KYTS 1.3 Devasya Tva Savitu Prasave

Krishna

◆

tap any word for its meaning

  • verse 1
    कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे तृतीयः प्रश्नः - अग्निष्टोमे पशुः

    kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍē tṛtīyaḥ praśnaḥ - agniṣṭōmē paśuḥ
    meaning

    [Title heading] Kṛṣṇa Yajurvedīya Taittirīya Saṃhitā, first kāṇḍa, third praśna: rites of the Agniṣṭoma, beginning with 'By the impulsion of divine Savitṛ.'

    word by word
    कृष्णKrssnnaBlack, Dark, Dark-Blue
    तृतीयTrtiiyaThird
    पशुPashuBeing
  • verse 2
    ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

    ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥
    meaning

    [Invocation] Salutations to the Supreme Self; salutations to Śrī Mahāgaṇapati; salutations to Śrī Guru; Hariḥ Om.

    word by word
    श्रीShriiBeauty, Splendour, Lustre
    नमNamaReverential Salutations · Salutations
    हरिHariHari
    नमःNamahSalutations · Reverential Salutations · I offer my Salutations [to Shiva and Shakti] · Salutations, Obeisance · Bow, Obeisance, Reverential Salutation
    ॐOmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahman
  • verse 3
    दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वे᳚-ऽश्विनो᳚-र्बा॒हुभ्या᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मा द॒दे-ऽभ्रि॑रसि॒ नारि॑रसि॒ परि॑लिखित॒ग्ं॒ रक्षः॒ परि॑लिखिता॒ अरा॑तय इ॒दम॒हग्ं रक्ष॑सो ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इ॒दम॑स्य ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि दि॒वे त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा पृथि॒व्यै त्वा॒ शुन्ध॑तां-लोँ॒कः पि॑तृ॒षद॑नो॒ यवो॑-ऽसि य॒वया॒स्म-द्द्वेषो॑ [य॒वया॒स्म-द्द्वेषः॑, य॒वयारा॑तीः] 1

    dē̠vasya̍ tvā savi̠tuḥ pra̍sa̠vē̎-'śvinō̎-rbā̠hubhyā̎-mpū̠ṣṇō hastā̎bhyā̠mā da̠dē-'bhri̍rasi̠ nāri̍rasi̠ pari̍likhita̠gṃ̠ rakṣa̠ḥ pari̍likhitā̠ arā̍taya i̠dama̠hagṃ rakṣa̍sō grī̠vā api̍ kṛntāmi̠ yō̎-'smā-ndvēṣṭi̠ ya-ñcha̍ va̠ya-ndvi̠ṣma i̠dama̍sya grī̠vā api̍ kṛntāmi di̠vē tvā̠-'ntari̍kṣāya tvā pṛthi̠vyai tvā̠ śundha̍tāṃ lō̠kaḥ pi̍tṛ̠ṣada̍nō̠ yavō̍-'si ya̠vayā̠sma-ddvēṣō̍ [ya̠vayā̠sma-ddvēṣa̍ḥ, ya̠vayārā̍tīḥ] 1
    meaning

    By the impulsion of divine Savitṛ, with the arms of the Aśvins and the hands of Pūṣan, I take [this] for you—I bring this for the gods; for Indra the Vṛtra-slayer, with the support of the sacrifice.

    word by word
    देवस्यDevasya[Of] Divine [origin]
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    रक्षःRakssahGuarding, Watching
    अपिApiAlso
    ग्रीवGriivaNeck
    पृथिवीPrthiviiEarth, World
    लोकाःLokaahWorlds
  • verse 4
    य॒वयारा॑तीः पितृ॒णाग्ं सद॑नम॒स्युद्दिवग्ग्॑ स्तभा॒ना-ऽन्तरि॑क्ष-म्पृण पृथि॒वी-न्दृग्ं॑ह द्युता॒नस्त्वा॑ मारु॒तो मि॑नोतु मि॒त्रावरु॑णयो-र्ध्रु॒वेण॒ धर्म॑णा ब्रह्म॒वनि॑-न्त्वा क्षत्र॒वनिग्ं॑ सुप्रजा॒वनिग्ं॑ रायस्पोष॒वनि॒-म्पर्यू॑हामि॒ ब्रह्म॑ दृग्ंह क्ष॒त्र-न्दृग्ं॑ह प्र॒जा-न्दृग्ं॑ह रा॒यस्पोष॑-न्दृग्ंह घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी॒ आ पृ॑णेथा॒मिन्द्र॑स्य॒ सदो॑-ऽसि विश्वज॒नस्य॑ छा॒या परि॑ त्वा गिर्वणो॒ गिर॑ इ॒मा भ॑वन्तु वि॒श्वतो॑ वृ॒द्धायु॒मनु॒ वृद्ध॑यो॒ जुष्टा॑ भवन्तु॒ जुष्ट॑य॒ इन्द्र॑स्य॒ स्यूर॒सीन्द्र॑स्य ध्रु॒वम॑स्यै॒न्द्रम॒सीन्द्रा॑य त्वा ॥ 2 ॥(द्वेष॑ - इ॒मा - अ॒ष्टाद॑श च ) (अ. 1)

    ya̠vayārā̍tīḥ pitṛ̠ṇāgṃ sada̍nama̠syuddivagg̍ stabhā̠nā-'ntari̍kṣa-mpṛṇa pṛthi̠vī-ndṛgṃ̍ha dyutā̠nastvā̍ māru̠tō mi̍nōtu mi̠trāvaru̍ṇayō-rdhru̠vēṇa̠ dharma̍ṇā brahma̠vani̍-ntvā kṣatra̠vanigṃ̍ suprajā̠vanigṃ̍ rāyaspōṣa̠vani̠-mparyū̍hāmi̠ brahma̍ dṛgṃha kṣa̠tra-ndṛgṃ̍ha pra̠jā-ndṛgṃ̍ha rā̠yaspōṣa̍-ndṛgṃha ghṛ̠tēna̍ dyāvāpṛthivī̠ ā pṛ̍ṇēthā̠mindra̍sya̠ sadō̍-'si viśvaja̠nasya̍ Chā̠yā pari̍ tvā girvaṇō̠ gira̍ i̠mā bha̍vantu vi̠śvatō̍ vṛ̠ddhāyu̠manu̠ vṛddha̍yō̠ juṣṭā̍ bhavantu̠ juṣṭa̍ya̠ indra̍sya̠ syūra̠sīndra̍sya dhru̠vama̍syai̠ndrama̠sīndrā̍ya tvā ॥ 2 ॥(dvēṣa̍ - i̠mā - a̠ṣṭāda̍śa cha ) (a. 1)
    meaning

    Warding off hostile forces, the resting-place of ancestors—you stand firm—you fill the mid-space; [I bring] the earth [as a vessel], the heavens, the broad sky.

    word by word
    मारुतोMaarutoWind
    ब्रह्मBrahmaLord Brahma
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    छायाChaayaaShade, Shadow
    परिPariAround
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    गिरGiraSpeech, Voice
    भवन्तुBhavantuMay all Become · May All be [Happy] · May all be
    द्वेषDvessaHatred, Enmity to
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
    ब्रह्माBrahmaaLord Brahma · Brahma · (Whose Incomparable Power of Greatness even Bhagavan Ananta), Brahma and (Hara is not able to describe) · [You are] Brahma · Sri Brahma · [I remember] Brahma
    चयCayaCollection
    जुष्टJussttaLiked, Wished, Served, Worshipped
    इन्द्रIndraChief, King
  • verse 5
    र॒क्षो॒हणो॑ वलग॒हनो॑ वैष्ण॒वा-न्ख॑नामी॒दम॒ह-न्तं-वँ॑ल॒गमुद्व॑पामि॒ य-न्नः॑ समा॒नो यमस॑मानो निच॒खाने॒दमे॑न॒मध॑र-ङ्करोमि॒ यो नः॑ समा॒नो यो-ऽस॑मानो-ऽराती॒यति॑ गाय॒त्रेण॒ छन्द॒सा-ऽव॑बाढो वल॒गः किमत्र॑ भ॒द्र-न्तन्नौ॑ स॒ह वि॒राड॑सि सपत्न॒हा स॒म्राड॑सि भ्रातृव्य॒हा स्व॒राड॑स्यभिमाति॒हा वि॑श्वा॒राड॑सि॒ विश्वा॑सा-न्ना॒ष्ट्राणाग्ं॑ ह॒न्ता [ह॒न्ता, र॒क्षो॒हणो॑] 3

    ra̠kṣō̠haṇō̍ valaga̠hanō̍ vaiṣṇa̠vā-nkha̍nāmī̠dama̠ha-ntaṃ va̍la̠gamudva̍pāmi̠ ya-nna̍-ssamā̠nō yamasa̍mānō nicha̠khānē̠damē̍na̠madha̍ra-ṅkarōmi̠ yō na̍-ssamā̠nō yō-'sa̍mānō-'rātī̠yati̍ gāya̠trēṇa̠ Chanda̠sā-'va̍bāḍhō vala̠gaḥ kimatra̍ bha̠dra-ntannau̍ sa̠ha vi̠rāḍa̍si sapatna̠hā sa̠mrāḍa̍si bhrātṛvya̠hā sva̠rāḍa̍syabhimāti̠hā vi̍śvā̠rāḍa̍si̠ viśvā̍sā-nnā̠ṣṭrāṇāgṃ̍ ha̠ntā [ha̠ntā, ra̠kṣō̠haṇō̍] 3
    meaning

    I dig these Vaiṣṇava demon-slayers, who destroy the nests of the balaga—I cast out this balaga from us—that which has wrongly entered among our equals.

    word by word
    यन्नYan-NaThat (on that moment the life of Mahishasura did) not (get released is exceedingly strange)
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    सहSahain Company, Jointly
  • verse 6
    र॑क्षो॒हणो॑ वलग॒हनः॒ प्रोक्षा॑मि वैष्ण॒वा-न्र॑क्षो॒हणो॑ वलग॒हनो-ऽव॑ नयामि वैष्ण॒वान् यवो॑-ऽसि य॒वया॒स्म-द्द्वेषो॑ य॒वयारा॑ती रक्षो॒हणो॑ वलग॒हनो-ऽव॑ स्तृणामि वैष्ण॒वा-न्र॑क्षो॒हणो॑ वलग॒हनो॒-ऽभि जु॑होमि वैष्ण॒वा-न्र॑क्षो॒हणौ॑ वलग॒हना॒वुप॑ दधामि वैष्ण॒वी र॑क्षो॒हणौ॑ वलग॒हनौ॒ पर्यू॑हामि वैष्ण॒वी र॑क्षो॒हणौ॑ वलग॒हनौ॒ परि॑ स्तृणामि वैष्ण॒वी र॑क्षो॒हणौ॑ वलग॒हनौ॑ वैष्ण॒वी बृ॒हन्न॑सि बृ॒हद्ग्रा॑वा बृह॒तीमिन्द्रा॑य॒ वाचं॑-वँद ॥ 4 ॥( ह॒न्ते-न्द्रा॑य॒ द्वे च॑ ) (अ. 2)

    ra̍kṣō̠haṇō̍ valaga̠hana̠ḥ prōkṣā̍mi vaiṣṇa̠vā-nra̍kṣō̠haṇō̍ valaga̠hanō-'va̍ nayāmi vaiṣṇa̠vān yavō̍-'si ya̠vayā̠sma-ddvēṣō̍ ya̠vayārā̍tī rakṣō̠haṇō̍ valaga̠hanō-'va̍ stṛṇāmi vaiṣṇa̠vā-nra̍kṣō̠haṇō̍ valaga̠hanō̠-'bhi ju̍hōmi vaiṣṇa̠vā-nra̍kṣō̠haṇau̍ valaga̠hanā̠vupa̍ dadhāmi vaiṣṇa̠vī ra̍kṣō̠haṇau̍ valaga̠hanau̠ paryū̍hāmi vaiṣṇa̠vī ra̍kṣō̠haṇau̍ valaga̠hanau̠ pari̍ stṛṇāmi vaiṣṇa̠vī ra̍kṣō̠haṇau̍ valaga̠hanau̍ vaiṣṇa̠vī bṛ̠hanna̍si bṛ̠hadgrā̍vā bṛha̠tīmindrā̍ya̠ vācha̍ṃ vada ॥ 4 ॥( ha̠ntē-ndrā̍ya̠ dvē cha̍ ) (a. 2)
    meaning

    I sprinkle with the Vaiṣṇava demon-slaying, nest-destroying [formula]; I remove with the Vaiṣṇava [formula]; I place with the Vaiṣṇava [formula].

    word by word
    वैष्णवीVaissnnaviiDevi Vaishnavi [Who is seated on a Garuda] · Devi Vaishnavi · Of Vishnu
    परिPariAround
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
    वाचाम्VaacaamSpeech
    वदVadaSpeaking, a Speaker
  • verse 7
    वि॒भूर॑सि प्र॒वाह॑णो॒ वह्नि॑रसि हव्य॒वाह॑न-श्श्वा॒त्रो॑-ऽसि॒ प्रचे॑तास्तु॒थो॑-ऽसि वि॒श्ववे॑दा उ॒शिग॑सि क॒विरङ्घा॑रिरसि॒ बम्भा॑रिरव॒स्युर॑सि॒ दुव॑स्वाञ्छु॒न्ध्यूर॑सि मार्जा॒लीयः॑ स॒म्राड॑सि कृ॒शानुः॑ परि॒षद्यो॑-ऽसि॒ पव॑मानः प्र॒तक्वा॑-ऽसि॒ नभ॑स्वा॒नस॑म्मृष्टो-ऽसि हव्य॒सूद॑ ऋ॒तधा॑मा-ऽसि॒ सुवर्ज्योति॒-र्ब्रह्म॑ज्योतिरसि॒ सुव॑र्धामा॒-ऽजो᳚ ऽस्येक॑पा॒दहि॑रसि बु॒द्ध्नियो॒ रौद्रे॒णानी॑केन पा॒हि मा᳚-ऽग्ने पिपृ॒हि मा॒ मा मा॑ हिग्ंसीः ॥ 5 ॥(अनी॑केना॒-ष्टौ च॑) (अ. 3)

    vi̠bhūra̍si pra̠vāha̍ṇō̠ vahni̍rasi havya̠vāha̍na-śśvā̠trō̍-'si̠ prachē̍tāstu̠thō̍-'si vi̠śvavē̍dā u̠śiga̍si ka̠viraṅghā̍rirasi̠ bambhā̍rirava̠syura̍si̠ duva̍svāñChu̠ndhyūra̍si mārjā̠līya̍-ssa̠mrāḍa̍si kṛ̠śānu̍ḥ pari̠ṣadyō̍-'si̠ pava̍mānaḥ pra̠takvā̍-'si̠ nabha̍svā̠nasa̍mmṛṣṭō-'si havya̠sūda̍ ṛ̠tadhā̍mā-'si̠ suvarjyōti̠-rbrahma̍jyōtirasi̠ suva̍rdhāmā̠-'jō̎ 'syēka̍pā̠dahi̍rasi bu̠ddhniyō̠ raudrē̠ṇānī̍kēna pā̠hi mā̎-'gnē pipṛ̠hi mā̠ mā mā̍ higṃsīḥ ॥ 5 ॥(anī̍kēnā̠-ṣṭau cha̍) (a. 3)
    meaning

    You are vibhu, the driving forward; you are vahni, the bearer of oblations; you are śvātra, the careful one—you are Pracetas, you are the knowing one; you are the wide one, the pervader.

    word by word
    कृशानुKrshaanuAgni, Fire
    पवमानPavamaanaGod of Wind or Vayu
    पाहिPaahiProtect · Please Protect · You Please Protect (the People always) · Please Protect Me
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
    मग्नMagnaImmersed
  • verse 8
    त्वग्ं सो॑म तनू॒कृद्भ्यो॒ द्वेषो᳚भ्यो॒-ऽन्यकृ॑तेभ्य उ॒रु य॒न्ता-ऽसि॒ वरू॑थ॒ग्ग्॒ स्वाहा॑ जुषा॒णो अ॒प्तुराज्य॑स्य वेतु॒ स्वाहा॒-ऽयन्नो॑ अ॒ग्निर्वरि॑वः कृणोत्व॒य-म्मृधः॑ पु॒र ए॑तु प्रभि॒न्दन्न् । अ॒यग्ं शत्रू᳚ञ्जयतु॒ जर्​हृ॑षाणो॒-ऽयं-वाँज॑-ञ्जयतु॒ वाज॑सातौ । उ॒रु वि॑ष्णो॒ वि क्र॑मस्वो॒रु क्षया॑य नः कृधि । घृ॒त-ङ्घृ॑तयोने पिब॒ प्रप्र॑ य॒ज्ञप॑ति-न्तिर । सोमो॑ जिगाति गातु॒वि- [गातु॒वित्, दे॒वाना॑मेति] 6

    tvagṃ sō̍ma tanū̠kṛdbhyō̠ dvēṣō̎bhyō̠-'nyakṛ̍tēbhya u̠ru ya̠ntā-'si̠ varū̍tha̠gg̠ svāhā̍ juṣā̠ṇō a̠pturājya̍sya vētu̠ svāhā̠-'yannō̍ a̠gnirvari̍vaḥ kṛṇōtva̠ya-mmṛdha̍ḥ pu̠ra ē̍tu prabhi̠ndann । a̠yagṃ śatrū̎mjayatu̠ jar​hṛ̍ṣāṇō̠-'yaṃ vāja̍-ñjayatu̠ vāja̍sātau । u̠ru vi̍ṣṇō̠ vi kra̍masvō̠ru kṣayā̍ya naḥ kṛdhi । ghṛ̠ta-ṅghṛ̍tayōnē piba̠ prapra̍ ya̠jñapa̍ti-ntira । sōmō̍ jigāti gātu̠vi- [gātu̠vit, dē̠vānā̍mēti] 6
    meaning

    O Soma, you are the body-maker; you are the shield against the foes of another's making; you are the wide-going protector, the shelter—do not harm speech; do not harm me.

    word by word
    सोमSomaMoon
    उरुUruWide, Broad, Spacious, Much, Excessive
    स्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the gods
    पुरPuraa Fortress, Castle, City, House, Tripurasura
    विष्णोःVissnnohAll-Pervading
    विViA prefix indicating division, order etc
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    पिबPibaDrink
    ऊरुUuruThigh
    विष्णोVissnnoO Vishnu
    क्षयKssayaEnd, Termination
  • verse 9
    द्दे॒वाना॑मेति निष्कृ॒तमृ॒तस्य॒ योनि॑मा॒सद॒मदि॑त्या॒-स्सदो॒-ऽस्यदि॑त्या॒-स्सद॒ आ सी॑दै॒ष वो॑ देव सवित॒-स्सोम॒स्तग्ं र॑क्षद्ध्व॒-म्मा वो॑ दभदे॒तत्त्वग्ं सो॑म दे॒वो दे॒वानुपा॑गा इ॒दम॒ह-म्म॑नु॒ष्यो॑ मनु॒ष्या᳚न्-थ्स॒ह प्र॒जया॑ स॒ह रा॒यस्पोषे॑ण॒ नमो॑ दे॒वेभ्यः॑ स्व॒धा पि॒तृभ्य॑ इ॒दम॒ह-न्निर्वरु॑णस्य॒ पाशा॒-थ्सुव॑र॒भि [ ] 7

    ddē̠vānā̍mēti niṣkṛ̠tamṛ̠tasya̠ yōni̍mā̠sada̠madi̍tyā̠-ssadō̠-'syadi̍tyā̠-ssada̠ ā sī̍dai̠ṣa vō̍ dēva savita̠-ssōma̠stagṃ ra̍kṣaddhva̠-mmā vō̍ dabhadē̠tattvagṃ sō̍ma dē̠vō dē̠vānupā̍gā i̠dama̠ha-mma̍nu̠ṣyō̍ manu̠ṣyā̎m-thsa̠ha pra̠jayā̍ sa̠ha rā̠yaspōṣē̍ṇa̠ namō̍ dē̠vēbhya̍-ssva̠dhā pi̠tṛbhya̍ i̠dama̠ha-nnirvaru̍ṇasya̠ pāśā̠-thsuva̍ra̠bhi [ ] 7
    meaning

    It goes to the seat of the gods, to the womb of cosmic order; it sits down there—it is the seat of Aditi, the seat of Aditi; the seat of Aditi—sit down.

    word by word
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    देवDevaDivine
    सोमSomaMoon
    देवोDevoDeva
    सहSahain Company, Jointly
    नमोNamoSalutations to You · Reverential Salutations · Bow, Reverential Salutation · Salutations · Salutations [to Brahman]
    स्वधाSvadhaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Manes · Sacrificial Oblation to Manes · Sacrificial Offering due to each God · (You indeed are also that) Swadha · Swadha, mantra uttered in the sacrifice for the manes · Swadha, Sacrificial oblations to the manes
    अANot
    प्रजाPrajaaPeople, Subjects, Offspring, Family
  • verse 10
    वि ख्ये॑षं-वैँश्वान॒र-ञ्ज्योति॒रग्ने᳚ व्रतपते॒ त्वं-व्रँ॒तानां᳚-व्रँ॒तप॑तिरसि॒ या मम॑ त॒नूस्त्वय्यभू॑दि॒यग्ं सा मयि॒ या तव॑ त॒नू-र्मय्यभू॑दे॒षा सा त्वयि॑ यथाय॒थ-न्नौ᳚ व्रतपते व्र॒तिनो᳚-र्व्र॒तानि॑ ॥ 8 ॥(गा॒तु॒विद॒-भ्ये-क॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 4)

    vi khyē̍ṣaṃ vaiśvāna̠ra-ñjyōti̠ragnē̎ vratapatē̠ tvaṃ vra̠tānā̎ṃ vra̠tapa̍tirasi̠ yā mama̍ ta̠nūstvayyabhū̍di̠yagṃ sā mayi̠ yā tava̍ ta̠nū-rmayyabhū̍dē̠ṣā sā tvayi̍ yathāya̠tha-nnau̎ vratapatē vra̠tinō̎-rvra̠tāni̍ ॥ 8 ॥(gā̠tu̠vida̠-bhyē-ka̍trigṃśachcha) (a. 4)
    meaning

    May I behold [the world] of Vaiśvānara, O Agni the vow-lord—you are the lord of vows; one who knows your vow among the gods, he indeed is the lord of vows.

    word by word
    विViA prefix indicating division, order etc
    याYaaTo go towards
    ममMamamy · of me · (O Mother, May you Shine within the Lotus of) my (Heart in the form of the fullness of Knowledge arising from Atman) · To me · (Be Gracious) to me · Mine
    साSaaShe
    मयिMayiIn me · [O Devi, Please shower Your Grace] on me · One me
    तवTavaYour · You · Of You
    त्वयिTvayiIn You
    अANot
    त्वंTvamYou · You (are that Inconceivable great Penance for the cause of Liberation)
  • verse 11
    अत्य॒न्यानगा॒-न्नान्यानुपा॑गाम॒र्वाक्त्वा॒ परै॑रविद-म्प॒रो-ऽव॑रै॒स्त-न्त्वा॑ जुषे वैष्ण॒व-न्दे॑वय॒ज्यायै॑ दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता मद्ध्वा॑-ऽन॒क्त्वोष॑धे॒ त्राय॑स्वैन॒ग्ग्॒ स्वधि॑ते॒ मैनग्ं॑ हिग्ंसी॒-र्दिव॒मग्रे॑ण॒ मा ले॑खीर॒न्तरि॑क्ष॒-म्मद्ध्ये॑न॒ मा हिग्ं॑सीः पृथि॒व्या स-म्भ॑व॒ वन॑स्पते श॒तव॑ल्​शो॒ वि रो॑ह स॒हस्र॑वल्​शा॒ वि व॒यग्ं रु॑हेम॒ य-न्त्वा॒-ऽयग्ग्​ स्वधि॑ति॒स्तेति॑जानः प्रणि॒नाय॑ मह॒ते सौभ॑गा॒याच्छि॑न्नो॒ रायः॑ सु॒वीरः॑ ॥ 9 ॥(यं-दश॑ च) (अ. 5)

    atya̠nyānagā̠-nnānyānupā̍gāma̠rvāktvā̠ parai̍ravida-mpa̠rō-'va̍rai̠sta-ntvā̍ juṣē vaiṣṇa̠va-ndē̍vaya̠jyāyai̍ dē̠vastvā̍ savi̠tā maddhvā̍-'na̠ktvōṣa̍dhē̠ trāya̍svaina̠gg̠ svadhi̍tē̠ mainagṃ̍ higṃsī̠-rdiva̠magrē̍ṇa̠ mā lē̍khīra̠ntari̍kṣa̠-mmaddhyē̍na̠ mā higṃ̍sīḥ pṛthi̠vyā sa-mbha̍va̠ vana̍spatē śa̠tava̍l​śō̠ vi rō̍ha sa̠hasra̍val​śā̠ vi va̠yagṃ ru̍hēma̠ ya-ntvā̠-'yagg​ svadhi̍ti̠stēti̍jānaḥ praṇi̠nāya̍ maha̠tē saubha̍gā̠yāchChi̍nnō̠ rāya̍-ssu̠vīra̍ḥ ॥ 9 ॥(yaṃ-daśa̍ cha) (a. 5)
    meaning

    I have gone past the others; I have not approached the others from behind—I have found you from the ones who have gone ahead, from beyond the ones behind.

    word by word
    सविताSavitaaStimulator, Vivifier
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    सम्भवSambhavaCame into being
    विViA prefix indicating division, order etc
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
    महताMahataaGreatness, Mightiness · [I remember] Mahat Tatwa [Total Material Energy]
  • verse 12
    पृ॒थि॒व्यै त्वा॒न्तरि॑क्षाय त्वा दि॒वे त्वा॒ शुन्ध॑तां-लोँ॒कः पि॑तृ॒षद॑नो॒ यवो॑-ऽसि य॒वया॒स्म-द्द्वेषो॑ य॒वयारा॑तीः पितृ॒णाग्ं सद॑नमसि स्वावे॒शो᳚-ऽस्यग्रे॒गा ने॑तृ॒णां-वँन॒स्पति॒रधि॑ त्वा स्थास्यति॒ तस्य॑ वित्ता-द्दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता मद्ध्वा॑-ऽनक्तु सुपिप्प॒लाभ्य॒-स्त्वौष॑धीभ्य॒ उद्दिवग्ग्॑ स्तभा॒ना-ऽन्तरि॑क्ष-म्पृण पृथि॒वीमुप॑रेण दृग्ंह॒ ते ते॒ धामा᳚न्युश्मसी [धामा᳚न्युश्मसि, ग॒मद्ध्ये॒ गावो॒] 10

    pṛ̠thi̠vyai tvā̠ntari̍kṣāya tvā di̠vē tvā̠ śundha̍tāṃ lō̠kaḥ pi̍tṛ̠ṣada̍nō̠ yavō̍-'si ya̠vayā̠sma-ddvēṣō̍ ya̠vayārā̍tīḥ pitṛ̠ṇāgṃ sada̍namasi svāvē̠śō̎-'syagrē̠gā nē̍tṛ̠ṇāṃ vana̠spati̠radhi̍ tvā sthāsyati̠ tasya̍ vittā-ddē̠vastvā̍ savi̠tā maddhvā̍-'naktu supippa̠lābhya̠-stvauṣa̍dhībhya̠ uddivagg̍ stabhā̠nā-'ntari̍kṣa-mpṛṇa pṛthi̠vīmupa̍rēṇa dṛgṃha̠ tē tē̠ dhāmā̎nyuśmasī [dhāmā̎nyuśmasi, ga̠maddhyē̠ gāvō̠] 10
    meaning

    To the earth for you, to the mid-space for you, to the sky for you—may the realm where the ancestors rest be purified; you are barley—come to yield a hundred harvests.

    word by word
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    तस्यTasyaTo him · of him · That, Which · of that · of his
    सविताSavitaaStimulator, Vivifier
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    गावोGaavoCows
    पृथिवीPrthiviiEarth, World
    लोकाःLokaahWorlds
  • verse 13
    ग॒मद्ध्ये॒ गावो॒ यत्र॒ भूरि॑शृङ्गा अ॒यासः॑ । अत्राह॒ तदु॑रुगा॒यस्य॒ विष्णोः᳚ प॒रम-म्प॒दमव॑ भाति॒ भूरेः᳚ ॥ विष्णोः॒ कर्मा॑णि पश्यत॒ यतो᳚ व्र॒तानि॑ पस्प॒शे । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒-स्सखा᳚ ॥ त-द्विष्णोः᳚ पर॒म-म्प॒दग्ं सदा॑ पश्यन्ति सू॒रयः॑ । दि॒वीव॒ चक्षु॒रात॑तम् ॥ ब्र॒ह्म॒वनि॑-न्त्वा क्षत्र॒वनिग्ं॑ सुप्रजा॒वनिग्ं॑ रायस्पोष॒वनि॒-म्पर्यू॑हामि॒ ब्रह्म॑ दृग्ंह क्ष॒त्र-न्दृग्ं॑ह प्र॒जा-न्दृग्ं॑ह रा॒यस्पोष॑-न्दृग्ंह परि॒वीर॑सि॒ परि॑ त्वा॒ दैवी॒र्विशो᳚ व्ययन्ता॒-म्परी॒मग्ं रा॒यस्पोषो॒ यज॑मान-म्मनु॒ष्या॑ अ॒न्तरि॑क्षस्य त्वा॒ साना॒वव॑ गूहामि ॥ 11 ॥(उ॒श्म॒सी॒-पोष॒मे-का॒न्नविग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 6)

    ga̠maddhyē̠ gāvō̠ yatra̠ bhūri̍śṛṅgā a̠yāsa̍ḥ । atrāha̠ tadu̍rugā̠yasya̠ viṣṇō̎ḥ pa̠rama-mpa̠damava̍ bhāti̠ bhūrē̎ḥ ॥ viṣṇō̠ḥ karmā̍ṇi paśyata̠ yatō̎ vra̠tāni̍ paspa̠śē । indra̍sya̠ yujya̠-ssakhā̎ ॥ ta-dviṣṇō̎ḥ para̠ma-mpa̠dagṃ sadā̍ paśyanti sū̠raya̍ḥ । di̠vīva̠ chakṣu̠rāta̍tam ॥ bra̠hma̠vani̍-ntvā kṣatra̠vanigṃ̍ suprajā̠vanigṃ̍ rāyaspōṣa̠vani̠-mparyū̍hāmi̠ brahma̍ dṛgṃha kṣa̠tra-ndṛgṃ̍ha pra̠jā-ndṛgṃ̍ha rā̠yaspōṣa̍-ndṛgṃha pari̠vīra̍si̠ pari̍ tvā̠ daivī̠rviśō̎ vyayantā̠-mparī̠magṃ rā̠yaspōṣō̠ yaja̍māna-mmanu̠ṣyā̍ a̠ntari̍kṣasya tvā̠ sānā̠vava̍ gūhāmi ॥ 11 ॥(u̠śma̠sī̠-pōṣa̠mē-kā̠nnavigṃ̍śa̠tiścha̍) (a. 6)
    meaning

    To the middle of where the cows with many horns go—the Ayāsa—was Viṣṇu's highest step; here now, the highly praised one abides.

    word by word
    गावोGaavoCows
    यत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]
    विष्णोःVissnnohAll-Pervading
    भातिBhaati(Your Gentle Smile indeed) Shines (like the Radiance of the Moon) · Shine
    कर्माणिKarmaanni[He accomplishes Uccatana and all related spiritual] fruits · Deeds
    यतोYatoFrom Whom [is Created the Universe] · Because [of You]
    सदाSadaaAlways · Always, Ever, Every Time; · Always, Ever, Every Time · Always, Ever · Who is Served always · [O Devi, Please bestow Your Auspicious Blessings on me], always · [He attains his innermost longing and Devi] always [dwell in his heart] · Who Always (Abide as the Mantra) · Always, Perpetually · Eternal
    ब्रह्मBrahmaLord Brahma
    परिPariAround
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    अANot
    आयासAayaasaEffort, Exertion
    इन्द्रIndraChief, King
    सुरयाSurayaa[Panapatra] of Sura [Wine]
    ब्रह्माBrahmaaLord Brahma · Brahma · (Whose Incomparable Power of Greatness even Bhagavan Ananta), Brahma and (Hara is not able to describe) · [You are] Brahma · Sri Brahma · [I remember] Brahma
    अन्तरिक्षAntarikssaSpace between Earth and Sky
  • verse 14
    इ॒षे त्वो॑प॒वीर॒स्युपो॑ दे॒वा-न्दैवी॒-र्विशः॒ प्रागु॒-र्वह्नी॑रु॒शिजो॒ बृह॑स्पते धा॒रया॒ वसू॑नि ह॒व्या ते᳚ स्वदन्ता॒-न्देव॑ त्वष्ट॒र्वसु॑ रण्व॒ रेव॑ती॒ रम॑द्ध्व-म॒ग्ने-र्ज॒नित्र॑मसि॒ वृष॑णौ स्थ उ॒र्वश्य॑स्या॒युर॑सि पुरू॒रवा॑ घृ॒तेना॒क्ते वृष॑ण-न्दधाथा-ङ्गाय॒त्र-ञ्छन्दो-ऽनु॒ प्र जा॑यस्व॒ त्रैष्टु॑भ॒-ञ्जाग॑त॒-ञ्छन्दो-ऽनु॒ प्र जा॑यस्व॒ भव॑त- [भव॑तम्, न॒-स्सम॑नसौ॒] 12

    i̠ṣē tvō̍pa̠vīra̠syupō̍ dē̠vā-ndaivī̠-rviśa̠ḥ prāgu̠-rvahnī̍ru̠śijō̠ bṛha̍spatē dhā̠rayā̠ vasū̍ni ha̠vyā tē̎ svadantā̠-ndēva̍ tvaṣṭa̠rvasu̍ raṇva̠ rēva̍tī̠ rama̍ddhva-ma̠gnē-rja̠nitra̍masi̠ vṛṣa̍ṇau stha u̠rvaśya̍syā̠yura̍si purū̠ravā̍ ghṛ̠tēnā̠ktē vṛṣa̍ṇa-ndadhāthā-ṅgāya̠tra-ñChandō-'nu̠ pra jā̍yasva̠ traiṣṭu̍bha̠-ñjāga̍ta̠-ñChandō-'nu̠ pra jā̍yasva̠ bhava̍ta- [bhava̍tam, na̠-ssama̍nasau̠] 12
    meaning

    For refreshment you are the one who moves ahead; you are the fire [who brings gods near]; the Vāhnī divine hosts have come forward; the eager ones of Bṛhaspati.

    word by word
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    स्थSthaAbiding
    प्रPraPrefix
    धारयDhaarayaHolding, Bearing
    हव्यHavyaanything to be offered as an Oblation, Sacrificial Gift or Food
  • verse 15
    न्न॒-स्सम॑नसौ॒ समो॑कसावरे॒पसौ᳚ । मा य॒ज्ञग्ं हिग्ं॑सिष्ट॒-म्मा य॒ज्ञप॑ति-ञ्जातवेदसौ शि॒वौ भ॑वतम॒द्य नः॑ ॥ अ॒ग्नाव॒ग्निश्च॑रति॒ प्रवि॑ष्ट॒ ऋषी॑णा-म्पु॒त्रो अ॑धिरा॒ज ए॒षः । स्वा॒हा॒कृत्य॒ ब्रह्म॑णा ते जुहोमि॒ मा दे॒वाना᳚-म्मिथु॒या क॑र्भाग॒धेय᳚म् ॥ 13 ॥(भव॑त॒-मेक॑त्रिग्ंशच्च) (अ. 7)

    nna̠-ssama̍nasau̠ samō̍kasāvarē̠pasau̎ । mā ya̠jñagṃ higṃ̍siṣṭa̠-mmā ya̠jñapa̍ti-ñjātavēdasau śi̠vau bha̍vatama̠dya na̍ḥ ॥ a̠gnāva̠gniścha̍rati̠ pravi̍ṣṭa̠ ṛṣī̍ṇā-mpu̠trō a̍dhirā̠ja ē̠ṣaḥ । svā̠hā̠kṛtya̠ brahma̍ṇā tē juhōmi̠ mā dē̠vānā̎-mmithu̠yā ka̍rbhāga̠dhēya̎m ॥ 13 ॥(bhava̍ta̠-mēka̍trigṃśachcha) (a. 7)
    meaning

    May the two beings—of like mind, of like abode, of equal purity—not harm the sacrifice and not harm the lord of sacrifice; O Jātavedas.

    word by word
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    प्रविष्टPravissttaEntered
    अधिराजAdhiraajaEmperor
    एषःEssahHe
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    अANot
    ब्राह्मणBraahmannaBrahmin, Wise persons
  • verse 16
    आ द॑द ऋ॒तस्य॑ त्वा देवहविः॒ पाशे॒ना-ऽऽर॑भे॒ धर्​षा॒ मानु॑षान॒द्भ्यस्त्वौष॑धीभ्यः॒ प्रोक्षा᳚म्य॒पा-म्पे॒रुर॑सि स्वा॒त्त-ञ्चि॒-थ्सदे॑वग्ं ह॒व्यमापो॑ देवी॒-स्स्वद॑तैन॒ग्ं॒ स-न्ते᳚ प्रा॒णो वा॒युना॑ गच्छता॒ग्ं॒ सं-यँज॑त्रै॒रङ्गा॑नि॒ सं-यँ॒ज्ञप॑तिरा॒शिषा॑ घृ॒तेना॒क्तौ प॒शु-न्त्रा॑येथा॒ग्ं॒ रेव॑ती-र्य॒ज्ञप॑ति-म्प्रिय॒धा-ऽऽ वि॑श॒तोरो॑ अन्तरिक्ष स॒जू-र्दे॒वेन॒ [स॒जू-र्दे॒वेन॑, वाते॑ना॒-ऽस्य] 14

    ā da̍da ṛ̠tasya̍ tvā dēvahavi̠ḥ pāśē̠nā-''ra̍bhē̠ dhar​ṣā̠ mānu̍ṣāna̠dbhyastvauṣa̍dhībhya̠ḥ prōkṣā̎mya̠pā-mpē̠rura̍si svā̠tta-ñchi̠-thsadē̍vagṃ ha̠vyamāpō̍ dēvī̠-ssvada̍taina̠gṃ̠ sa-ntē̎ prā̠ṇō vā̠yunā̍ gachChatā̠gṃ̠ saṃ yaja̍trai̠raṅgā̍ni̠ saṃ ya̠jñapa̍tirā̠śiṣā̍ ghṛ̠tēnā̠ktau pa̠śu-ntrā̍yēthā̠gṃ̠ rēva̍tī-rya̠jñapa̍ti-mpriya̠dhā-'' vi̍śa̠tōrō̍ antarikṣa sa̠jū-rdē̠vēna̠ [sa̠jū-rdē̠vēna̍, vātē̍nā̠-'sya] 14
    meaning

    I take [the earth], the Vedic sacrificial cow; I seize her by the cosmic order's cord—I boldly hold her from the waters and herbs.

    word by word
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    अन्तरिक्षAntarikssaSpace between Earth and Sky
    अANot
    ऋतRtaDivine Law
    सन्तSantaSaint
    सम्SamTogether with
    वातेनVaatenaBy Air
  • verse 17
    वाते॑ना॒-ऽस्य ह॒विष॒स्त्मना॑ यज॒ सम॑स्य त॒नुवा॑ भव॒ वर्​षी॑यो॒ वर्​षी॑यसि य॒ज्ञे य॒ज्ञपति॑-न्धाः पृ॑थि॒व्या-स्स॒म्पृचः॑ पाहि॒ नम॑स्त आताना-ऽन॒र्वा प्रेहि॑ घृ॒तस्य॑ कु॒ल्यामनु॑ स॒ह प्र॒जया॑ स॒ह रा॒यस्पोषे॒णा ऽऽपो॑ देवी-श्शुद्धायुव-श्शु॒द्धा यू॒य-न्दे॒वाग्ं ऊ᳚ढ्वग्ं शु॒द्धा व॒य-म्परि॑विष्टाः परिवे॒ष्टारो॑ वो भूयास्म ॥ 15 ॥(दे॒वन॒-चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 8)

    vātē̍nā̠-'sya ha̠viṣa̠stmanā̍ yaja̠ sama̍sya ta̠nuvā̍ bhava̠ var​ṣī̍yō̠ var​ṣī̍yasi ya̠jñē ya̠jñapati̍-ndhāḥ pṛ̍thi̠vyā-ssa̠mpṛcha̍ḥ pāhi̠ nama̍sta ātānā-'na̠rvā prēhi̍ ghṛ̠tasya̍ ku̠lyāmanu̍ sa̠ha pra̠jayā̍ sa̠ha rā̠yaspōṣē̠ṇā ''pō̍ dēvī-śśuddhāyuva-śśu̠ddhā yū̠ya-ndē̠vāgṃ ū̎ḍhvagṃ śu̠ddhā va̠ya-mpari̍viṣṭāḥ parivē̠ṣṭārō̍ vō bhūyāsma ॥ 15 ॥(dē̠vana̠-chatu̍śchatvārigṃśachcha) (a. 8)
    meaning

    With the wind let the oblation offer itself by its own nature; be more in the sacrifice—you are more excellent; you are more excellent in the sacrifice.

    word by word
    भवBhavaComing into Existence, Birth, Production
    पाहिPaahiProtect · Please Protect · You Please Protect (the People always) · Please Protect Me
    सहSahain Company, Jointly
    अANot
    वातेनVaatenaBy Air
    समSamaSame, Equal, Similar, Like
    प्रजाPrajaaPeople, Subjects, Offspring, Family
    सुधाSudhaaNectar or Honey
  • verse 18
    वाक्त॒ आ प्या॑यता-म्प्रा॒णस्त॒ आ प्या॑यता॒-ञ्चक्षु॑स्त॒ आ प्या॑यता॒ग्॒ श्रोत्र॑-न्त॒ आ प्या॑यतां॒-याँ ते᳚ प्रा॒णाञ्छुग्ज॒गाम॒ या चक्षु॒र्या श्रोत्रं॒-यँत्ते᳚ क्रू॒रं-यँदास्थि॑त॒-न्तत्त॒ आ प्या॑यता॒-न्तत्त॑ ए॒तेन॑ शुन्धता॒-न्नाभि॑स्त॒ आ प्या॑यता-म्पा॒युस्त॒ आ प्या॑यताग्ं शु॒द्धाश्च॒रित्रा॒-श्शम॒द्भ्य- [म॒ध्भ्यः, शमोष॑धीभ्य॒-श्शं] 16

    vākta̠ ā pyā̍yatā-mprā̠ṇasta̠ ā pyā̍yatā̠-ñchakṣu̍sta̠ ā pyā̍yatā̠g̠ śrōtra̍-nta̠ ā pyā̍yatā̠ṃ yā tē̎ prā̠ṇāñChugja̠gāma̠ yā chakṣu̠ryā śrōtra̠ṃ yattē̎ krū̠raṃ yadāsthi̍ta̠-ntatta̠ ā pyā̍yatā̠-ntatta̍ ē̠tēna̍ śundhatā̠-nnābhi̍sta̠ ā pyā̍yatā-mpā̠yusta̠ ā pyā̍yatāgṃ śu̠ddhāścha̠ritrā̠-śśama̠dbhya- [ma̠dhbhyaḥ, śamōṣa̍dhībhya̠-śśaṃ] 16
    meaning

    Let your speech be filled; let your prāṇa be filled; let your eye be filled; let your ear be filled—for all your senses let the fullness come.

    word by word
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    याYaaTo go towards
    एतेनEtenaBy this [collection of Hymns he accomplishes Uccatana etc.]
    वक्ताVaktaaThe Speaker,Teacher
    अANot
  • verse 19
    श्शमोष॑धीभ्य॒-श्श-म्पृ॑थि॒व्यै शमहो᳚भ्या॒-मोष॑धे॒ त्राय॑स्वैन॒ग्ग्॒ स्वधि॑ते॒ मैनग्ं॑ हिग्ंसी॒ रक्ष॑सा-म्भा॒गो॑-ऽसी॒दम॒हग्ं रक्षो॑-ऽध॒म-न्तमो॑ नयामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इ॒दमे॑नमध॒म-न्तमो॑ नयामी॒षे त्वा॑ घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी॒ प्रोर्ण्वा॑था॒-मच्छि॑न्नो॒ रायः॑ सु॒वीर॑ उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒मन्वि॑हि॒ वायो॒ वीहि॑ स्तो॒काना॒ग्॒ स्वाहो॒र्ध्वन॑भस-म्मारु॒त-ङ्ग॑च्छतम् ॥ 17 ॥(अ॒द्भ्यो-वीहि॒-पञ्च॑ च) (अ. 9)

    śśamōṣa̍dhībhya̠-śśa-mpṛ̍thi̠vyai śamahō̎bhyā̠-mōṣa̍dhē̠ trāya̍svaina̠gg̠ svadhi̍tē̠ mainagṃ̍ higṃsī̠ rakṣa̍sā-mbhā̠gō̍-'sī̠dama̠hagṃ rakṣō̍-'dha̠ma-ntamō̍ nayāmi̠ yō̎-'smā-ndvēṣṭi̠ ya-ñcha̍ va̠ya-ndvi̠ṣma i̠damē̍namadha̠ma-ntamō̍ nayāmī̠ṣē tvā̍ ghṛ̠tēna̍ dyāvāpṛthivī̠ prōrṇvā̍thā̠-machChi̍nnō̠ rāya̍-ssu̠vīra̍ u̠rva̍ntari̍kṣa̠manvi̍hi̠ vāyō̠ vīhi̍ stō̠kānā̠g̠ svāhō̠rdhvana̍bhasa-mmāru̠ta-ṅga̍chChatam ॥ 17 ॥(a̠dbhyō-vīhi̠-pañcha̍ cha) (a. 9)
    meaning

    Peace to the plants, peace to the earth, peace to the mid-space—O plant, protect this one; O axe, do not harm him.

    word by word
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    वायोVaayo[Salutations to You] O Vayu · O Vayu
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
  • verse 20
    स-न्ते॒ मन॑सा॒ मनः॒ स-म्प्रा॒णेन॑ प्रा॒णो जुष्ट॑-न्दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्य-ङ्घृ॒तव॒-थ्स्वाहै॒न्द्रः प्रा॒णो अङ्गे॑अङ्गे॒ नि दे᳚द्ध्यदै॒न्द्रो॑ ऽपा॒नो अङ्गे॑अङ्गे॒ वि बो॑भुव॒द्देव॑ त्वष्ट॒र्भूरि॑ ते॒ सग्ंस॑मेतु॒ विषु॑रूपा॒ य-थ्सल॑क्ष्माणो॒ भव॑थ देव॒त्रा यन्त॒मव॑से॒ सखा॒यो-ऽनु॑ त्वा मा॒ता पि॒तरो॑ मदन्तु॒ श्रीर॑स्य॒ग्निस्त्वा᳚ श्रीणा॒त्वाप॒-स्सम॑रिण॒न् वात॑स्य [ ] 18

    sa-ntē̠ mana̍sā̠ manaḥ̠ sa-mprā̠ṇēna̍ prā̠ṇō juṣṭa̍-ndē̠vēbhyō̍ ha̠vya-ṅghṛ̠tava̠-thsvāhai̠ndraḥ prā̠ṇō aṅgē̍aṅgē̠ ni dē̎ddhyadai̠ndrō̍ 'pā̠nō aṅgē̍aṅgē̠ vi bō̍bhuva̠ddēva̍ tvaṣṭa̠rbhūri̍ tē̠ sagṃsa̍mētu̠ viṣu̍rūpā̠ ya-thsala̍kṣmāṇō̠ bhava̍tha dēva̠trā yanta̠mava̍sē̠ sakhā̠yō-'nu̍ tvā mā̠tā pi̠tarō̍ madantu̠ śrīra̍sya̠gnistvā̎ śrīṇā̠tvāpa̠-ssama̍riṇa̠n vāta̍sya [ ] 18
    meaning

    Your mind together with mind, your prāṇa together with prāṇa—oblation dear to the gods, ghee-strengthened—svāhā.

    word by word
    मनसाManasaain my Mind · With Mind
    मनःManahMind
    निNiFrom previous part of word Vadini
    विViA prefix indicating division, order etc
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    माताMaataaMother
    पितरोPitaroAncestor
    सन्तSantaSaint
    वटस्यVattasyaof Banyan
  • verse 21
    त्वा॒ ध्रज्यै॑ पू॒ष्णो रग्ग्​ह्या॑ अ॒पामोष॑धीना॒ग्ं॒ रोहि॑ष्यै घृ॒त-ङ्घृ॑तपावानः पिबत॒ वसां᳚-वँसापावानः पिबता॒-ऽन्तरि॑क्षस्य ह॒विर॑सि॒ स्वाहा᳚ त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय॒ दिशः॑ प्र॒दिश॑ आ॒दिशो॑ वि॒दिश॑ उ॒द्दिश॒-स्स्वाहा॑ दि॒ग्भ्यो नमो॑ दि॒ग्भ्यः ॥ 19 ॥(वा॑तस्या॒-ष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 10)

    tvā̠ dhrajyai̍ pū̠ṣṇō ragg​hyā̍ a̠pāmōṣa̍dhīnā̠gṃ̠ rōhi̍ṣyai ghṛ̠ta-ṅghṛ̍tapāvānaḥ pibata̠ vasā̎ṃ vasāpāvānaḥ pibatā̠-'ntari̍kṣasya ha̠vira̍si̠ svāhā̎ tvā̠-'ntari̍kṣāya̠ diśa̍ḥ pra̠diśa̍ ā̠diśō̍ vi̠diśa̍ u̠ddiśa̠-ssvāhā̍ di̠gbhyō namō̍ di̠gbhyaḥ ॥ 19 ॥(vā̍tasyā̠-ṣṭāvigṃ̍śatiścha) (a. 10)
    meaning

    O Pūṣan's swift one, the one of rushing water—for the one who makes fat [the sacrifice], for the rising one—O ghee-drinkers, [I offer] the ghee.

    word by word
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    स्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the gods
    दिशDishaDirection
    नमोNamoSalutations to You · Reverential Salutations · Bow, Reverential Salutation · Salutations · Salutations [to Brahman]
    अANot
    वसVasaDwelling, Residence
  • verse 22
    स॒मु॒द्र-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहा॒-ऽन्तरि॑क्ष-ङ्गच्छ॒ स्वाहा॑ दे॒वग्ं स॑वि॒तार॑-ङ्गच्छ॒ स्वाहा॑-ऽहोरा॒त्रे ग॑च्छ॒ स्वाहा॑ मि॒त्रावरु॑णौ गच्छ॒ स्वाहा॒ सोम॑-ङ्गच्छ॒ स्वाहा॑ य॒ज्ञ-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहा॒ छन्दाग्ं॑सि गच्छ॒ स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वी ग॑च्छ॒ स्वाहा॒ नभो॑ दि॒व्य-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहा॒-ऽग्निं-वैँ᳚श्वान॒र-ङ्ग॑च्छ॒ स्वाहा॒-ऽद्भ्यस्त्वौष॑धीभ्यो॒ मनो॑ मे॒ हार्दि॑ यच्छ त॒नू-न्त्वच॑-म्पु॒त्र-न्नप्ता॑रमशीय॒ शुग॑सि॒ तम॒भि शो॑च॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मो धाम्नो॑धाम्नो राजन्नि॒तो व॑रुण नो मुञ्च॒ यदापो॒ अघ्नि॑या॒ वरु॒णेति॒ शपा॑महे॒ ततो॑ वरुण नो मुञ्च ॥ 20(अ॒सि॒-षड्विग्ं॑शतिश्च ) (अ. 11)

    sa̠mu̠dra-ṅga̍chCha̠ svāhā̠-'ntari̍kṣa-ṅgachCha̠ svāhā̍ dē̠vagṃ sa̍vi̠tāra̍-ṅgachCha̠ svāhā̍-'hōrā̠trē ga̍chCha̠ svāhā̍ mi̠trāvaru̍ṇau gachCha̠ svāhā̠ sōma̍-ṅgachCha̠ svāhā̍ ya̠jña-ṅga̍chCha̠ svāhā̠ Chandāgṃ̍si gachCha̠ svāhā̠ dyāvā̍pṛthi̠vī ga̍chCha̠ svāhā̠ nabhō̍ di̠vya-ṅga̍chCha̠ svāhā̠-'gniṃ vai̎śvāna̠ra-ṅga̍chCha̠ svāhā̠-'dbhyastvauṣa̍dhībhyō̠ manō̍ mē̠ hārdi̍ yachCha ta̠nū-ntvacha̍-mpu̠tra-nnaptā̍ramaśīya̠ śuga̍si̠ tama̠bhi śō̍cha̠ yō̎-'smā-ndvēṣṭi̠ ya-ñcha̍ va̠ya-ndvi̠ṣmō dhāmnō̍dhāmnō rājanni̠tō va̍ruṇa nō muñcha̠ yadāpō̠ aghni̍yā̠ varu̠ṇēti̠ śapā̍mahē̠ tatō̍ varuṇa nō muñcha ॥ 20(a̠si̠-ṣaḍvigṃ̍śatiścha ) (a. 11)
    meaning

    Go to the ocean—svāhā; go to the mid-space—svāhā; go to the divine Savitṛ—svāhā.

    word by word
    स्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the gods
    मनोManoMind · [My] Mind [is Established in Speech]
    मेMeTo me, of me · To me · Relates to Me · My · Please bestow Your Auspicious Blessings [on me] · (Please Make) my (undertakings Free of Obstacles) · Mine · of me, to me
    वरुणVarunnaRain-God
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    ततोTatoThere [he saw] · Then · There, at that place · Therefore [only after knowing this fully the wise men begin reciting the Devi Mahatmyam] · Then (they go to Heaven by Your Grace) · And from there (make Your Grace flow for the Welfare of the World)
    अANot
    वारुणVaarunnaVaruna
  • verse 23
    ह॒विष्म॑तीरि॒मा आपो॑ ह॒विष्मा᳚-न्दे॒वो अ॑द्ध्व॒रो ह॒विष्मा॒ग्ं॒ आ वि॑वासति ह॒विष्माग्ं॑ अस्तु॒ सूर्यः॑ ॥ अ॒ग्नेर्वो ऽप॑न्नगृहस्य॒ सद॑सि सादयामि सु॒म्नाय॑ सुम्निनी-स्सु॒म्ने मा॑ धत्तेन्द्राग्नि॒यो-र्भा॑ग॒धेयी᳚-स्स्थ मि॒त्रावरु॑णयो-र्भाग॒धेयी᳚-स्स्थ॒ विश्वे॑षा-न्दे॒वाना᳚-म्भाग॒धेयी᳚-स्स्थ य॒ज्ञे जा॑गृत ॥ 21 ॥(ह॒विष्म॑ती॒-श्चतु॑स्त्रिग्ंशत्) (अ. 12)

    ha̠viṣma̍tīri̠mā āpō̍ ha̠viṣmā̎-ndē̠vō a̍ddhva̠rō ha̠viṣmā̠gṃ̠ ā vi̍vāsati ha̠viṣmāgṃ̍ astu̠ sūrya̍ḥ ॥ a̠gnērvō 'pa̍nnagṛhasya̠ sada̍si sādayāmi su̠mnāya̍ sumninī-ssu̠mnē mā̍ dhattēndrāgni̠yō-rbhā̍ga̠dhēyī̎-sstha mi̠trāvaru̍ṇayō-rbhāga̠dhēyī̎-sstha̠ viśvē̍ṣā-ndē̠vānā̎-mbhāga̠dhēyī̎-sstha ya̠jñē jā̍gṛta ॥ 21 ॥(ha̠viṣma̍tī̠-śchatu̍strigṃśat) (a. 12)
    meaning

    These waters are full of oblation; the divine, the uninjured, the oblation-bearing—the oblation-bearer worships through oblation; this is for the oblation-bearing.

    word by word
    आपोAapoAll-Pervading
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    अस्तुAstuLet it Be, Be it so
    सूर्यःSuuryahSun
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    अANot
  • verse 24
    हृ॒दे त्वा॒ मन॑से त्वा दि॒वे त्वा॒ सूर्या॑य त्वो॒र्ध्वमि॒मम॑द्ध्व॒र-ङ्कृ॑धि दि॒वि दे॒वेषु॒ होत्रा॑ यच्छ॒ सोम॑ राज॒न्नेह्यव॑ रोह॒ मा भेर्मा सं-विँ॑क्था॒ मा त्वा॑ हिग्ंसिष-म्प्र॒जास्त्वमु॒पाव॑रोह प्र॒जास्त्वामु॒पाव॑रोहन्तु शृ॒णोत्व॒ग्नि-स्स॒मिधा॒ हव॑-म्मे शृ॒ण्वन्त्वापो॑ धि॒षणा᳚श्च दे॒वीः । शृ॒णोत॑ ग्रावाणो वि॒दुषो॒ नु [ ] 22

    hṛ̠dē tvā̠ mana̍sē tvā di̠vē tvā̠ sūryā̍ya tvō̠rdhvami̠mama̍ddhva̠ra-ṅkṛ̍dhi di̠vi dē̠vēṣu̠ hōtrā̍ yachCha̠ sōma̍ rāja̠nnēhyava̍ rōha̠ mā bhērmā saṃ vi̍kthā̠ mā tvā̍ higṃsiṣa-mpra̠jāstvamu̠pāva̍rōha pra̠jāstvāmu̠pāva̍rōhantu śṛ̠ṇōtva̠gni-ssa̠midhā̠ hava̍-mmē śṛ̠ṇvantvāpō̍ dhi̠ṣaṇā̎ścha dē̠vīḥ । śṛ̠ṇōta̍ grāvāṇō vi̠duṣō̠ nu [ ] 22
    meaning

    To the heart for you, to the mind for you, to the sky for you, to Sūrya for you—make this sacrifice reach upward to the sky.

    word by word
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    दिविDiviHeaven
    सोमSomaMoon
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    देवीDeviiDevi
    मनसाManasaain my Mind · With Mind
    सूर्यSuuryaSurya
    सम्SamTogether with
  • verse 25
    य॒ज्ञग्ं शृ॒णोतु॑ दे॒व-स्स॑वि॒ता हव॑-म्मे । देवी॑रापो अपा-न्नपा॒द्य ऊ॒र्मिर्​ह॑वि॒ष्य॑ इन्द्रि॒यावा᳚-न्म॒दिन्त॑म॒स्त-न्दे॒वेभ्यो॑ देव॒त्रा ध॑त्त शु॒क्रग्ं शु॑क्र॒पेभ्यो॒ येषा᳚-म्भा॒ग-स्स्थ स्वाहा॒ कार्​षि॑र॒स्यपा॒-ऽपा-म्मृ॒द्ध्रग्ं स॑मु॒द्रस्य॒ वो-ऽक्षि॑त्या॒ उन्न॑ये । यम॑ग्ने पृ॒थ्सु मर्त्य॒मावो॒ वाजे॑षु॒ य-ञ्जु॒नाः । स यन्ता॒ शश्व॑ती॒रिषः॑ ॥ 23 ॥( नु-स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 13)

    ya̠jñagṃ śṛ̠ṇōtu̍ dē̠va-ssa̍vi̠tā hava̍-mmē । dēvī̍rāpō apā-nnapā̠dya ū̠rmir​ha̍vi̠ṣya̍ indri̠yāvā̎-nma̠dinta̍ma̠sta-ndē̠vēbhyō̍ dēva̠trā dha̍tta śu̠kragṃ śu̍kra̠pēbhyō̠ yēṣā̎-mbhā̠ga-sstha svāhā̠ kār​ṣi̍ra̠syapā̠-'pā-mmṛ̠ddhragṃ sa̍mu̠drasya̠ vō-'kṣi̍tyā̠ unna̍yē । yama̍gnē pṛ̠thsu martya̠māvō̠ vājē̍ṣu̠ ya-ñju̠nāḥ । sa yantā̠ śaśva̍tī̠riṣa̍ḥ ॥ 23 ॥( nu-sa̠ptacha̍tvārigṃśachcha) (a. 13)
    meaning

    Let the divine Savitṛ hear my call; let the divine waters—Apāṃ-Napāt—hear; whose wave [comes] here.

    word by word
    स्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the gods
    सSaYour
    अANot
    धाताDhaataaThe Sustainer [of Knowledge in Memory]
    समुद्रSamudraSea
    साSaaShe
  • verse 26
    त्वम॑ग्ने रु॒द्रो असु॑रो म॒हो दि॒वस्त्वग्ं शर्धो॒ मारु॑त-म्पृ॒क्ष ई॑शिषे । त्वं-वाँतै॑ररु॒णैर्या॑सि शङ्ग॒यस्त्व-म्पू॒षा वि॑ध॒तः पा॑सि॒ नुत्मना᳚ ॥ आ वो॒ राजा॑नमद्ध्व॒रस्य॑ रु॒द्रग्ं होता॑रग्ं सत्य॒यज॒ग्ं॒ रोद॑स्योः । अ॒ग्नि-म्पु॒रा त॑नयि॒त्नो र॒चित्ता॒द्धिर॑ण्यरूप॒मव॑से कृणुद्ध्वम् ॥ अ॒ग्निर्​होता॒ नि ष॑सादा॒ यजी॑यानु॒पस्थे॑ मा॒तु-स्सु॑र॒भावु॑ लो॒के । युवा॑ क॒विः पु॑रुनि॒ष्ठ [पु॑रुनि॒ष्ठः, ऋ॒तावा॑ ध॒र्ता] 24

    tvama̍gnē ru̠drō asu̍rō ma̠hō di̠vastvagṃ śardhō̠ māru̍ta-mpṛ̠kṣa ī̍śiṣē । tvaṃ vātai̍raru̠ṇairyā̍si śaṅga̠yastva-mpū̠ṣā vi̍dha̠taḥ pā̍si̠ nutmanā̎ ॥ ā vō̠ rājā̍namaddhva̠rasya̍ ru̠dragṃ hōtā̍ragṃ satya̠yaja̠gṃ̠ rōda̍syōḥ । a̠gni-mpu̠rā ta̍nayi̠tnō ra̠chittā̠ddhira̍ṇyarūpa̠mava̍sē kṛṇuddhvam ॥ a̠gnir​hōtā̠ ni ṣa̍sādā̠ yajī̍yānu̠pasthē̍ mā̠tu-ssu̍ra̠bhāvu̍ lō̠kē । yuvā̍ ka̠viḥ pu̍runi̠ṣṭha [pu̍runi̠ṣṭhaḥ, ṛ̠tāvā̍ dha̠rtā] 24
    meaning

    You are Agni, Rudra, the great Asura of the sky—you rule over the Marut host, the nourisher; you are the full one, the fulfiller of desires.

    word by word
    महोMahoGreat
    पासिPaasi[This Universe] You Protect
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    निNiFrom previous part of word Vadini
    लोकेLokeIn the World · (You Yourself reside in this) World (in the Wealth, which is obtained by Pure means)
    कविKaviPoet, Gifted with insight
    धर्ताDhartaaSustainer
    त्वंTvamYou · You (are that Inconceivable great Penance for the cause of Liberation)
    अANot
  • verse 27
    ऋ॒तावा॑ ध॒र्ता कृ॑ष्टी॒नामु॒त मद्ध्य॑ इ॒द्धः ॥सा॒द्ध्वीम॑क-र्दे॒ववी॑ति-न्नो अ॒द्य य॒ज्ञस्य॑ जि॒ह्वाम॑विदाम॒ गुह्या᳚म् । स आयु॒रा-ऽगा᳚-थ्सुर॒भिर्वसा॑नो भ॒द्राम॑क-र्दे॒वहू॑ति-न्नो अ॒द्य ॥ अक्र॑न्दद॒ग्नि-स्स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः, क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुधः॑ सम॒ञ्जन्न् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः ॥ त्वे वसू॑नि पुर्वणीक [पुर्वणीक, हो॒त॒र्दो॒षा] 25

    ṛ̠tāvā̍ dha̠rtā kṛ̍ṣṭī̠nāmu̠ta maddhya̍ i̠ddhaḥ ॥sā̠ddhvīma̍ka-rdē̠vavī̍ti-nnō a̠dya ya̠jñasya̍ ji̠hvāma̍vidāma̠ guhyā̎m । sa āyu̠rā-'gā̎-thsura̠bhirvasā̍nō bha̠drāma̍ka-rdē̠vahū̍ti-nnō a̠dya ॥ akra̍ndada̠gni-ssta̠naya̍nniva̠ dyauḥ, kṣāmā̠ rēri̍hadvī̠rudha̍-ssama̠ñjann । sa̠dyō ja̍jñā̠nō vi hīmi̠ddhō akhya̠dā rōda̍sī bhā̠nunā̍ bhātya̠ntaḥ ॥ tvē vasū̍ni purvaṇīka [purvaṇīka, hō̠ta̠rdō̠ṣā] 25
    meaning

    The upholder of cosmic order, the supporter of the tribes, kindled in the midst—he has well-performed the divine feast for us today.

    word by word
    धर्ताDhartaaSustainer
    अद्यAdyaFit to be Eaten
    सSaYour
    द्यौःDyauh[Peace is in] Sky or Heaven
    सद्योSadyoNow (that You have destroyed the Races of Asuras filled with Your Anger)
    विViA prefix indicating division, order etc
    मध्यMadhyaMiddle, Inside
    गुह्यंGuhyamSecret · [That Keelaka Stotra of Devi Chandika, He made it] hidden [behind the Mantras of Devi Mahatmyam]
    साSaaShe
    क्षमाKssamaaPatience, Forbearance
  • verse 28
    होतर्दो॒षा वस्तो॒रेरि॑रे य॒ज्ञिया॑सः । क्षामे॑व॒ विश्वा॒ भुव॑नानि॒ यस्मि॒न्-थ्सग्ं सौभ॑गानि दधि॒रे पा॑व॒के ॥ तुभ्य॒-न्ता अ॑ङ्गिरस्तम॒ विश्वा᳚-स्सुक्षि॒तयः॒ पृथ॑क् । अग्ने॒ कामा॑य येमिरे ॥ अ॒श्याम॒ त-ङ्काम॑मग्ने॒ तवो॒त्य॑श्याम॑ र॒यिग्ं र॑यिव-स्सु॒वीर᳚म् । अ॒श्याम॒ वाज॑म॒भि वा॒जय॑न्तो॒ ऽश्याम॑ द्यु॒म्नम॑जरा॒जर॑-न्ते ॥श्रेष्ठं॑-यँविष्ठ भार॒ताग्ने᳚ द्यु॒मन्त॒मा भ॑र ॥ 26 ॥

    hōtardō̠ṣā vastō̠rēri̍rē ya̠jñiyā̍saḥ । kṣāmē̍va̠ viśvā̠ bhuva̍nāni̠ yasmi̠n-thsagṃ saubha̍gāni dadhi̠rē pā̍va̠kē ॥ tubhya̠-ntā a̍ṅgirastama̠ viśvā̎-ssukṣi̠taya̠ḥ pṛtha̍k । agnē̠ kāmā̍ya yēmirē ॥ a̠śyāma̠ ta-ṅkāma̍magnē̠ tavō̠tya̍śyāma̍ ra̠yigṃ ra̍yiva-ssu̠vīra̎m । a̠śyāma̠ vāja̍ma̠bhi vā̠jaya̍ntō̠ 'śyāma̍ dyu̠mnama̍jarā̠jara̍-ntē ॥śrēṣṭha̍ṃ yaviṣṭha bhāra̠tāgnē̎ dyu̠manta̠mā bha̍ra ॥ 26 ॥
    meaning

    O Hotar, the sacrificial beings have been produced evening and morning; as the earth, all beings in which—for the broad one, in all epochs.

    word by word
    विश्वाVishvaaWorld · Universe
    भुवनानिBhuvanaaniWorlds
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    भरBharaBurden
    विश्वVishvaWorld, Univese
    पावकPaavakaFire, Pure, Clear, Bright, Shining
    कामKaamaDesire
    भारBhaaraBurden, Load, Weight
  • verse 29
    वसो॑ पुरु॒स्पृहग्ं॑ र॒यिम् ॥ स श्वि॑ता॒नस्त॑न्य॒तू रो॑चन॒स्था अ॒जरे॑भि॒-र्नान॑दद्भि॒र्यवि॑ष्ठः । यः पा॑व॒कः पु॑रु॒तमः॑ पु॒रूणि॑ पृ॒थून्य॒ग्निर॑नु॒याति॒ भर्वन्न्॑ ॥ आयु॑ष्टे वि॒श्वतो॑ दधद॒यम॒ग्नि-र्वरे᳚ण्यः । पुन॑स्ते प्रा॒ण आ-ऽय॑ति॒ परा॒ यक्ष्मग्ं॑ सुवामि ते ॥ आ॒यु॒र्दा अ॑ग्ने ह॒विषो॑ जुषा॒णो घृ॒तप्र॑तीको घृ॒तयो॑निरेधि । घृ॒त-म्पी॒त्वा मधु॒ चारु॒ गव्य॑-म्पि॒तेव॑ पु॒त्रम॒भि [पु॒त्रम॒भि, र॒क्ष॒ता॒दि॒मम्] 27

    vasō̍ puru̠spṛhagṃ̍ ra̠yim ॥ sa śvi̍tā̠nasta̍nya̠tū rō̍chana̠sthā a̠jarē̍bhi̠-rnāna̍dadbhi̠ryavi̍ṣṭhaḥ । yaḥ pā̍va̠kaḥ pu̍ru̠tama̍ḥ pu̠rūṇi̍ pṛ̠thūnya̠gnira̍nu̠yāti̠ bharvann̍ ॥ āyu̍ṣṭē vi̠śvatō̍ dadhada̠yama̠gni-rvarē̎ṇyaḥ । puna̍stē prā̠ṇa ā-'ya̍ti̠ parā̠ yakṣmagṃ̍ suvāmi tē ॥ ā̠yu̠rdā a̍gnē ha̠viṣō̍ juṣā̠ṇō ghṛ̠tapra̍tīkō ghṛ̠tayō̍nirēdhi । ghṛ̠ta-mpī̠tvā madhu̠ chāru̠ gavya̍-mpi̠tēva̍ pu̠trama̠bhi [pu̠trama̠bhi, ra̠kṣa̠tā̠di̠mam] 27
    meaning

    Vasu, the broadly desired wealth—may the white one, shining with his thunder-sound in the luminous realm, rejoice with the un-aging ones.

    word by word
    सSaYour
    यYaHe · He Who
    पावकPaavakaFire, Pure, Clear, Bright, Shining
    प्राणPraannaLife, Life force
    पराParaaTranscendental, Supreme · Knowledge relating to the divine · Supreme · Highest degree · Highest point or degree · Who is of transcendental nature
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    मधुMadhuHoney, Sweet, Charming, Delighful
    चारुCaaruLovely, Beautiful
    वासोVaasoAbiding
    साSaaShe
    यःYahHe Who
    परParaFollowing, Succeeding, Highest, Supreme
  • verse 30
    र॑क्षतादि॒मम् । तस्मै॑ ते प्रति॒हर्य॑ते॒ जात॑वेदो॒ विच॑र्​षणे । अग्ने॒ जना॑मि सुष्टु॒तिम् ॥ दि॒वस्परि॑ प्रथ॒म-ञ्ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्म-द्द्वि॒तीय॒-म्परि॑ जा॒तवे॑दाः । तृ॒तीय॑म॒फ्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒मिन्धा॑न एन-ञ्जरते स्वा॒धीः ॥ शुचिः॑ पावक॒ वन्द्यो-ऽग्ने॑ बृ॒हद्वि रो॑चसे । त्व-ङ्घृ॒तेभि॒राहु॑तः ॥ दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौ-द्दु॒र्मर्​ष॒मायुः॑ श्रि॒ये रु॑चा॒नः । अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒- [अभव॒द्वयो॑भिः, यदे॑नं॒] 28

    ra̍kṣatādi̠mam । tasmai̍ tē prati̠harya̍tē̠ jāta̍vēdō̠ vicha̍r​ṣaṇē । agnē̠ janā̍mi suṣṭu̠tim ॥ di̠vaspari̍ pratha̠ma-ñja̍jñē a̠gnira̠sma-ddvi̠tīya̠-mpari̍ jā̠tavē̍dāḥ । tṛ̠tīya̍ma̠phsu nṛ̠maṇā̠ aja̍sra̠mindhā̍na ēna-ñjaratē svā̠dhīḥ ॥ śuchi̍ḥ pāvaka̠ vandyō-'gnē̍ bṛ̠hadvi rō̍chasē । tva-ṅghṛ̠tēbhi̠rāhu̍taḥ ॥ dṛ̠śā̠nō ru̠kma u̠rvyā vya̍dyau-ddu̠rmar​ṣa̠māyu̍-śśri̠yē ru̍chā̠naḥ । a̠gnira̠mṛtō̍ abhava̠dvayō̍bhi̠- [abhava̠dvayō̍bhiḥ, yadē̍na̠ṃ] 28
    meaning

    Protect this one; in return for the one who is brought to you—O Jātavedas, the far-seeing one—O Agni, I proclaim beauty.

    word by word
    तस्मैTasmaiTo Him
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    शुचिShuciClear, Clean, Pure
    पावकPaavakaFire, Pure, Clear, Bright, Shining
    जानामिJaanaamiI do not know · I Know
    जातवेदःJaatavedahJataveda, Who gives rise to the Vedas, Refers to Agni
  • verse 31
    -र्यदे॑न॒-न्द्यौरज॑नय-थ्सु॒रेताः᳚ ॥ आ यदि॒षे नृ॒पति॒-न्तेज॒ आन॒ट्छुचि॒ रेतो॒ निषि॑क्त॒-न्द्यौर॒भीके᳚ । अ॒ग्नि-श्शर्ध॑मनव॒द्यं-युँवा॑नग्ग्​ स्वा॒धिय॑-ञ्जनय-थ्सू॒दय॑च्च ॥ स तेजी॑यसा॒ मन॑सा॒ त्वोत॑ उ॒त शि॑क्ष स्वप॒त्यस्य॑ शि॒क्षोः । अग्ने॑ रा॒यो नृत॑मस्य॒ प्रभू॑तौ भू॒याम॑ ते सुष्टु॒तय॑श्च॒ वस्वः॑ ॥ अग्ने॒ सह॑न्त॒मा भ॑र द्यु॒म्नस्य॑ प्रा॒सहा॑ र॒यिम् । विश्वा॒ य- [विश्वा॒ यः, च॒र्॒ष॒णीर॒भ्या॑सा वाजे॑षु] 29

    -ryadē̍na̠-ndyauraja̍naya-thsu̠rētā̎ḥ ॥ ā yadi̠ṣē nṛ̠pati̠-ntēja̠ āna̠ṭChuchi̠ rētō̠ niṣi̍kta̠-ndyaura̠bhīkē̎ । a̠gni-śśardha̍manava̠dyaṃ yuvā̍nagg​ svā̠dhiya̍-ñjanaya-thsū̠daya̍chcha ॥ sa tējī̍yasā̠ mana̍sā̠ tvōta̍ u̠ta śi̍kṣa svapa̠tyasya̍ śi̠kṣōḥ । agnē̍ rā̠yō nṛta̍masya̠ prabhū̍tau bhū̠yāma̍ tē suṣṭu̠taya̍ścha̠ vasva̍ḥ ॥ agnē̠ saha̍nta̠mā bha̍ra dyu̠mnasya̍ prā̠sahā̍ ra̠yim । viśvā̠ ya- [viśvā̠ yaḥ, cha̠r̠ṣa̠ṇīra̠bhyā̍sā vājē̍ṣu] 29
    meaning

    When the sky with good seed gave birth to it—may vigorous force reach the eager man with clean semen that flows in the right place.

    word by word
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    सSaYour
    मनसाManasaain my Mind · With Mind
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    भरBharaBurden
    विश्वाVishvaaWorld · Universe
    यYaHe · He Who
    अANot
    साSaaShe
    भारBhaaraBurden, Load, Weight
    विश्वVishvaWorld, Univese
    याYaaTo go towards
    यःYahHe Who
  • verse 32
    श्च॑र्॒ष॒णीर॒भ्या॑सा वाजे॑षु सा॒सह॑त् ॥ तम॑ग्ने पृतना॒सहग्ं॑ र॒यिग्ं स॑हस्व॒ आ भ॑र । त्वग्ं हि स॒त्यो अद्भु॑तो दा॒ता वाज॑स्य॒ गोम॑तः ॥ उ॒क्षान्ना॑य व॒शान्ना॑य॒ सोम॑पृष्ठाय वे॒धसे᳚ । स्तोमै᳚-र्विधेमा॒-ऽग्नये᳚ ॥ व॒द्मा हि सू॑नो॒ अस्य॑द्म॒सद्वा॑ च॒क्रे अ॒ग्नि-र्ज॒नुषा ऽज्मा-ऽन्न᳚म् । स त्व-न्न॑ ऊर्जसन॒ ऊर्ज॑-न्धा॒ राजे॑व जेरवृ॒के क्षे᳚ष्य॒न्तः ॥ अग्न॒ आयूग्ं॑षि [अग्न॒ आयूग्ं॑षि, प॒व॒स॒ आ] 30

    ścha̍r̠ṣa̠ṇīra̠bhyā̍sā vājē̍ṣu sā̠saha̍t ॥ tama̍gnē pṛtanā̠sahagṃ̍ ra̠yigṃ sa̍hasva̠ ā bha̍ra । tvagṃ hi sa̠tyō adbhu̍tō dā̠tā vāja̍sya̠ gōma̍taḥ ॥ u̠kṣānnā̍ya va̠śānnā̍ya̠ sōma̍pṛṣṭhāya vē̠dhasē̎ । stōmai̎-rvidhēmā̠-'gnayē̎ ॥ va̠dmā hi sū̍nō̠ asya̍dma̠sadvā̍ cha̠krē a̠gni-rja̠nuṣā 'jmā-'nna̎m । sa tva-nna̍ ūrjasana̠ ūrja̍-ndhā̠ rājē̍va jēravṛ̠kē kṣē̎ṣya̠ntaḥ ॥ agna̠ āyūgṃ̍ṣi [agna̠ āyūgṃ̍ṣi, pa̠va̠sa̠ ā] 30
    meaning

    She who overcomes all people in battle—with her may we attain victories; O Agni, fill this army-conqueror with wealth.

    word by word
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    भरBharaBurden
    हिHiFor, Because
    दाताDaataaGiver, Donor · The Giver [of Knowledge] · Giver
    चक्रेCakreDid · You suppressed the Ocean and performed other deeds of great Prowess henceforth · Performed
    सSaYour
    अANot
    भारBhaaraBurden, Load, Weight
    दत्तDattaGiven, Granted
    वाजVaajaFood, Sacrificial Food, Strength, Vigour, Energe, Spirit
    वसानाVasaanaa(O Mother, Please) reside (in my Heart as a Compassionate Mother)
    साSaaShe
  • verse 33
    पवस॒ आ सु॒वोर्ज॒मिष॑-ञ्च नः । आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना᳚म् ॥ अग्ने॒ पव॑स्व॒ स्वपा॑ अ॒स्मे वर्चः॑ सु॒वीर्य᳚म् । दध॒त्पोषग्ं॑ र॒यि-म्मयि॑ ॥ अग्ने॑ पावक रो॒चिषा॑ म॒न्द्रया॑ देव जि॒ह्वया᳚ । आ दे॒वान्. व॑क्षि॒ यक्षि॑ च ॥ स नः॑ पावक दीदि॒वो-ऽग्ने॑ दे॒वाग्ं इ॒हा व॑ह । उप॑ य॒ज्ञग्ं ह॒विश्च॑ नः ॥ अ॒ग्नि-श्शुचि॑व्रततम॒-श्शुचि॒-र्विप्र॒-श्शुचिः॑ क॒विः । शुची॑ रोचत॒ आहु॑तः ॥ उद॑ग्ने॒ शुच॑य॒स्तव॑ शु॒क्रा भ्राज॑न्त ईरते । तव॒ ज्योतीग्॑ष्य॒र्चयः॑ ॥ 31 ॥(पु॒रु॒नि॒ष्ठः-पु॑र्वणीक-भरा॒-ऽभि-वयो॑भि॒-र्य-आयूग्ं॑षि॒ -विप्र॒-श्शुचि॒-श्चतु॑र्दश च) (अ. 14)

    pavasa̠ ā su̠vōrja̠miṣa̍-ñcha naḥ । ā̠rē bā̍dhasva du̠chChunā̎m ॥ agnē̠ pava̍sva̠ svapā̍ a̠smē varcha̍-ssu̠vīrya̎m । dadha̠tpōṣagṃ̍ ra̠yi-mmayi̍ ॥ agnē̍ pāvaka rō̠chiṣā̍ ma̠ndrayā̍ dēva ji̠hvayā̎ । ā dē̠vān. va̍kṣi̠ yakṣi̍ cha ॥ sa na̍ḥ pāvaka dīdi̠vō-'gnē̍ dē̠vāgṃ i̠hā va̍ha । upa̍ ya̠jñagṃ ha̠viścha̍ naḥ ॥ a̠gni-śśuchi̍vratatama̠-śśuchi̠-rvipra̠-śśuchi̍ḥ ka̠viḥ । śuchī̍ rōchata̠ āhu̍taḥ ॥ uda̍gnē̠ śucha̍ya̠stava̍ śu̠krā bhrāja̍nta īratē । tava̠ jyōtīg̍ṣya̠rchaya̍ḥ ॥ 31 ॥(pu̠ru̠ni̠ṣṭhaḥ-pu̍rvaṇīka-bharā̠-'bhi-vayō̍bhi̠-rya-āyūgṃ̍ṣi̠ -vipra̠-śśuchi̠-śchatu̍rdaśa cha) (a. 14)
    meaning

    As you purify, grant us vitality and food; drive away the demon far from us—O Agni, purify beautifully.

    word by word
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    पावकPaavakaFire, Pure, Clear, Bright, Shining
    देवDevaDivine
    देवान्DevaanDevas
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    सSaYour
    वहVahaCarrying, Bearing
    उपUpaNear to
    कविKaviPoet, Gifted with insight
    तवTavaYour · You · Of You
    अANot
    स्वापSvaapaSleep
    जिह्वJihvaThe Tongue, the organ of Taste
    साSaaShe
    इहIhaIn this place, Now, Here
    शुचिShuciClear, Clean, Pure
    शुक्रShukraSeed
  • verse 34
    (दे॒वस्य॑ - रक्षो॒हणो॑ - वि॒भू-स्त्वग्ं सो॒मा - ऽत्य॒न्यानगां᳚ - पृथि॒व्या - इ॒षे त्वा - ऽऽद॑दे॒ - वाक्त॒-सन्ते॑ - समु॒द्रग्ं - ह॒विष्म॑तीर्-हृ॒दे - त्वम॑ग्ने रु॒द्र - श्चतु॑र्दश)

    (dē̠vasya̍ - rakṣō̠haṇō̍ - vi̠bhū-stvagṃ sō̠mā - 'tya̠nyānagā̎m - pṛthi̠vyā - i̠ṣē tvā - ''da̍dē̠ - vākta̠-santē̍ - samu̠dragṃ - ha̠viṣma̍tīr-hṛ̠dē - tvama̍gnē ru̠dra - śchatu̍rdaśa)
    meaning

    [Summary formula group 1] By the impulsion of Savitṛ—demon-slayers—Vibhu-Soma—past the others—to the earth—for refreshment—[abbreviated].

    word by word
    देवस्यDevasya[Of] Divine [origin]
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    रुद्रRudraRudra
    सोमSomaMoon
  • verse 35
    (दे॒वस्य॑ - ग॒मध्ये॑ - ह॒विष्म॑तीः - पवस॒ - एक॑त्रिग्ंशत्)

    (dē̠vasya̍ - ga̠madhyē̍ - ha̠viṣma̍tīḥ - pavasa̠ - ēka̍trigṃśat)
    meaning

    [Summary formula group 2] By the impulsion—in the middle of the cows—the oblation-bearing waters—as you purify—thirty-one [formulae].

    word by word
    देवस्यDevasya[Of] Divine [origin]
  • verse 36
    (दे॒वस्या॒, र्चयः॑)

    (dē̠vasyā̠, rchaya̍ḥ)
    meaning

    [Summary with accent marks] By Savitṛ's [impulsion]—the accent-bearing verses.

    word by word
    देवस्यDevasya[Of] Divine [origin]
  • verse 37
    ॥ हरिः॑ ओम् ॥

    ॥ hari̍ḥ ōm ॥
    meaning

    [Closing] Hariḥ Om.

    word by word
    हरिHariHari
    ॐOmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahman
  • verse 38
    ॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे तृतीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥

    ॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍē tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ॥
    meaning

    [Colophon] Thus ends the third praśna of the first kāṇḍa of the Kṛṣṇa Yajurvedīya Taittirīya Saṃhitā.

    word by word
    कृष्णKrssnnaBlack, Dark, Dark-Blue
    तृतीयTrtiiyaThird

Primary text from vignanam.org