Chitti Pannam
Misc
tap any word for its meaning
- verse 1(कृष्णयजुर्वेदीय तैत्तिरीयारण्यके तृतीय प्रपाठकः)(kṛṣṇayajurvēdīya taittirīyāraṇyakē tṛtīya prapāṭhakaḥ)meaning
Source note: This text is from the third Prapathaka (section) of the Taittiriya Aranyaka of the Krishna Yajurveda.
- verse 2हरिः ओम् । तच्छं॒-योँरावृ॑णीमहे । गा॒तुं-यँ॒ज्ञाय॑ ।गा॒तुं-यँ॒ज्ञप॑तये । दैवी᳚ स्व॒स्तिर॑स्तु नः ।स्व॒स्तिर्मानु॑षेभ्यः । ऊ॒र्ध्व-ञ्जि॑गातु भेष॒जम् ।श-न्नो॑ अस्तु द्वि॒पदे᳚ । श-ञ्चतु॑ष्पदे ॥ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥hariḥ ōm । tachCha̠ṃ yōrāvṛ̍ṇīmahē । gā̠tuṃ ya̠jñāya̍ ।gā̠tuṃ ya̠jñapa̍tayē । daivī̎ sva̠stira̍stu naḥ ।sva̠stirmānu̍ṣēbhyaḥ । ū̠rdhva-ñji̍gātu bhēṣa̠jam ।śa-nnō̍ astu dvi̠padē̎ । śa-ñchatu̍ṣpadē ॥ōṃ śānti̠-śśānti̠-śśānti̍ḥ ॥meaning
Om. We seek the well-being that gives scope to the sacrifice and to the lord of sacrifice; may there be divine prosperity for us, prosperity for men and cattle — may the ceremony be auspicious.
- verse 3ओ-ञ्चित्ति॒स्स्रुक् । चि॒त्तमाज्य᳚म् । वाग्वेदिः॑ । आधी॑त-म्ब॒र्हिः । केतो॑ अ॒ग्निः । विज्ञा॑तम॒ग्निः । वाक्प॑ति॒र्होता᳚ । मन॑ उपव॒क्ता । प्रा॒णो ह॒विः । सामा᳚ध्व॒र्युः । वाच॑स्पते विधे नामन्न् । वि॒धेम॑ ते॒ नाम॑ । वि॒धेस्त्वम॒स्माक॒-न्नाम॑ । वा॒चस्पति॒स्सोम॑-म्पिबतु । आ-ऽस्मासु॑ नृ॒म्ण-न्धा॒त्स्वाहा᳚ ॥ 1 ॥अ॒ध्व॒र्युः पञ्च॑ च ॥ 1 ॥ō-ñchitti̠ssruk । chi̠ttamājya̎m । vāgvēdi̍ḥ । ādhī̍ta-mba̠rhiḥ । kētō̍ a̠gniḥ । vijñā̍tama̠gniḥ । vākpa̍ti̠rhōtā̎ । mana̍ upava̠ktā । prā̠ṇō ha̠viḥ । sāmā̎dhva̠ryuḥ । vācha̍spatē vidhē nāmann । vi̠dhēma̍ tē̠ nāma̍ । vi̠dhēstvama̠smāka̠-nnāma̍ । vā̠chaspati̠ssōma̍-mpibatu । ā-'smāsu̍ nṛ̠mṇa-ndhā̠tsvāhā̎ ॥ 1 ॥a̠dhva̠ryuḥ pañcha̍ cha ॥ 1 ॥meaning
Chitti is the ladle; thought is the oblation; speech is the altar; learning is the sacred grass; perception is the fire; deep knowledge is the fire; Vachaspati is the hotr-priest.
- verse 4पृ॒थि॒वी होता᳚ । द्यौर॑ध्व॒र्युः । रु॒द्रो᳚-ऽग्नीत् । बृह॒स्पति॑रुपव॒क्ता । वाच॑स्पते वा॒चो वी॒र्ये॑ण । सम्भृ॑ततमे॒ना-ऽऽय॑क्ष्यसे । यज॑मानाय॒ वार्य᳚म् । आ सुव॒स्कर॑स्मै । वा॒चस्पति॒स्सोम॑-म्पिबति । ज॒जन॒दिन्द्र॑मिन्द्रि॒याय॒ स्वाहा᳚ ॥ 2 ॥पृ॒थि॒वी होता॒ दश॑ ॥ 2 ॥pṛ̠thi̠vī hōtā̎ । dyaura̍dhva̠ryuḥ । ru̠drō̎-'gnīt । bṛha̠spati̍rupava̠ktā । vācha̍spatē vā̠chō vī̠ryē̍ṇa । sambhṛ̍tatamē̠nā-''ya̍kṣyasē । yaja̍mānāya̠ vārya̎m । ā suva̠skara̍smai । vā̠chaspati̠ssōma̍-mpibati । ja̠jana̠dindra̍mindri̠yāya̠ svāhā̎ ॥ 2 ॥pṛ̠thi̠vī hōtā̠ daśa̍ ॥ 2 ॥meaning
Earth is the hotr; sky is the adhvaryu; Rudra is the agnidh; Brihaspati is the upavaktr; O Vachaspati, with the power of your voice make this sacrifice prosper.
- verse 5अ॒ग्निर्होता᳚ । अ॒श्विना᳚-ऽध्व॒र्यू । त्वष्टा॒-ऽग्नीत् । मि॒त्र उ॑पव॒क्ता । सोम॒स्सोम॑स्य पुरो॒गाः । शु॒क्रस्शु॒क्रस्य॑ पुरो॒गाः । श्रा॒तास्त॑ इन्द्र॒ सोमाः᳚ । वाता॑पेर्हवन॒श्रुत॒स्स्वाहा᳚ ॥ 3 ॥अ॒ग्निर्होता॒-ऽष्टौ ॥ 3 ॥a̠gnirhōtā̎ । a̠śvinā̎-'dhva̠ryū । tvaṣṭā̠-'gnīt । mi̠tra u̍pava̠ktā । sōma̠ssōma̍sya purō̠gāḥ । śu̠krasśu̠krasya̍ purō̠gāḥ । śrā̠tāsta̍ indra̠ sōmā̎ḥ । vātā̍pērhavana̠śruta̠ssvāhā̎ ॥ 3 ॥a̠gnirhōtā̠-'ṣṭau ॥ 3 ॥meaning
Agni is the hotr; the Ashvins are the adhvaryu; Tvashtr is the agnidh; Mitra is the upavaktr; Soma is the forerunner of Soma; Shukra is the guide of Shukra.
- verse 6सूर्य॑-न्ते॒ चक्षुः॑ । वात॑-म्प्रा॒णः । द्या-म्पृ॒ष्ठम् । अ॒न्तरि॑क्षमा॒त्मा । अङ्गै᳚र्य॒ज्ञम् । पृ॒थि॒वीग्ं शरी॑रैः । वाच॑स्प॒ते-ऽच्छि॑द्रया वा॒चा । अच्छि॑द्रया जु॒ह्वा᳚ । दि॒वि दे॑वा॒वृध॒ग्ं॒ होत्रा॒ मेर॑यस्व॒ स्वाहा᳚ ॥ 4 ॥सूर्य॑-न्ते॒ नव॑ ॥ 4 ॥sūrya̍-ntē̠ chakṣu̍ḥ । vāta̍-mprā̠ṇaḥ । dyā-mpṛ̠ṣṭham । a̠ntari̍kṣamā̠tmā । aṅgai̎rya̠jñam । pṛ̠thi̠vīgṃ śarī̍raiḥ । vācha̍spa̠tē-'chChi̍drayā vā̠chā । achChi̍drayā ju̠hvā̎ । di̠vi dē̍vā̠vṛdha̠g̠ṃ hōtrā̠ mēra̍yasva̠ svāhā̎ ॥ 4 ॥sūrya̍-ntē̠ nava̍ ॥ 4 ॥meaning
The sun is your eye; wind is your breath; the sky is your back; the atmosphere is your body; with your limbs you perform the sacrifice; with your body you are the earth.
- verse 7म॒हाह॑वि॒र्होता᳚ । स॒त्यह॑विरध्व॒र्युः । अच्यु॑तपाजा अ॒ग्नीत् । अच्यु॑तमना उपव॒क्ता । अ॒ना॒धृ॒ष्यश्चा᳚प्रतिधृ॒ष्यश्च॑ य॒ज्ञस्या॑भिग॒रौ । अ॒यास्य॑ उद्गा॒ता । वाच॑स्पते हृद्विधे नामन्न् । वि॒धेम॑ ते॒ नाम॑ । वि॒धेस्त्वम॒स्माक॒-न्नाम॑ । वा॒चस्पति॒स्सोम॑मपात् । मा दैव्य॒स्तन्तु॒श्छेदि॒ मा म॑नु॒ष्यः॑ । नमो॑ दि॒वे । नमः॑ पृथि॒व्यै स्वाहा᳚ ॥ 5 ॥अ॒पा॒त्त्रीणि॑ च ॥ 5 ॥ma̠hāha̍vi̠rhōtā̎ । sa̠tyaha̍viradhva̠ryuḥ । achyu̍tapājā a̠gnīt । achyu̍tamanā upava̠ktā । a̠nā̠dhṛ̠ṣyaśchā̎pratidhṛ̠ṣyaścha̍ ya̠jñasyā̍bhiga̠rau । a̠yāsya̍ udgā̠tā । vācha̍spatē hṛdvidhē nāmann । vi̠dhēma̍ tē̠ nāma̍ । vi̠dhēstvama̠smāka̠-nnāma̍ । vā̠chaspati̠ssōma̍mapāt । mā daivya̠stantu̠śChēdi̠ mā ma̍nu̠ṣya̍ḥ । namō̍ di̠vē । nama̍ḥ pṛthi̠vyai svāhā̎ ॥ 5 ॥a̠pā̠ttrīṇi̍ cha ॥ 5 ॥meaning
Mahahavir is the hotr; Satyahavir is the adhvaryu; Achyutapaja is the agnidh; Achyutamanas is the upavaktr; the inviolable and the unresisted are the overseers.
- verse 8वाघोता᳚ । दी॒क्षा पत्नी᳚ । वातो᳚-ऽध्व॒र्युः । आपो॑-ऽभिग॒रः । मनो॑ ह॒विः । तप॑सि जुहोमि । भूर्भुव॒स्सुवः॑ । ब्रह्म॑ स्वय॒म्भु । ब्रह्म॑णे स्वय॒म्भुवे॒ स्वाहा᳚ ॥ 6 ॥वाघोता॒ नव॑ ॥ 6 ॥vāghōtā̎ । dī̠kṣā patnī̎ । vātō̎-'dhva̠ryuḥ । āpō̍-'bhiga̠raḥ । manō̍ ha̠viḥ । tapa̍si juhōmi । bhūrbhuva̠ssuva̍ḥ । brahma̍ svaya̠mbhu । brahma̍ṇē svaya̠mbhuvē̠ svāhā̎ ॥ 6 ॥vāghōtā̠ nava̍ ॥ 6 ॥meaning
Vach is the hotr; diksha is the wife; Vata is the adhvaryu; water is the abhigara; mind is the oblation; into tapas I pour the oblation; bhur bhuvah svah — into Brahma I offer.
- verse 9ब्रा॒ह्म॒ण एक॑होता । स य॒ज्ञः । स मे॑ ददातु प्र॒जा-म्प॒शून्पुष्टिं॒-यँशः॑ । य॒ज्ञश्च॑ मे भूयात् । अ॒ग्निर्द्विहो॑ता । स भ॒र्ता । स मे॑ ददातु प्र॒जा-म्प॒शून्पुष्टिं॒-यँशः॑ । भ॒र्ता च॑ मे भूयात् । पृ॒थि॒वी त्रिहो॑ता । स प्र॑ति॒ष्ठा ॥ 7 ॥brā̠hma̠ṇa ēka̍hōtā । sa ya̠jñaḥ । sa mē̍ dadātu pra̠jā-mpa̠śūnpuṣṭi̠ṃ yaśa̍ḥ । ya̠jñaścha̍ mē bhūyāt । a̠gnirdvihō̍tā । sa bha̠rtā । sa mē̍ dadātu pra̠jā-mpa̠śūnpuṣṭi̠ṃ yaśa̍ḥ । bha̠rtā cha̍ mē bhūyāt । pṛ̠thi̠vī trihō̍tā । sa pra̍ti̠ṣṭhā ॥ 7 ॥meaning
The Brahmin is the single hotr; he is the sacrifice; may he give me offspring, cattle, nourishment, and fame; may the sacrifice be mine.
- verse 10स मे॑ ददातु प्र॒जा-म्प॒शून्पुष्टिं॒-यँशः॑ । प्र॒ति॒ष्ठा च॑ मे भूयात् । अ॒न्तरि॑क्ष॒-ञ्चतु॑र्होता । स वि॒ष्ठाः । स मे॑ ददातु प्र॒जा-म्प॒शून्पुष्टिं॒-यँशः॑ । वि॒ष्ठाश्च॑ मे भूयात् । वा॒युः पञ्च॑होता । स प्रा॒णः । स मे॑ ददातु प्र॒जा-म्प॒शून्पुष्टिं॒-यँशः॑ । प्रा॒णश्च॑ मे भूयात् ॥ 8 ॥sa mē̍ dadātu pra̠jā-mpa̠śūnpuṣṭi̠ṃ yaśa̍ḥ । pra̠ti̠ṣṭhā cha̍ mē bhūyāt । a̠ntari̍kṣa̠-ñchatu̍rhōtā । sa vi̠ṣṭhāḥ । sa mē̍ dadātu pra̠jā-mpa̠śūnpuṣṭi̠ṃ yaśa̍ḥ । vi̠ṣṭhāścha̍ mē bhūyāt । vā̠yuḥ pañcha̍hōtā । sa prā̠ṇaḥ । sa mē̍ dadātu pra̠jā-mpa̠śūnpuṣṭi̠ṃ yaśa̍ḥ । prā̠ṇaścha̍ mē bhūyāt ॥ 8 ॥meaning
Agni is the dual hotr; the sacrifice is his body; may he give me offspring, cattle, nourishment, and fame; and may steadiness be mine.
- verse 11च॒न्द्रमा॒-ष्षड्ढो॑ता । स ऋ॒तून्क॑ल्पयाति । स मे॑ ददातु प्र॒जा-म्प॒शून्पुष्टिं॒-यँशः॑ । ऋ॒तव॑श्च मे कल्पन्ताम् । अन्नग्ं॑ स॒प्तहो॑ता । स प्रा॒णस्य॑ प्रा॒णः । स मे॑ ददातु प्र॒जा-म्प॒शून्पुष्टिं॒-यँशः॑ । प्रा॒णस्य॑ च मे प्रा॒णो भू॑यात् । द्यौर॒ष्टहो॑ता । सो॑-ऽनाधृ॒ष्यः ॥ 9 ॥cha̠ndramā̠-ṣṣaḍḍhō̍tā । sa ṛ̠tūnka̍lpayāti । sa mē̍ dadātu pra̠jā-mpa̠śūnpuṣṭi̠ṃ yaśa̍ḥ । ṛ̠tava̍ścha mē kalpantām । annag̍ṃ sa̠ptahō̍tā । sa prā̠ṇasya̍ prā̠ṇaḥ । sa mē̍ dadātu pra̠jā-mpa̠śūnpuṣṭi̠ṃ yaśa̍ḥ । prā̠ṇasya̍ cha mē prā̠ṇō bhū̍yāt । dyaura̠ṣṭahō̍tā । sō̍-'nādhṛ̠ṣyaḥ ॥ 9 ॥meaning
The moon is the six-fold hotr; he establishes the seasons; may he give me offspring, cattle, nourishment, and fame; may the seasons be well-ordered for me.
- verse 12स मे॑ ददातु प्र॒जा-म्प॒शून्पुष्टिं॒-यँशः॑ । अ॒ना॒धृ॒ष्यश्च॑ भूयासम् । आ॒दि॒त्यो नव॑होता । स ते॑ज॒स्वी । स मे॑ ददातु प्र॒जा-म्प॒शून्पुष्टिं॒-यँशः॑ । ते॒ज॒स्वी च॑ भूयासम् । प्र॒जाप॑ति॒र्दश॑होता । स इ॒दग्ं सर्व᳚म् । स मे॑ ददातु प्र॒जा-म्प॒शून्पुष्टिं॒-यँशः॑ । सर्व॑-ञ्च मे भूयात् ॥ 10 ॥sa mē̍ dadātu pra̠jā-mpa̠śūnpuṣṭi̠ṃ yaśa̍ḥ । a̠nā̠dhṛ̠ṣyaścha̍ bhūyāsam । ā̠di̠tyō nava̍hōtā । sa tē̍ja̠svī । sa mē̍ dadātu pra̠jā-mpa̠śūnpuṣṭi̠ṃ yaśa̍ḥ । tē̠ja̠svī cha̍ bhūyāsam । pra̠jāpa̍ti̠rdaśa̍hōtā । sa i̠dagṃ sarva̎m । sa mē̍ dadātu pra̠jā-mpa̠śūnpuṣṭi̠ṃ yaśa̍ḥ । sarva̍-ñcha mē bhūyāt ॥ 10 ॥meaning
May he give me offspring, cattle, nourishment, and fame; may I be inviolable; the sun is the nine-fold hotr; he is the radiant one; may he give me nourishment.
- verse 13प्र॒ति॒ष्ठा प्रा॒णश्च॑ मे भूयादनाधृ॒ष्यस्सर्व-ञ्च मे भूयात् ॥ब्रा॒ह्म॒णो य॒ज्ञो᳚-ऽग्निर्भ॒र्ता पृ॑थि॒वी प्र॑ति॒ष्ठा-ऽन्तरि॑क्षं-विँ॒ष्ठा वा॒युः प्रा॒णश्च॒न्द्रमा॑ स ऋ॒तूनन्न॒ग्ं॒ स प्रा॒णस्य॑ प्रा॒णो द्यौर॑नाधृ॒ष्य आ॑दि॒त्यस्स ते॑ज॒स्वी प्र॒जाप॑ति॒-स्स इ॒दग्ं सर्व॒ग्ं॒ सर्व॑-ञ्च मे भूयात् ॥pra̠ti̠ṣṭhā prā̠ṇaścha̍ mē bhūyādanādhṛ̠ṣyassarva-ñcha mē bhūyāt ॥brā̠hma̠ṇō ya̠jñō̎-'gnirbha̠rtā pṛ̍thi̠vī pra̍ti̠ṣṭhā-'ntari̍kṣaṃ vi̠ṣṭhā vā̠yuḥ prā̠ṇaścha̠ndramā̍ sa ṛ̠tūnanna̠g̠ṃ sa prā̠ṇasya̍ prā̠ṇō dyaura̍nādhṛ̠ṣya ā̍di̠tyassa tē̍ja̠svī pra̠jāpa̍ti̠-ssa i̠dagṃ sarva̠g̠ṃ sarva̍-ñcha mē bhūyāt ॥meaning
May steadiness and breath be mine and may all that is mine be inviolable; the Brahmin is the sacrifice, the fire is the sustainer, the earth is the foundation.
- verse 14अ॒ग्निर्यजु॑र्भिः । स॒वि॒ता स्तोमैः᳚ । इन्द्र॑ उक्थाम॒दैः । मि॒त्रावरु॑णावा॒शिषा᳚ । अङ्गि॑रसो॒ धिष्णि॑यैर॒ग्निभिः॑ । म॒रुत॑स्सदोहविर्धा॒नाभ्या᳚म् । आपः॒ प्रोक्ष॑णीभिः । ओष॑धयो ब॒र्हिषा᳚ । अदि॑ति॒र्वेद्या᳚ । सोमो॑ दी॒क्षया᳚ ॥ 11 ॥a̠gniryaju̍rbhiḥ । sa̠vi̠tā stōmai̎ḥ । indra̍ ukthāma̠daiḥ । mi̠trāvaru̍ṇāvā̠śiṣā̎ । aṅgi̍rasō̠ dhiṣṇi̍yaira̠gnibhi̍ḥ । ma̠ruta̍ssadōhavirdhā̠nābhyā̎m । āpa̠ḥ prōkṣa̍ṇībhiḥ । ōṣa̍dhayō ba̠rhiṣā̎ । adi̍ti̠rvēdyā̎ । sōmō̍ dī̠kṣayā̎ ॥ 11 ॥meaning
Agni with the yajus mantras; Savitri with the stomas; Indra with the uktha hymns; Mitra and Varuna with auspicious blessings; the Angirases with the dhishniya fires.
- verse 15त्वष्टे॒ध्मेन॑ । विष्णु॑र्य॒ज्ञेन॑ । वस॑व॒ आज्ये॑न । आ॒दि॒त्या दक्षि॑णाभिः । विश्वे॑ दे॒वा ऊ॒र्जा । पू॒षा स्व॑गाका॒रेण॑ । बृह॒स्पतिः॑ पुरो॒धया᳚ । प्र॒जाप॑तिरुद्गी॒थेन॑ । अ॒न्तरि॑क्ष-म्प॒वित्रे॑ण । वा॒युः पात्रैः᳚ । अ॒हग्ग्ं श्र॒द्धया᳚ ॥ 12 ॥दी॒क्षया॒ पात्रै॒रेक॑-ञ्च ॥ 8 ॥tvaṣṭē̠dhmēna̍ । viṣṇu̍rya̠jñēna̍ । vasa̍va̠ ājyē̍na । ā̠di̠tyā dakṣi̍ṇābhiḥ । viśvē̍ dē̠vā ū̠rjā । pū̠ṣā sva̍gākā̠rēṇa̍ । bṛha̠spati̍ḥ purō̠dhayā̎ । pra̠jāpa̍tirudgī̠thēna̍ । a̠ntari̍kṣa-mpa̠vitrē̍ṇa । vā̠yuḥ pātrai̎ḥ । a̠haggṃ śra̠ddhayā̎ ॥ 12 ॥dī̠kṣayā̠ pātrai̠rēka̍-ñcha ॥ 8 ॥meaning
Tvashtr with fuel; Vishnu with the sacrifice; the Vasus with the oblation; the Adityas with the dakshinas; the Vishvedevas with strength; Pusha with the correct sounds.
- verse 16सेनेन्द्र॑स्य । धेना॒ बृह॒स्पतेः᳚ । प॒थ्या॑ पू॒ष्णः । वाग्वा॒योः । दी॒क्षा सोम॑स्य । पृ॒थि॒व्य॑ग्नेः । वसू॑ना-ङ्गाय॒त्री । रु॒द्राणा᳚-न्त्रि॒ष्टुक् । आ॒दि॒त्याना॒-ञ्जग॑ती । विष्णो॑रनु॒ष्टुक् ॥ 13 ॥sēnēndra̍sya । dhēnā̠ bṛha̠spatē̎ḥ । pa̠thyā̍ pū̠ṣṇaḥ । vāgvā̠yōḥ । dī̠kṣā sōma̍sya । pṛ̠thi̠vya̍gnēḥ । vasū̍nā-ṅgāya̠trī । ru̠drāṇā̎-ntri̠ṣṭuk । ā̠di̠tyānā̠-ñjaga̍tī । viṣṇō̍ranu̠ṣṭuk ॥ 13 ॥meaning
Indra's army; Brihaspati's thoughts; Pusha's path; Vayu's speech; Soma's diksha; Agni's earth; Gayatri for the Vasus.
- verse 17वरु॑णस्य वि॒राट् । य॒ज्ञस्य॑ प॒ङ्क्तिः । प्र॒जाप॑ते॒रनु॑मतिः । मि॒त्रस्य॑ श्र॒द्धा । स॒वि॒तुः प्रसू॑तिः । सूर्य॑स्य॒ मरी॑चिः । च॒न्द्रम॑सो रोहि॒णी । ऋषी॑णामरुन्ध॒ती । प॒र्जन्य॑स्य वि॒द्युत् । चत॑स्रो॒ दिशः॑ । चत॑स्रो-ऽवान्तरदि॒शाः । अह॑श्च॒ रात्रि॑श्च । कृ॒षिश्च॒ वृष्टि॑श्च । त्विषि॒श्चाप॑चितिश्च । आप॒श्चौष॑धयश्च । ऊर्क्च॑ सू॒नृता॑ च दे॒वाना॒-म्पत्न॑यः ॥ 14 ॥अ॒नु॒ष्टुग्दिश॒ष्षट्च॑ ॥ 9 ॥varu̍ṇasya vi̠rāṭ । ya̠jñasya̍ pa̠ṅktiḥ । pra̠jāpa̍tē̠ranu̍matiḥ । mi̠trasya̍ śra̠ddhā । sa̠vi̠tuḥ prasū̍tiḥ । sūrya̍sya̠ marī̍chiḥ । cha̠ndrama̍sō rōhi̠ṇī । ṛṣī̍ṇāmarundha̠tī । pa̠rjanya̍sya vi̠dyut । chata̍srō̠ diśa̍ḥ । chata̍srō-'vāntaradi̠śāḥ । aha̍ścha̠ rātri̍ścha । kṛ̠ṣiścha̠ vṛṣṭi̍ścha । tviṣi̠śchāpa̍chitiścha । āpa̠śchauṣa̍dhayaścha । ūrkcha̍ sū̠nṛtā̍ cha dē̠vānā̠-mpatna̍yaḥ ॥ 14 ॥a̠nu̠ṣṭugdiśa̠ṣṣaṭcha̍ ॥ 9 ॥meaning
Viraj for Varuna; Pankti for the sacrifice; Anumatih for Prajapati; Shradha for Mitra; Prasuti for Savitri; the sun's rays.
- verse 18दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वे । अ॒श्विनो᳚र्बा॒हुभ्या᳚म् । पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒-म्प्रति॑गृह्णामि । राजा᳚ त्वा॒ वरु॑णो नयतु देवि दक्षिणे॒-ऽग्नये॒ हिर॑ण्यम् । तेना॑मृत॒त्वम॑श्याम् । वयो॑ दा॒त्रे । मयो॒ मह्य॑मस्तु प्रतिग्रही॒त्रे । क इ॒द-ङ्कस्मा॑ अदात् । कामः॒ कामा॑य । कामो॑ दा॒ता ॥ 15 ॥dē̠vasya̍ tvā savi̠tuḥ pra̍sa̠vē । a̠śvinō̎rbā̠hubhyā̎m । pū̠ṣṇō hastā̎bhyā̠-mprati̍gṛhṇāmi । rājā̎ tvā̠ varu̍ṇō nayatu dēvi dakṣiṇē̠-'gnayē̠ hira̍ṇyam । tēnā̍mṛta̠tvama̍śyām । vayō̍ dā̠trē । mayō̠ mahya̍mastu pratigrahī̠trē । ka i̠da-ṅkasmā̍ adāt । kāma̠ḥ kāmā̍ya । kāmō̍ dā̠tā ॥ 15 ॥meaning
By the impulse of divine Savitri I accept this with the arms of the Ashvins, with the hands of Pusha; king Varuna leads you.
- verse 19कामः॑ प्रतिग्रही॒ता । कामग्ं॑ समु॒द्रमावि॑श । कामे॑न त्वा॒ प्रति॑गृह्णामि । कामै॒तत्ते᳚ । ए॒षा ते॑ काम॒ दक्षि॑णा । उ॒त्ता॒नस्त्वा᳚-ऽऽङ्गीर॒सः प्रति॑गृह्णातु । सोमा॑य॒ वासः॑ । रु॒द्राय॒ गाम् । वरु॑णा॒याश्व᳚म् । प्र॒जाप॑तये॒ पुरु॑षम् ॥ 16 ॥kāma̍ḥ pratigrahī̠tā । kāmag̍ṃ samu̠dramāvi̍śa । kāmē̍na tvā̠ prati̍gṛhṇāmi । kāmai̠tattē̎ । ē̠ṣā tē̍ kāma̠ dakṣi̍ṇā । u̠ttā̠nastvā̎-''ṅgīra̠saḥ prati̍gṛhṇātu । sōmā̍ya̠ vāsa̍ḥ । ru̠drāya̠ gām । varu̍ṇā̠yāśva̎m । pra̠jāpa̍tayē̠ puru̍ṣam ॥ 16 ॥meaning
Desire is the receiver; enter desire like the ocean; I accept you through desire; this is Desire's desire; this is your gift, O Desire; rise upward.
- verse 20मन॑वे॒ तल्प᳚म् । त्वष्ट्रे॒-ऽजाम् । पू॒ष्णे-ऽवि᳚म् । निर्-ऋ॑त्या अश्वतरगर्द॒भौ । हि॒मव॑तो ह॒स्तिन᳚म् । ग॒न्ध॒र्वा॒प्स॒राभ्य॑स्स्रगलङ्कर॒णे । विश्वे᳚भ्यो दे॒वेभ्यो॑ धा॒न्यम् । वा॒चे-ऽन्न᳚म् । ब्रह्म॑ण ओद॒नम् । स॒मु॒द्रायापः॑ ॥ 17 ॥mana̍vē̠ talpa̎m । tvaṣṭrē̠-'jām । pū̠ṣṇē-'vi̎m । nir-ṛ̍tyā aśvataragarda̠bhau । hi̠mava̍tō ha̠stina̎m । ga̠ndha̠rvā̠psa̠rābhya̍ssragalaṅkara̠ṇē । viśvē̎bhyō dē̠vēbhyō̍ dhā̠nyam । vā̠chē-'nna̎m । brahma̍ṇa ōda̠nam । sa̠mu̠drāyāpa̍ḥ ॥ 17 ॥meaning
For Manu a couch; for Tvashtr a she-goat; for Pusha a sheep; for Nirriti a mule and donkey; for the Himalayas an elephant; for the gandharvas and apsaras their portions.
- verse 21उ॒त्ता॒नाया᳚ङ्गीर॒सायानः॑ । वै॒श्वा॒न॒राय॒ रथ᳚म् । वै॒श्वा॒न॒रः प्र॒त्नथा॒ नाक॒मारु॑हत् । दि॒वः पृ॒ष्ठ-म्भन्द॑मानस्सु॒मन्म॑भिः । स पू᳚र्व॒वज्ज॒नय॑ज्ज॒न्तवे॒ धन᳚म् । स॒मा॒नम॑ज्मा॒ परि॑याति॒ जागृ॑विः । राजा᳚ त्वा॒ वरु॑णो नयतु देवि दक्षिणे वैश्वान॒राय॒ रथ᳚म् । तेना॑मृत॒त्वम॑श्याम् । वयो॑ दा॒त्रे । मयो॒ मह्य॑मस्तु प्रतिग्रही॒त्रे ॥ 18 ॥u̠ttā̠nāyā̎ṅgīra̠sāyāna̍ḥ । vai̠śvā̠na̠rāya̠ ratha̎m । vai̠śvā̠na̠raḥ pra̠tnathā̠ nāka̠māru̍hat । di̠vaḥ pṛ̠ṣṭha-mbhanda̍mānassu̠manma̍bhiḥ । sa pū̎rva̠vajja̠naya̍jja̠ntavē̠ dhana̎m । sa̠mā̠nama̍jmā̠ pari̍yāti̠ jāgṛ̍viḥ । rājā̎ tvā̠ varu̍ṇō nayatu dēvi dakṣiṇē vaiśvāna̠rāya̠ ratha̎m । tēnā̍mṛta̠tvama̍śyām । vayō̍ dā̠trē । mayō̠ mahya̍mastu pratigrahī̠trē ॥ 18 ॥meaning
For Uttanaya the Angirasa a cart; for Vaishvanara a chariot; Vaishvanara ascended the sky in the ancient way, shining from the back of heaven in radiant joy.
- verse 22क इ॒द-ङ्कस्मा॑ अदात् । कामः॒ कामा॑य । कामो॑ दा॒ता । कामः॑ प्रतिग्रही॒ता । कामग्ं॑ समु॒द्रमावि॑श । कामे॑न त्वा॒ प्रति॑गृह्णामि । कामै॒तत्ते᳚ । ए॒षा ते॑ काम॒ दक्षि॑णा । उ॒त्ता॒नस्त्वा᳚-ऽऽङ्गीर॒सः प्रति॑गृह्णातु ॥ 19 ॥दा॒ता पुरु॑ष॒मापः॑ प्रतिग्रही॒त्रे नव॑ च ॥ 10 ॥ka i̠da-ṅkasmā̍ adāt । kāma̠ḥ kāmā̍ya । kāmō̍ dā̠tā । kāma̍ḥ pratigrahī̠tā । kāmag̍ṃ samu̠dramāvi̍śa । kāmē̍na tvā̠ prati̍gṛhṇāmi । kāmai̠tattē̎ । ē̠ṣā tē̍ kāma̠ dakṣi̍ṇā । u̠ttā̠nastvā̎-''ṅgīra̠saḥ prati̍gṛhṇātu ॥ 19 ॥dā̠tā puru̍ṣa̠māpa̍ḥ pratigrahī̠trē nava̍ cha ॥ 10 ॥meaning
Who gave this, and to whom? Desire gave to desire; desire is the giver; desire is the receiver; enter desire like the ocean; I accept you through desire.
- verse 23सु॒वर्ण॑-ङ्घ॒र्म-म्परि॑वेद वे॒नम् । इन्द्र॑स्या॒-ऽऽत्मान॑-न्दश॒धा चर॑न्तम् । अ॒न्तस्स॑मु॒द्रे मन॑सा॒ चर॑न्तम् । ब्रह्मा-ऽन्व॑विन्द॒द्दश॑होतार॒मर्णे᳚ । अ॒न्तः प्रवि॑ष्टश्शा॒स्ता जना॑नाम् । एक॒स्सन्ब॑हु॒धा वि॑चारः । श॒तग्ं शु॒क्राणि॒ यत्रैक॒-म्भव॑न्ति । सर्वे॒ वेदा॒ यत्रैक॒-म्भव॑न्ति । सर्वे॒ होता॑रो॒ यत्रैक॒-म्भव॑न्ति । स॒ मान॑सीन आ॒त्मा जना॑नाम् ॥ 20 ॥su̠varṇa̍-ṅgha̠rma-mpari̍vēda vē̠nam । indra̍syā̠-''tmāna̍-ndaśa̠dhā chara̍ntam । a̠ntassa̍mu̠drē mana̍sā̠ chara̍ntam । brahmā-'nva̍vinda̠ddaśa̍hōtāra̠marṇē̎ । a̠ntaḥ pravi̍ṣṭaśśā̠stā janā̍nām । ēka̠ssanba̍hu̠dhā vi̍chāraḥ । śa̠tagṃ śu̠krāṇi̠ yatraika̠-mbhava̍nti । sarvē̠ vēdā̠ yatraika̠-mbhava̍nti । sarvē̠ hōtā̍rō̠ yatraika̠-mbhava̍nti । sa̠ māna̍sīna ā̠tmā janā̍nām ॥ 20 ॥meaning
The golden warmth of the sun, the inner soul of Indra moving tenfold, moving in the sea with the mind — Brahma, enter.
- verse 24अ॒न्तः प्रवि॑ष्टश्शा॒स्ता जना॑ना॒ग्ं॒ सर्वा᳚त्मा । सर्वाः᳚ प्र॒जा यत्रैक॒-म्भव॑न्ति । चतु॑र्होतारो॒ यत्र॑ स॒म्पद॒-ङ्गच्छ॑न्ति दे॒वैः । स॒ मान॑सीन आ॒त्मा जना॑नाम् । ब्रह्मेन्द्र॑म॒ग्नि-ञ्जग॑तः प्रति॒ष्ठाम् । दि॒व आ॒त्मानग्ं॑ सवि॒तार॒-म्बृह॒स्पति᳚म् । चतु॑र्होतार-म्प्र॒दिशो-ऽनु॑क्लृ॒प्तम् । वा॒चो वी॒र्य॑-न्तप॒सा-ऽन्व॑विन्दत् । अ॒न्तः प्रवि॑ष्ट-ङ्क॒र्तार॑मे॒तम् । त्वष्टा॑रग्ं रू॒पाणि॑ विकु॒र्वन्तं॑-विँप॒श्चिम् ॥ 21 ॥a̠ntaḥ pravi̍ṣṭaśśā̠stā janā̍nā̠g̠ṃ sarvā̎tmā । sarvā̎ḥ pra̠jā yatraika̠-mbhava̍nti । chatu̍rhōtārō̠ yatra̍ sa̠mpada̠-ṅgachCha̍nti dē̠vaiḥ । sa̠ māna̍sīna ā̠tmā janā̍nām । brahmēndra̍ma̠gni-ñjaga̍taḥ prati̠ṣṭhām । di̠va ā̠tmānag̍ṃ savi̠tāra̠-mbṛha̠spati̎m । chatu̍rhōtāra-mpra̠diśō-'nu̍klṛ̠ptam । vā̠chō vī̠rya̍-ntapa̠sā-'nva̍vindat । a̠ntaḥ pravi̍ṣṭa-ṅka̠rtāra̍mē̠tam । tvaṣṭā̍ragṃ rū̠pāṇi̍ viku̠rvanta̍ṃ vipa̠śchim ॥ 21 ॥meaning
The one who has entered within is the ruler of all beings, the universal soul; all creatures come to meet there as one; the four hotrs go where everything converges.
- verse 25अ॒मृत॑स्य प्रा॒णं-यँ॒ज्ञमे॒तम् । चतु॑र्होतृणामा॒त्मान॑-ङ्क॒वयो॒ निचि॑क्युः । अ॒न्तः प्रवि॑ष्ट-ङ्क॒र्तार॑मे॒तम् । दे॒वाना॒-म्बन्धु॒ निहि॑त॒-ङ्गुहा॑सु । अ॒मृते॑न क्लृ॒प्तं-यँ॒ज्ञमे॒तम् । चतु॑र्होतृणामा॒त्मान॑-ङ्क॒वयो॒ निचि॑क्युः । श॒त-न्नि॒युतः॒ परि॑वेद॒ विश्वा॑ वि॒श्ववा॑रः । विश्व॑मि॒दं-वृँ॑णाति । इन्द्र॑स्या॒-ऽऽत्मा निहि॑तः॒ पञ्च॑होता । अ॒मृत॑-न्दे॒वाना॒मायुः॑ प्र॒जाना᳚म् ॥ 22 ॥a̠mṛta̍sya prā̠ṇaṃ ya̠jñamē̠tam । chatu̍rhōtṛṇāmā̠tmāna̍-ṅka̠vayō̠ nichi̍kyuḥ । a̠ntaḥ pravi̍ṣṭa-ṅka̠rtāra̍mē̠tam । dē̠vānā̠-mbandhu̠ nihi̍ta̠-ṅguhā̍su । a̠mṛtē̍na klṛ̠ptaṃ ya̠jñamē̠tam । chatu̍rhōtṛṇāmā̠tmāna̍-ṅka̠vayō̠ nichi̍kyuḥ । śa̠ta-nni̠yuta̠ḥ pari̍vēda̠ viśvā̍ vi̠śvavā̍raḥ । viśva̍mi̠daṃ vṛ̍ṇāti । indra̍syā̠-''tmā nihi̍ta̠ḥ pañcha̍hōtā । a̠mṛta̍-ndē̠vānā̠māyu̍ḥ pra̠jānā̎m ॥ 22 ॥meaning
The breath of the immortal, this sacrifice — the wise ones discerned the four hotrs as the inner self; having entered within, the maker of this — the gods, the sacrificers.
- verse 26इन्द्र॒ग्ं॒ राजा॑नग्ं सवि॒तार॑मे॒तम् । वा॒योरा॒त्मान॑-ङ्क॒वयो॒ निचि॑क्युः । र॒श्मिग्ं र॑श्मी॒ना-म्मध्ये॒ तप॑न्तम् । ऋ॒तस्य॑ प॒दे क॒वयो॒ निपा᳚न्ति । य आ᳚ण्डको॒शे भुव॑न-म्बि॒भर्ति॑ । अनि॑र्भिण्ण॒स्सन्नथ॑ लो॒कान् वि॒चष्टे᳚ । यस्या᳚ण्डको॒शग्ं शुष्म॑मा॒हुः प्रा॒णमुल्ब᳚म् । तेन॑ क्लृ॒प्तो॑-ऽमृते॑ना॒हम॑स्मि । सु॒वर्ण॒-ङ्कोश॒ग्ं॒ रज॑सा॒ परी॑वृतम् । दे॒वानां᳚-वँसु॒धानीं᳚-विँ॒राज᳚म् ॥ 23 ॥indra̠g̠ṃ rājā̍nagṃ savi̠tāra̍mē̠tam । vā̠yōrā̠tmāna̍-ṅka̠vayō̠ nichi̍kyuḥ । ra̠śmigṃ ra̍śmī̠nā-mmadhyē̠ tapa̍ntam । ṛ̠tasya̍ pa̠dē ka̠vayō̠ nipā̎nti । ya ā̎ṇḍakō̠śē bhuva̍na-mbi̠bharti̍ । ani̍rbhiṇṇa̠ssannatha̍ lō̠kān vi̠chaṣṭē̎ । yasyā̎ṇḍakō̠śagṃ śuṣma̍mā̠huḥ prā̠ṇamulba̎m । tēna̍ klṛ̠ptō̍-'mṛtē̍nā̠hama̍smi । su̠varṇa̠-ṅkōśa̠g̠ṃ raja̍sā̠ parī̍vṛtam । dē̠vānā̎ṃ vasu̠dhānī̎ṃ vi̠rāja̎m ॥ 23 ॥meaning
Indra the king, Savitri the awakener — the wise ones discerned as the soul of Vayu; the ray burning among the rays; the truth of truth.
- verse 27अ॒मृत॑स्य पू॒र्णा-न्तामु॑ क॒लां-विँच॑क्षते । पाद॒ग्ं॒ षड्ढो॑तु॒र्न किला॑-ऽऽविवित्से । येन॒र्तवः॑ पञ्च॒धोत क्लृ॒प्ताः । उ॒त वा॑ ष॒ड्धा मन॒सोत क्लृ॒प्ताः । तग्ं षड्ढो॑तारमृ॒तुभिः॒ कल्प॑मानम् । ऋ॒तस्य॑ प॒दे क॒वयो॒ निपा᳚न्ति । अ॒न्तः प्रवि॑ष्ट-ङ्क॒र्तार॑मे॒तम् । अ॒न्तश्च॒न्द्रम॑सि॒ मन॑सा॒ चर॑न्तम् । स॒हैव सन्त॒-न्न विजा॑नन्ति दे॒वाः । इन्द्र॑स्या॒-ऽऽत्मानग्ं॑ शत॒धा चर॑न्तम् ॥ 24 ॥a̠mṛta̍sya pū̠rṇā-ntāmu̍ ka̠lāṃ vicha̍kṣatē । pāda̠g̠ṃ ṣaḍḍhō̍tu̠rna kilā̍-''vivitsē । yēna̠rtava̍ḥ pañcha̠dhōta klṛ̠ptāḥ । u̠ta vā̍ ṣa̠ḍdhā mana̠sōta klṛ̠ptāḥ । tagṃ ṣaḍḍhō̍tāramṛ̠tubhi̠ḥ kalpa̍mānam । ṛ̠tasya̍ pa̠dē ka̠vayō̠ nipā̎nti । a̠ntaḥ pravi̍ṣṭa-ṅka̠rtāra̍mē̠tam । a̠ntaścha̠ndrama̍si̠ mana̍sā̠ chara̍ntam । sa̠haiva santa̠-nna vijā̍nanti dē̠vāḥ । indra̍syā̠-''tmānag̍ṃ śata̠dhā chara̍ntam ॥ 24 ॥meaning
The wise see the fullness of the immortal and its portions; the sixteenth limb of the six-fold hotr they do not fully know; by which the seasons were established fivefold.
- verse 28इन्द्रो॒ राजा॒ जग॑तो॒ य ईशे᳚ । स॒प्तहो॑ता सप्त॒धा विक्लृ॑प्तः । परे॑ण॒ तन्तु॑-म्परिषि॒च्यमा॑नम् । अ॒न्तरा॑दि॒त्ये मन॑सा॒ चर॑न्तम् । दे॒वाना॒ग्ं॒ हृद॑य॒-म्ब्रह्मा-ऽन्व॑विन्दत् । ब्रह्मै॒तद्ब्रह्म॑ण॒ उज्ज॑भार । अ॒र्कग्ग्ं श्चोत॑न्तग्ं सरि॒रस्य॒ मध्ये᳚ । आ यस्मि॑न्थ्स॒प्त पेर॑वः । मेह॑न्ति बहु॒लाग्ं श्रिय᳚म् । ब॒ह्व॒श्वामि॑न्द्र॒ गोम॑तीम् ॥ 25 ॥indrō̠ rājā̠ jaga̍tō̠ ya īśē̎ । sa̠ptahō̍tā sapta̠dhā viklṛ̍ptaḥ । parē̍ṇa̠ tantu̍-mpariṣi̠chyamā̍nam । a̠ntarā̍di̠tyē mana̍sā̠ chara̍ntam । dē̠vānā̠g̠ṃ hṛda̍ya̠-mbrahmā-'nva̍vindat । brahmai̠tadbrahma̍ṇa̠ ujja̍bhāra । a̠rkaggṃ śchōta̍ntagṃ sari̠rasya̠ madhyē̎ । ā yasmi̍nthsa̠pta pēra̍vaḥ । mēha̍nti bahu̠lāgṃ śriya̎m । ba̠hva̠śvāmi̍ndra̠ gōma̍tīm ॥ 25 ॥meaning
Indra rules as king over the world; the seven-fold hotr is established seven ways; a thread being woven from the far side, moving in the sun with the mind.
- verse 29अच्यु॑ता-म्बहु॒लाग्ं श्रिय᳚म् । स हरि॑र्वसु॒वित्त॑मः । पे॒रुरिन्द्रा॑य पिन्वते । ब॒ह्व॒श्वामि॑न्द्र॒ गोम॑तीम् । अच्यु॑ता-म्बहु॒लाग्ं श्रिय᳚म् । मह्य॒मिन्द्रो॒ निय॑च्छतु । श॒तग्ं श॒ता अ॑स्य यु॒क्ता हरी॑णाम् । अ॒र्वाङा या॑तु॒ वसु॑भी र॒श्मिरिन्द्रः॑ । प्रमग्ंह॑ माणो बहु॒लाग्ं श्रिय᳚म् । र॒श्मिरिन्द्र॑स्सवि॒ता मे॒ निय॑च्छतु ॥ 26 ॥achyu̍tā-mbahu̠lāgṃ śriya̎m । sa hari̍rvasu̠vitta̍maḥ । pē̠rurindrā̍ya pinvatē । ba̠hva̠śvāmi̍ndra̠ gōma̍tīm । achyu̍tā-mbahu̠lāgṃ śriya̎m । mahya̠mindrō̠ niya̍chChatu । śa̠tagṃ śa̠tā a̍sya yu̠ktā harī̍ṇām । a̠rvāṅā yā̍tu̠ vasu̍bhī ra̠śmirindra̍ḥ । pramagṃha̍ māṇō bahu̠lāgṃ śriya̎m । ra̠śmirindra̍ssavi̠tā mē̠ niya̍chChatu ॥ 26 ॥meaning
Inexhaustible, abounding in wealth; that Hari is the best of the wealthy; Puru gives to Indra; to Indra abounding in horses and cattle.
- verse 30घृ॒त-न्तेजो॒ मधु॑मदिन्द्रि॒यम् । मय्य॒यम॒ग्निर्द॑धातु । हरिः॑ पत॒ङ्गः प॑ट॒री सु॑प॒र्णः । दि॒वि॒क्षयो॒ नभ॑सा॒ य एति॑ । स न॒ इन्द्रः॑ कामव॒र-न्द॑दातु । पञ्चा॑र-ञ्च॒क्र-म्परि॑वर्तते पृ॒थु । हिर॑ण्यज्योतिस्सरि॒रस्य॒ मध्ये᳚ । अज॑स्र॒-ञ्ज्योति॒र्नभ॑सा॒ सर्प॑देति । स न॒ इन्द्रः॑ कामव॒र-न्द॑दातु । स॒प्त यु॑ञ्जन्ति॒ रथ॒मेक॑चक्रम् ॥ 27 ॥ghṛ̠ta-ntējō̠ madhu̍madindri̠yam । mayya̠yama̠gnirda̍dhātu । hari̍ḥ pata̠ṅgaḥ pa̍ṭa̠rī su̍pa̠rṇaḥ । di̠vi̠kṣayō̠ nabha̍sā̠ ya ēti̍ । sa na̠ indra̍ḥ kāmava̠ra-nda̍dātu । pañchā̍ra-ñcha̠kra-mpari̍vartatē pṛ̠thu । hira̍ṇyajyōtissari̠rasya̠ madhyē̎ । aja̍sra̠-ñjyōti̠rnabha̍sā̠ sarpa̍dēti । sa na̠ indra̍ḥ kāmava̠ra-nda̍dātu । sa̠pta yu̍ñjanti̠ ratha̠mēka̍chakram ॥ 27 ॥meaning
Ghee is radiance, sweet-nectared, the power of the senses; may this fire establish that in me; Hari is the golden bird, the swift one, the eagle; dwelling in the sky, moving through the atmosphere.
- verse 31एको॒ अश्वो॑ वहति सप्तना॒मा । त्रि॒नाभि॑ च॒क्रम॒जर॒मन॑र्वम् । येने॒मा विश्वा॒ भुव॑नानि तस्थुः । भ॒द्र-म्पश्य॑न्त॒ उप॑सेदु॒रग्रे᳚ । तपो॑ दी॒क्षामृष॑यस्सुव॒र्विदः॑ । ततः॑ क्ष॒त्त्र-म्बल॒मोज॑श्च जा॒तम् । तद॒स्मै दे॒वा अ॒भिस-न्न॑मन्तु । श्वे॒तग्ं र॒श्मि-म्बो॑भु॒ज्यमा॑नम् । अ॒पा-न्ने॒तार॒-म्भुव॑नस्य गो॒पाम् । इन्द्र॒-न्निचि॑क्युः पर॒मे व्यो॑मन्न् ॥ 28 ॥ēkō̠ aśvō̍ vahati saptanā̠mā । tri̠nābhi̍ cha̠krama̠jara̠mana̍rvam । yēnē̠mā viśvā̠ bhuva̍nāni tasthuḥ । bha̠dra-mpaśya̍nta̠ upa̍sēdu̠ragrē̎ । tapō̍ dī̠kṣāmṛṣa̍yassuva̠rvida̍ḥ । tata̍ḥ, kṣa̠ttra-mbala̠mōja̍ścha jā̠tam । tada̠smai dē̠vā a̠bhisa-nna̍mantu । śvē̠tagṃ ra̠śmi-mbō̍bhu̠jyamā̍nam । a̠pā-nnē̠tāra̠-mbhuva̍nasya gō̠pām । indra̠-nnichi̍kyuḥ para̠mē vyō̍mann ॥ 28 ॥meaning
A single horse with seven names draws the chariot; the three-naved wheel is ageless and unrivaled; on it all these worlds are supported; the wise ones, beholding, took their seats here.
- verse 32रोहि॑णीः पिङ्ग॒ला एक॑रूपाः । क्षर॑न्तीः पिङ्ग॒ला एक॑रूपाः । श॒तग्ं स॒हस्रा॑णि प्र॒युता॑नि॒ नाव्या॑नाम् । अ॒यं-यँश्श्वे॒तो र॒श्मिः । परि॒ सर्व॑मि॒द-ञ्जग॑त् । प्र॒जा-म्प॒शून्धना॑नि । अ॒स्माक॑-न्ददातु । श्वे॒तो र॒श्मिः परि॒ सर्व॑-म्बभूव । सुव॒न्मह्य॑-म्प॒शून् वि॒श्वरू॑पान् । प॒त॒ङ्गम॒क्तमसु॑रस्य मा॒यया᳚ ॥ 29 ॥rōhi̍ṇīḥ piṅga̠lā ēka̍rūpāḥ । kṣara̍ntīḥ piṅga̠lā ēka̍rūpāḥ । śa̠tagṃ sa̠hasrā̍ṇi pra̠yutā̍ni̠ nāvyā̍nām । a̠yaṃ yaśśvē̠tō ra̠śmiḥ । pari̠ sarva̍mi̠da-ñjaga̍t । pra̠jā-mpa̠śūndhanā̍ni । a̠smāka̍-ndadātu । śvē̠tō ra̠śmiḥ pari̠ sarva̍-mbabhūva । suva̠nmahya̍-mpa̠śūn vi̠śvarū̍pān । pa̠ta̠ṅgama̠ktamasu̍rasya mā̠yayā̎ ॥ 29 ॥meaning
The reddish ones, the golden-hued, all of one form, flowing — the golden ones of one form; hundreds of thousands, millions of streams; this white one who runs among them is the river Sarasvati.
- verse 33हृ॒दा प॑श्यन्ति॒ मन॑सा मनी॒षिणः॑ । स॒मु॒द्रे अ॒न्तः क॒वयो॒ विच॑क्षते । मरी॑चीना-म्प॒दमि॑च्छन्ति वे॒धसः॑ । प॒त॒ङ्गो वाच॒-म्मन॑सा बिभर्ति । ता-ङ्ग॑न्ध॒र्वो॑-ऽवद॒द्गर्भे॑ अ॒न्तः । ता-न्द्योत॑मानाग्ं स्व॒र्य॑-म्मनी॒षाम् । ऋ॒तस्य॑ प॒दे क॒वयो॒ निपा᳚न्ति । ये ग्रा॒म्याः प॒शवो॑ वि॒श्वरू॑पाः । विरू॑पा॒स्सन्तो॑ बहु॒धैक॑रूपाः । अ॒ग्निस्ताग्ं अग्रे॒ प्रमु॑मोक्तु दे॒वः ॥ 30 ॥hṛ̠dā pa̍śyanti̠ mana̍sā manī̠ṣiṇa̍ḥ । sa̠mu̠drē a̠ntaḥ ka̠vayō̠ vicha̍kṣatē । marī̍chīnā-mpa̠dami̍chChanti vē̠dhasa̍ḥ । pa̠ta̠ṅgō vācha̠-mmana̍sā bibharti । tā-ṅga̍ndha̠rvō̍-'vada̠dgarbhē̍ a̠ntaḥ । tā-ndyōta̍mānāgṃ sva̠rya̍-mmanī̠ṣām । ṛ̠tasya̍ pa̠dē ka̠vayō̠ nipā̎nti । yē grā̠myāḥ pa̠śavō̍ vi̠śvarū̍pāḥ । virū̍pā̠ssantō̍ bahu̠dhaika̍rūpāḥ । a̠gnistāgṃ agrē̠ pramu̍mōktu dē̠vaḥ ॥ 30 ॥meaning
The wise ones see with the heart and mind within the ocean; the inspired ones seek the track of the rays; the bright bird uttered the sacred speech.
- verse 34प्र॒जाप॑तिः प्र॒जया॑ संविँदा॒नः । वी॒तग्ग्ं स्तु॑के स्तुके । यु॒वम॒स्मासु॒ निय॑च्छतम् । प्र प्र॑ य॒ज्ञप॑ति-न्तिर । ये ग्रा॒म्याः प॒शवो॑ वि॒श्वरू॑पाः । विरू॑पा॒स्सन्तो॑ बहु॒धैक॑रूपाः । तेषाग्ं॑ सप्ता॒नामि॒ह रन्ति॑रस्तु । रा॒यस्पोषा॑य सुप्रजा॒स्त्वाय॑ सु॒वीर्या॑य । य आ॑र॒ण्याः प॒शवो॑ वि॒श्वरू॑पाः । विरू॑पा॒स्सन्तो॑ बहु॒धैक॑रूपाः । वा॒युस्ताग्ं अग्रे॒ प्रमु॑मोक्तु दे॒वः । प्र॒जाप॑तिः प्र॒जया॑ संविँदा॒नः । इडा॑यै सृ॒प्त-ङ्घृ॒तव॑च्चराच॒रम् । दे॒वा अन्व॑विन्द॒न्गुहा॑ हि॒तम् । य आ॑र॒ण्याः प॒शवो॑ वि॒श्वरू॑पाः । विरू॑पा॒स्सन्तो॑ बहु॒धैक॑रूपाः । तेषाग्ं॑ सप्ता॒नामि॒ह रन्ति॑रस्तु । रा॒यस्पोषा॑य सुप्रजा॒स्त्वाय॑ सु॒वीर्या॑य ॥ 31 ॥pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jayā̍ saṃvidā̠naḥ । vī̠taggṃ stu̍kē stukē । yu̠vama̠smāsu̠ niya̍chChatam । pra pra̍ ya̠jñapa̍ti-ntira । yē grā̠myāḥ pa̠śavō̍ vi̠śvarū̍pāḥ । virū̍pā̠ssantō̍ bahu̠dhaika̍rūpāḥ । tēṣāg̍ṃ saptā̠nāmi̠ha ranti̍rastu । rā̠yaspōṣā̍ya suprajā̠stvāya̍ su̠vīryā̍ya । ya ā̍ra̠ṇyāḥ pa̠śavō̍ vi̠śvarū̍pāḥ । virū̍pā̠ssantō̍ bahu̠dhaika̍rūpāḥ । vā̠yustāgṃ agrē̠ pramu̍mōktu dē̠vaḥ । pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jayā̍ saṃvidā̠naḥ । iḍā̍yai sṛ̠pta-ṅghṛ̠tava̍chcharācha̠ram । dē̠vā anva̍vinda̠nguhā̍ hi̠tam । ya ā̍ra̠ṇyāḥ pa̠śavō̍ vi̠śvarū̍pāḥ । virū̍pā̠ssantō̍ bahu̠dhaika̍rūpāḥ । tēṣāg̍ṃ saptā̠nāmi̠ha ranti̍rastu । rā̠yaspōṣā̍ya suprajā̠stvāya̍ su̠vīryā̍ya ॥ 31 ॥meaning
Prajapati, united with his offspring, protects at each step; may you two restrain these for us; go forward, O lord of the sacrifice.
- verse 35आ॒त्मा जना॑नां-विँकु॒र्वन्तं॑-विँप॒श्चि-म्प्र॒जानां᳚-वँसु॒धानीं᳚-विँ॒राज॒-ञ्चर॑न्त॒-ङ्गोम॑ती-म्मे॒ निय॑च्छ॒त्वेक॑चक्रं॒-व्योँ॑मन्मा॒यया॑ दे॒व एक॑रूपा अ॒ष्टौ च॑ ॥ 11 ॥ā̠tmā janā̍nāṃ viku̠rvanta̍ṃ vipa̠śchi-mpra̠jānā̎ṃ vasu̠dhānī̎ṃ vi̠rāja̠-ñchara̍nta̠-ṅgōma̍tī-mmē̠ niya̍chCha̠tvēka̍chakra̠ṃ vyō̍manmā̠yayā̍ dē̠va ēka̍rūpā a̠ṣṭau cha̍ ॥ 11 ॥meaning
The soul of beings, the one moving multiform among the wise, granting wealth to the people, moving as Viraj — may the one chariot bring me that single-wheeled cattle-giving wheel.
- verse 36स॒हस्र॑शीर्षा॒ पुरु॑षः । स॒ह॒स्रा॒क्षस्स॒हस्र॑पात् ।स भूमिं॑-विँ॒श्वतो॑ वृ॒त्वा । अत्य॑तिष्ठद्दशाङ्गु॒लम् ।पुरु॑ष ए॒वेदग्ं सर्व᳚म् । यद्भू॒तं-यँच्च॒ भव्य᳚म् ।उ॒तामृ॑त॒त्वस्येशा॑नः । यदन्ने॑नाति॒रोह॑ति । ए॒तावा॑नस्य महि॒मा । अतो॒ ज्यायाग्ं॑श्च॒ पूरु॑षः ॥ 32,33 ॥sa̠hasra̍śīrṣā̠ puru̍ṣaḥ । sa̠ha̠srā̠kṣassa̠hasra̍pāt ।sa bhūmi̍ṃ vi̠śvatō̍ vṛ̠tvā । atya̍tiṣṭhaddaśāṅgu̠lam ।puru̍ṣa ē̠vēdagṃ sarva̎m । yadbhū̠taṃ yachcha̠ bhavya̎m ।u̠tāmṛ̍ta̠tvasyēśā̍naḥ । yadannē̍nāti̠rōha̍ti । ē̠tāvā̍nasya mahi̠mā । atō̠ jyāyāg̍ṃścha̠ pūru̍ṣaḥ ॥ 32,33 ॥meaning
The Purusha has a thousand heads, a thousand eyes, a thousand feet; he surrounds the earth on all sides and stands ten fingers beyond it; the Purusha alone is all this.
- verse 37पादो᳚-ऽस्य॒ विश्वा॑ भू॒तानि॑ । त्रि॒पाद॑स्या॒मृत॑-न्दि॒वि ।त्रि॒पादू॒र्ध्व उदै॒त्पुरु॑षः । पादो᳚-ऽस्ये॒हाभ॑वा॒त्पुनः॑ ।ततो॒ विष्व॒ङ्व्य॑क्रामत् । सा॒श॒ना॒न॒श॒ने अ॒भि ।तस्मा᳚द्वि॒राड॑जायत । वि॒राजो॒ अधि॒ पूरु॑षः । स जा॒तो अत्य॑रिच्यत । प॒श्चाद्भूमि॒मथो॑ पु॒रः ॥ 34,35 ॥pādō̎-'sya̠ viśvā̍ bhū̠tāni̍ । tri̠pāda̍syā̠mṛta̍-ndi̠vi ।tri̠pādū̠rdhva udai̠tpuru̍ṣaḥ । pādō̎-'syē̠hābha̍vā̠tpuna̍ḥ ।tatō̠ viṣva̠ṅvya̍krāmat । sā̠śa̠nā̠na̠śa̠nē a̠bhi ।tasmā̎dvi̠rāḍa̍jāyata । vi̠rājō̠ adhi̠ pūru̍ṣaḥ । sa jā̠tō atya̍richyata । pa̠śchādbhūmi̠mathō̍ pu̠raḥ ॥ 34,35 ॥meaning
One quarter of him is all beings; three quarters of him is the immortal in the sky; three quarters rose upward; one quarter came to be here again.
- verse 38यत्पुरु॑षेण ह॒विषा᳚ । दे॒वा य॒ज्ञमत॑न्वत ।व॒स॒न्तो अ॑स्या-ऽऽसी॒दाज्य᳚म् । ग्री॒ष्म इ॒ध्मश्श॒रद्ध॒विः ।स॒प्तास्या॑-ऽऽसन्परि॒धयः॑ । त्रिस्स॒प्त स॒मिधः॑ कृ॒ताः ।दे॒वा यद्य॒ज्ञ-न्त॑न्वा॒नाः । अब॑ध्न॒न्पुरु॑ष-म्प॒शुम् ।तं-यँ॒ज्ञ-म्ब॒र्हिषि॒ प्रौक्षन्॑ । पुरु॑ष-ञ्जा॒तम॑ग्र॒तः ॥ 34,35 ॥yatpuru̍ṣēṇa ha̠viṣā̎ । dē̠vā ya̠jñamata̍nvata ।va̠sa̠ntō a̍syā-''sī̠dājya̎m । grī̠ṣma i̠dhmaśśa̠raddha̠viḥ ।sa̠ptāsyā̍-''sanpari̠dhaya̍ḥ । trissa̠pta sa̠midha̍ḥ kṛ̠tāḥ ।dē̠vā yadya̠jña-nta̍nvā̠nāḥ । aba̍dhna̠npuru̍ṣa-mpa̠śum ।taṃ ya̠jña-mba̠rhiṣi̠ praukṣan̍ । puru̍ṣa-ñjā̠tama̍gra̠taḥ ॥ 34,35 ॥meaning
When the gods performed the sacrifice with the Purusha as the oblation, spring was its ghee, summer its fuel, and autumn its oblation; seven were its enclosures.
- verse 39तेन॑ दे॒वा अय॑जन्त । सा॒ध्या ऋष॑यश्च॒ ये ।तस्मा᳚द्य॒ज्ञाथ्स॑र्व॒हुतः॑ । सम्भृ॑त-म्पृषदा॒ज्यम् ।प॒शूग्स्ताग्श्च॑क्रे वाय॒व्यान्॑ । आ॒र॒ण्यान्ग्रा॒म्याश्च॒ ये ।तस्मा᳚द्य॒ज्ञाथ्स॑र्व॒हुतः॑ । ऋच॒स्सामा॑नि जज्ञिरे ।छन्दाग्ं॑सि जज्ञिरे॒ तस्मा᳚त् । यजु॒स्तस्मा॑दजायत ॥ 35,36 ॥tēna̍ dē̠vā aya̍janta । sā̠dhyā ṛṣa̍yaścha̠ yē ।tasmā̎dya̠jñāthsa̍rva̠huta̍ḥ । sambhṛ̍ta-mpṛṣadā̠jyam ।pa̠śūgstāgścha̍krē vāya̠vyān̍ । ā̠ra̠ṇyāngrā̠myāścha̠ yē ।tasmā̎dya̠jñāthsa̍rva̠huta̍ḥ । ṛcha̠ssāmā̍ni jajñirē ।Chandāg̍ṃsi jajñirē̠ tasmā̎t । yaju̠stasmā̍dajāyata ॥ 35,36 ॥meaning
With that sacrifice the gods, the sadhyas, and the rishis performed the rite; from it was born the clarified butter mixed with curds; he created the animals both wild and domestic.
- verse 40तस्मा॒दश्वा॑ अजायन्त । ये के चो॑भ॒याद॑तः ।गावो॑ ह जज्ञिरे॒ तस्मा᳚त् । तस्मा᳚ज्जा॒ता अ॑जा॒वयः॑ ।यत्पुरु॑षं॒-व्यँ॑दधुः । क॒ति॒धा व्य॑कल्पयन्न् ।मुख॒-ङ्किम॑स्य॒ कौ बा॒हू । का वू॒रू पादा॑वुच्येते ।ब्रा॒ह्म॒णो᳚-ऽस्य॒ मुख॑मासीत् । बा॒हू रा॑ज॒न्यः॑ कृ॒तः ॥ 36,37 ॥tasmā̠daśvā̍ ajāyanta । yē kē chō̍bha̠yāda̍taḥ ।gāvō̍ ha jajñirē̠ tasmā̎t । tasmā̎jjā̠tā a̍jā̠vaya̍ḥ ।yatpuru̍ṣa̠ṃ vya̍dadhuḥ । ka̠ti̠dhā vya̍kalpayann ।mukha̠-ṅkima̍sya̠ kau bā̠hū । kā vū̠rū pādā̍vuchyētē ।brā̠hma̠ṇō̎-'sya̠ mukha̍māsīt । bā̠hū rā̍ja̠nya̍ḥ kṛ̠taḥ ॥ 36,37 ॥meaning
From it the horses were born; all that have teeth on two sides were born; the cattle were born from it; from it the goats and sheep were born; when they distributed the Purusha.
- verse 41ऊ॒रू तद॑स्य॒ यद्वैश्यः॑ । प॒द्भ्याग्ं शू॒द्रो अ॑जायत ।च॒न्द्रमा॒ मन॑सो जा॒तः । चक्षो॒स्सूर्यो॑ अजायत ।मुखा॒दिन्द्र॑श्चा॒ग्निश्च॑ । प्रा॒णाद्वा॒युर॑जायत ।नाभ्या॑ आसीद॒न्तरि॑क्षम् । शी॒र्ष्णो द्यौस्सम॑वर्तत ।प॒द्भ्या-म्भूमि॒र्दिश॒-श्श्रोत्रा᳚त् ।तथा॑ लो॒काग्ं अ॑कल्पयन्न् ॥ 37,38 ॥ū̠rū tada̍sya̠ yadvaiśya̍ḥ । pa̠dbhyāgṃ śū̠drō a̍jāyata ।cha̠ndramā̠ mana̍sō jā̠taḥ । chakṣō̠ssūryō̍ ajāyata ।mukhā̠dindra̍śchā̠gniścha̍ । prā̠ṇādvā̠yura̍jāyata ।nābhyā̍ āsīda̠ntari̍kṣam । śī̠rṣṇō dyaussama̍vartata ।pa̠dbhyā-mbhūmi̠rdiśa̠-śśrōtrā̎t ।tathā̍ lō̠kāgṃ a̍kalpayann ॥ 37,38 ॥meaning
From his thighs was born the vaishya; the shudra was born from his feet; the moon was born from his mind; the sun was born from his eye; Indra and Agni from his mouth.
- verse 42वेदा॒हमे॒त-म्पुरु॑ष-म्म॒हान्त᳚म् ।आ॒दि॒त्यव॑र्णं॒ तम॑स॒स्तु पा॒रे ।सर्वा॑णि रू॒पाणि॑ वि॒चित्य॒ धीरः॑ ।नामा॑नि कृ॒त्वा-ऽभि॒वद॒न् यदास्ते᳚ ।धा॒ता पु॒रस्ता॒द्यमु॑दाज॒हार॑ ।श॒क्रः प्रवि॒द्वान्प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः ।तमे॒वं-विँ॒द्वान॒मृत॑ इ॒ह भ॑वति ।नान्यः पन्था॒ अय॑नाय विद्यते ।य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञम॑यजन्त दे॒वाः ।तानि॒ धर्मा॑णि प्रथ॒मान्या॑सन्न् ।ते ह॒ नाक॑-म्महि॒मान॑स्सचन्ते ।यत्र॒ पूर्वे॑ सा॒ध्यास्सन्ति॑ दे॒वाः ॥ 38,39 ॥vēdā̠hamē̠ta-mpuru̍ṣa-mma̠hānta̎m ।ā̠di̠tyava̍rṇaṃ̠ tama̍sa̠stu pā̠rē ।sarvā̍ṇi rū̠pāṇi̍ vi̠chitya̠ dhīra̍ḥ ।nāmā̍ni kṛ̠tvā-'bhi̠vada̠n yadāstē̎ ।dhā̠tā pu̠rastā̠dyamu̍dāja̠hāra̍ ।śa̠kraḥ pravi̠dvānpra̠diśa̠śchata̍sraḥ ।tamē̠vaṃ vi̠dvāna̠mṛta̍ i̠ha bha̍vati ।nānyaḥ panthā̠ aya̍nāya vidyatē ।ya̠jñēna̍ ya̠jñama̍yajanta dē̠vāḥ ।tāni̠ dharmā̍ṇi pratha̠mānyā̍sann ।tē ha̠ nāka̍-mmahi̠māna̍ssachantē ।yatra̠ pūrvē̍ sā̠dhyāssanti̍ dē̠vāḥ ॥ 38,39 ॥meaning
I know that great Purusha, sun-colored, beyond the darkness; by knowing him alone one crosses beyond death; there is no other path to go.
- verse 43पुरु॑षः पु॒रो᳚-ऽग्र॒तो॑-ऽजायत कृ॒तो॑-ऽकल्पयन्नास॒न्द्वे च॑ ॥ 12 ॥ज्याया॒नधि॒ पूरु॑षः । अन्यत्र॒ पुरु॑षः ॥puru̍ṣaḥ pu̠rō̎-'gra̠tō̍-'jāyata kṛ̠tō̍-'kalpayannāsa̠ndvē cha̍ ॥ 12 ॥jyāyā̠nadhi̠ pūru̍ṣaḥ । anyatra̠ puru̍ṣaḥ ॥meaning
The Purusha existed before all beings; he established the creation from within; the two together stand distinct and yet one.
- verse 44अ॒द्भ्यस्सम्भू॑तः पृथि॒व्यै रसा᳚च्च ।वि॒श्वक॑र्मण॒स्सम॑वर्त॒ताधि॑ ।तस्य॒ त्वष्टा॑ वि॒दध॑द्रू॒पमे॑ति ।तत्पुरु॑षस्य॒ विश्व॒माजा॑न॒मग्रे᳚ ।वेदा॒हमे॒त-म्पुरु॑ष-म्म॒हान्त᳚म् ।आ॒दि॒त्यव॑र्ण॒-न्तम॑सः॒ पर॑स्तात् ।तमे॒वं-विँ॒द्वान॒मृत॑ इ॒ह भ॑वति ।नान्यः पन्था॑ विद्य॒ते-ऽय॑नाय ।प्र॒जाप॑तिश्चरति॒ गर्भे॑ अ॒न्तः ।अ॒जाय॑मानो बहु॒धा विजा॑यते ॥ 39,40 ॥a̠dbhyassambhū̍taḥ pṛthi̠vyai rasā̎chcha ।vi̠śvaka̍rmaṇa̠ssama̍varta̠tādhi̍ ।tasya̠ tvaṣṭā̍ vi̠dadha̍drū̠pamē̍ti ।tatpuru̍ṣasya̠ viśva̠mājā̍na̠magrē̎ ।vēdā̠hamē̠ta-mpuru̍ṣa-mma̠hānta̎m ।ā̠di̠tyava̍rṇa̠-ntama̍sa̠ḥ para̍stāt ।tamē̠vaṃ vi̠dvāna̠mṛta̍ i̠ha bha̍vati ।nānyaḥ panthā̍ vidya̠tē-'ya̍nāya ।pra̠jāpa̍tiścharati̠ garbhē̍ a̠ntaḥ ।a̠jāya̍mānō bahu̠dhā vijā̍yatē ॥ 39,40 ॥meaning
He arose from water, from the essence of the earth; Vishvakarman established him as the form; the one who knows that person, the knower of the field.
- verse 45तस्य॒ धीराः॒ परि॑जानन्ति॒ योनि᳚म् । मरी॑चीना-म्प॒दमि॑च्छन्ति वे॒धसः॑ । यो दे॒वेभ्य॒ आत॑पति । यो दे॒वाना᳚-म्पु॒रोहि॑तः ।पूर्वो॒ यो दे॒वेभ्यो॑ जा॒तः । नमो॑ रु॒चाय॒ ब्राह्म॑ये । रुच॑-म्ब्रा॒ह्म-ञ्ज॒नय॑न्तः । दे॒वा अग्रे॒ तद॑ब्रुवन्न् । यस्त्वै॒व-म्ब्रा᳚ह्म॒णो वि॒द्यात् । तस्य॑ दे॒वा अस॒न्वशे᳚ । ह्रीश्च॑ ते ल॒क्ष्मीश्च॒ पत्न्यौ᳚ । अ॒हो॒रा॒त्रे पा॒र्श्वे । नक्ष॑त्राणि रू॒पम् । अ॒श्विनौ॒ व्यात्त᳚म् । इ॒ष्ट-म्म॑निषाण । अ॒मु-म्म॑निषाण । सर्व॑-म्मनिषाण ॥ 40,41 ॥जा॒य॒ते॒ वशे॑ स॒प्त च॑ ॥ 13 ॥tasya̠ dhīrā̠ḥ pari̍jānanti̠ yōni̎m । marī̍chīnā-mpa̠dami̍chChanti vē̠dhasa̍ḥ । yō dē̠vēbhya̠ āta̍pati । yō dē̠vānā̎-mpu̠rōhi̍taḥ ।pūrvō̠ yō dē̠vēbhyō̍ jā̠taḥ । namō̍ ru̠chāya̠ brāhma̍yē । rucha̍-mbrā̠hma-ñja̠naya̍ntaḥ । dē̠vā agrē̠ tada̍bruvann । yastvai̠va-mbrā̎hma̠ṇō vi̠dyāt । tasya̍ dē̠vā asa̠nvaśē̎ । hrīścha̍ tē la̠kṣmīścha̠ patnyau̎ । a̠hō̠rā̠trē pā̠rśvē । nakṣa̍trāṇi rū̠pam । a̠śvinau̠ vyātta̎m । i̠ṣṭa-mma̍niṣāṇa । a̠mu-mma̍niṣāṇa । sarva̍-mmaniṣāṇa ॥ 40,41 ॥jā̠ya̠tē̠ vaśē̍ sa̠pta cha̍ ॥ 13 ॥meaning
The wise discern his origin; the inspired ones seek the track of the rays; the one who shines for the gods, the one who is priest to the gods.
- verse 46भ॒र्ता सन्भ्रि॒यमा॑णो बिभर्ति । एको॑ दे॒वो ब॑हु॒धा निवि॑ष्टः । य॒दा भा॒र-न्त॒न्द्रय॑ते॒ स भर्तु᳚म् । नि॒धाय॑ भा॒र-म्पुन॒रस्त॑मेति । तमे॒व मृ॒त्युम॒मृत॒-न्तमा॑हुः । त-म्भ॒र्तार॒-न्तमु॑ गो॒प्तार॑माहुः । स भृ॒तो भ्रि॒यमा॑णो बिभर्ति । य ए॑नं॒-वेँद॑ स॒त्येन॒ भर्तु᳚म् । स॒द्यो जा॒तमु॒त ज॑हात्ये॒षः । उ॒तो जर॑न्त॒-न्न ज॑हा॒त्येक᳚म् ॥ 41,42 ॥bha̠rtā sanbhri̠yamā̍ṇō bibharti । ēkō̍ dē̠vō ba̍hu̠dhā nivi̍ṣṭaḥ । ya̠dā bhā̠ra-nta̠ndraya̍tē̠ sa bhartu̎m । ni̠dhāya̍ bhā̠ra-mpuna̠rasta̍mēti । tamē̠va mṛ̠tyuma̠mṛta̠-ntamā̍huḥ । ta-mbha̠rtāra̠-ntamu̍ gō̠ptāra̍māhuḥ । sa bhṛ̠tō bhri̠yamā̍ṇō bibharti । ya ē̍na̠ṃ vēda̍ sa̠tyēna̠ bhartu̎m । sa̠dyō jā̠tamu̠ta ja̍hātyē̠ṣaḥ । u̠tō jara̍nta̠-nna ja̍hā̠tyēka̎m ॥ 41,42 ॥meaning
The sustainer sustains while being sustained; the one god has entered in many ways; when he tires of the burden, laying down the burden he takes it up again.
- verse 47उ॒तो ब॒हूनेक॒मह॑र्जहार । अत॑न्द्रो दे॒वस्सद॑मे॒व प्रार्थः॑ । यस्तद्वेद॒ यत॑ आब॒भूव॑ । स॒न्धा-ञ्च॒ याग्ं स॑न्द॒धे ब्रह्म॑णै॒षः । रम॑ते॒ तस्मि᳚न्नु॒त जी॒र्णे शया॑ने । नैन॑-ञ्जहा॒त्यह॑स्सु पू॒र्व्येषु॑ । त्वामापो॒ अनु॒ सर्वा᳚श्चरन्ति जान॒तीः । व॒थ्स-म्पय॑सा पुना॒नाः । त्वम॒ग्निग्ं ह॑व्य॒वाह॒ग्ं॒ समि॑न्थ्से । त्व-म्भ॒र्ता मा॑त॒रिश्वा᳚ प्र॒जाना᳚म् ॥ 42,43 ॥u̠tō ba̠hūnēka̠maha̍rjahāra । ata̍ndrō dē̠vassada̍mē̠va prārtha̍ḥ । yastadvēda̠ yata̍ āba̠bhūva̍ । sa̠ndhā-ñcha̠ yāgṃ sa̍nda̠dhē brahma̍ṇai̠ṣaḥ । rama̍tē̠ tasmi̎nnu̠ta jī̠rṇē śayā̍nē । naina̍-ñjahā̠tyaha̍ssu pū̠rvyēṣu̍ । tvāmāpō̠ anu̠ sarvā̎ścharanti jāna̠tīḥ । va̠thsa-mpaya̍sā punā̠nāḥ । tvama̠gnigṃ ha̍vya̠vāha̠g̠ṃ sami̍nthsē । tva-mbha̠rtā mā̍ta̠riśvā̎ pra̠jānā̎m ॥ 42,43 ॥meaning
The untiring god brought many things together in one day; he who knows that, from where he originated — he who has joined the joins together with Brahman.
- verse 48त्वं-यँ॒ज्ञस्त्वमु॑वे॒वासि॒ सोमः॑ । तव॑ दे॒वा हव॒माय॑न्ति॒ सर्वे᳚ । त्वमेको॑-ऽसि ब॒हूननु॒प्रवि॑ष्टः । नम॑स्ते अस्तु सु॒हवो॑ म एधि । नमो॑ वामस्तु शृणु॒तग्ं हव॑-म्मे । प्राणा॑पानावजि॒रग्ं स॒ञ्चर॑न्तौ । ह्वया॑मि वा॒-म्ब्रह्म॑णा तू॒र्तमेत᳚म् । यो मा-न्द्वेष्टि॒ त-ञ्ज॑हितं-युँवाना । प्राणा॑पानौ संविँदा॒नौ ज॑हितम् । अ॒मुष्यासु॑ना॒ मा सङ्ग॑साथाम् ॥ 43 ॥tvaṃ ya̠jñastvamu̍vē̠vāsi̠ sōma̍ḥ । tava̍ dē̠vā hava̠māya̍nti̠ sarvē̎ । tvamēkō̍-'si ba̠hūnanu̠pravi̍ṣṭaḥ । nama̍stē astu su̠havō̍ ma ēdhi । namō̍ vāmastu śṛṇu̠tagṃ hava̍-mmē । prāṇā̍pānāvaji̠ragṃ sa̠ñchara̍ntau । hvayā̍mi vā̠-mbrahma̍ṇā tū̠rtamēta̎m । yō mā-ndvēṣṭi̠ ta-ñja̍hitaṃ yuvānā । prāṇā̍pānau saṃvidā̠nau ja̍hitam । a̠muṣyāsu̍nā̠ mā saṅga̍sāthām ॥ 43 ॥meaning
You are the sacrifice, you are indeed Soma; all the gods come to you as their offering; you are the one who has entered into many; homage to you, O beneficent one.
- verse 49त-म्मे॑ देवा॒ ब्रह्म॑णा संविँदा॒नौ । व॒धाय॑ दत्त॒-न्तम॒हग्ं ह॑नामि । अस॑ज्जजान स॒त आब॑भूव । यं-यँ॑-ञ्ज॒जान॒ स उ॑ गो॒पो अ॑स्य । य॒दा भा॒र-न्त॒न्द्रय॑ते॒ स भर्तु᳚म् । प॒रास्य॑ भा॒र-म्पुन॒रस्त॑मेति । तद्वै त्व-म्प्रा॒णो अ॑भवः । म॒हान्भोगः॑ प्र॒जाप॑तेः । भुजः॑ करि॒ष्यमा॑णः । यद्दे॒वान्प्राण॑यो॒ नव॑ ॥ 44 ॥एक॑-म्प्र॒जाना᳚-ङ्गसाथा॒-न्नव॑ ॥ 14 ॥ta-mmē̍ dēvā̠ brahma̍ṇā saṃvidā̠nau । va̠dhāya̍ datta̠-ntama̠hagṃ ha̍nāmi । asa̍jjajāna sa̠ta āba̍bhūva । yaṃ ya̍-ñja̠jāna̠ sa u̍ gō̠pō a̍sya । ya̠dā bhā̠ra-nta̠ndraya̍tē̠ sa bhartu̎m । pa̠rāsya̍ bhā̠ra-mpuna̠rasta̍mēti । tadvai tva-mprā̠ṇō a̍bhavaḥ । ma̠hānbhōga̍ḥ pra̠jāpa̍tēḥ । bhuja̍ḥ kari̠ṣyamā̍ṇaḥ । yaddē̠vānprāṇa̍yō̠ nava̍ ॥ 44 ॥ēka̍-mpra̠jānā̎-ṅgasāthā̠-nnava̍ ॥ 14 ॥meaning
May the gods united with Brahman give him to me; for killing I give him this — the unborn one that arose from the existent; the one he bore becomes the keeper.
- verse 50हरि॒ग्ं॒ हर॑न्त॒मनु॑यन्ति दे॒वाः । विश्व॒स्येशा॑नं-वृँष॒भ-म्म॑ती॒नाम् । ब्रह्म॒ सरू॑प॒मनु॑मे॒दमागा᳚त् । अय॑न॒-म्मा विव॑धी॒र्विक्र॑मस्व । मा छि॑दो मृत्यो॒ मा व॑धीः । मा मे॒ बलं॒-विँवृ॑हो॒ मा प्रमो॑षीः । प्र॒जा-म्मा मे॑ रीरिष॒ आयु॑रुग्र । नृ॒चक्ष॑स-न्त्वा ह॒विषा॑ विधेम । स॒द्यश्च॑कमा॒नाय॑ । प्र॒वे॒पा॒नाय॑ मृ॒त्यवे᳚ ॥ 45 ॥hari̠g̠ṃ hara̍nta̠manu̍yanti dē̠vāḥ । viśva̠syēśā̍naṃ vṛṣa̠bha-mma̍tī̠nām । brahma̠ sarū̍pa̠manu̍mē̠damāgā̎t । aya̍na̠-mmā viva̍dhī̠rvikra̍masva । mā Chi̍dō mṛtyō̠ mā va̍dhīḥ । mā mē̠ bala̠ṃ vivṛ̍hō̠ mā pramō̍ṣīḥ । pra̠jā-mmā mē̍ rīriṣa̠ āyu̍rugra । nṛ̠chakṣa̍sa-ntvā ha̠viṣā̍ vidhēma । sa̠dyaścha̍kamā̠nāya̍ । pra̠vē̠pā̠nāya̍ mṛ̠tyavē̎ ॥ 45 ॥meaning
The gods follow the one bearing Hari; the bull of all thoughts, the lord of the universe; Brahman in its true form has come near; may this not be the last dwelling.
- verse 51प्रास्मा॒ आशा॑ अशृण्वन्न् । कामे॑नाजनय॒न्पुनः॑ । कामे॑न मे॒ काम॒ आगा᳚त् । हृद॑या॒द्धृद॑य-म्मृ॒त्योः । यद॒मीषा॑म॒दः प्रि॒यम् । तदैतूप॒माम॒भि । पर॑-म्मृत्यो॒ अनु॒ परे॑हि॒ पन्था᳚म् । यस्ते॒ स्व इत॑रो देव॒याना᳚त् । चक्षु॑ष्मते शृण्व॒ते ते᳚ ब्रवीमि । मा नः॑ प्र॒जाग्ं री॑रिषो॒ मोत वी॒रान् । प्र पू॒र्व्य-म्मन॑सा॒ वन्द॑मानः । नाध॑मानो वृष॒भ-ञ्च॑र्षणी॒नाम् । यः प्र॒जाना॑मेक॒राण्मानु॑षीणाम् । मृ॒त्युं-यँ॑जे प्रथम॒जामृ॒तस्य॑ ॥ 46 ॥मृ॒त्यवे॑ वी॒राग्ंश्च॒त्वारि॑ च ॥ 15 ॥prāsmā̠ āśā̍ aśṛṇvann । kāmē̍nājanaya̠npuna̍ḥ । kāmē̍na mē̠ kāma̠ āgā̎t । hṛda̍yā̠ddhṛda̍ya-mmṛ̠tyōḥ । yada̠mīṣā̍ma̠daḥ pri̠yam । tadaitūpa̠māma̠bhi । para̍-mmṛtyō̠ anu̠ parē̍hi̠ panthā̎m । yastē̠ sva ita̍rō dēva̠yānā̎t । chakṣu̍ṣmatē śṛṇva̠tē tē̎ bravīmi । mā na̍ḥ pra̠jāgṃ rī̍riṣō̠ mōta vī̠rān । pra pū̠rvya-mmana̍sā̠ vanda̍mānaḥ । nādha̍mānō vṛṣa̠bha-ñcha̍rṣaṇī̠nām । yaḥ pra̠jānā̍mēka̠rāṇmānu̍ṣīṇām । mṛ̠tyuṃ ya̍jē prathama̠jāmṛ̠tasya̍ ॥ 46 ॥mṛ̠tyavē̍ vī̠rāgṃścha̠tvāri̍ cha ॥ 15 ॥meaning
The quarters heard him out; they generated him again with desire; may desire come to me from desire, from heart to heart, from death; what is dear of theirs beyond that.
- verse 52त॒रणि॑र्वि॒श्वद॑र्शतो ज्योति॒ष्कृद॑सि सूर्य । विश्व॒मा भा॑सि रोच॒नम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि॒ सूर्या॑य त्वा॒ भ्राज॑स्वत ए॒ष ते॒ योनि॒स्सूर्या॑य त्वा॒ भ्राज॑स्वते ॥ 47 ॥ 16 ॥ta̠raṇi̍rvi̠śvada̍rśatō jyōti̠ṣkṛda̍si sūrya । viśva̠mā bhā̍si rōcha̠nam । u̠pa̠yā̠magṛ̍hītō-'si̠ sūryā̍ya tvā̠ bhrāja̍svata ē̠ṣa tē̠ yōni̠ssūryā̍ya tvā̠ bhrāja̍svatē ॥ 47 ॥ 16 ॥meaning
O Sun, you are the swift one, seen by all, the maker of light; you illuminate the entire luminous realm; you are held by the upayama; to you, O Surya, blazing with light.
- verse 53आप्या॑यस्व मदिन्तम॒ सोम॒ विश्वा॑भिरू॒तिभिः॑ । भवा॑ नस्स॒प्रथ॑स्तमः ॥ (48) ॥ 17 ॥āpyā̍yasva madintama̠ sōma̠ viśvā̍bhirū̠tibhi̍ḥ । bhavā̍ nassa̠pratha̍stamaḥ ॥ (48) ॥ 17 ॥meaning
Grow, O most intoxicating Soma, with all your aids; become greatest in extent for us.
- verse 54ई॒युष्टे ये पूर्व॑तरा॒मप॑श्यन् व्यु॒च्छन्ती॑मु॒षस॒-म्मर्त्या॑सः । अ॒स्माभि॑रू॒ नु प्र॑ति॒चक्ष्या॑-ऽभू॒दो ते य॑न्ति॒ ये अ॑प॒रीषु॒ पश्यान्॑ ॥ 49 ॥ 18 ॥ī̠yuṣṭē yē pūrva̍tarā̠mapa̍śyan vyu̠chChantī̍mu̠ṣasa̠-mmartyā̍saḥ । a̠smābhi̍rū̠ nu pra̍ti̠chakṣyā̍-'bhū̠dō tē ya̍nti̠ yē a̍pa̠rīṣu̠ paśyān̍ ॥ 49 ॥ 18 ॥meaning
Those of earlier times who saw the dawn breaking — the mortals who are gone; now it has come visible to us as well; those are going who will go in the days to come.
- verse 55ज्योति॑ष्मती-न्त्वा सादयामि ज्योति॒ष्कृत॑-न्त्वा सादयामि ज्योति॒र्विद॑-न्त्वा सादयामि॒ भास्व॑ती-न्त्वा सादयामि॒ ज्वल॑न्ती-न्त्वा सादयामि मल्मला॒भव॑न्ती-न्त्वा सादयामि॒ दीप्य॑माना-न्त्वा सादयामि॒ रोच॑माना-न्त्वा सादया॒म्यज॑स्रा-न्त्वा सादयामि बृ॒हज्ज्यो॑तिष-न्त्वा सादयामि बो॒धय॑न्ती-न्त्वा सादयामि॒ जाग्र॑ती-न्त्वा सादयामि ॥ 50 ॥ 19 ॥jyōti̍ṣmatī-ntvā sādayāmi jyōti̠ṣkṛta̍-ntvā sādayāmi jyōti̠rvida̍-ntvā sādayāmi̠ bhāsva̍tī-ntvā sādayāmi̠ jvala̍ntī-ntvā sādayāmi malmalā̠bhava̍ntī-ntvā sādayāmi̠ dīpya̍mānā-ntvā sādayāmi̠ rōcha̍mānā-ntvā sādayā̠myaja̍srā-ntvā sādayāmi bṛ̠hajjyō̍tiṣa-ntvā sādayāmi bō̠dhaya̍ntī-ntvā sādayāmi̠ jāgra̍tī-ntvā sādayāmi ॥ 50 ॥ 19 ॥meaning
I seat you, the luminous one; I seat you, the light-maker; I seat you, the light-knower; I seat you, the radiant one; I seat you, the blazing one.
- verse 56प्र॒या॒साय॒ स्वाहा॑-ऽऽया॒साय॒ स्वाहा॑ विया॒साय॒ स्वाहा॑ संयाँ॒साय॒ स्वाहो᳚द्या॒साय॒ स्वाहा॑-ऽवया॒साय॒ स्वाहा॑ शु॒चे स्वाहा॒ शोका॑य॒ स्वाहा॑ तप्य॒त्वै स्वाहा॒ तप॑ते॒ स्वाहा᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ स्वाहा॒ सर्व॑स्मै॒ स्वाहा᳚ ॥ 51 ॥ 20 ॥pra̠yā̠sāya̠ svāhā̍-''yā̠sāya̠ svāhā̍ viyā̠sāya̠ svāhā̍ saṃyā̠sāya̠ svāhō̎dyā̠sāya̠ svāhā̍-'vayā̠sāya̠ svāhā̍ śu̠chē svāhā̠ śōkā̍ya̠ svāhā̍ tapya̠tvai svāhā̠ tapa̍tē̠ svāhā̎ brahmaha̠tyāyai̠ svāhā̠ sarva̍smai̠ svāhā̎ ॥ 51 ॥ 20 ॥meaning
Svaha to the going; svaha to the coming; svaha to the going apart; svaha to the coming together; svaha to the rising; svaha to the setting; svaha to the pure one.
- verse 57चि॒त्तग्ं स॑न्ता॒नेन॑ भ॒वं-यँ॒क्ना रु॒द्र-न्तनि॑म्ना पशु॒पतिग्ग्ं॑ स्थूलहृद॒येना॒ग्निग्ं हृद॑येन रु॒द्रं-लोँहि॑तेन श॒र्व-म्मत॑स्नाभ्या-म्महादे॒वम॒न्तः पा᳚र्श्वेनौषिष्ठ॒हनग्ं॑ शिङ्गीनिको॒श्या᳚भ्याम् ॥ 52 ॥ 21 ॥chi̠ttagṃ sa̍ntā̠nēna̍ bha̠vaṃ ya̠knā ru̠dra-ntani̍mnā paśu̠patigg̍ṃ sthūlahṛda̠yēnā̠gnigṃ hṛda̍yēna ru̠draṃ lōhi̍tēna śa̠rva-mmata̍snābhyā-mmahādē̠vama̠ntaḥ pā̎rśvēnauṣiṣṭha̠hanag̍ṃ śiṅgīnikō̠śyā̎bhyām ॥ 52 ॥ 21 ॥meaning
Chitti in the mind — Bhava with tendrils, Rudra in the low places, Pashupati in the thick-hearted, Agni in the heart, Rudra in the red, Sharva.
- verse 58चि॒त्तिः॑ पृथि॒व्य॑ग्नि॒स्सूर्य॑-न्ते॒ चक्षु॑र्म॒हाह॑वि॒र्होता॒ वाघोता᳚ ब्राह्म॒ण एक॑होता॒-ऽग्निर्यजु॑र्भि॒स्सेनेन्द्र॑स्य दे॒वस्य॑ सु॒वर्ण॑-ङ्घ॒र्मग्ं स॒हस्र॑शीर्षा॒-ऽद्भ्यो भ॒र्ता हरि॑-न्त॒रणि॒राप्या॑यस्वे॒युष्टे ये ज्योति॑ष्मती-म्प्रया॒साय॑ चि॒त्तमेक॑विग्ंशतिः ॥ 21 ॥chi̠tti̍ḥ pṛthi̠vya̍gni̠ssūrya̍-ntē̠ chakṣu̍rma̠hāha̍vi̠rhōtā̠ vāghōtā̎ brāhma̠ṇa ēka̍hōtā̠-'gniryaju̍rbhi̠ssēnēndra̍sya dē̠vasya̍ su̠varṇa̍-ṅgha̠rmagṃ sa̠hasra̍śīrṣā̠-'dbhyō bha̠rtā hari̍-nta̠raṇi̠rāpyā̍yasvē̠yuṣṭē yē jyōti̍ṣmatī-mprayā̠sāya̍ chi̠ttamēka̍vigṃśatiḥ ॥ 21 ॥meaning
Chitti is the earth; fire is the sun — your eye; the great oblation is the hotr; Vach is the hotr; the Brahmin is the single hotr; Agni with the yajus mantras; Indra's army.
- verse 59चित्ति॑र॒ग्निर्यजु॑र्भिर॒न्तः प्रवि॑ष्टः प्र॒जाप॑तिर्भ॒र्तासन्प्रया॒साय॒ द्विप॑ञ्चा॒शत् ॥ 52 ॥chitti̍ra̠gniryaju̍rbhira̠ntaḥ pravi̍ṣṭaḥ pra̠jāpa̍tirbha̠rtāsanprayā̠sāya̠ dvipa̍ñchā̠śat ॥ 52 ॥meaning
Chitti — fire with yajus mantras, entered within; Prajapati the sustainer; for the going — fifty-two; such is the Chitti Parvan.
- verse 60चित्ति॑र॒ग्निर्यजु॑र्भिर॒न्तः प्रवि॑ष्टः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जया॑ संविँदा॒नस्तस्य॒ धीरा॒ ज्योति॑ष्मती॒-न्त्रिप॑ञ्चा॒शत् ॥ 53 ॥chitti̍ra̠gniryaju̍rbhira̠ntaḥ pravi̍ṣṭaḥ pra̠jāpa̍tiḥ pra̠jayā̍ saṃvidā̠nastasya̠ dhīrā̠ jyōti̍ṣmatī̠-ntripa̍ñchā̠śat ॥ 53 ॥meaning
Chitti — fire with yajus mantras entered within; Prajapati united with his offspring; the wise ones established the luminous one — fifty-three; such is the Chitti Parvan.
- verse 61तच्छं॒-योँरावृ॑णीमहे । गा॒तुं-यँ॒ज्ञाय॑ ।गा॒तुं-यँ॒ज्ञप॑तये । दैवी᳚ स्व॒स्तिर॑स्तु नः ।स्व॒स्तिर्मानु॑षेभ्यः । ऊ॒र्ध्व-ञ्जि॑गातु भेष॒जम् ।श-न्नो॑ अस्तु द्वि॒पदे᳚ । श-ञ्चतु॑ष्पदे ॥ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥tachCha̠ṃ yōrāvṛ̍ṇīmahē । gā̠tuṃ ya̠jñāya̍ ।gā̠tuṃ ya̠jñapa̍tayē । daivī̎ sva̠stira̍stu naḥ ।sva̠stirmānu̍ṣēbhyaḥ । ū̠rdhva-ñji̍gātu bhēṣa̠jam ।śa-nnō̍ astu dvi̠padē̎ । śa-ñchatu̍ṣpadē ॥ōṃ śānti̠-śśānti̠-śśānti̍ḥ ॥meaning
We seek the well-being that gives scope to the sacrifice and to the lord of sacrifice; may there be divine prosperity for us, prosperity for men and cattle, and may we always look upward.
Primary text from vignanam.org