KYTS 1.2 Apa Undantu Jivase

Krishna

◆

tap any word for its meaning

  • verse 1
    कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे द्वितीयः प्रश्नः - अग्निष्टोमे क्रयः

    kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍē dvitīyaḥ praśnaḥ - agniṣṭōmē krayaḥ
    meaning

    Section title: Second prashna of the first kanda of the Krishna Yajur Vedic Taittiriya Samhita — exposition of the diksha (initiation) for the soma rite.

    word by word
    कृष्णKrssnnaBlack, Dark, Dark-Blue
    द्वितीयDvitiiyaSecond
  • verse 2
    ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

    ō-nnamaḥ paramātmanē, śrī mahāgaṇapatayē namaḥ,śrī gurubhyō namaḥ । ha̠ri̠ḥ ōm ॥
    meaning

    Salutation to the supreme Self, to Sri Mahaganapati, to the gurus — Hari Om.

    word by word
    श्रीShriiBeauty, Splendour, Lustre
    नमNamaReverential Salutations · Salutations
    हरिHariHari
    नमःNamahSalutations · Reverential Salutations · I offer my Salutations [to Shiva and Shakti] · Salutations, Obeisance · Bow, Obeisance, Reverential Salutation
    ॐOmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahman
  • verse 3
    आप॑ उन्दन्तु जी॒वसे॑ दीर्घायु॒त्वाय॒ वर्च॑स॒ ओष॑धे॒ त्राय॑स्वैन॒ग्ग्॒ स्वधि॑ते॒ मैनग्ं॑ हिग्ंसी-र्देव॒श्रूरे॒तानि॒ प्र व॑पे स्व॒स्त्युत्त॑राण्यशी॒यापो॑ अ॒स्मा-न्मा॒तरः॑ शुन्धन्तु घृ॒तेन॑ नो घृत॒पुवः॑ पुनन्तु॒ विश्व॑म॒स्म-त्प्र व॑हन्तु रि॒प्रमुदा᳚भ्य॒-श्शुचि॒रा पू॒त ए॑मि॒ सोम॑स्य त॒नूर॑सि त॒नुव॑-म्मे पाहि मही॒ना-म्पयो॑-ऽसि वर्चो॒धा अ॑सि॒ वर्चो॒- [वर्चः॑, मयि॑ धेहि वृ॒त्रस्य॑] 1

    āpa̍ undantu jī̠vasē̍ dīrghāyu̠tvāya̠ varcha̍sa̠ ōṣa̍dhē̠ trāya̍svaina̠gg̠ svadhi̍tē̠ mainagṃ̍ higṃsī-rdēva̠śrūrē̠tāni̠ pra va̍pē sva̠styutta̍rāṇyaśī̠yāpō̍ a̠smā-nmā̠tara̍-śśundhantu ghṛ̠tēna̍ nō ghṛta̠puva̍ḥ punantu̠ viśva̍ma̠sma-tpra va̍hantu ri̠pramudā̎bhya̠-śśuchi̠rā pū̠ta ē̍mi̠ sōma̍sya ta̠nūra̍si ta̠nuva̍-mmē pāhi mahī̠nā-mpayō̍-'si varchō̠dhā a̍si̠ varchō̠- [varcha̍ḥ, mayi̍ dhēhi vṛ̠trasya̍] 1
    meaning

    'May the waters wet you for life; may they wet you for length of days; may they wet you for radiance.' — the priest, with this mantra, sprinkles water on the sacrificer at the diksha.

    word by word
    प्रPraPrefix
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    पूतPuutaPurified
    पाहिPaahiProtect · Please Protect · You Please Protect (the People always) · Please Protect Me
    असिAsiYou are
    मयिMayiIn me · [O Devi, Please shower Your Grace] on me · One me
    पुटPuttaFold
    सोमSomaMoon
    वृत्रVrtraDemon Vritra
  • verse 4
    मयि॑ धेहि वृ॒त्रस्य॑ क॒नीनि॑का-ऽसि चक्षु॒ष्पा अ॑सि॒ चक्षु॑र्मे पाहि चि॒त्पति॑स्त्वा पुनातु वा॒क्पति॑स्त्वा पुनातु दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता पु॑ना॒त्वच्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ वसो॒-स्सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॒स्तस्य॑ ते पवित्रपते प॒वित्रे॑ण॒ यस्मै॒ क-म्पु॒ने तच्छ॑केय॒मा वो॑ देवास ईमहे॒ सत्य॑धर्माणो अद्ध्व॒रे यद्वो॑ देवास आगु॒रे यज्ञि॑यासो॒ हवा॑मह॒ इन्द्रा᳚ग्नी॒ द्यावा॑पृथिवी॒ आप॑ ओषधी॒ स्त्व-न्दी॒क्षाणा॒-मधि॑पतिरसी॒ह मा॒ सन्त॑-म्पाहि ॥ 2 ॥(वर्च॑ - ओषधी- र॒ष्टौ च॑ ) (अ. 1)

    mayi̍ dhēhi vṛ̠trasya̍ ka̠nīni̍kā-'si chakṣu̠ṣpā a̍si̠ chakṣu̍rmē pāhi chi̠tpati̍stvā punātu vā̠kpati̍stvā punātu dē̠vastvā̍ savi̠tā pu̍nā̠tvachChi̍drēṇa pa̠vitrē̍ṇa̠ vasō̠-ssūrya̍sya ra̠śmibhi̠stasya̍ tē pavitrapatē pa̠vitrē̍ṇa̠ yasmai̠ ka-mpu̠nē tachCha̍kēya̠mā vō̍ dēvāsa īmahē̠ satya̍dharmāṇō addhva̠rē yadvō̍ dēvāsa āgu̠rē yajñi̍yāsō̠ havā̍maha̠ indrā̎gnī̠ dyāvā̍pṛthivī̠ āpa̍ ōṣadhī̠ stva-ndī̠kṣāṇā̠-madhi̍patirasī̠ha mā̠ santa̍-mpāhi ॥ 2 ॥(varcha̍ - ōṣadhī- ra̠ṣṭau cha̍ ) (a. 1)
    meaning

    The water is the sap of the rite; with sap the sacrificer is made full.

    word by word
    मयिMayiIn me · [O Devi, Please shower Your Grace] on me · One me
    असिAsiYou are
    पाहिPaahiProtect · Please Protect · You Please Protect (the People always) · Please Protect Me
    सविताSavitaaStimulator, Vivifier
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
    वृत्रVrtraDemon Vritra
    पवित्रPavitraPure
    अध्वरAdhvaraSacrifice
    ओषधिOssadhiHerb, Plant
  • verse 5
    आकू᳚त्यै प्र॒युजे॒-ऽग्नये॒ स्वाहा॑ मे॒धायै॒ मन॑से॒ ऽग्नये॒ स्वाहा॑ दी॒क्षायै॒ तप॑से॒-ऽग्नये॒ स्वाहा॒ सर॑स्वत्यै पू॒ष्णे᳚-ऽग्नये॒ स्वाहा-ऽऽपो॑ देवी-र्बृहती-र्विश्वशम्भुवो॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒-म्बृह॒स्पति॑र्नो ह॒विषा॑ वृधातु॒ स्वाहा॒ विश्वे॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुर्मर्तो॑ वृणीत स॒ख्यं-विँश्वे॑ रा॒य इ॑षुद्ध्यसि द्यु॒म्नं-वृँ॑णीत पु॒ष्यसे॒ स्वाह॑र्ख्सा॒मयो॒-श्शिल्पे᳚ स्थ॒स्ते वा॒मा र॑भे॒ ते मा॑- [ते मा᳚, पा॒त॒मा-ऽस्य] 3

    ākū̎tyai pra̠yujē̠-'gnayē̠ svāhā̍ mē̠dhāyai̠ mana̍sē̠ 'gnayē̠ svāhā̍ dī̠kṣāyai̠ tapa̍sē̠-'gnayē̠ svāhā̠ sara̍svatyai pū̠ṣṇē̎-'gnayē̠ svāhā-''pō̍ dēvī-rbṛhatī-rviśvaśambhuvō̠ dyāvā̍pṛthi̠vī u̠rva̍ntari̍kṣa̠-mbṛha̠spati̍rnō ha̠viṣā̍ vṛdhātu̠ svāhā̠ viśvē̍ dē̠vasya̍ nē̠turmartō̍ vṛṇīta sa̠khyaṃ viśvē̍ rā̠ya i̍ṣuddhyasi dyu̠mnaṃ vṛ̍ṇīta pu̠ṣyasē̠ svāha̍rkhsā̠mayō̠-śśilpē̎ stha̠stē vā̠mā ra̍bhē̠ tē mā̍- [tē mā̎, pā̠ta̠mā-'sya] 3
    meaning

    He sips water from the priest's hand; this is the inner purification.

    word by word
    स्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the gods
    देवस्यDevasya[Of] Divine [origin]
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    मेधाMedhaaIntelligence, Prudence, Wisdom
    मनसाManasaain my Mind · With Mind
    सरस्वतिSarasvatiDevi Saraswati · O River Saraswati
    विश्वVishvaWorld, Univese
    सख्यंSakhyamFriendship
    वामVaamaLeft
  • verse 6
    पात॒मा-ऽस्य य॒ज्ञस्यो॒दृच॑ इ॒मा-न्धिय॒ग्ं॒ शिक्ष॑माणस्य देव॒ क्रतु॒-न्दक्षं॑-वँरुण॒ सग्ं शि॑शाधि॒ यया-ऽति॒ विश्वा॑ दुरि॒ता तरे॑म सु॒तर्मा॑ण॒मधि॒ नावग्ं॑ रुहे॒मोर्ग॑स्याङ्गिर॒स्यूर्ण॑म्रदा॒ ऊर्ज॑-म्मे यच्छ पा॒हि मा॒ मा मा॑ हिग्ंसी॒-र्विष्णो॒-श्शर्मा॑सि॒ शर्म॒ यज॑मानस्य॒ शर्म॑ मे यच्छ॒ नक्ष॑त्राणा-म्मा-ऽतीका॒शा-त्पा॒हीन्द्र॑स्य॒ योनि॑रसि॒- [योनि॑रसि, मा मा॑ हिग्ंसीः] 4मा मा॑ हिग्ंसीः कृ॒ष्यै त्वा॑ सुस॒स्यायै॑ सुपिप्प॒लाभ्य॒-स्त्वौष॑धीभ्य-स्सूप॒स्था दे॒वो वन॒स्पति॑रू॒र्ध्वो मा॑ पा॒ह्योदृच॒-स्स्वाहा॑ य॒ज्ञ-म्मन॑सा॒ स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒ग्॒ स्वाहो॒रो-र॒न्तरि॑क्षा॒-थ्स्वाहा॑ य॒ज्ञं-वाँता॒दा र॑भे ॥ 5 ॥( मा॒ - योनि॑रसि - त्रि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 2)

    pāta̠mā-'sya ya̠jñasyō̠dṛcha̍ i̠mā-ndhiya̠gṃ̠ śikṣa̍māṇasya dēva̠ kratu̠-ndakṣa̍ṃ varuṇa̠ sagṃ śi̍śādhi̠ yayā-'ti̠ viśvā̍ duri̠tā tarē̍ma su̠tarmā̍ṇa̠madhi̠ nāvagṃ̍ ruhē̠mōrga̍syāṅgira̠syūrṇa̍mradā̠ ūrja̍-mmē yachCha pā̠hi mā̠ mā mā̍ higṃsī̠-rviṣṇō̠-śśarmā̍si̠ śarma̠ yaja̍mānasya̠ śarma̍ mē yachCha̠ nakṣa̍trāṇā-mmā-'tīkā̠śā-tpā̠hīndra̍sya̠ yōni̍rasi̠- [yōni̍rasi, mā mā̍ higṃsīḥ] 4mā mā̍ higṃsīḥ kṛ̠ṣyai tvā̍ susa̠syāyai̍ supippa̠lābhya̠-stvauṣa̍dhībhya-ssūpa̠sthā dē̠vō vana̠spati̍rū̠rdhvō mā̍ pā̠hyōdṛcha̠-ssvāhā̍ ya̠jña-mmana̍sā̠ svāhā̠ dyāvā̍pṛthi̠vībhyā̠g̠ svāhō̠rō-ra̠ntari̍kṣā̠-thsvāhā̍ ya̠jñaṃ vātā̠dā ra̍bhē ॥ 5 ॥( mā̠ - yōni̍rasi - tri̠gṃ̠śachcha̍ ) (a. 2)
    meaning

    He becomes pure within and without; the diksha begins.

    word by word
    देवDevaDivine
    विश्वाVishvaaWorld · Universe
    पाहिPaahiProtect · Please Protect · You Please Protect (the People always) · Please Protect Me
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    मेMeTo me, of me · To me · Relates to Me · My · Please bestow Your Auspicious Blessings [on me] · (Please Make) my (undertakings Free of Obstacles) · Mine · of me, to me
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    देवोDevoDeva
    स्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the gods
    अANot
    वारुणVaarunnaVaruna
    विश्वVishvaWorld, Univese
    दुरितDuritaDifficulty, Danger, Sin
    कृष्KrssTo Draw, Plough
  • verse 7
    दैवी॒-न्धिय॑-म्मनामहे सुमृडी॒का-म॒भिष्ट॑ये वर्चो॒धां-यँ॒ज्ञवा॑हसग्ं सुपा॒रा नो॑ अस॒-द्वशे᳚ । ये दे॒वा मनो॑जाता मनो॒युजः॑ सु॒दक्षा॒ दक्ष॑पितार॒स्ते नः॑ पान्तु॒ ते नो॑-ऽवन्तु॒ तेभ्यो॒ नम॒स्तेभ्य॒-स्स्वाहा-ऽग्ने॒ त्वग्ं सु जा॑गृहि व॒यग्ं सु म॑न्दिषीमहि गोपा॒य नः॑ स्व॒स्तये᳚ प्र॒बुधे॑ नः॒ पुन॑र्ददः । त्वम॑ग्ने व्रत॒पा अ॑सि दे॒व आ मर्त्ये॒ष्वा । त्वं- [त्वम्, य॒ज्ञेष्वीड्यः॑ ।] 6

    daivī̠-ndhiya̍-mmanāmahē sumṛḍī̠kā-ma̠bhiṣṭa̍yē varchō̠dhāṃ ya̠jñavā̍hasagṃ supā̠rā nō̍ asa̠-dvaśē̎ । yē dē̠vā manō̍jātā manō̠yuja̍-ssu̠dakṣā̠ dakṣa̍pitāra̠stē na̍ḥ pāntu̠ tē nō̍-'vantu̠ tēbhyō̠ nama̠stēbhya̠-ssvāhā-'gnē̠ tvagṃ su jā̍gṛhi va̠yagṃ su ma̍ndiṣīmahi gōpā̠ya na̍-ssva̠stayē̎ pra̠budhē̍ na̠ḥ puna̍rdadaḥ । tvama̍gnē vrata̠pā a̍si dē̠va ā martyē̠ṣvā । tvaṃ- [tvam, ya̠jñēṣvīḍya̍ḥ ।] 6
    meaning

    The priest then ties the girdle (mauñji) about the sacrificer's waist.

    word by word
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    येYeWho · Those who · Those · Whoever
    देवाDevaaDeva, God · Deva
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    सुSuGood, Excellent, Much, Greatly
    गोपायGopaayaWho is the Protector of All
    असिAsiYou are
    देवDevaDivine
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    त्वTvaThou
    त्वम्TvamYou
    अANot
    त्वंTvamYou · You (are that Inconceivable great Penance for the cause of Liberation)
  • verse 8
    य॒ज्ञेष्वीड्यः॑ ॥ विश्वे॑ दे॒वा अ॒भि मामा-ऽव॑वृत्र-न्पू॒षा स॒न्या सोमो॒ राध॑सा दे॒व-स्स॑वि॒ता वसो᳚र्वसु॒दावा॒ रास्वेय॑-थ्सो॒मा ऽऽभूयो॑ भर॒ मा पृ॒ण-न्पू॒र्त्या वि रा॑धि॒ मा-ऽहमायु॑षा च॒न्द्रम॑सि॒ मम॒ भोगा॑य भव॒ वस्त्र॑मसि॒ मम॒ भोगा॑य भवो॒स्रा-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव॒ हयो॑-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव॒- [भोगा॑य भव, छागो॑-ऽसि॒ मम॒] 7

    ya̠jñēṣvīḍya̍ḥ ॥ viśvē̍ dē̠vā a̠bhi māmā-'va̍vṛtra-npū̠ṣā sa̠nyā sōmō̠ rādha̍sā dē̠va-ssa̍vi̠tā vasō̎rvasu̠dāvā̠ rāsvēya̍-thsō̠mā ''bhūyō̍ bhara̠ mā pṛ̠ṇa-npū̠rtyā vi rā̍dhi̠ mā-'hamāyu̍ṣā cha̠ndrama̍si̠ mama̠ bhōgā̍ya bhava̠ vastra̍masi̠ mama̠ bhōgā̍ya bhavō̠srā-'si̠ mama̠ bhōgā̍ya bhava̠ hayō̍-'si̠ mama̠ bhōgā̍ya bhava̠- [bhōgā̍ya bhava, Chāgō̍-'si̠ mama̠] 7
    meaning

    The girdle is the mark of the dikshita; he is bound to the rite.

    word by word
    देवाDevaaDeva, God · Deva
    अभिAbhiTowards
    भरBharaBurden
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    विViA prefix indicating division, order etc
    ममMamamy · of me · (O Mother, May you Shine within the Lotus of) my (Heart in the form of the fullness of Knowledge arising from Atman) · To me · (Be Gracious) to me · Mine
    भवBhavaComing into Existence, Birth, Production
    विश्वVishvaWorld, Univese
    देवDevaDivine
    भारBhaaraBurden, Load, Weight
    भोगBhogaWorldly Enjoyment
  • verse 9
    छागो॑-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव मे॒षो॑-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव वा॒यवे᳚ त्वा॒ वरु॑णाय त्वा॒ निर्-ऋ॑त्यै त्वा रु॒द्राय॑ त्वा॒ देवी॑रापो अपा-न्नपा॒द्य ऊ॒र्मिर्-ह॑वि॒ष्य॑ इन्द्रि॒यावा᳚-न्म॒दिन्त॑म॒स्तं-वोँ॒ मा-ऽव॑ क्रमिष॒मच्छि॑न्न॒-न्तन्तु॑-म्पृथि॒व्या अनु॑ गेष-म्भ॒द्राद॒भि श्रेयः॒ प्रेहि॒ बृह॒स्पतिः॑ पुरए॒ता ते॑ अ॒स्त्वथे॒मव॑ स्य॒ वर॒ आ पृ॑थि॒व्या आ॒रे शत्रू᳚न् कृणुहि॒ सर्व॑वीर॒ एदम॑गन्म देव॒यज॑न-म्पृथि॒व्या विश्वे॑ दे॒वा यदजु॑षन्त॒ पूर्व॑ ऋख्सा॒माभ्यां॒-यँजु॑षा स॒न्तर॑न्तो रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा म॑देम ॥ 8 ॥( आ त्वग्ं-हयो॑-ऽसि॒ मम॒ भोगा॑य भव-स्य॒-पञ्च॑विग्ंशतिश्च ) (अ. 3)

    Chāgō̍-'si̠ mama̠ bhōgā̍ya bhava mē̠ṣō̍-'si̠ mama̠ bhōgā̍ya bhava vā̠yavē̎ tvā̠ varu̍ṇāya tvā̠ nir-ṛ̍tyai tvā ru̠drāya̍ tvā̠ dēvī̍rāpō apā-nnapā̠dya ū̠rmir-ha̍vi̠ṣya̍ indri̠yāvā̎-nma̠dinta̍ma̠staṃ vō̠ mā-'va̍ kramiṣa̠machChi̍nna̠-ntantu̍-mpṛthi̠vyā anu̍ gēṣa-mbha̠drāda̠bhi śrēya̠ḥ prēhi̠ bṛha̠spati̍ḥ puraē̠tā tē̍ a̠stvathē̠mava̍ sya̠ vara̠ ā pṛ̍thi̠vyā ā̠rē śatrū̎n kṛṇuhi̠ sarva̍vīra̠ ēdama̍ganma dēva̠yaja̍na-mpṛthi̠vyā viśvē̍ dē̠vā yadaju̍ṣanta̠ pūrva̍ ṛkhsā̠mābhyā̠ṃ yaju̍ṣā sa̠ntara̍ntō rā̠yaspōṣē̍ṇa̠ sami̠ṣā ma̍dēma ॥ 8 ॥( ā tvagṃ-hayō̍-'si̠ mama̠ bhōgā̍ya bhava-sya̠-pañcha̍vigṃśatiścha ) (a. 3)
    meaning

    He gives the staff into the sacrificer's hand.

    word by word
    ममMamamy · of me · (O Mother, May you Shine within the Lotus of) my (Heart in the form of the fullness of Knowledge arising from Atman) · To me · (Be Gracious) to me · Mine
    भवBhavaComing into Existence, Birth, Production
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    अनुAnuA prefix signifying repeatedly
    बृहस्पतिःBrhaspatihBrihaspati
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    वरVaraBoon, Excellent
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    देवाDevaaDeva, God · Deva
    पूर्वPuurvaEast
    अANot
    भोगBhogaWorldly Enjoyment
    वारुणVaarunnaVaruna
    निॠतिNirrtiDissolution, Destruction
    रुद्रRudraRudra
    विश्वVishvaWorld, Univese
    देवDevaDivine
    पुर्वPurvaFormer, Before, Prior, Preceding
    यजुषYajussaYajur Veda hymns
  • verse 10
    इ॒य-न्ते॑ शुक्र त॒नूरि॒दं-वँर्च॒स्तया॒ स-म्भ॑व॒ भ्राज॑-ङ्गच्छ॒ जूर॑सि धृ॒ता मन॑सा॒ जुष्टा॒ विष्ण॑वे॒ तस्या᳚स्ते स॒त्यस॑वसः प्रस॒वे वा॒चो य॒न्त्रम॑शीय॒ स्वाहा॑ शु॒क्रम॑स्य॒मृत॑मसि वैश्वदे॒वग्ं ह॒वि-स्सूर्य॑स्य॒ चक्षु॒रा -ऽरु॑हम॒ग्ने र॒क्ष्णः क॒नीनि॑कां॒-यँदेत॑शेभि॒रीय॑से॒ भ्राज॑मानो विप॒श्चिता॒ चिद॑सि म॒ना-ऽसि॒ धीर॑सि॒ दक्षि॑णा- [दक्षि॑णा, अ॒सि॒ य॒ज्ञिया॑-ऽसि] 9

    i̠ya-ntē̍ śukra ta̠nūri̠daṃ varcha̠stayā̠ sa-mbha̍va̠ bhrāja̍-ṅgachCha̠ jūra̍si dhṛ̠tā mana̍sā̠ juṣṭā̠ viṣṇa̍vē̠ tasyā̎stē sa̠tyasa̍vasaḥ prasa̠vē vā̠chō ya̠ntrama̍śīya̠ svāhā̍ śu̠krama̍sya̠mṛta̍masi vaiśvadē̠vagṃ ha̠vi-ssūrya̍sya̠ chakṣu̠rā -'ru̍hama̠gnē ra̠kṣṇaḥ ka̠nīni̍kā̠ṃ yadēta̍śēbhi̠rīya̍sē̠ bhrāja̍mānō vipa̠śchitā̠ chida̍si ma̠nā-'si̠ dhīra̍si̠ dakṣi̍ṇā- [dakṣi̍ṇā, a̠si̠ ya̠jñiyā̍-'si] 9
    meaning

    The staff is the thunderbolt; with it he repels the demonic.

    word by word
    शुक्रShukraSeed
    सम्भवSambhavaCame into being
    मनसाManasaain my Mind · With Mind
    विष्णवेVissnnaveO Lord Vishnu, the All-Pervading One
    स्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the gods
    असिAsiYou are
    धृतDhrtaHeld, Borne
    जुष्टJussttaLiked, Wished, Served, Worshipped
    कनीनिकाKaniinikaaThe pupil of the Eye
    मनसिManasi[My Speech is Established] in Mind · In Mind
    दक्षिणDakssinnaSouth
  • verse 11
    -ऽसि य॒ज्ञिया॑-ऽसि क्ष॒त्रिया॒ ऽस्यदि॑ति-रस्युभ॒यत॑॑श्शीर्​ष्णी॒ सा न॒-स्सुप्रा॑ची॒ सुप्र॑तीची॒ स-म्भ॑व मि॒त्रस्त्वा॑ प॒दि ब॑द्ध्नातु पू॒षा-ऽद्ध्व॑नः पा॒त्विन्द्रा॒या-द्ध्य॑क्षा॒यानु॑ त्वा मा॒ता म॑न्यता॒मनु॑ पि॒ता-ऽनु॒ भ्राता॒ सग॒र्भ्यो-ऽनु॒ सखा॒ सयू᳚थ्य॒-स्सा दे॑वि दे॒वमच्छे॒हीन्द्रा॑य॒ सोमग्ं॑ रु॒द्रस्त्वा ऽऽव॑र्तयतु मि॒त्रस्य॑ प॒था स्व॒स्ति सोम॑सखा॒ पुन॒रेहि॑ स॒ह र॒य्या ॥ 10 ॥( दक्षि॑णा॒-सोम॑सखा॒, पञ्च॑ च ) (अ. 4)

    -'si ya̠jñiyā̍-'si kṣa̠triyā̠ 'syadi̍ti-rasyubha̠yata̍̍śśīr​ṣṇī̠ sā na̠-ssuprā̍chī̠ supra̍tīchī̠ sa-mbha̍va mi̠trastvā̍ pa̠di ba̍ddhnātu pū̠ṣā-'ddhva̍naḥ pā̠tvindrā̠yā-ddhya̍kṣā̠yānu̍ tvā mā̠tā ma̍nyatā̠manu̍ pi̠tā-'nu̠ bhrātā̠ saga̠rbhyō-'nu̠ sakhā̠ sayū̎thya̠-ssā dē̍vi dē̠vamachChē̠hīndrā̍ya̠ sōmagṃ̍ ru̠drastvā ''va̍rtayatu mi̠trasya̍ pa̠thā sva̠sti sōma̍sakhā̠ puna̠rēhi̍ sa̠ha ra̠yyā ॥ 10 ॥( dakṣi̍ṇā̠-sōma̍sakhā̠, pañcha̍ cha ) (a. 4)
    meaning

    The sacrificer puts on the antelope-skin or the bark garment.

    word by word
    साSaaShe
    सम्भवSambhavaCame into being
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    माताMaataaMother
    सखाSakhaaFriend
    देविDeviDevi · O Devi · Goddess · Devi, Goddess · O Devi, O Divine Mother · O Devi (Mahalakshmi)
    स्वस्तिSvastiWell-Being, Happily, Auspiciously
    सहSahain Company, Jointly
    पञ्चPan.caFive
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
    सखSakhaFriend
    देवीDeviiDevi
    मित्रMitraFriend
    पठPatthaReading, Reciting
  • verse 12
    वस्व्य॑सि रु॒द्रा-ऽस्यदि॑ति-रस्यादि॒त्या-ऽसि॑ शु॒क्रा-ऽसि॑ च॒न्द्रा-ऽसि॒ बृह॒स्पति॑स्त्वा सु॒म्ने र॑ण्वतु रु॒द्रो वसु॑भि॒रा चि॑केतु पृथि॒व्यास्त्वा॑ मू॒र्धन्ना जि॑घर्मि देव॒यज॑न॒ इडा॑याः प॒दे घृ॒तव॑ति॒ स्वाहा॒ परि॑लिखित॒ग्ं॒ रक्षः॒ परि॑लिखिता॒ अरा॑तय इ॒दम॒हग्ं रक्ष॑सो ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इ॒दम॑स्य ग्री॒वा [ग्री॒वाः, अपि॑ कृन्ताम्य॒स्मे] 11

    vasvya̍si ru̠drā-'syadi̍ti-rasyādi̠tyā-'si̍ śu̠krā-'si̍ cha̠ndrā-'si̠ bṛha̠spati̍stvā su̠mnē ra̍ṇvatu ru̠drō vasu̍bhi̠rā chi̍kētu pṛthi̠vyāstvā̍ mū̠rdhannā ji̍gharmi dēva̠yaja̍na̠ iḍā̍yāḥ pa̠dē ghṛ̠tava̍ti̠ svāhā̠ pari̍likhita̠gṃ̠ rakṣa̠ḥ pari̍likhitā̠ arā̍taya i̠dama̠hagṃ rakṣa̍sō grī̠vā api̍ kṛntāmi̠ yō̎-'smā-ndvēṣṭi̠ ya-ñcha̍ va̠ya-ndvi̠ṣma i̠dama̍sya grī̠vā [grī̠vāḥ, api̍ kṛntāmya̠smē] 11
    meaning

    These are the marks of the dikshita; the human dress is set aside.

    word by word
    पदेPadeStep
    स्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the gods
    रक्षःRakssahGuarding, Watching
    अपिApiAlso
    ग्रीवGriivaNeck
  • verse 13
    अपि॑ कृन्ताम्य॒स्मे राय॒स्त्वे राय॒स्तोते॒ राय॒-स्स-न्दे॑वि दे॒व्योर्वश्या॑ पश्यस्व॒ त्वष्टी॑मती ते सपेय सु॒रेता॒ रेतो॒ दधा॑ना वी॒रं-विँ॑देय॒ तव॑ स॒न्दृशि॒ मा-ऽहग्ंरा॒यस्पोषे॑ण॒ वि यो॑षम् ॥ 12 ॥( अ॒स्य॒ ग्री॒वा-एका॒न्न त्रि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 5)

    api̍ kṛntāmya̠smē rāya̠stvē rāya̠stōtē̠ rāya̠-ssa-ndē̍vi dē̠vyōrvaśyā̍ paśyasva̠ tvaṣṭī̍matī tē sapēya su̠rētā̠ rētō̠ dadhā̍nā vī̠raṃ vi̍dēya̠ tava̍ sa̠ndṛśi̠ mā-'hagṃrā̠yaspōṣē̍ṇa̠ vi yō̍ṣam ॥ 12 ॥( a̠sya̠ grī̠vā-ēkā̠nna tri̠gṃ̠śachcha̍ ) (a. 5)
    meaning

    He observes silence (mauna); he speaks only when needed.

    word by word
    अपिApiAlso
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    दधानाDadhaanaaWho is holding [the Akshamala and Kamandalu with Her Lotus-like Hands] · Holding · Who is holding [the Pitchers with Her Lotus-like Hands]
    तवTavaYour · You · Of You
    विViA prefix indicating division, order etc
    अस्यAsyaOf this
    अANot
    वीरंViiram(To that form of Lord Maha-Vishnu which is) Vira {Exhibiting great Prowess}
  • verse 14
    अ॒ग्ं॒शुना॑ ते अ॒ग्ं॒शुः पृ॑च्यता॒-म्परु॑षा॒ परु॑-र्ग॒न्धस्ते॒ काम॑मवतु॒ मदा॑य॒ रसो॒ अच्यु॑तो॒ ऽमात्यो॑-ऽसि शु॒क्रस्ते॒ ग्रहो॒-ऽभि त्य-न्दे॒वग्ं स॑वि॒तार॑मू॒ण्योः᳚ क॒विक्र॑तु॒मर्चा॑मि स॒त्यस॑वसग्ं रत्न॒धाम॒भि प्रि॒य-म्म॒तिमू॒र्ध्वा यस्या॒मति॒र्भा अदि॑द्युत॒-थ्सवी॑मनि॒ हिर॑ण्यपाणिरमिमीत सु॒क्रतुः॑ कृ॒पा सुवः॑ । प्र॒जाभ्य॑स्त्वा प्रा॒णाय॑ त्वा व्या॒नाय॑ त्वा प्र॒जास्त्वमनु॒ प्राणि॑हि प्र॒जास्त्वामनु॒ प्राण॑न्तु ॥ 13 ॥(अनु॑-स॒प्त च॑) (अ. 6)

    a̠gṃ̠śunā̍ tē a̠gṃ̠śuḥ pṛ̍chyatā̠-mparu̍ṣā̠ paru̍-rga̠ndhastē̠ kāma̍mavatu̠ madā̍ya̠ rasō̠ achyu̍tō̠ 'mātyō̍-'si śu̠krastē̠ grahō̠-'bhi tya-ndē̠vagṃ sa̍vi̠tāra̍mū̠ṇyō̎ḥ ka̠vikra̍tu̠marchā̍mi sa̠tyasa̍vasagṃ ratna̠dhāma̠bhi pri̠ya-mma̠timū̠rdhvā yasyā̠mati̠rbhā adi̍dyuta̠-thsavī̍mani̠ hira̍ṇyapāṇiramimīta su̠kratu̍ḥ kṛ̠pā suva̍ḥ । pra̠jābhya̍stvā prā̠ṇāya̍ tvā vyā̠nāya̍ tvā pra̠jāstvamanu̠ prāṇi̍hi pra̠jāstvāmanu̠ prāṇa̍ntu ॥ 13 ॥(anu̍-sa̠pta cha̍) (a. 6)
    meaning

    He observes celibacy and restraint of food.

    word by word
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    कृपाKrpaaPity, Tenderness, Compassion
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    अANot
    मदाMadaaIntoxicating liquor
    प्रणयPrannayaLove
  • verse 15
    सोम॑-न्ते क्रीणा॒म्यूर्ज॑स्वन्त॒-म्पय॑स्वन्तं-वीँ॒र्या॑वन्तमभि-माति॒षाहग्ं॑ शु॒क्र-न्ते॑ शु॒क्रेण॑ क्रीणामि च॒न्द्र-ञ्च॒न्द्रेणा॒मृत॑म॒मृते॑न स॒म्यत्ते॒ गोर॒स्मे च॒न्द्राणि॒ तप॑सस्त॒नूर॑सि प्र॒जाप॑ते॒-र्वर्ण॒स्तस्या᳚स्ते सहस्रपो॒ष-म्पुष्य॑न्त्याश्चर॒मेण॑ प॒शुना᳚ क्रीणाम्य॒स्मे ते॒ बन्धु॒र्मयि॑ ते॒ रायः॑ श्रयन्ताम॒स्मे ज्योतिः॑ सोमविक्र॒यिणि॒ तमो॑ मि॒त्रो न॒ एहि॒ सुमि॑त्रधा॒ इन्द्र॑स्यो॒रु मा वि॑श॒ दक्षि॑ण-मु॒शन्नु॒शन्तग्ग्॑ स्यो॒न-स्स्यो॒नग्ग्​ स्वान॒ भ्राजाङ्घा॑रे॒ बम्भा॑रे॒ हस्त॒ सुह॑स्त॒ कृशा॑नवे॒ते वः॑ सोम॒ क्रय॑णा॒स्ता-न्र॑क्षद्ध्व॒-म्मा वो॑ दभन्न् ॥ 14 ॥(उ॒रुं-द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 7)

    sōma̍-ntē krīṇā̠myūrja̍svanta̠-mpaya̍svantaṃ vī̠ryā̍vantamabhi-māti̠ṣāhagṃ̍ śu̠kra-ntē̍ śu̠krēṇa̍ krīṇāmi cha̠ndra-ñcha̠ndrēṇā̠mṛta̍ma̠mṛtē̍na sa̠myattē̠ gōra̠smē cha̠ndrāṇi̠ tapa̍sasta̠nūra̍si pra̠jāpa̍tē̠-rvarṇa̠stasyā̎stē sahasrapō̠ṣa-mpuṣya̍ntyāśchara̠mēṇa̍ pa̠śunā̎ krīṇāmya̠smē tē̠ bandhu̠rmayi̍ tē̠ rāya̍-śśrayantāma̠smē jyōti̍-ssōmavikra̠yiṇi̠ tamō̍ mi̠trō na̠ ēhi̠ sumi̍tradhā̠ indra̍syō̠ru mā vi̍śa̠ dakṣi̍ṇa-mu̠śannu̠śantagg̍ syō̠na-ssyō̠nagg​ svāna̠ bhrājāṅghā̍rē̠ bambhā̍rē̠ hasta̠ suha̍sta̠ kṛśā̍navē̠tē va̍-ssōma̠ kraya̍ṇā̠stā-nra̍kṣaddhva̠-mmā vō̍ dabhann ॥ 14 ॥(u̠ruṃ-dvāvigṃ̍śatiścha) (a. 7)
    meaning

    He sleeps on the ground or on a mat.

    word by word
    शुक्रेणShukrennaBy the Seed [of the Light of Consciousness]
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    मित्रोMitroFriend
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    हस्तHastaHand
    सोमSomaMoon
    अANot
    नNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    विषVissaPoison
    स्वनSvanaSound
  • verse 16
    उदायु॑षा स्वा॒युषोदोष॑धीना॒ग्ं॒ रसे॒नो-त्प॒र्जन्य॑स्य॒ शुष्मे॒णोद॑स्थाम॒मृता॒ग्ं॒ अनु॑ । उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒मन्वि॒ह्यदि॑त्या॒-स्सदो॒-ऽस्यदि॑त्या॒-स्सद॒ आ सी॒दास्त॑भ्ना॒-द्द्यामृ॑ष॒भो अ॒न्तरि॑क्ष॒ममि॑मीत वरि॒माण॑-म्पृथि॒व्या आ-ऽसी॑द॒-द्विश्वा॒ भुव॑नानि स॒म्रा-ड्विश्वेत्तानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॒ वने॑षु॒ व्य॑न्तरि॑क्ष-न्ततान॒ वाज॒मर्व॑थ्सु॒ पयो॑ अघ्नि॒यासु॑ हृ॒थ्सु- [ ] ॥ 15 ॥

    udāyu̍ṣā svā̠yuṣōdōṣa̍dhīnā̠gṃ̠ rasē̠nō-tpa̠rjanya̍sya̠ śuṣmē̠ṇōda̍sthāma̠mṛtā̠gṃ̠ anu̍ । u̠rva̍ntari̍kṣa̠manvi̠hyadi̍tyā̠-ssadō̠-'syadi̍tyā̠-ssada̠ ā sī̠dāsta̍bhnā̠-ddyāmṛ̍ṣa̠bhō a̠ntari̍kṣa̠mami̍mīta vari̠māṇa̍-mpṛthi̠vyā ā-'sī̍da̠-dviśvā̠ bhuva̍nāni sa̠mrā-ḍviśvēttāni̠ varu̍ṇasya vra̠tāni̠ vanē̍ṣu̠ vya̍ntari̍kṣa-ntatāna̠ vāja̠marva̍thsu̠ payō̍ aghni̠yāsu̍ hṛ̠thsu- [ ] ॥ 15 ॥
    meaning

    He warms himself by tapas, the inner fire of austerity.

    word by word
    अनुAnuA prefix signifying repeatedly
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    भुवनानिBhuvanaaniWorlds
    अANot
    वारुणVaarunnaVaruna
  • verse 17
    क्रतुं॒-वँरु॑णो वि॒क्ष्व॑ग्नि-न्दि॒वि सूर्य॑मदधा॒-थ्सोम॒मद्रा॒वुदु॒त्य-ञ्जा॒तवे॑दस-न्दे॒वं-वँ॑हन्ति के॒तवः॑ । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य᳚म् ॥ उस्रा॒वेत॑-न्धूर्​षाहावन॒श्रू अवी॑रहणौ ब्रह्म॒चोद॑नौ॒ वरु॑णस्य॒ स्कम्भ॑नमसि॒ वरु॑णस्य स्कम्भ॒सर्ज॑नमसि॒ प्रत्य॑स्तो॒ वरु॑णस्य॒ पाशः॑ ॥ 16 ॥( हृ॒थ्सु-पञ्च॑त्रिग्ंशच्च ) (अ. 8)

    kratu̠ṃ varu̍ṇō vi̠kṣva̍gni-ndi̠vi sūrya̍madadhā̠-thsōma̠madrā̠vudu̠tya-ñjā̠tavē̍dasa-ndē̠vaṃ va̍hanti kē̠tava̍ḥ । dṛ̠śē viśvā̍ya̠ sūrya̎m ॥ usrā̠vēta̍-ndhūr​ṣāhāvana̠śrū avī̍rahaṇau brahma̠chōda̍nau̠ varu̍ṇasya̠ skambha̍namasi̠ varu̍ṇasya skambha̠sarja̍namasi̠ pratya̍stō̠ varu̍ṇasya̠ pāśa̍ḥ ॥ 16 ॥( hṛ̠thsu-pañcha̍trigṃśachcha ) (a. 8)
    meaning

    By tapas he becomes ripe, fit to approach the soma.

    word by word
    पाशPaashaNoose
    अANot
    क्रतुKratuSage Kratu
    विश्वVishvaWorld, Univese
    सूर्यंSuuryamSurya Deva, The Sun God
    वारुणVaarunnaVaruna
  • verse 18
    प्र च्य॑वस्व भुवस्पते॒ विश्वा᳚न्य॒भि धामा॑नि॒ मा त्वा॑ परिप॒री वि॑द॒न्मा त्वा॑ परिप॒न्थिनो॑ विद॒न्मा त्वा॒ वृका॑ अघा॒यवो॒ मा ग॑न्ध॒र्वो वि॒श्वाव॑सु॒रा द॑घच्छ्ये॒नो भू॒त्वा परा॑ पत॒ यज॑मानस्य नो गृ॒हे दे॒वै-स्सग्ग्॑स्कृ॒तं-यँज॑मानस्य स्व॒स्त्यय॑न्य॒स्यपि॒ पन्था॑मगस्महि स्वस्ति॒गा-म॑ने॒हसं॒-येँन॒ विश्वाः॒ परि॒ द्विषो॑ वृ॒णक्ति॑ वि॒न्दते॒ वसु॒ नमो॑ मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ चक्ष॑से म॒हो दे॒वाय॒ तदृ॒तग्ं स॑पर्यत दूरे॒दृशे॑ दे॒वजा॑ताय के॒तवे॑ दि॒वस्पु॒त्राय॒ सूर्या॑य शग्ंसत॒ वरु॑णस्य॒ स्कम्भ॑नमसि॒ वरु॑णस्य स्कम्भ॒सर्ज॑न-म॒स्युन्मु॑क्तो॒ वरु॑णस्य॒ पाशः॑ ॥ 17 ॥( मि॒त्रस्य॒-त्रयो॑विग्ंशतिश्च ) (अ. 9)

    pra chya̍vasva bhuvaspatē̠ viśvā̎nya̠bhi dhāmā̍ni̠ mā tvā̍ paripa̠rī vi̍da̠nmā tvā̍ paripa̠nthinō̍ vida̠nmā tvā̠ vṛkā̍ aghā̠yavō̠ mā ga̍ndha̠rvō vi̠śvāva̍su̠rā da̍ghachChyē̠nō bhū̠tvā parā̍ pata̠ yaja̍mānasya nō gṛ̠hē dē̠vai-ssagg̍skṛ̠taṃ yaja̍mānasya sva̠styaya̍nya̠syapi̠ panthā̍magasmahi svasti̠gā-ma̍nē̠hasa̠ṃ yēna̠ viśvā̠ḥ pari̠ dviṣō̍ vṛ̠ṇakti̍ vi̠ndatē̠ vasu̠ namō̍ mi̠trasya̠ varu̍ṇasya̠ chakṣa̍sē ma̠hō dē̠vāya̠ tadṛ̠tagṃ sa̍paryata dūrē̠dṛśē̍ dē̠vajā̍tāya kē̠tavē̍ di̠vaspu̠trāya̠ sūryā̍ya śagṃsata̠ varu̍ṇasya̠ skambha̍namasi̠ varu̍ṇasya skambha̠sarja̍na-ma̠syunmu̍ktō̠ varu̍ṇasya̠ pāśa̍ḥ ॥ 17 ॥( mi̠trasya̠-trayō̍vigṃśatiścha ) (a. 9)
    meaning

    His body and mind are transformed step by step.

    word by word
    प्रPraPrefix
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    गन्धर्वोGandharvo[He indeed becomes a Siddha, Gana or] Gandharva, [truly]
    पराParaaTranscendental, Supreme · Knowledge relating to the divine · Supreme · Highest degree · Highest point or degree · Who is of transcendental nature
    पतPataTo Fall
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    गृहेGrheAt Home · in the House
    विश्वाVishvaaWorld · Universe
    परिPariAround
    द्विषोDvissoEnemies
    विन्दतेVindate(Also, by that Effort, is not) obtained, (the great Peace and Tranquility, which is obtained by Devotion to the Lotus-Feet of Mukunda)
    नमोNamoSalutations to You · Reverential Salutations · Bow, Reverential Salutation · Salutations · Salutations [to Brahman]
    महोMahoGreat
    देवायDevaaya[Salutations to the] Divinity · to the Lord
    पाशPaashaNoose
    अANot
    परParaFollowing, Succeeding, Highest, Supreme
    पट्टPattttaA Flat or Level surface of anything
    येनYenaBy this · by whom · By Him · By Whom [is Sustained the Universe] · By Which, By Whom
    विश्वVishvaWorld, Univese
    मित्रMitraFriend
    वारुणVaarunnaVaruna
    सूर्यSuuryaSurya
  • verse 19
    अ॒ग्ने-रा॑ति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा॒ सोम॑स्या-ऽऽति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे॒ त्वा-ऽति॑थेराति॒थ्यम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा॒-ऽग्नये᳚ त्वा रायस्पोष॒दाव्​न्ने॒ विष्ण॑वे त्वा श्ये॒नाय॑ त्वा सोम॒भृते॒ विष्ण॑वे त्वा॒ या ते॒ धामा॑नि ह॒विषा॒ यज॑न्ति॒ ता ते॒ विश्वा॑ परि॒भूर॑स्तु य॒ज्ञ-ङ्ग॑य॒स्फानः॑ प्र॒तर॑ण-स्सु॒वीरो-ऽवी॑रहा॒ प्रच॑रा सोम॒ दुर्या॒नदि॑त्या॒-स्सदो॒-ऽस्यदि॑त्या॒-स्सद॒ आ- [सद॒ आ, सी॒द॒ वरु॑णो-ऽसि] ॥ 18 ॥

    a̠gnē-rā̍ti̠thyama̍si̠ viṣṇa̍vē tvā̠ sōma̍syā-''ti̠thyama̍si̠ viṣṇa̍vē̠ tvā-'ti̍thērāti̠thyama̍si̠ viṣṇa̍vē tvā̠-'gnayē̎ tvā rāyaspōṣa̠dāv​nnē̠ viṣṇa̍vē tvā śyē̠nāya̍ tvā sōma̠bhṛtē̠ viṣṇa̍vē tvā̠ yā tē̠ dhāmā̍ni ha̠viṣā̠ yaja̍nti̠ tā tē̠ viśvā̍ pari̠bhūra̍stu ya̠jña-ṅga̍ya̠sphāna̍ḥ pra̠tara̍ṇa-ssu̠vīrō-'vī̍rahā̠ pracha̍rā sōma̠ duryā̠nadi̍tyā̠-ssadō̠-'syadi̍tyā̠-ssada̠ ā- [sada̠ ā, sī̠da̠ varu̍ṇō-'si] ॥ 18 ॥
    meaning

    The dikshita becomes more divine and less human each day.

    word by word
    विष्णवेVissnnaveO Lord Vishnu, the All-Pervading One
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    याYaaTo go towards
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    विश्वाVishvaaWorld · Universe
    सोमSomaMoon
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    सीदSiida(Please come to us by Listening to our Invocation) and be Present (in the Seat of this Sacred Sacrificial Altar) · May You Sit, May You be Present
    तTaThat
    विश्वVishvaWorld, Univese
    अANot
    सदाSadaaAlways · Always, Ever, Every Time; · Always, Ever, Every Time · Always, Ever · Who is Served always · [O Devi, Please bestow Your Auspicious Blessings on me], always · [He attains his innermost longing and Devi] always [dwell in his heart] · Who Always (Abide as the Mantra) · Always, Perpetually · Eternal
  • verse 20
    सी॑द॒ वरु॑णो-ऽसि धृ॒तव्र॑तो वारु॒णम॑सि शं॒​योँ-र्दे॒वानाग्ं॑ स॒ख्यान्मा दे॒वाना॑-म॒पस॑-श्छिथ्स्म॒ह्याप॑तये त्वा गृह्णामि॒ परि॑पतये त्वा गृह्णामि॒ तनू॒नप्त्रे᳚ त्वा गृह्णामि शाक्व॒राय॑ त्वा गृह्णामि॒ शक्म॒न्नोजि॑ष्ठाय त्वा गृह्णा॒म्य-ना॑धृष्टमस्य-नाधृ॒ष्य-न्दे॒वाना॒मोजो॑- ऽभिषस्ति॒पा अ॑नभिशस्ते॒-ऽन्यमनु॑ मे दी॒क्षा-न्दी॒क्षाप॑ति-र्मन्यता॒मनु॒ तप॒स्तप॑स्पति॒रञ्ज॑सा स॒त्यमुप॑ गेषग्ं सुवि॒ते मा॑ धाः ॥ 19 ॥( आ-मै-क॑-ञ्च ) (अ. 10)

    sī̍da̠ varu̍ṇō-'si dhṛ̠tavra̍tō vāru̠ṇama̍si śa̠ṃyō-rdē̠vānāgṃ̍ sa̠khyānmā dē̠vānā̍-ma̠pasa̍-śChithsma̠hyāpa̍tayē tvā gṛhṇāmi̠ pari̍patayē tvā gṛhṇāmi̠ tanū̠naptrē̎ tvā gṛhṇāmi śākva̠rāya̍ tvā gṛhṇāmi̠ śakma̠nnōji̍ṣṭhāya tvā gṛhṇā̠mya-nā̍dhṛṣṭamasya-nādhṛ̠ṣya-ndē̠vānā̠mōjō̍- 'bhiṣasti̠pā a̍nabhiśastē̠-'nyamanu̍ mē dī̠kṣā-ndī̠kṣāpa̍ti-rmanyatā̠manu̠ tapa̠stapa̍spati̠rañja̍sā sa̠tyamupa̍ gēṣagṃ suvi̠tē mā̍ dhāḥ ॥ 19 ॥( ā-mai-ka̍-ñcha ) (a. 10)
    meaning

    When the diksha is complete, he is fit to begin the soma rite.

    word by word
    सीदSiida(Please come to us by Listening to our Invocation) and be Present (in the Seat of this Sacred Sacrificial Altar) · May You Sit, May You be Present
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    मेMeTo me, of me · To me · Relates to Me · My · Please bestow Your Auspicious Blessings [on me] · (Please Make) my (undertakings Free of Obstacles) · Mine · of me, to me
    माMaaTo Sound, Bellow, Roar
    धाDhaaTo Hold, Bear, Support
    अANot
  • verse 21
    अ॒ग्ं॒शुरग्ं॑शुस्ते देव सो॒मा-ऽऽप्या॑यता॒-मिन्द्रा॑यैकधन॒विद॒ आ तुभ्य॒मिन्द्रः॑ प्यायता॒मा त्वमिन्द्रा॑य प्याय॒स्वा-ऽऽप्या॑यय॒ सखी᳚न्-थ्स॒न्या मे॒धया᳚ स्व॒स्ति ते॑ देव सोम सु॒त्याम॑शी॒येष्टा॒ रायः॒ प्रेषे भगा॑य॒र्तमृ॑तवा॒दिभ्यो॒ नमो॑ दि॒वे नमः॑ पृथि॒व्या अग्ने᳚ व्रतपते॒ त्वं-व्रँ॒तानां᳚-व्रँ॒तप॑तिरसि॒ या मम॑ त॒नूरे॒षा सा त्वयि॒ [त्वयि॑, या तव॑] ॥ 20 ॥

    a̠gṃ̠śuragṃ̍śustē dēva sō̠mā-''pyā̍yatā̠-mindrā̍yaikadhana̠vida̠ ā tubhya̠mindra̍ḥ pyāyatā̠mā tvamindrā̍ya pyāya̠svā-''pyā̍yaya̠ sakhī̎m-thsa̠nyā mē̠dhayā̎ sva̠sti tē̍ dēva sōma su̠tyāma̍śī̠yēṣṭā̠ rāya̠ḥ prēṣē bhagā̍ya̠rtamṛ̍tavā̠dibhyō̠ namō̍ di̠vē nama̍ḥ pṛthi̠vyā agnē̎ vratapatē̠ tvaṃ vra̠tānā̎ṃ vra̠tapa̍tirasi̠ yā mama̍ ta̠nūrē̠ṣā sā tvayi̠ [tvayi̍, yā tava̍] ॥ 20 ॥
    meaning

    The brahmana explains the inner meaning of each act of the diksha.

    word by word
    देवDevaDivine
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    स्वस्तिSvastiWell-Being, Happily, Auspiciously
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    सोमSomaMoon
    नमोNamoSalutations to You · Reverential Salutations · Bow, Reverential Salutation · Salutations · Salutations [to Brahman]
    नमNamaReverential Salutations · Salutations
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    याYaaTo go towards
    ममMamamy · of me · (O Mother, May you Shine within the Lotus of) my (Heart in the form of the fullness of Knowledge arising from Atman) · To me · (Be Gracious) to me · Mine
    साSaaShe
    त्वयिTvayiIn You
    तवTavaYour · You · Of You
    अANot
    मेधाMedhaaIntelligence, Prudence, Wisdom
    नमःNamahSalutations · Reverential Salutations · I offer my Salutations [to Shiva and Shakti] · Salutations, Obeisance · Bow, Obeisance, Reverential Salutation
    त्वंTvamYou · You (are that Inconceivable great Penance for the cause of Liberation)
  • verse 22
    या तव॑ त॒नूरि॒यग्ं सा मयि॑ स॒ह नौ᳚ व्रतपते व्र॒तिनो᳚-र्व्र॒तानि॒ या ते॑ अग्ने॒ रुद्रि॑या त॒नूस्तया॑ नः पाहि॒ तस्या᳚स्ते॒ स्वाहा॒ या ते॑ अग्ने-ऽयाश॒या र॑जाश॒या ह॑राश॒या त॒नूर्वर्​षि॑ष्ठा गह्वरे॒ष्ठो-ऽग्रं-वँचो॒ अपा॑वधी-न्त्वे॒षं-वँचो॒ अपा॑वधी॒ग्॒ स्वाहा᳚ ॥ 21 ॥( त्वयि॑-चत्वारि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 11)

    yā tava̍ ta̠nūri̠yagṃ sā mayi̍ sa̠ha nau̎ vratapatē vra̠tinō̎-rvra̠tāni̠ yā tē̍ agnē̠ rudri̍yā ta̠nūstayā̍ naḥ pāhi̠ tasyā̎stē̠ svāhā̠ yā tē̍ agnē-'yāśa̠yā ra̍jāśa̠yā ha̍rāśa̠yā ta̠nūrvar​ṣi̍ṣṭhā gahvarē̠ṣṭhō-'graṃ vachō̠ apā̍vadhī-ntvē̠ṣaṃ vachō̠ apā̍vadhī̠g̠ svāhā̎ ॥ 21 ॥( tvayi̍-chatvāri̠gṃ̠śachcha̍ ) (a. 11)
    meaning

    The waters are cosmic waters; the staff is cosmic thunderbolt; the antelope-skin is cosmic skin.

    word by word
    याYaaTo go towards
    तवTavaYour · You · Of You
    साSaaShe
    मयिMayiIn me · [O Devi, Please shower Your Grace] on me · One me
    सहSahain Company, Jointly
    नौNauShip, Boat
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    पाहिPaahiProtect · Please Protect · You Please Protect (the People always) · Please Protect Me
    स्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the gods
    अANot
  • verse 23
    वि॒त्ताय॑नी मे-ऽसि ति॒क्ताय॑नी मे॒-ऽस्यव॑तान्मा नाथि॒तमव॑तान्मा व्यथि॒तं-विँ॒देर॒ग्निर्नभो॒ नामाग्ने॑ अङ्गिरो॒ यो᳚-ऽस्या-म्पृ॑थि॒व्यामस्यायु॑षा॒ नाम्नेहि॒ यत्ते-ऽना॑धृष्ट॒-न्नाम॑ य॒ज्ञिय॒-न्तेन॒ त्वा-ऽऽद॒धे-ऽग्ने॑ अङ्गिरो॒ यो द्वि॒तीय॑स्या-न्तृ॒तीय॑स्या-म्पृथि॒व्या-मस्यायु॑षा॒ नाम्नेहि॒ यत्ते-ऽना॑धृष्ट॒-न्नाम॑- [ ] 22

    vi̠ttāya̍nī mē-'si ti̠ktāya̍nī mē̠-'syava̍tānmā nāthi̠tamava̍tānmā vyathi̠taṃ vi̠dēra̠gnirnabhō̠ nāmāgnē̍ aṅgirō̠ yō̎-'syā-mpṛ̍thi̠vyāmasyāyu̍ṣā̠ nāmnēhi̠ yattē-'nā̍dhṛṣṭa̠-nnāma̍ ya̠jñiya̠-ntēna̠ tvā-''da̠dhē-'gnē̍ aṅgirō̠ yō dvi̠tīya̍syā-ntṛ̠tīya̍syā-mpṛthi̠vyā-masyāyu̍ṣā̠ nāmnēhi̠ yattē-'nā̍dhṛṣṭa̠-nnāma̍- [ ] 22
    meaning

    By each act, the dikshita becomes one with the cosmos.

    word by word
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
  • verse 24
    य॒ज्ञिय॒-न्तेन॒ त्वा-ऽऽद॑धे सि॒ग्ं॒हीर॑सि महि॒षीर॑स्यु॒रु प्र॑थस्वो॒रु ते॑ य॒ज्ञप॑तिः प्रथता-न्ध्रु॒वा-ऽसि॑ दे॒वेभ्यः॑ शुन्धस्व दे॒वेभ्यः॑ शुम्भस्वेन्द्रघो॒षस्त्वा॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता᳚-त्पातु॒ मनो॑जवास्त्वा पि॒तृभि॑-र्दक्षिण॒तः पा॑तु॒ प्रचे॑तास्त्वा रु॒द्रैः प॒श्चा-त्पा॑तु वि॒श्वक॑र्मा त्वा-ऽऽदि॒त्यैरु॑त्तर॒तः पा॑तु सि॒ग्ं॒हीर॑सि सपत्नसा॒ही स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒हीर॑सि सुप्रजा॒वनि॒-स्स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒ही- [सि॒ग्ं॒हीः, अ॒सि॒ रा॒य॒स्पो॒ष॒वनि॒-स्स्वाहा॑] 23

    ya̠jñiya̠-ntēna̠ tvā-''da̍dhē si̠gṃ̠hīra̍si mahi̠ṣīra̍syu̠ru pra̍thasvō̠ru tē̍ ya̠jñapa̍tiḥ prathatā-ndhru̠vā-'si̍ dē̠vēbhya̍-śśundhasva dē̠vēbhya̍-śśumbhasvēndraghō̠ṣastvā̠ vasu̍bhiḥ pu̠rastā̎-tpātu̠ manō̍javāstvā pi̠tṛbhi̍-rdakṣiṇa̠taḥ pā̍tu̠ prachē̍tāstvā ru̠draiḥ pa̠śchā-tpā̍tu vi̠śvaka̍rmā tvā-''di̠tyairu̍ttara̠taḥ pā̍tu si̠gṃ̠hīra̍si sapatnasā̠hī svāhā̍ si̠gṃ̠hīra̍si suprajā̠vani̠-ssvāhā̍ si̠gṃ̠hī- [si̠gṃ̠hīḥ, a̠si̠ rā̠ya̠spō̠ṣa̠vani̠-ssvāhā̍] 23
    meaning

    He puts off his small self and puts on the great self.

    word by word
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    पातुPaatuPlease Protect [Me] · May that Protect · May Protect · Please Protect
    विश्वकर्माVishvakarmaaVishwakarma
    स्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the gods
    असिAsiYou are
  • verse 25
    र॑सि रायस्पोष॒वनि॒-स्स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒हीर॑स्यादित्य॒वनि॒-स्स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒हीर॒स्या व॑ह दे॒वान्दे॑वय॒ते यज॑मानाय॒ स्वाहा॑ भू॒तेभ्य॑स्त्वा वि॒श्वायु॑रसि पृथि॒वी-न्दृग्ं॑ह ध्रुव॒क्षिद॑स्य॒न्तरि॑क्ष-न्दृग्ंहाच्युत॒क्षिद॑सि॒ दिव॑-न्दृग्ंहा॒ग्ने-र्भस्मा᳚स्य॒ग्नेः पुरी॑षमसि ॥ 24 ॥(नाम॑-सुप्रजा॒वनि॒-स्स्वाहा॑ सि॒ग्ं॒सीः; पञ्च॑त्रिग्ंशच्च ) (अ. 12)

    ra̍si rāyaspōṣa̠vani̠-ssvāhā̍ si̠gṃ̠hīra̍syāditya̠vani̠-ssvāhā̍ si̠gṃ̠hīra̠syā va̍ha dē̠vāndē̍vaya̠tē yaja̍mānāya̠ svāhā̍ bhū̠tēbhya̍stvā vi̠śvāyu̍rasi pṛthi̠vī-ndṛgṃ̍ha dhruva̠kṣida̍sya̠ntari̍kṣa-ndṛgṃhāchyuta̠kṣida̍si̠ diva̍-ndṛgṃhā̠gnē-rbhasmā̎sya̠gnēḥ purī̍ṣamasi ॥ 24 ॥(nāma̍-suprajā̠vani̠-ssvāhā̍ si̠gṃ̠sīḥ; pañcha̍trigṃśachcha ) (a. 12)
    meaning

    Such is the inner meaning of the diksha; the wise know it.

    word by word
    वहVahaCarrying, Bearing
    स्वाहाSvaahaaWho is the final receiver of the Sacrificial Oblations to Gods · Sacrificial Oblation to Gods · Swaha, mantra uttered in the sacrifice for the gods · Swaha, Sacrificial oblations to the gods
    अANot
  • verse 26
    यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चितः॑ । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विदेक॒ इन्म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुतिः ॥ सु॒वाग्दे॑व॒ दुर्या॒ग्ं॒ आ व॑द देव॒श्रुतौ॑ दे॒वेष्वा घो॑षेथा॒मा नो॑ वी॒रो जा॑यता-ङ्कर्म॒ण्यो॑ यग्ं सर्वे॑-ऽनु॒ जीवा॑म॒ यो ब॑हू॒नामस॑द्व॒शी ॥ इ॒दं-विँष्णु॒-र्विच॑क्रमे त्रे॒धा नि द॑धे प॒दम् ॥ समू॑ढमस्य [समू॑ढमस्य, पा॒ग्ं॒सु॒र] 25

    yu̠ñjatē̠ mana̍ u̠ta yu̍ñjatē̠ dhiyō̠ viprā̠ vipra̍sya bṛha̠tō vi̍pa̠śchita̍ḥ । vi hōtrā̍ dadhē vayunā̠vidēka̠ inma̠hī dē̠vasya̍ savi̠tuḥ pari̍ṣṭutiḥ ॥ su̠vāgdē̍va̠ duryā̠gṃ̠ ā va̍da dēva̠śrutau̍ dē̠vēṣvā ghō̍ṣēthā̠mā nō̍ vī̠rō jā̍yatā-ṅkarma̠ṇyō̍ yagṃ sarvē̍-'nu̠ jīvā̍ma̠ yō ba̍hū̠nāmasa̍dva̠śī ॥ i̠daṃ viṣṇu̠-rvicha̍kramē trē̠dhā ni da̍dhē pa̠dam ॥ samū̍ḍhamasya [samū̍ḍhamasya, pā̠gṃ̠su̠ra] 25
    meaning

    The outer rite is for the unwise; both are valid.

    word by word
    मनManaMind
    धियोDhiyoUnderstanding, Intelligence, Wisdom · Wisdom
    विViA prefix indicating division, order etc
    दधेDadheHeld
    देवस्यDevasya[Of] Divine [origin]
    आAaA particle for Invoking · Until, As far as
    वदVadaSpeaking, a Speaker
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
    निNiFrom previous part of word Vadini
    पदम्Padam[He having abandoned all Sinful tendencies, obtains the Supreme] Feet [of the Devi]
    विप्रVipraSage
    अANot
    इदम्IdamThis
  • verse 27
    पाग्ंसु॒र इरा॑वती धेनु॒मती॒ हि भू॒तग्ं सू॑यव॒सिनी॒ मन॑वे यश॒स्ये᳚ । व्य॑स्कभ्ना॒-द्रोद॑सी॒ विष्णु॑रे॒ते दा॒धार॑ पृथि॒वीम॒भितो॑ म॒यूखैः᳚ ॥ प्राची॒ प्रेत॑मद्ध्व॒र-ङ्क॒ल्पय॑न्ती ऊ॒र्ध्वं-यँ॒ज्ञ-न्न॑यत॒-म्मा जी᳚ह्वरत॒मत्र॑ रमेथां॒-वँर्​ष्म॑-न्पृथि॒व्या दि॒वो वा॑ विष्णवु॒त वा॑ पृथि॒व्या म॒हो वा॑ विष्णवु॒त वा॒-ऽन्तरि॑क्षा॒द्धस्तौ॑ पृणस्व ब॒हुभि॑-र्वस॒व्यै॑रा प्र य॑च्छ॒ [प्र य॑च्छ, दक्षि॑णा॒दोत] 26

    pāgṃsu̠ra irā̍vatī dhēnu̠matī̠ hi bhū̠tagṃ sū̍yava̠sinī̠ mana̍vē yaśa̠syē̎ । vya̍skabhnā̠-drōda̍sī̠ viṣṇu̍rē̠tē dā̠dhāra̍ pṛthi̠vīma̠bhitō̍ ma̠yūkhai̎ḥ ॥ prāchī̠ prēta̍maddhva̠ra-ṅka̠lpaya̍ntī ū̠rdhvaṃ ya̠jña-nna̍yata̠-mmā jī̎hvarata̠matra̍ ramēthā̠ṃ var​ṣma̍-npṛthi̠vyā di̠vō vā̍ viṣṇavu̠ta vā̍ pṛthi̠vyā ma̠hō vā̍ viṣṇavu̠ta vā̠-'ntari̍kṣā̠ddhastau̍ pṛṇasva ba̠hubhi̍-rvasa̠vyai̍rā pra ya̍chCha̠ [pra ya̍chCha, dakṣi̍ṇā̠dōta] 26
    meaning

    Together, knowledge and act yield the fullest fruit.

    word by word
    हिHiFor, Because
    प्राचीPraaciiEast
    दिवोDivoHeaven, Sky
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    महोMahoGreat
    प्रPraPrefix
    मानवMaanavaPerson · Human being · Man, Human Being
    उर्ध्वUrdhvaUpwards
  • verse 28
    दक्षि॑णा॒दोत स॒व्यात् । विष्णो॒र्नुकं॑-वीँ॒र्या॑णि॒ प्र वो॑चं॒-यः ँपार्थि॑वानि विम॒मे रजाग्ं॑सि॒ यो अस्क॑भाय॒दुत्त॑रग्ं स॒धस्थं॑-विँचक्रमा॒ण स्त्रे॒धोरु॑गा॒यो विष्णो॑ र॒राट॑मसि॒ विष्णोः᳚ पृ॒ष्ठम॑सि॒ विष्णो॒-श्श्ञप्त्रे᳚ स्थो॒ विष्णो॒-स्स्यूर॑सि॒ विष्णो᳚-र्ध्रु॒वम॑सि वैष्ण॒वम॑सि॒ विष्ण॑वे त्वा ॥ 27 ॥( अ॒स्य॒-य॒च्छैका॒न्न च॑त्वारि॒ग्ं॒शच्च॑ ) (अ. 13)

    dakṣi̍ṇā̠dōta sa̠vyāt । viṣṇō̠rnuka̍ṃ vī̠ryā̍ṇi̠ pra vō̍cha̠ṃ yaḥ pārthi̍vāni vima̠mē rajāgṃ̍si̠ yō aska̍bhāya̠dutta̍ragṃ sa̠dhastha̍ṃ vichakramā̠ṇa strē̠dhōru̍gā̠yō viṣṇō̍ ra̠rāṭa̍masi̠ viṣṇō̎ḥ pṛ̠ṣṭhama̍si̠ viṣṇō̠-śśñaptrē̎ sthō̠ viṣṇō̠-ssyūra̍si̠ viṣṇō̎-rdhru̠vama̍si vaiṣṇa̠vama̍si̠ viṣṇa̍vē tvā ॥ 27 ॥( a̠sya̠-ya̠chChaikā̠nna cha̍tvāri̠gṃ̠śachcha̍ ) (a. 13)
    meaning

    The text continues with the soma-purchase.

    word by word
    प्रPraPrefix
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
    विष्णोःVissnnohAll-Pervading
    विष्णवेVissnnaveO Lord Vishnu, the All-Pervading One
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    अANot
    सव्यSavyaLeft
    यःYahHe Who
    सधस्थSadhasthaStanding together, Place of Meeting, any Place
    विष्णोVissnnoO Vishnu
  • verse 29
    कृ॒णु॒ष्व पाजः॒ प्रसि॑ति॒न्न पृ॒थ्वीं-याँ॒हि राजे॒वाम॑वा॒ग्ं॒ इभे॑न । तृ॒ष्वीमनु॒ प्रसि॑तिं-द्रूणा॒नो-ऽस्ता॑-ऽसि॒ विद्ध्य॑ र॒क्षस॒ स्तपि॑ष्ठैः ॥ तव॑ भ्र॒मास॑ आशु॒या प॑न्त॒त्यनु॑ स्पृश-धृष॒ता शोशु॑चानः । तपूग्॑ष्यग्ने जु॒ह्वा॑ पत॒ङ्गानस॑न्दितो॒ विसृ॑ज॒ विष्व॑गु॒ल्काः ॥ प्रति॒स्पशो॒ विसृ॑ज॒-तूर्णि॑तमो॒ भवा॑ पा॒युर्वि॒शो अ॒स्या अद॑ब्धः । यो नो॑ दू॒रे अ॒घशग्ं॑सो॒ [अ॒घशग्ं॑सः, यो अन्त्यग्ने॒] 28

    kṛ̠ṇu̠ṣva pāja̠ḥ prasi̍ti̠nna pṛ̠thvīṃ yā̠hi rājē̠vāma̍vā̠gṃ̠ ibhē̍na । tṛ̠ṣvīmanu̠ prasi̍tiṃ-drūṇā̠nō-'stā̍-'si̠ viddhya̍ ra̠kṣasa̠ stapi̍ṣṭhaiḥ ॥ tava̍ bhra̠māsa̍ āśu̠yā pa̍nta̠tyanu̍ spṛśa-dhṛṣa̠tā śōśu̍chānaḥ । tapūg̍ṣyagnē ju̠hvā̍ pata̠ṅgānasa̍nditō̠ visṛ̍ja̠ viṣva̍gu̠lkāḥ ॥ prati̠spaśō̠ visṛ̍ja̠-tūrṇi̍tamō̠ bhavā̍ pā̠yurvi̠śō a̠syā ada̍bdhaḥ । yō nō̍ dū̠rē a̠ghaśagṃ̍sō̠ [a̠ghaśagṃ̍saḥ, yō antyagnē̠] 28
    meaning

    The soma-stalks are brought from a vendor with proper exchange.

    word by word
    तवTavaYour · You · Of You
    भवाBhavaaMay become
    अस्याAsyaasignifying of Her
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    दूरेDuureFar
    पृथ्वीPrthviiEarth · [I remember] The Earth [connected with Smell]
    इभIbhaElephant
    राक्षसRaakssasaDemon
    भवBhavaComing into Existence, Birth, Production
    अस्यAsyaOf this
  • verse 30
    यो अन्त्यग्ने॒ माकि॑ष्टे॒ व्यथि॒रा द॑धर्​षीत् ॥ उद॑ग्ने तिष्ठ॒ प्रत्या ऽऽत॑नुष्व॒ न्य॑मित्राग्ं॑ ओषता-त्तिग्महेते । यो नो॒ अरा॑तिग्ं समिधान च॒क्रे नी॒चा त-न्ध॑क्ष्यत॒स-न्न शुष्क᳚म् ॥ ऊ॒र्ध्वो भ॑व॒ प्रति॑वि॒द्ध्या-ऽद्ध्य॒स्मदा॒विष्कृ॑णुष्व॒ दैव्या᳚न्यग्ने । अव॑स्थि॒रा त॑नुहि यातु॒जूना᳚-ञ्जा॒मिमजा॑मिं॒ प्रमृ॑णीहि॒ शत्रून्॑ ॥ स ते॑ [स ते᳚, जा॒ना॒ति॒ सु॒म॒तिं] 29

    yō antyagnē̠ māki̍ṣṭē̠ vyathi̠rā da̍dhar​ṣīt ॥ uda̍gnē tiṣṭha̠ pratyā ''ta̍nuṣva̠ nya̍mitrāgṃ̍ ōṣatā-ttigmahētē । yō nō̠ arā̍tigṃ samidhāna cha̠krē nī̠chā ta-ndha̍kṣyata̠sa-nna śuṣka̎m ॥ ū̠rdhvō bha̍va̠ prati̍vi̠ddhyā-'ddhya̠smadā̠viṣkṛ̍ṇuṣva̠ daivyā̎nyagnē । ava̍sthi̠rā ta̍nuhi yātu̠jūnā̎-ñjā̠mimajā̍miṃ̠ pramṛ̍ṇīhi̠ śatrūn̍ ॥ sa tē̍ [sa tē̎, jā̠nā̠ti̠ su̠ma̠tiṃ] 29
    meaning

    The soma is welcomed as a guest deity.

    word by word
    योYoHe who [after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then recites the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · He Who · He · Which · Who
    नोNoNot · Us · Us, Our · Us, of us, to us · Towards Us
    चक्रेCakreDid · You suppressed the Ocean and performed other deeds of great Prowess henceforth · Performed
    भवBhavaComing into Existence, Birth, Production
    सSaYour
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    सुमतिSumatiGood thoughts or disposition
    साSaaShe
  • verse 31
    जानाति सुम॒तिं-यँ॑विष्ठ॒य ईव॑ते॒ ब्रह्म॑णे गा॒तुमैर॑त् । विश्वा᳚न्यस्मै सु॒दिना॑नि रा॒यो द्यु॒म्नान्य॒र्यो विदुरो॑ अ॒भि द्यौ᳚त् ॥ सेद॑ग्ने अस्तु सु॒भगः॑ सु॒दानु॒-र्यस्त्वा॒ नित्ये॑न ह॒विषा॒य उ॒क्थैः । पिप्री॑षति॒ स्व आयु॑षि दुरो॒णे विश्वेद॑स्मै सु॒दिना॒ सा-ऽस॑दि॒ष्टिः ॥ अर्चा॑मि ते सुम॒ति-ङ्घोष्य॒र्वाख्-सन्ते॑ वा॒ वा ता॑ जरता- [वा॒ वा ता॑ जरताम्, इ॒यङ्गीः] 30

    jānāti suma̠tiṃ ya̍viṣṭha̠ya īva̍tē̠ brahma̍ṇē gā̠tumaira̍t । viśvā̎nyasmai su̠dinā̍ni rā̠yō dyu̠mnānya̠ryō vidurō̍ a̠bhi dyau̎t ॥ sēda̍gnē astu su̠bhaga̍-ssu̠dānu̠-ryastvā̠ nityē̍na ha̠viṣā̠ya u̠kthaiḥ । piprī̍ṣati̠ sva āyu̍ṣi durō̠ṇē viśvēda̍smai su̠dinā̠ sā-'sa̍di̠ṣṭiḥ ॥ archā̍mi tē suma̠ti-ṅghōṣya̠rvākh-santē̍ vā̠ vā tā̍ jaratā- [vā̠ vā tā̍ jaratām, i̠yaṅgīḥ] 30
    meaning

    It is seated upon a heap of darbha-grass.

    word by word
    ब्रह्मणेBrahmanne[These Sixteen Names were given] To Lord Brahma [by Sri Narayana] · [Salutations] to Brahman · To Brahman
    अभिAbhiTowards
    अस्तुAstuLet it Be, Be it so
    सुभगSubhagaLike, Beloved
    स्वSvaOne's Own
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    वाVaaOr · Just · Nevertheless · As, Like · Or, Indeed
    सुमतिSumatiGood thoughts or disposition
    नित्यNityaAlways
    तTaThat
  • verse 32
    मि॒यङ्गीः । स्वश्वा᳚स्त्वा सु॒रथा॑ मर्जयेमा॒स्मे क्ष॒त्राणि॑ धारये॒रनु॒ द्यून् ॥ इ॒ह त्वा॒ भूर्या च॑रे॒ दुप॒त्म-न्दोषा॑वस्त-र्दीदि॒वाग्ंस॒मनु॒ द्यून् । क्रीड॑न्तस्त्वा सु॒मन॑स-स्सपेमा॒भि द्यु॒म्ना त॑स्थि॒वाग्ंसो॒ जना॑नाम् ॥ यस्त्वा॒-स्वश्वः॑ सुहिर॒ण्यो अ॑ग्न उप॒याति॒ वसु॑मता॒ रथे॑न । तस्य॑ त्रा॒ता-भ॑वसि॒ तस्य॒ सखा॒ यस्त॑ आति॒थ्यमा॑नु॒षग् जुजो॑षत् ॥ म॒हो रु॑जामि - [ ] 31

    mi̠yaṅgīḥ । svaśvā̎stvā su̠rathā̍ marjayēmā̠smē kṣa̠trāṇi̍ dhārayē̠ranu̠ dyūn ॥ i̠ha tvā̠ bhūryā cha̍rē̠ dupa̠tma-ndōṣā̍vasta-rdīdi̠vāgṃsa̠manu̠ dyūn । krīḍa̍ntastvā su̠mana̍sa-ssapēmā̠bhi dyu̠mnā ta̍sthi̠vāgṃsō̠ janā̍nām ॥ yastvā̠-svaśva̍-ssuhira̠ṇyō a̍gna upa̠yāti̠ vasu̍matā̠ rathē̍na । tasya̍ trā̠tā-bha̍vasi̠ tasya̠ sakhā̠ yasta̍ āti̠thyamā̍nu̠ṣag jujō̍ṣat ॥ ma̠hō ru̍jāmi - [ ] 31
    meaning

    The pravargya rite is performed — the heating of the gharma vessel.

    word by word
    इहIhaIn this place, Now, Here
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    तस्यTasyaTo him · of him · That, Which · of that · of his
    सखाSakhaaFriend
    महोMahoGreat
    जननंJananamBirth, Producing, Causing
    रथRathaChariot
    सखSakhaFriend
  • verse 33
    ब॒न्धुता॒ वचो॑भि॒स्तन्मा॑ पि॒तुर्गोत॑मा॒द-न्वि॑याय । त्वन्नो॑ अ॒स्य वच॑स-श्चिकिद्धि॒ होत॑र्यविष्ठ सुक्रतो॒ दमू॑नाः ॥ अस्व॑प्नज स्त॒रण॑य-स्सु॒शेवा॒ अत॑न्द्रासो-ऽवृ॒का अश्र॑मिष्ठाः । ते पा॒यवः॑ स॒द्ध्रिय॑ञ्चो नि॒षद्या-ऽग्ने॒ तव॑नः पान्त्वमूर ॥ ये पा॒यवो॑ मामते॒य-न्ते॑ अग्ने॒ पश्य॑न्तो अ॒न्ध-न्दु॑रि॒तादर॑क्षन्न् । र॒रक्ष॒तान्-थ्सु॒कृतो॑ वि॒श्ववे॑दा॒ दिफ्स॑न्त॒ इद्रि॒पवो॒ ना ह॑ [ना ह॑, दे॒भुः॒] 32

    ba̠ndhutā̠ vachō̍bhi̠stanmā̍ pi̠turgōta̍mā̠da-nvi̍yāya । tvannō̍ a̠sya vacha̍sa-śchikiddhi̠ hōta̍ryaviṣṭha sukratō̠ damū̍nāḥ ॥ asva̍pnaja sta̠raṇa̍ya-ssu̠śēvā̠ ata̍ndrāsō-'vṛ̠kā aśra̍miṣṭhāḥ । tē pā̠yava̍-ssa̠ddhriya̍ñchō ni̠ṣadyā-'gnē̠ tava̍naḥ pāntvamūra ॥ yē pā̠yavō̍ māmatē̠ya-ntē̍ agnē̠ paśya̍ntō a̠ndha-ndu̍ri̠tādara̍kṣann । ra̠rakṣa̠tān-thsu̠kṛtō̍ vi̠śvavē̍dā̠ diphsa̍nta̠ idri̠pavō̠ nā ha̍ [nā ha̍, dē̠bhu̠ḥ] 32
    meaning

    Then the upasads — the three days of approach offerings — are done.

    word by word
    अस्यAsyaOf this
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    येYeWho · Those who · Those · Whoever
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    हHaFor emphasis · Killing, Destroying, Removing
    नNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    हाHaaSignifying killing
  • verse 34
    देभुः ॥ त्वया॑ व॒यग्ं स॑ध॒न्य॑-स्त्वोता॒-स्तव॒ प्रणी᳚त्यश्याम॒ वाजान्॑ । उ॒भा शग्ंसा॑ सूदय सत्यताते-ऽनुष्ठु॒या कृ॑णुह्यह्रयाण ॥ अ॒या ते॑ अग्ने स॒मिधा॑ विधेम॒ प्रति॒स्तोमग्ं॑ श॒स्यमा॑न-ङ्गृभाय । दहा॒शसो॑ र॒क्षसः॑ पा॒ह्य॑स्मा-न्द्रु॒हो नि॒दो मि॑त्रमहो अव॒द्यात् ॥ र॒क्षो॒हणं॑ ँवा॒जिन॒माजि॑घर्मि मि॒त्र-म्प्रथि॑ष्ठ॒-मुप॑यामि॒ शर्म॑ । शिशा॑नो अ॒ग्निः क्रतु॑भि॒-स्समि॑द्ध॒स्सनो॒ दिवा॒ [दिवा᳚, सरि॒षः पा॑तु॒ नक्तं᳚] 33

    dēbhuḥ ॥ tvayā̍ va̠yagṃ sa̍dha̠nya̍-stvōtā̠-stava̠ praṇī̎tyaśyāma̠ vājān̍ । u̠bhā śagṃsā̍ sūdaya satyatātē-'nuṣṭhu̠yā kṛ̍ṇuhyahrayāṇa ॥ a̠yā tē̍ agnē sa̠midhā̍ vidhēma̠ prati̠stōmagṃ̍ śa̠syamā̍na-ṅgṛbhāya । dahā̠śasō̍ ra̠kṣasa̍ḥ pā̠hya̍smā-ndru̠hō ni̠dō mi̍tramahō ava̠dyāt ॥ ra̠kṣō̠haṇaṃ̍ ँvā̠jina̠māji̍gharmi mi̠tra-mprathi̍ṣṭha̠-mupa̍yāmi̠ śarma̍ । śiśā̍nō a̠gniḥ kratu̍bhi̠-ssami̍ddha̠ssanō̠ divā̠ [divā̎, sari̠ṣaḥ pā̍tu̠ nakta̎m] 33
    meaning

    On the sutya day the soma is pressed and offered.

    word by word
    त्वयाTvayaaBy You · (All the Three Worlds by the destruction of Enemies has been Protected) by You
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    अग्नेAgneO Agni [Fire of Durga]
    अग्निAgniFire
    दिवाDivaaBy Day
    पातुPaatuPlease Protect [Me] · May that Protect · May Protect · Please Protect
    राक्षसRaakssasaDemon
    अवद्यAvadyaCannot be expressed in words
    दिवDivaHeaven
  • verse 35
    सरि॒षः पा॑तु॒ नक्त᳚म् ॥ विज्योति॑षा बृह॒ता भा᳚त्य॒ग्नि-रा॒वि-र्विश्वा॑नि कृणुते महि॒त्वा । प्रादे॑वी-र्मा॒या-स्स॑हते-दु॒रेवा॒-श्शिशी॑ते॒ शृङ्गे॒ रक्ष॑से वि॒निक्षे᳚ ॥ उ॒त स्वा॒नासो॑ दि॒विष॑न्त्व॒ग्ने स्ति॒ग्मायु॑धा॒ रक्ष॑से॒ हन्त॒वा उ॑ । मदे॑ चिदस्य॒ प्ररु॑जन्ति॒ भामा॒ न व॑रन्ते परि॒बाधो॒ अदे॑वीः ॥ 34 ॥(अ॒घशग्ं॑सः॒-स ते॑-जरताग्ं-रुजामि-ह॒ -दिवै - क॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 14)

    sari̠ṣaḥ pā̍tu̠ nakta̎m ॥ vijyōti̍ṣā bṛha̠tā bhā̎tya̠gni-rā̠vi-rviśvā̍ni kṛṇutē mahi̠tvā । prādē̍vī-rmā̠yā-ssa̍hatē-du̠rēvā̠-śśiśī̍tē̠ śṛṅgē̠ rakṣa̍sē vi̠nikṣē̎ ॥ u̠ta svā̠nāsō̍ di̠viṣa̍ntva̠gnē sti̠gmāyu̍dhā̠ rakṣa̍sē̠ hanta̠vā u̍ । madē̍ chidasya̠ praru̍janti̠ bhāmā̠ na va̍rantē pari̠bādhō̠ adē̍vīḥ ॥ 34 ॥(a̠ghaśagṃ̍sa̠ḥ-sa tē̍-jaratāgṃ-rujāmi-ha̠ -divai - ka̍chatvārigṃśachcha) (a. 14)
    meaning

    The morning, midday and evening pressings are made in turn.

    word by word
    पातुPaatuPlease Protect [Me] · May that Protect · May Protect · Please Protect
    नःNahUs · (Please come) to us · us, of us, to us · Us, Our
    अANot
    शृङ्गShrnggaPeak
    राक्षसRaakssasaDemon
    नNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
  • verse 36
    (आप॑ उन्द॒, न्त्वाकू᳚त्यै॒, दैवी॑, मि॒यन्ते॒, वस्व्य॑स्य॒ग्ं॒ शुना॑ ते॒, सोम॑न्त॒, उदायु॑षा॒, प्र च्य॑वस्वा॒, ऽग्ने रा॑ति॒थ्य, -म॒ग्ं॒शुरग्ं॑ शु, र्वि॒त्ताय॑नी मे-ऽसि, यु॒ञ्चते॑, कृणु॒ष्व पाज॒, श्चतु॑र्दश ।)

    (āpa̍ unda̠, ntvākū̎tyai̠, daivī̍, mi̠yantē̠, vasvya̍sya̠gṃ̠ śunā̍ tē̠, sōma̍nta̠, udāyu̍ṣā̠, pra chya̍vasvā̠, 'gnē rā̍ti̠thya, -ma̠gṃ̠śuragṃ̍ śu, rvi̠ttāya̍nī mē-'si, yu̠ñchatē̍, kṛṇu̠ṣva pāja̠, śchatu̍rdaśa ।)
    meaning

    Each pressing has its own deity and its own cups.

    word by word
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    प्रPraPrefix
    सुSuGood, Excellent, Much, Greatly
  • verse 37
    (आपो॒-वस्व्य॑सि॒ या तवे॒-यङ्गी-श्चतु॑स्त्रिग्ंशत् ।)

    (āpō̠-vasvya̍si̠ yā tavē̠-yaṅgī-śchatu̍strigṃśat ।)
    meaning

    The priests sip the soma in due order.

    word by word
    याYaaTo go towards
  • verse 38
    (आप॑ उन्द॒न्, त्वदे॑वीः)

    (āpa̍ unda̠n, tvadē̍vīḥ)
    meaning

    The dakshina is given at the end.

  • verse 39
    ॥ हरिः॑ ओम् ॥

    ॥ hari̍ḥ ōm ॥
    meaning

    The avabhritha bath closes the rite.

    word by word
    हरिHariHari
    ॐOmSymbol of Parabrahman · Om, symbol of Parabrahman · Om, the symbol of the Parabrahman · Om · The Symbol of Parabrahman · Symbol of the Parabrahman
  • verse 40
    ॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे द्वितीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥

    ॥ kṛṣṇa yajurvēdīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍē dvitīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ॥
    meaning

    Thus the brahmana of the second prashna of the first kanda is expounded — the diksha for the soma rite.

    word by word
    कृष्णKrssnnaBlack, Dark, Dark-Blue
    द्वितीयDvitiiyaSecond

Primary text from vignanam.org