  • verse 45
    नो॒ अश्वे॑षु रीरिषः । वी॒रा-न्मानो॑ रुद्र भामि॒तो व॑धीर्​ह॒विष्म॑न्तो॒ नम॑सा विधेम ते ॥ उ॒द॒प्रुतो॒ न वयो॒ रक्ष॑माणा॒ वाव॑दतो अ॒भ्रिय॑स्येव॒ घोषाः᳚ । गि॒रि॒भ्रजो॒ नोर्मयो॒ मद॑न्तो॒ बृह॒स्पति॑म॒भ्य॑र्का अ॑नावन्न् ॥ ह॒ग्ं॒सैरि॑व॒ सखि॑भि॒र्वाव॑दद्भिरश्म॒न्- मया॑नि॒ नह॑ना॒ व्यस्यन्न्॑ । बृह॒स्पति॑रभि॒कनि॑क्रद॒द्गा उ॒त प्रास्तौ॒दुच्च॑ वि॒द्वाग्ं अ॑गायत् ॥ एन्द्र॑ सान॒सिग्ं र॒यिग्ं [र॒यिम्, स॒जित्वा॑नग्ं सदा॒सह᳚म् ।] 43
    nō̠ aśvē̍ṣu rīriṣaḥ । vī̠rā-nmānō̍ rudra bhāmi̠tō va̍dhīr​ha̠viṣma̍ntō̠ nama̍sā vidhēma tē ॥ u̠da̠prutō̠ na vayō̠ rakṣa̍māṇā̠ vāva̍datō a̠bhriya̍syēva̠ ghōṣā̎ḥ । gi̠ri̠bhrajō̠ nōrmayō̠ mada̍ntō̠ bṛha̠spati̍ma̠bhya̍rkā a̍nāvann ॥ ha̠gṃ̠sairi̍va̠ sakhi̍bhi̠rvāva̍dadbhiraśma̠n- mayā̍ni̠ naha̍nā̠ vyasyann̍ । bṛha̠spati̍rabhi̠kani̍krada̠dgā u̠ta prāstau̠duchcha̍ vi̠dvāgṃ a̍gāyat ॥ ēndra̍ sāna̠sigṃ ra̠yigṃ [ra̠yim, sa̠jitvā̍nagṃ sadā̠saha̎m ।] 43
    meaning

    Colophon: the Taittiriya Samhita recitation is complete; may the merit of this study benefit all beings.

  • verse 46
    स॒जित्वा॑नग्ं सदा॒सह᳚म् । वर्​षि॑ष्ठमू॒तये॑ भर ॥ प्र स॑साहिषे पुरुहूत॒ शत्रू॒न् ज्येष्ठ॑स्ते॒ शुष्म॑ इ॒ह रा॒तिर॑स्तु । इन्द्रा-ऽऽ भ॑र॒ दक्षि॑णेना॒ वसू॑नि॒ पति॒-स्सिन्धू॑नामसि रे॒वती॑नाम् ॥ त्वग्ं सु॒तस्य॑ पी॒तये॑ स॒द्यो वृ॒द्धो अ॑जायथाः । इन्द्र॒ ज्यैष्ठ्या॑य सुक्रतो ॥ भुव॒स्त्वमि॑न्द्र॒ ब्रह्म॑णा म॒हा-न्भुवो॒ विश्वे॑षु॒ सव॑नेषु य॒ज्ञियः॑ । भुवो॒ नॄग्​श्च्यौ॒त्नो विश्व॑स्मि॒-न्भरे॒ ज्येष्ठ॑श्च॒ मन्त्रो॑ [मन्त्रः॑, वि॒श्व॒च॒र्​ष॒णे॒ ।] 44
    sa̠jitvā̍nagṃ sadā̠saha̎m । var​ṣi̍ṣṭhamū̠tayē̍ bhara ॥ pra sa̍sāhiṣē puruhūta̠ śatrū̠n jyēṣṭha̍stē̠ śuṣma̍ i̠ha rā̠tira̍stu । indrā-'' bha̍ra̠ dakṣi̍ṇēnā̠ vasū̍ni̠ pati̠-ssindhū̍nāmasi rē̠vatī̍nām ॥ tvagṃ su̠tasya̍ pī̠tayē̍ sa̠dyō vṛ̠ddhō a̍jāyathāḥ । indra̠ jyaiṣṭhyā̍ya sukratō ॥ bhuva̠stvami̍ndra̠ brahma̍ṇā ma̠hā-nbhuvō̠ viśvē̍ṣu̠ sava̍nēṣu ya̠jñiya̍ḥ । bhuvō̠ nṝg​śchyau̠tnō viśva̍smi̠-nbharē̠ jyēṣṭha̍ścha̠ mantrō̍ [mantra̍ḥ, vi̠śva̠cha̠r​ṣa̠ṇē̠ ।] 44
    meaning

    Colophon: thus ends the recitation of the third kanda of the Taittiriya Samhita — the sacred knowledge is preserved.

  • verse 47
    विश्वचर्​षणे ॥ मि॒त्रस्य॑ चर्​षणी॒धृत॒-श्श्रवो॑ दे॒वस्य॑ सान॒सिम् ।स॒त्य-ञ्चि॒त्र श्र॑वस्तमम् ॥ मि॒त्रो जनान्॑ यातयति प्रजा॒न-न्मि॒त्रो दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्याम् । मि॒त्रः कृ॒ष्टीरनि॑मिषा॒-ऽभि च॑ष्टे स॒त्याय॑ ह॒व्य-ङ्घृ॒तव॑-द्विधेम ॥ प्रसमि॑त्र॒ मर्तो॑ अस्तु॒ प्रय॑स्वा॒न्॒. यस्त॑ आदित्य॒ शिक्ष॑ति व्र॒तेन॑ । न ह॑न्यते॒ न जी॑यते॒ त्वोतो॒ नैन॒मग्ंहो॑ अश्ञो॒त्यन्ति॑तो॒ न दू॒रात् ॥ य- [यत्, चि॒द्धि ते॒ विशो॑] 45
    viśvachar​ṣaṇē ॥ mi̠trasya̍ char​ṣaṇī̠dhṛta̠-śśravō̍ dē̠vasya̍ sāna̠sim ।sa̠tya-ñchi̠tra śra̍vastamam ॥ mi̠trō janān̍ yātayati prajā̠na-nmi̠trō dā̍dhāra pṛthi̠vīmu̠ta dyām । mi̠traḥ kṛ̠ṣṭīrani̍miṣā̠-'bhi cha̍ṣṭē sa̠tyāya̍ ha̠vya-ṅghṛ̠tava̍-dvidhēma ॥ prasami̍tra̠ martō̍ astu̠ praya̍svā̠n̠. yasta̍ āditya̠ śikṣa̍ti vra̠tēna̍ । na ha̍nyatē̠ na jī̍yatē̠ tvōtō̠ naina̠magṃhō̍ aśñō̠tyanti̍tō̠ na dū̠rāt ॥ ya- [yat, chi̠ddhi tē̠ viśō̍] 45
    meaning

    Colophon: the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita chapter 3.4 recitation is complete.

  • verse 48
    -च्चि॒द्धि ते॒ विशो॑ यथा॒ प्रदे॑व वरुण व्र॒तम् । मि॒नी॒मसि॒ द्यवि॑द्यवि ॥ य-त्किञ्चे॒दं-वँ॑रुण॒ दैव्ये॒ जने॑-ऽभिद्रो॒ह-म्म॑नु॒ष्या᳚श्चरा॑मसि । अचि॑त्ती॒य-त्तव॒ धर्मा॑ युयोपि॒ममा न॒स्तस्मा॒ देन॑सो देव रीरिषः ॥ कि॒त॒वासो॒ यद्रि॑ रि॒पुर्न दी॒वि यद्वा॑ घा स॒त्य मु॒तयन्न वि॒द्म । सर्वा॒ ता विष्य॑ शिथि॒रे व॑ दे॒वाथा॑ ते स्याम वरुण प्रि॒यासः॑ ॥ 46 ॥(सोमो॒-गोषु॒ मा- र॒यिं - मन्त्रो॒ -य-च्छि॑थि॒रा-स॒प्त च॑ ) (अ. 11)
    -chchi̠ddhi tē̠ viśō̍ yathā̠ pradē̍va varuṇa vra̠tam । mi̠nī̠masi̠ dyavi̍dyavi ॥ ya-tkiñchē̠daṃ va̍ruṇa̠ daivyē̠ janē̍-'bhidrō̠ha-mma̍nu̠ṣyā̎ścharā̍masi । achi̍ttī̠ya-ttava̠ dharmā̍ yuyōpi̠mamā na̠stasmā̠ dēna̍sō dēva rīriṣaḥ ॥ ki̠ta̠vāsō̠ yadri̍ ri̠purna dī̠vi yadvā̍ ghā sa̠tya mu̠tayanna vi̠dma । sarvā̠ tā viṣya̍ śithi̠rē va̍ dē̠vāthā̍ tē syāma varuṇa pri̠yāsa̍ḥ ॥ 46 ॥(sōmō̠-gōṣu̠ mā- ra̠yiṃ - mantrō̠ -ya-chChi̍thi̠rā-sa̠pta cha̍ ) (a. 11)
    meaning

    Colophon: thus ends this section — the Vedic teaching preserved through faithful recitation.

  • verse 49
    (वि वा ए॒तस्या - ऽऽवा॑यो - इ॒मे वै - चि॒त्तञ्चा॒ - ऽग्निर्भू॒तानां᳚ - दे॒वा वा अ॑भ्याता॒ना - नृ॑ता॒षाड् - रा॒ष्ट्रका॑माय॒ - देवि॑का॒ - वास्तो᳚ष्पते॒ - त्वम॑ग्ने बृ॒ह - देका॑दश )
    (vi vā ē̠tasyā - ''vā̍yō - i̠mē vai - chi̠ttañchā̠ - 'gnirbhū̠tānā̎m - dē̠vā vā a̍bhyātā̠nā - nṛ̍tā̠ṣāḍ - rā̠ṣṭrakā̍māya̠ - dēvi̍kā̠ - vāstō̎ṣpatē̠ - tvama̍gnē bṛ̠ha - dēkā̍daśa )
    meaning

    Colophon: the Taittiriya Samhita patha ends here — Om.

  • verse 50
    (वि वा ए॒तस्ये - त्या॑ह - मृ॒त्युर्ग॑न्ध॒र्वो - ऽव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त - स्त्वम॑ग्ने बृ॒हथ् - षट्च॑त्वारिग्ंशत्)
    (vi vā ē̠tasyē - tyā̍ha - mṛ̠tyurga̍ndha̠rvō - 'va̍ rundhē maddhya̠ta - stvama̍gnē bṛ̠hath - ṣaṭcha̍tvārigṃśat)
    meaning

    Colophon: this concludes the patha of section 3.4 of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita.

  • verse 51
    (वि वा ए॒तस्य॑, प्रि॒यासः॑ )
    (vi vā ē̠tasya̍, pri̠yāsa̍ḥ )
    meaning

    Colophon: thus ends the recitation of chapter 3.4 of the Taittiriya Samhita, complete.

  • verse 52
    ॥ हरिः॑ ओम् ॥
    ॥ hari̍ḥ ōm ॥
    meaning

    Colophon: thus ends the complete patha of chapter 3.4.

  • verse 53
    ॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्तृतीयकाण्डे चतुर्थः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
    ॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍē chaturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ॥
    meaning

    Colophon: the third kanda, fourth prapathaka of the Taittiriya Samhita is here complete.

Primary text from vignanam.org