Gita Govindam Chapter 5

Krishna

◆

tap any word for its meaning

  • verse 1
    ॥ पञ्चमः सर्गः ॥॥ साकाङ्क्षपुण्डरीकाक्षः ॥

    ॥ pañchamaḥ sargaḥ ॥॥ sākāṅkṣapuṇḍarīkākṣaḥ ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: pañchamaḥ, sargaḥ, sākāṅkṣapuṇḍarīkākṣaḥ.

    word by word
    पञ्चमPan.camaFifth
    सर्गSargaCreation
  • verse 2
    अहमिह निवसामि याहि राधां अनुनय मद्वचनेन चानयेथाः ।इति मधुरिपुणा सखी नियुक्ता स्वयमिदमेत्य पुनर्जगाद राधाम् ॥ 31 ॥

    ahamiha nivasāmi yāhi rādhāṃ anunaya madvachanēna chānayēthāḥ ।iti madhuripuṇā sakhī niyuktā svayamidamētya punarjagāda rādhām ॥ 31 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: ahamiha, nivasāmi, yāhi, rādhāṃ, anunaya, madvachanēna, chānayēthāḥ, madhuripuṇā, sakhī, niyuktā.

    word by word
    राधाRaadhaaSrimati Radharani
    इतिItiRefers to something that precedes
    सखीSakhiiFemale friend or companion
  • verse 3
    ॥ गीतं 10 ॥

    ॥ gītaṃ 10 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: gītaṃ.

    word by word
    गीतंGiitamSong, Singing · Singing, Song · Sung
  • verse 4
    वहति मलयसमीरे मदनमुपनिधाय ।स्फुटति कुसुमनिकरे विरहिहृदयदलनाय ॥तव विरहे वनमाली सखि सीदति ॥ 1 ॥

    vahati malayasamīrē madanamupanidhāya ।sphuṭati kusumanikarē virahihṛdayadalanāya ॥tava virahē vanamālī sakhi sīdati ॥ 1 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: vahati, malayasamīrē, madanamupanidhāya, sphuṭati, kusumanikarē, virahihṛdayadalanāya, tava, virahē, vanamālī, sakhi.

    word by word
    वहतिVahati(As also the Gentle Breeze) blowing (in this Early Morning) · Blowing
    तवTavaYour · You · Of You
    सखिSakhiFemale Companion
    सीदतिSiidati(They also get endowed with Fame and their Righteousness do not) Sink
    विरहVirahaLack, Want
    सखीSakhiiFemale friend or companion
  • verse 5
    दहति शिशिरमयूखे मरणमनुकरोति ।पतति मदनविशिखे विलपति विकलतरोऽति ॥ 2 ॥

    dahati śiśiramayūkhē maraṇamanukarōti ।patati madanaviśikhē vilapati vikalatarō'ti ॥ 2 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: dahati, śiśiramayūkhē, maraṇamanukarōti, patati, madanaviśikhē, vilapati, vikalatarōti.

    word by word
    पततिPatatiFall
  • verse 6
    ध्वनति मधुपसमूहे श्रवणमपिदधाति ।मनसि चलितविरहे निशि निशि रुजमुपयाति ॥ 3 ॥

    dhvanati madhupasamūhē śravaṇamapidadhāti ।manasi chalitavirahē niśi niśi rujamupayāti ॥ 3 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: dhvanati, madhupasamūhē, śravaṇamapidadhāti, manasi, chalitavirahē, niśi, niśi, rujamupayāti.

    word by word
    मनसिManasi[My Speech is Established] in Mind · In Mind
    निशिNishiNight
  • verse 7
    वसति विपिनविताने त्यजति ललितधाम ।लुठति धरणिशयने बहु विलपति तव नाम ॥ 4 ॥

    vasati vipinavitānē tyajati lalitadhāma ।luṭhati dharaṇiśayanē bahu vilapati tava nāma ॥ 4 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: vasati, vipinavitānē, tyajati, lalitadhāma, luṭhati, dharaṇiśayanē, bahu, vilapati, tava, nāma.

    word by word
    बहुBahuMany, Abundant
    तवTavaYour · You · Of You
    नामNaamaName
  • verse 8
    रणति पिकसमवाये प्रतिदिशमनुयाति ।हसति मनुजनिचये विरहमपलपति नेति ॥ 5 ॥

    raṇati pikasamavāyē pratidiśamanuyāti ।hasati manujanichayē virahamapalapati nēti ॥ 5 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: raṇati, pikasamavāyē, pratidiśamanuyāti, hasati, manujanichayē, virahamapalapati, nēti.

  • verse 9
    स्फुरति कलरवरावे स्मरति मणितमेव।तवरतिसुखविभवे गणयति सुगुणमतीव ॥ 6 ॥

    sphurati kalaravarāvē smarati maṇitamēva।tavaratisukhavibhavē gaṇayati suguṇamatīva ॥ 6 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: sphurati, kalaravarāvē, smarati, maṇitamēva, tavaratisukhavibhavē, gaṇayati, suguṇamatīva.

    word by word
    स्फुरतिSphuratiFlashing
  • verse 10
    त्वदभिधशुभदमासं वदति नरि शृणोति ।तमपि जपति सरसं युवतिषु न रतिमुपैति ॥ 7 ॥

    tvadabhidhaśubhadamāsaṃ vadati nari śṛṇōti ।tamapi japati sarasaṃ yuvatiṣu na ratimupaiti ॥ 7 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: tvadabhidhaśubhadamāsaṃ, vadati, nari, śṛṇōti, tamapi, japati, sarasaṃ, yuvatiṣu, na, ratimupa.

    word by word
    जपतिJapati[He who after unpinning the Keelaka makes Her manifest and then] recites [the Chandi by constantly dwelling on Her Conscious Form] · Recites · To Recite, Repeat
    सरसSarasaFilled with Rasa
    नNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    नारीNaariiWoman
  • verse 11
    भणति कविजयदेवे विरहविलसितेन ।मनसि रभसविभवे हरिरुदयतु सुकृतेन ॥ 8 ॥

    bhaṇati kavijayadēvē virahavilasitēna ।manasi rabhasavibhavē harirudayatu sukṛtēna ॥ 8 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: bhaṇati, kavijayadēvē, virahavilasitēna, manasi, rabhasavibhavē, harirudayatu, sukṛtēna.

    word by word
    मनसिManasi[My Speech is Established] in Mind · In Mind
  • verse 12
    पूर्वं यत्र समं त्वया रतिपतेरासादितः सिद्धय-स्तस्मिन्नेव निकुञ्जमन्मथमहातीर्थे पुनर्माधवः ।ध्यायंस्त्वामनिशं जपन्नपि तवैवालापमन्त्रावलीं भूयस्त्वत्कुचकुम्भनिर्भरपरीरम्भामृतं वाञ्छति ॥ 32 ॥

    pūrvaṃ yatra samaṃ tvayā ratipatērāsāditaḥ siddhaya-stasminnēva nikuñjamanmathamahātīrthē punarmādhavaḥ ।dhyāyaṃstvāmaniśaṃ japannapi tavaivālāpamantrāvalīṃ bhūyastvatkuchakumbhanirbharaparīrambhāmṛtaṃ vāñChati ॥ 32 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: pūrvaṃ, yatra, samaṃ, tvayā, ratipatērāsāditaḥ, siddhaya-stasminnēva, nikuñjamanmathamahātīrthē, punarmādhavaḥ, dhyāyaṃstvāmaniśaṃ, japannapi.

    word by word
    पूर्वPuurvaEast
    यत्रYatraHere · Wherein · Where [the whole Universe finally merges]
    समंSamamTogether with
    त्वयाTvayaaBy You · (All the Three Worlds by the destruction of Enemies has been Protected) by You
    पुर्वPurvaFormer, Before, Prior, Preceding
  • verse 13
    ॥ गीतं 11 ॥

    ॥ gītaṃ 11 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: gītaṃ.

    word by word
    गीतंGiitamSong, Singing · Singing, Song · Sung
  • verse 14
    रतिसुखसारे गतमभिसारे मदनमनोहरवेशम् ।न कुरु नितम्बिनि गमनविलम्बनमनुसर तं हृदयेशम् ॥धीरसमीरे यमुनातीरे वसति वने वनमाली ॥ 1 ॥

    ratisukhasārē gatamabhisārē madanamanōharavēśam ।na kuru nitambini gamanavilambanamanusara taṃ hṛdayēśam ॥dhīrasamīrē yamunātīrē vasati vanē vanamālī ॥ 1 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: ratisukhasārē, gatamabhisārē, madanamanōharavēśam, na, kuru, nitambini, gamanavilambanamanusara, taṃ, hṛdayēśam, dhīrasamīrē.

    word by word
    नNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    कुरुKuruPlease do · Please Make · Please Make (my undertakings Free of Obstacles) · May do · Please be [Present in this Water] · Do
    तTaThat
    तंTamHim · To You · That · Then
  • verse 15
    नाम समेतं कृतसङ्केतं वादयते मृदुवेणुम् ।बहु मनुते ननु ते तनुसङ्गतपवनचलितमपि रेणुम् ॥ 2 ॥

    nāma samētaṃ kṛtasaṅkētaṃ vādayatē mṛduvēṇum ।bahu manutē nanu tē tanusaṅgatapavanachalitamapi rēṇum ॥ 2 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: nāma, samētaṃ, kṛtasaṅkētaṃ, vādayatē, mṛduvēṇum, bahu, manutē, nanu, tē, tanusaṅgatapavanachalitamapi.

    word by word
    नामNaamaName
    बहुBahuMany, Abundant
    ननुNanu(Therefore in the three Worlds You) indeed (are the bestower of the Fruits) · Certainly · Indeed
    तेTeto You · That · of You · Your · To You, of You · You · They · He
    रेणुRennuDust, Pollen of Flowers
  • verse 16
    पतति पतत्रे विचलति पत्रे शङ्कितभवदुपयानम् ।रचयति शयनं सचकितनयनं पश्यति तव पन्थानम् ॥ 3 ॥

    patati patatrē vichalati patrē śaṅkitabhavadupayānam ।rachayati śayanaṃ sachakitanayanaṃ paśyati tava panthānam ॥ 3 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: patati, patatrē, vichalati, patrē, śaṅkitabhavadupayānam, rachayati, śayanaṃ, sachakitanayanaṃ, paśyati, tava.

    word by word
    पततिPatatiFall
    शयनShayanaBed, Couch
    पश्यतिPashyatiTo See
    तवTavaYour · You · Of You
    पात्रेPaatrein a [Golden] Bowl
  • verse 17
    मुखरमधीरं त्यज मञ्जीरं रिपुमिव केलिषुलोलम् ।चल सखि कुञ्जं सतिमिरपुञ्जं शीलय नीलनिचोलम् ॥ 4 ॥

    mukharamadhīraṃ tyaja mañjīraṃ ripumiva kēliṣulōlam ।chala sakhi kuñjaṃ satimirapuñjaṃ śīlaya nīlanichōlam ॥ 4 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: mukharamadhīraṃ, tyaja, mañjīraṃ, ripumiva, kēliṣulōlam, chala, sakhi, kuñjaṃ, satimirapuñjaṃ, śīlaya.

    word by word
    चलCalaMoving
    सखिSakhiFemale Companion
    कुञ्जKun.jaBower, Arbour
    चालCaalaMovement
    सखीSakhiiFemale friend or companion
  • verse 18
    उरसि मुरारेरुपहितहारे घन इव तरलबलाके ।तटिदिव पीते रतिविपरीते राजसि सुकृतविपाके ॥ 5 ॥

    urasi murārērupahitahārē ghana iva taralabalākē ।taṭidiva pītē rativiparītē rājasi sukṛtavipākē ॥ 5 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: urasi, murārērupahitahārē, ghana, iva, taralabalākē, taṭidiva, pītē, rativiparītē, rājasi, sukṛtavipākē.

    word by word
    घनGhanaDense, Heavy
    इवIvaLike
  • verse 19
    विगलितवसनं परिहृतरसनं घटय जघनमपिधानम् ।किसलयशयने पङ्कजनयने निधिमिव हर्षनिदानम् ॥ 6 ॥

    vigalitavasanaṃ parihṛtarasanaṃ ghaṭaya jaghanamapidhānam ।kisalayaśayanē paṅkajanayanē nidhimiva harṣanidānam ॥ 6 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: vigalitavasanaṃ, parihṛtarasanaṃ, ghaṭaya, jaghanamapidhānam, kisalayaśayanē, paṅkajanayanē, nidhimiva, harṣanidānam.

    word by word
    घातGhaataSlaying, Killing
  • verse 20
    हरिरभिमानी रजनिरिदानीमियमपि याति विरामम् ।कुरु मम वचनं सत्वररचनं पूरय मधुरिपुकामम् ॥ 7 ॥

    harirabhimānī rajaniridānīmiyamapi yāti virāmam ।kuru mama vachanaṃ satvararachanaṃ pūraya madhuripukāmam ॥ 7 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: harirabhimānī, rajaniridānīmiyamapi, yāti, virāmam, kuru, mama, vachanaṃ, satvararachanaṃ, pūraya, madhuripukāmam.

    word by word
    यातिYaatiAdvance towards [Shiva] · [He does not] become [victim of premature Death] · Goes to, Becomes
    कुरुKuruPlease do · Please Make · Please Make (my undertakings Free of Obstacles) · May do · Please be [Present in this Water] · Do
    ममMamamy · of me · (O Mother, May you Shine within the Lotus of) my (Heart in the form of the fullness of Knowledge arising from Atman) · To me · (Be Gracious) to me · Mine
    वचनंVacanamSpeech, Mind
    पुरPuraa Fortress, Castle, City, House, Tripurasura
  • verse 21
    श्रीजयदेवे कृतहरिसेवे भणति परमरमणीयम् ।प्रमुदितहृदयं हरिमतिसदयं नमत सुकृतकमनीयम् ॥ 8 ॥

    śrījayadēvē kṛtaharisēvē bhaṇati paramaramaṇīyam ।pramuditahṛdayaṃ harimatisadayaṃ namata sukṛtakamanīyam ॥ 8 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: jayadēvē, kṛtaharisēvē, bhaṇati, paramaramaṇīyam, pramuditahṛdayaṃ, harimatisadayaṃ, namata, sukṛtakamanīyam.

  • verse 22
    विकिरति मुहुः श्वासान्दिशः पुरो मुहुरीक्षते प्रविशति मुहुः कुञ्जं गुञ्जन्मुहुर्बहु ताम्यति ।रचयति मुहुः शय्यां पर्याकुलं मुहुरीक्षते मदनकदनक्लान्तः कान्ते प्रियस्तव वर्तते ॥ 33 ॥

    vikirati muhuḥ śvāsāndiśaḥ purō muhurīkṣatē praviśati muhuḥ kuñjaṃ guñjanmuhurbahu tāmyati ।rachayati muhuḥ śayyāṃ paryākulaṃ muhurīkṣatē madanakadanaklāntaḥ kāntē priyastava vartatē ॥ 33 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: vikirati, muhuḥ, śvāsāndiśaḥ, purō, muhurīkṣatē, praviśati, muhuḥ, kuñjaṃ, guñjanmuhurbahu, tāmyati.

    word by word
    प्रविशतिPravishatiEnters
    कुञ्जKun.jaBower, Arbour
    वर्ततेVartateExist, Stay, Abide
    सायम्SaayamEvening
    कान्तKaantaDesired, Loved, Dear
  • verse 23
    त्वद्वाम्येन समं समग्रमधुना तिग्मांशुरस्तं गतो गोविन्दस्य मनोरथेन च समं प्राप्तं तमः सान्द्रताम् ।कोकानां करुणस्वनेन सदृशी दीर्घा मदभ्यर्थना तन्मुग्धे विफलं विलम्बनमसौ रम्योऽभिसारक्षणः ॥ 34 ॥

    tvadvāmyēna samaṃ samagramadhunā tigmāṃśurastaṃ gatō gōvindasya manōrathēna cha samaṃ prāptaṃ tamaḥ sāndratām ।kōkānāṃ karuṇasvanēna sadṛśī dīrghā madabhyarthanā tanmugdhē viphalaṃ vilambanamasau ramyō'bhisārakṣaṇaḥ ॥ 34 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: tvadvāmyēna, samaṃ, samagramadhunā, tigmāṃśurastaṃ, gatō, gōvindasya, manōrathēna, cha, samaṃ, prāptaṃ.

    word by word
    समंSamamTogether with
    चCaAnd, sometimes used only for emphasis or gap-filling · for emphasis · And, sometimes used for emphasis · And · And, Also, Sometimes for emphasis or gap-fillings · Indeed · And, Also, sometimes for emphasis or gap-filling · And, Also · For emphasis or gap-filling · And, Also, For emphasis · And, Also, sometimes for emphasis · Also · And, Also, Moreover · And, for emphasis · And, Also, sometimes for emphasis or gap-flilling · Moreover, Also · And, sometimes for emphasis or gap-filling · And, As Well as · Gap-filling or emphasis · And, for gap-filling · And, Also, sometimes for gap-filling · And, sometimes for emphasis · And, sometimes used for filling gaps
    प्राप्तंPraaptamAttained to, Reached, Acquired, Gained
    तमःTamahDarkness
    गोविन्दGovinda[O] Govinda · Govinda, another name of Sri Vishnu · Sri Govinda
    दीर्घDiirghaHuge
  • verse 24
    आश्लेषादनु चुम्बनादनु नखोल्लेखादनु स्वान्तज-प्रोद्बोधादनु सम्भ्रमादनु रतारम्भादनु प्रीतयोः ।अन्यार्थं गतयोर्भ्रमान्मिलितयोः सम्भाषणैर्जानतो-र्दम्पत्योरिह को न को न तमसि व्रीडाविमिश्रो रसः ॥ 35 ॥

    āślēṣādanu chumbanādanu nakhōllēkhādanu svāntaja-prōdbōdhādanu sambhramādanu ratārambhādanu prītayōḥ ।anyārthaṃ gatayōrbhramānmilitayōḥ sambhāṣaṇairjānatō-rdampatyōriha kō na kō na tamasi vrīḍāvimiśrō rasaḥ ॥ 35 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: āślēṣādanu, chumbanādanu, nakhōllēkhādanu, svāntaja-prōdbōdhādanu, sambhramādanu, ratārambhādanu, prītayōḥ, anyārthaṃ, gatayōrbhramānmilitayōḥ, sambhāṣaṇairjānatō-rdampatyōriha.

    word by word
    कोKoWho
    नNaNot · Us, Our · [There are] no [Mantras or Medicine available, even a trace which can accomplish Uccatana etc.] · Us, of us, to us · The letter Nna · Not, Us · Not, No, Nor, Neither
    रसRasaJuice, Nectar, Syrup
    तामसिTaamasi[Devi Durga in Her] Dark [Form]
  • verse 25
    सभयचकितं विन्यस्यन्तीं दृशौ तिमिरे पथि प्रतितरु मुहुः स्थित्वा मन्दं पदानि वितन्वतीम् ।कथमपि रहः प्राप्तामङ्गैरनङ्गतरङ्गिभिः सुमुखि सुभगः पश्यन्स त्वामुपैतु कृतार्थताम् ॥ 36 ॥

    sabhayachakitaṃ vinyasyantīṃ dṛśau timirē pathi pratitaru muhuḥ sthitvā mandaṃ padāni vitanvatīm ।kathamapi rahaḥ prāptāmaṅgairanaṅgataraṅgibhiḥ sumukhi subhagaḥ paśyansa tvāmupaitu kṛtārthatām ॥ 36 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: sabhayachakitaṃ, vinyasyantīṃ, dṛśau, timirē, pathi, pratitaru, muhuḥ, sthitvā, mandaṃ, padāni.

    word by word
    पथिPathiIn the Way · [Krishna sang] on the Way
    मन्दMandaSlow
    पदानिPadaaniCharacteristics
    सुभगSubhagaLike, Beloved
    तिमिरTimiraDarkness
    पठिPatthiReading, Reciting
    सुभगाSubhagaaGood Fortune
  • verse 26
    राधामुग्धमुखारविन्दमधुपस्त्रैलोक्यमौलिस्थली नेपथ्योचितनीलरत्नमवनीभारावतारान्तकः।स्वच्छन्दं व्रजसुब्दरीजनमनस्तोषप्रदोषोदयः कंसध्वंसनधूमकेतुरवतु त्वां देवकीनन्दनः॥ 36 + 1 ॥

    rādhāmugdhamukhāravindamadhupastrailōkyamaulisthalī nēpathyōchitanīlaratnamavanībhārāvatārāntakaḥ।svachChandaṃ vrajasubdarījanamanastōṣapradōṣōdayaḥ kaṃsadhvaṃsanadhūmakēturavatu tvāṃ dēvakīnandanaḥ॥ 36 + 1 ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: rādhāmugdhamukhāravindamadhupastrailōkyamaulisthalī, nēpathyōchitanīlaratnamavanībhārāvatārāntakaḥ, svachChandaṃ, vrajasubdarījanamanastōṣapradōṣōdayaḥ, kaṃsadhvaṃsanadhūmakēturavatu, tvāṃ, dēvakīnandanaḥ.

    word by word
    त्वाTvaa(Among the Ganas or Group of Prayers) You (are the Ganapati or the Lord of the Prayers) · You
    त्वंTvamYou · You (are that Inconceivable great Penance for the cause of Liberation)
  • verse 27
    ॥ इति श्रीगीतगोविन्देऽभिसारिकवर्णने साकाङ्क्षपुण्डरीकाक्षो नाम पञ्चमः सर्गः ॥

    ॥ iti śrīgītagōvindē'bhisārikavarṇanē sākāṅkṣapuṇḍarīkākṣō nāma pañchamaḥ sargaḥ ॥
    meaning

    Salutations to Krishna, here invoked as: gītagōvindēbhisārikavarṇanē, sākāṅkṣapuṇḍarīkākṣō, nāma, pañchamaḥ, sargaḥ.

    word by word
    इतिItiRefers to something that precedes
    नामNaamaName
    पञ्चमPan.camaFifth
    सर्गSargaCreation

Primary text from vignanam.org